CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

20240620 bijlage bij brief college inzake verduurzaming wagenpark buitendienst

RAAD: Lijst ingekomen stukken 27 juni 2024, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Brief college inzake verduurzaming wagenpark buitendienst19.173 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Groot nadeel van achteraf ombouw is dat het voertuig niet vanaf het begin als voertuig met een duurzame aandrijving is ontwikkeld. Hierdoor kunnen een betrouwbare werking en de rijeigenschappen van het voertuig nadelig beïnvloed worden. Over het geheel genomen is de rol van deze leveranciers van tijdelijke aard. Zodra de voertuigfabrikanten duurzame voertuigen seriematig gaan produceren levert dit zoveel voordelen op, op het gebied van betrouwbaarheid en kosten, dat de markt voor de achteraf ombouw wegvalt. Deze ontwikkeling hebben we de afgelopen 10 jaar waargenomen bij de categorieën personenauto’s en lichte bestelwagens. Het wegvallen van de behoefte naar achteraf ombouw heeft ook geresulteerd in een aantal faillissementen. Dit aspect is een belangrijk risico bij scenario 4. Indien een leverancier uitvalt, stopt namelijk ook de garantie en de aftersales ondersteuning. Zoals te zien in de matrix in bijlage 4 zijn er voor bijna alle voertuigcategorieën op dit moment al seriematig gebouwde BEV-voertuigen beschikbaar. Scenario 4 geeft voor BEV-voertuigen dus geen meerwaarde. Voor de FCV-voertuigen is deze situatie totaal anders. De komende 4-5 jaar blijft er voor de FCV-voertuigen een grote afhankelijkheid van achteraf ombouw. Scenario 4 is een toepasbaar scenario indien seriematig geproduceerde voertuigen (scenario 2) en pilot voertuigen (scenario 3) niet mogelijk zijn.

Dit mede door de afschrijvingstermijn waarbij de aanschaf van een regulier voertuig, al dan niet op HVO, de verduurzaming op de lange termijn vertraagt.

Pag. 24 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

7.4

Uitwerking verduurzaming scenario’s

Algemene toelichting uitwerking scenario’s In de grafieken zijn alle gegevens relatief weergegeven. Dat wil zeggen de kosten hebben betrekking op de meerkosten ten opzichte van de huidige investeringen. De meerkosten van een elektrisch voertuig ten opzichte van een voertuig met een reguliere aandrijving is gesplitst in een variant met een batterij als energiedrager (BEV) en een variant met een brandstofcel (t.b.v. waterstof) als energiedrager (FCV). De meerkosten van de waterstofvariant zijn de meerkosten ten opzichte van een voertuig met een reguliere aandrijving. Daarbij moet ook opgemerkt worden dat een waterstofvariant beperkt beschikbaar en niet in alle gevallen noodzakelijk is. De meerkosten van de waterstofvariant zijn alleen weergegeven indien deze (naar verwachting) beschikbaar zal zijn. De meerkosten zijn bepaald aan de hand van de huidige marktgegevens. Door een meer seriematige productie, meer concurrentie en het afnemen van de ontwikkelingskosten per voertuig (door de grotere aantallen) is de verwachting dat de meerkosten in de toekomst sterk zullen dalen. Een dergelijke ontwikkeling is al te zien bij de elektrische personen- en bestelwagens. De mate van deze verlaging is van veel factoren afhankelijk en daarmee voor de langere termijn niet vast te stellen. Om deze reden zijn de meerkosten berekend tot en met 2028.

Bij het opstellen van deze rapportage is uitgegaan van de omvang van het huidige wagenpark. Als door ontwikkelingen de omvang van het wagenpark toe- of afneemt, heeft dit invloed op de uitkomsten die zijn weergegeven in deze rapportage. Bij het toepassen van BEV-voertuigen is een eigen laadinfrastructuur op de locatie van Borger-Odoorn noodzakelijk. Zie ook bijlage 2: Toelichting energiedragers. Om deze reden zijn de gemiddelde kosten voor de laadinfrastructuur per voertuig opgenomen in de berekening. Onderzoek naar een eventuele benodigde aanpassing aan het lokale energienetwerk (door de netbeheerder) valt buiten de scope van dit onderzoek. Deze (eventuele) kosten zijn derhalve niet opgenomen in de berekening. De CO2 reductie is de reductie ten opzichte van de huidige CO2 uitstoot, waarbij de huidige CO2 uitstoot gesteld is op 100%. De trendlijn “Netto CO2 uitstoot “batterij” in % t.o.v. 2023” heeft betrekking op de CO2 reductie van elektrische voertuigen met een batterij als energiedrager. In dat geval is er, uitgaande van groene stroom, geen CO2 uitstoot en bedraagt de reductie 100%. Bij het toepassen van groene waterstof is er sprake van een zeer geringe CO2 uitstoot. De reductie t.o.v. HVO-20 aangedreven voertuigen bedraagt in dat geval 95%. De uitstoot die van toepassing is ontstaat bij de productie van groene waterstof, lokaal is er geen uitstoot.

Pag. 25 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Nadere toelichting scenario 1, Toepassen HVO-100 In scenario 1 zijn er geen extra investeringskosten van toepassing. De weergegeven meerkosten betreffen de extra brandstofkosten over het totale wagenpark per jaar met daarbij de CO2 reductie. Hierbij is er van uit gegaan dat HVO100 in alle huidige HVO-20 aangedreven voertuigen toegepast zal worden. Door de relatief geringe meerkosten van circa € 0,39 excl. BTW per liter zijn de totale extra jaarkosten bij het toepassen van HVO-100 relatief laag. Daarnaast is de CO2 reductie hoog. Het toepassen van HVO-100 kent echter een behoorlijk aantal beperkingen op de lange termijn. Deze zijn aangeven in bijlage 2: Toelichting energiedragers. Door de beperkte beschikbaarheid op de lange termijn en het ontbreken van een reductie van de lokale uitstoot is het toepassen van HVO een tijdelijke oplossing. Om deze reden is dit scenario los weergegeven en niet gecombineerd weergegeven met scenario 2, 3 en 4. Gezien de hoge CO2 reductie (globaal, niet lokaal) zal namelijk de indruk gewekt kunnen worden dat door het toepassen van HVO-100 het toepassen van niet fossiele aandrijvingen niet meer relevant zal zijn. De kolom kleiner of gelijk aan 2023 heeft betrekking op voertuigen waarvan de afschrijvingstermijn is verstreken maar waarvoor nog geen vervanging heeft plaatsgevonden.

Nadere toelichting scenario 2, Af fabriek voertuigen Het effect op de CO2 uitstoot van het totale wagenpark is behoorlijk (circa 70%). Dit wordt veroorzaakt doordat er tot 2026 een groot aantal voertuigen op de nominatie staan om vervangen te worden waarvoor een “af fabriek” duurzaam voertuig beschikbaar is. Door de lage beschikbaarheid van af fabriek waterstof voertuigen is de CO2 reductie in combinatie met “af fabriek” voertuigen zeer laag. De meerkosten in 2024 zijn fors omdat in er in totaal 17 voertuigen op de nominatie staan om vervangen te worden, mede door een achterstand in investeringen. De meerkosten voor waterstof voertuigen lijken relatief laag, maar dit wordt met name veroorzaakt doordat er naar verwachting de komende 4 jaar nauwelijks waterstof voertuigen “af fabriek” beschikbaar zijn. Dit in relatie met de behoefte van vervanging tot en met 2028.

Pag. 26 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Nadere toelichting scenario 3 (Pilot voertuigen “af fabriek”) In scenario 3 is de inzet van “af fabriek” voertuigen (scenario 2) gecombineerd met de inzet van pilot voertuigen “af fabriek”. In het geval van Borger-Odoorn is er in scenario 3 geen verschil ten opzichte van scenario 2. Het ontbreken van de meerwaarde van scenario 3 wordt veroorzaakt doordat er geen pilot voertuigen beschikbaar zijn die aansluiten bij de behoefte van Borger-Odoorn. Belangrijk daarbij is het gegeven dat dit gebaseerd is op de huidige informatie uit de markt. In de komende jaren kan deze beschikbaarheid zeker toenemen. Indien de beschikbaarheid toeneemt zal dit met name FCV-voertuigen betreffen. BEV-voertuigen zijn over het algemeen het “pilotstadium” namelijk reeds voorbij. Nadere toelichting scenario 4 (“achteraf” ombouw) Scenario 4 is de uiterste variant. Hierin is de inzet van “af fabriek” voertuigen (scenario 2) en de inzet van “achteraf” ombouw” voertuigen gecombineerd. In dit scenario is met BEV-voertuigen geen grotere CO2 reductie te realiseren t.o.v. scenario 2. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de vervangingsbehoefte van Borger-Odoorn volledig aansluit bij scenario 2. Met FCV-voertuigen is in scenario 4 een vergelijkbare reductie als met BEV-voertuigen te realiseren. Deze hogere reductie heeft echter wel een prijs.

Door de beperkte aantallen zijn de investeringskosten van achteraf ombouw voertuigen fors hoger dan door een verbrandingsmotor aangedreven voertuigen. Dit is terug te zien in de kolommen “meerkosten”.

Pag. 27 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

7.5

Laadinfrastructuur BEV

Het opladen van elektrisch aangedreven voertuigen met een batterij (BEV) vraagt een goede laadinfrastructuur. Het gelijktijdig opladen van meerdere voertuigen vraagt behoorlijke vermogens. De vermogens kunnen daarbij dusdanig hoog zijn dat de lokale netwerk capaciteit niet toereikend zal zijn. Het afstemmen van de capaciteit en de behoefte vraagt maatwerk. Hiervoor zijn er verschillende mogelijkheden. Hieronder zijn een aantal mogelijkheden omschreven. Load balancing Het aanpassen van de laadcapaciteit aan de beschikbare netwerkcapaciteit door het laadvenster (laadtijd) te verruimen. Opportunity charging Opportunity charging is laden zodra de gelegenheid zich voor doet. Bijvoorbeeld in de pauze met als doel de accucapaciteit zo laag als mogelijk te houden. In combinatie met de operationele inzet van Borger-Odoorn met een niet gespreide en korte pauze is Opportunity charging alleen als nood en niet als uitgangspunt te adviseren. Energy Storage i.c.m. zonnepanelen Het plaatsen van zonnepanelen en deze energie waar mogelijk direct in de voertuigen laden. Daarnaast wordt de overige energie tijdens de “zonuren” opgeslagen in een lokale batterij van waaruit in de nacht de voertuigen geladen kunnen worden. Netcapaciteit vergroten Het vergroten van de beschikbare capaciteit door het aanpassen van de lokale infrastructuur.

Het vergroten van de lokale infrastructuur dient uitgevoerd te worden door de eigenaar van het netwerk. In Tweede Exloërmond is dit ENEXIS. Het aanpassen van het netwerk vraagt een lange voorbereidingstijd en vergt doorgaans hoge kosten. De hoogte van de kosten zijn sterk afhankelijk van de te overbruggen afstanden tot een elektriciteitspunt met voldoende capaciteit en de aard van de te overbruggen afstand (wegen, viaducten water, bruggen e.d.). Nadere toelichting gebruikte termen AC laden AC laden is langzaam laden op wisselstroom (AC). Dit is met name van toepassing in de bestelwagens, omdat dit past bij de beperkte accucapaciteit. DC laden DC laden is sneller laden op gelijkstroom (DC). Dit is met name van toepassing voor het snelladen van bestelwagens en het normaal laden van vrachtwagens. Ontwikkeling behoefte laadcapaciteit In de hieronder weergegeven grafiek is een indicatie gegeven van de verwachte benodigde laadcapaciteit per scenario tot 2030. Hierin zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: Het volledige wagenpark wordt elke dag opgeladen Laadtijd 12 uur (nachtladen) De te laden batterijen zijn gemiddeld voor 70% leeg (dus is nog 30% “vol”) De laadverliezen bedraagt 15%. Uitgaande van een volledig elektrisch wagenpark kan de totale accucapaciteit oplopen tot 4.805 kWh in 2030.

Op basis van een laadtijd van 12 uur en een gemiddelde laadbehoefte van 70% per dag, 200 laaddagen, zal de totale laadbehoefte daarmee oplopen tot 322 kW (403 kVA). Of het energienetwerk op de locatie van Borger-Odoorn geschikt te maken is voor dergelijke vermogens vraagt nader onderzoek. Indien het netwerk niet geschikt is zal naar verwachting waterstof hierin een bepalende rol gaan vervullen. In de volgende paragraaf wordt hier verder op in gegaan.

Pag. 28 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Kosten In de berekeningen voor de meerinvestering is per voertuig één laadpunt meegenomen. Een kostenberekening van de totale laadinfrastructuur dient door specialist op het gebied van laad-infrastructuur uitgevoerd te worden. Een dergelijke specialist zal de mogelijkheden om de benodigde laadcapaciteit af te stemmen op de beschikbare netwerk capaciteit moeten onderzoeken. Vervolgens vraagt het op basis van die uitkomsten weer nader onderzoek naar de kosten van het eventueel aanpassen van het lokale netwerk door de netwerkbeheerder. Het onderzoek naar de kosten voor het aanpassen van het lokale netwerk valt buiten de scope van dit onderzoek. De laadcapaciteit behoefte neemt fors toe. Ook hier is te zien dat scenario 2, 3 en 4 voor de BEV-voertuigen bijna geheel overeenkomen. 7.6

Elektrische voertuigen “waterstof”

Anders dan elektrische voertuigen met een batterij als energiedrager waarbij er sprake is van een laadtijd kunnen waterstof aangedreven voertuigen in korte tijd gevuld worden met waterstof. Het vullen van waterstof lijkt daardoor op het tanken van fossiele brandstoffen zoals we nu gewend zijn. Hoe te tanken? Infrastructuur voor het tanken en/of laden vraagt hoge investeringen. Door de laadtijd van batterijen is de laadinfrastructuur voor “batterij” voertuigen lastig te delen met andere gebruikers. Voor “waterstof” voertuigen is dit anders. De tanktijd van waterstof komt overeen met het tanken van fossiele brandstof. De noodzaak om een eigen tankinfrastructuur te realiseren is daardoor niet aanwezig. Het tankproces van waterstof lijkt sterk op dat van LPG. Je rijdt naar de pomp, plaatst het vulpistool op de vulopening en binnen een paar minuten zijn de waterstoftanks weer vol. Het delen van de infrastructuur met andere gebruikers zorgt er voor dat de investeringen van de infrastructuur gedeeld kunnen worden over de gebruikers. Waar te tanken? De kosten voor een waterstof tankinfrastructuur zijn zo’n 10 maal hoger dan van reguliere tankstations. In de regio van Borger-Odoorn is momenteel geen operationeel waterstoftankstation. Voor het operationeel inzetten van een waterstofvoertuig is het tanken binnen een straal van +/- 15 km rondom Borger-Odoorn noodzakelijk.

Een grotere rijafstand zorgt voor lagere operationele inzet. Het dichtstbijzijnde station is Shell Emmen, Phileas Foggstraat 45. Deze is enkel geschikt voor lichte voertuigen (35 MPa). Daarnaast is de beschikbaarheid van een back-up waterstoftankstation in de omgeving noodzakelijk om de inzet van de voertuigen te borgen bij uitval van het dichtstbijzijnde waterstoftankstation. Op dit moment zijn er plannen in ontwikkeling voor een waterstof tankstation in de nabijheid van de gemeentewerf. Deze plannen worden op dit moment verder onderzocht.

Pag. 29 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Capaciteit tankstation Niet alle waterstoftankstations zijn geschikt voor het tanken van vrachtwagens. Vrachtwagens worden getankt met een lage druk en grote hoeveelheid. Indien het tankstation wel geschikt is voor lage druk maar niet voor de grote hoeveelheid kan de tanktijd oplopen tot wel één uur. Dit is voor de operationele inzet een grote belemmering. Wat kost rijden op waterstof? Net als bij benzine of diesel (en laadstations) verschilt ook de prijs van waterstof per station. Waterstof wordt afgerekend per kilo en de gemiddelde prijs daarvoor is op dit moment zo’n € 19 excl. BTW (groene waterstof). Dit is nog hoog. Omgerekend naar het aantal kilometers dat je op die kilo kunt rijden is de prijs voor waterstof per kilometer circa 110% hoger dan diesel! De verwachting is dat deze prijs in de toekomst zal dalen naar zo’n € 7 per kilogram. In dat geval is de km prijs vergelijkbaar met het rijden op HVO-100. Om een beeld te geven van de kosten van de verschillende brandstoffen per kilometer is de grafiek uit “7.1 Energiedrager van de toekomst” hier nogmaals weergeven, maar nu op basis van kosten. De verbruikscijfers van voertuigen zijn van veel factoren afhankelijk. De onderlinge verschillen tussen de energiedragers zijn echter relatief. De grafiek “kilometer kosten brandstof naar energiedrager” is daarmee (relatief) toepasbaar op alle voertuigsoorten.

De kosten * in percentage zijn gerelateerd aan de nu, over het algemeen, toegepaste brandstof diesel.

(*) Voor de BEV-voertuigen zijn de kosten van de laadinfrastructuur niet opgenomen in de berekening.

7.7

Operationele kosten

Algemeen Elektrische voertuigen, zowel met een batterij als met waterstof als energiedrager, kennen een andere opbouw van de operationele kosten dan voertuigen met een verbrandingsmotor. Het grootste verschillen bestaan uit de hogere investeringskosten en de lagere onderhoudskosten. Aanschafprijs De operationele kosten zijn voor een groot deel afhankelijk van de investeringskosten (aanschafprijs). De aanschafprijs van duurzame voertuigen, die in grotere aantallen seriematig worden geproduceerd, wordt lager maar is nog steeds hoger dan de aanschafprijs van een regulier voertuig met een verbrandingsmotor. Het seriematig in grotere aantallen produceren met een lagere aanschafprijs als gevolg is met name van toepassing bij personenwagens. Bestelwagens worden steeds meer seriematig geproduceerd en daar begint de aanschafprijs ook te dalen. Pag. 30 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Vrachtwagens Het seriematig produceren van vrachtwagens begint te komen. Door de relatieve kleine aantallen dalen de prijzen daar echter nog niet. Op dit ogenblik liggen de aanschafprijzen van duurzame vrachtwagens nog op een factor 2 tot 3 ten opzichte van vrachtwagens met een verbrandingsmotor. In de toekomst zullen deze kosten naar verwachting wel dalen. In welke mate is nu nog niet vast te stellen. TCO berekeningen De Total Cost of Ownership (TCO) bestaan uit diverse componenten zoals rente, afschrijving, assurantie, reparatie, onderhoud, banden en motorrijtuigenbelasting. De verdeling van deze componenten verschillen per voertuigcategorie. Om inzicht te geven in de TCO verschillen ten opzichte van de huidige reguliere diesel aandrijving zijn er dertien TCO berekeningen gemaakt. Zie bijlage 5: TCO berekeningen. Doel TCO berekeningen De berekeningen zijn bedoeld als kostenvergelijking tussen de huidige voertuigen en duurzamere varianten. Voor de overzichtelijkheid zijn kostenberekeningen algemeen gehouden. Per voertuigcategorie zijn er diverse keuzes in opties en uitvoeringen mogelijk. Weergeven van al deze mogelijkheden komt niet ten goede aan de overzichtelijkheid. Als basis is één van de huidige voertuigen gekozen waartegen een zoveel als mogelijk gelijkwaardig duurzame variant is geplaatst om een goed vergelijk mogelijk te maken.

Het vergelijk resulteert in een percentage wat een duurzame variant duurder of goedkoper is dan een fossiele variant getankt met HVO-20. Uitgangspunten TCO berekening De exploitatiekosten (TCO) van voertuigen zijn afhankelijk een groot aantal factoren. Deze factoren kunnen per situatie verschillen. De uitgangspunten van de TCO berekening zijn weergegeven in de bijgevoegde rekensheet in bijlage 5. De belangrijkste uitgangspunten zijn: Brandstof en energieprijzen op basis van actuele gegevens. Reparatie en onderhoud op basis van de actuele gegevens. Bij duurzame voertuigen wordt er vaak gesproken over lagere reparatie, onderhoud en bandenkosten (ROB). Bij vrachtwagens is deze daling bij ROB contracten van de fabrikanten nog niet terug te zien en om deze reden gebaseerd op de huidige budgetten. Belangrijk aspect bij het onderhoud bij duurzame voertuigen is de aanwezigheid van een aantal dure componenten en de lage preventieve onderhoudsbehoefte. De preventieve onderhoudsbehoefte is zeer laag door de afwezigheid van de verbrandingsmotor waardoor er bijvoorbeeld geen sprake meer is van motorolie en filter vervangingen e.d. Het correctief onderhoud daarentegen aan dure componenten zoals computers, batterijen en aandrijfmotoren kan hoge kosten met zich meebrengen. De levensduur van deze componenten is (nog) onvoorspelbaar.

Huidige ervaringen wijzen uit dat de gemiddelde kosten dalen, maar dat er wel grote uitschieters per voertuig van toepassing kunnen zijn Restwaarde van een fossiel voertuig en een duurzaam voertuig op basis van de huidige verwachtingen. Over het algemeen is de restwaarde van een duurzaam voertuig nu lager, omdat de batterij een beperkte levensduur heeft en het vervangen van de batterij zeer kostbaar is. De vraag naar gebruikte duurzame voertuigen in de toekomst zal mede versterkt kunnen worden door het duurzaamheidsbeleid in de gangbare afzetlanden zoals oost Europa en het Midden-Oosten Verondersteld jaarkilometrage en inzeturen op basis van de huidige gegevens. Belangrijke kanttekening Naast kosten is de functionele inzet ook één van de drie aspecten die bijdraagt aan de succesvolle inzet van een duurzaam voertuig. Een duurzaam voertuig waarvan de (exploitatie)kosten exponentieel hoog zijn kan alleen succesvol zijn als hiervoor voldoende financiële ruimte voor is. Aan de andere kant is een duurzaam voertuig met lage kosten, dat niet functioneel is, ook niet succesvol. Om de aspecten niet door elkaar heen te laten lopen wordt in dit hoofdstuk alleen ingegaan op de kosten en niet op de aspecten van duurzaamheid en functionele inzet. Beperking TCO berekening In de TCO berekening zijn de kosten van de laadinfrastructuur van de BEV gedeeltelijk opgenomen.

Dit betreft de kosten voor het laadpunt. De kosten voor het eventueel aanpassen van het netwerk zijn niet opgenomen. Zie ook paragraaf 7.5 laadinfrastructuur BEV Inhoud TCO berekening Van de volgende voertuig categorieën zijn TCO berekeningen opgesteld: 1. Gesloten bestelauto compact 2. Gesloten bestelauto dubbele cabine groot 3. Gesloten bestelauto groot 4. Graafmachine 5. Haakarm-autolaadkraan 6. Hoogwerker Pag. 31 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

7. Kolkenzuiger 8. Mobiele kraan 9. Pick-up dubbele cabine groot 10. Pick-up dubbele cabine groot C1 11. Pick-up enkele cabine groot 12. Tractor middel 13. Veegmachine groot De financiële consequenties zijn opgedeeld in de volgende 3 onderdelen: 1. Investering 2. Exploitatiekosten per jaar 3. Total Cost of Ownership (TCO) Dit zijn 1 en 2 samen, omgezet naar een gemiddelde jaarprijs over de gehele looptijd. Samenvatting TCO berekening Zoals aangeven resulteert de TCO berekening in een percentage meer- of minderkosten ten opzichte van een regulier voertuig met een verbrandingsmotor. Dit percentage is samen met een nadere toelichting per TCO berekening hieronder weergeven. Gesloten bestelauto compact “batterij” TCO: circa 12% lager Toelichting: de investeringskosten zijn hoger, maar door het wegvallen van de BPM en de houderschapsbelasting groeien de TCO kosten naar elkaar toe. Tevens zorgen de lage energiekosten voor lagere operationele kosten. Door het invoeren van houderschapsbelasting in 2025 zullen de verschillen kleiner worden, maar voorlopig nog in het voordeel van de elektrische bestelauto. Gesloten bestelauto dubbele cabine groot “batterij” TCO: circa 7% hoger Toelichting: de beperkte beschikbaarheid van aanbieders zorgen voor een hoge investeringswaarde voor het voertuig. Deze heeft invloed op de afschrijvingskosten.

Deze worden niet volledig gecompenseerd door het wegvallen van de BPM en de houderschapsbelasting. Door het invoeren van houderschapsbelasting in 2025 zullen de verschillen langzaam oplopen. Gesloten bestelauto groot “Batterij” TCO: circa 6% hoger Toelichting: de investeringskosten van het voertuig zijn hoog. Deze heeft invloed op de afschrijvingskosten. Deze worden niet volledig gecompenseerd door het wegvallen van de BPM en de houderschapsbelasting. Door het invoeren van houderschapsbelasting in 2025 zullen de verschillen langzaam oplopen. Graafmachine “Batterij" TCO: circa 38% hoger Toelichting: door de hogere investeringskosten zijn de afschrijvingskosten voor dit type hoger. Operationele kosten voor dit type voertuig zijn laag, zowel in de fossiel aangedreven als in de batterij aangedreven versies. Dit komt o.a. door het lage brandstofverbruik. Het kostenvoordeel van elektriciteit versus brandstof zorgt, door het minimale verbruik, niet voor een kostenvoordeel voor dit type. Haakarm-autolaadkraan “Batterij” TCO: circa 23% hoger Toelichting: De serieproductie voor dit type voertuigen komt maar langzaam opgang, wat invloed heeft op de investeringswaarde. Deze heeft invloed op de afschrijvingskosten. Het brandstofverbruik/elektriciteitsverbruik zorgt voor lagere operationele kosten, maar door de hogere afschrijving is de totale TCO hoger.

Hoogwerker “Batterij” TCO: circa 13% lager Toelichting: De huidige hoogwerker is een hybride. Een combinatie van een batterij aangedreven variant samen met een brandstofmotor. De aanschafkosten voor een elektrische variant zijn lager, door het wegvallen van de brandstofmotor. Dit voordeel zorgt voor lagere afschrijvingskosten. Kolkenzuiger “Batterij” TCO: circa 21% hoger Toelichting: De serieproductie voor dit type voertuigen komt maar langzaam opgang, wat invloed heeft op de investeringswaarde. Deze heeft invloed op de afschrijvingskosten. Het brandstofverbruik/elektriciteitsverbruik zorgt voor lagere operationele kosten, maar door de hogere afschrijving is de totale TCO hoger. De haalbaarheid in de praktijk voor dit type voertuig is twijfelachtig. Pag. 32 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Mobiele kraan “Batterij” TCO: circa 67% hoger Toelichting: Hier is sprake van zeer beperkte beschikbaarheid van voertuigen. Hierdoor ligt de investeringswaarde van dit type voertuig erg hoog. Dit heeft invloed op de afschrijvingskosten. Operationele kosten voor dit type voertuig zijn laag, zowel in de fossiel aangedreven als in de batterij aangedreven versies. Dit komt o.a. door het lage brandstofverbruik. Het kostenvoordeel van elektriciteit versus brandstof zorgt, door het minimale verbruik, niet voor een kostenvoordeel voor dit type. Pick-up dubbele cabine groot “Batterij” TCO: circa 4% lager Toelichting: de investeringskosten zijn hoger, maar door het wegvallen van de BPM en de houderschapsbelasting groeien de TCO kosten naar elkaar toe. Tevens zorgen de lage energiekosten voor lagere operationele kosten. Door het invoeren van houderschapsbelasting in 2025 zullen de verschillen kleiner worden, maar voorlopig nog in het voordeel van de elektrische pick-up. Pick-up dubbele cabine groot C1 “Batterij” TCO: circa 15% hoger Toelichting: de beperkte beschikbaarheid van aanbieders zorgen voor een hoge investeringswaarde voor dit voertuig. Dit heeft invloed op de afschrijvingskosten. BPM levert geen voordeel op, aangezien voor dit type voertuig geen BPM wordt betaald.

Ook het voordeel van de houderschapsbelasting is er niet, aangezien deze voor een dergelijk voertuig lager zijn dan een voertuig onder de 3.500 kg. De operationele kosten zijn nog wel lager dan bij een fossiele versie, maar dit verschil is minder groot door bovengenoemde oorzaken. Pick-up enkele cabine groot “Batterij” TCO: circa 4% hoger Toelichting: de investeringskosten van het voertuig zijn hoog. Deze heeft invloed op de afschrijvingskosten. Deze worden niet volledig gecompenseerd door het wegvallen van de BPM en de houderschapsbelasting. Door het invoeren van houderschapsbelasting in 2025 zullen de verschillen langzaam oplopen. Tractor middel “Batterij” TCO: circa 156% hoger Toelichting: Hier is sprake van zeer beperkte beschikbaarheid van voertuigen. Hierdoor ligt de investeringswaarde van dit type voertuig erg hoog. Dit heeft invloed op de afschrijvingskosten. Operationele kosten voor dit type voertuig is nagenoeg gelijk door de, naar verwachting, zeer hoge verzekeringspremie. Dit wordt niet gecompenseerd door het verschil tussen brandstofkosten versus elektriciteitskosten. Veegmachine groot “Batterij” TCO: circa 54% hoger Toelichting: de investeringskosten van het voertuig zijn hoog. Deze heeft invloed op de afschrijvingskosten maar ook de verzekering.

De brandstofkosten versus elektriciteitskosten zorgen voor een voordeel, waardoor de operationele kosten lager uitvallen. Dit compenseert echter niet de afschrijving op de investering.

7.8

Impact organisatie

Zoals eerder aangegeven dienen de aspecten functionele inzet, exploitatiekosten en duurzaamheid in evenwicht met elkaar te zijn. De operationele organisatie is voor het uitvoeren van haar taken afhankelijk van de functionele inzetbaarheid. Indien een voertuig niet beschikt over de functionele specificaties om de verschillende taken uit te voeren ontstaat er een probleem. Draagvlak Een duurzaam voertuig kan vragen om een andere wijze van gebruik. Denk daarbij aan het tussentijds opladen tijdens de pauze, afhankelijkheid van laadpunten, andere tanklocaties, kortere/meer routes, lager laadvermogen e.d. Dit kan door de gebruikers als negatief worden ervaren. Daarnaast ervaren gebruikers de stilte door het ontbreken van een verbrandingsmotor als zeer positief. Om draagvlak te creëren en te behouden dienen de gebruikers betrokken te worden bij de verduurzaming van het wagenpark. Met name de motivatie is daarbij zeer belangrijk. Doen we het allemaal voor de beeldvorming of willen we gezamenlijk investeren in een beter klimaat, zowel lokaal als wereldwijd? Betrokkenheid van de gebruikers kan vergroot worden door ze vroegtijdig te betrekken bij het aanschaf-traject en/of het bezoeken van de leverancier tijdens de bouw van het voertuig. Kennis Om een duurzaam voertuig efficiënt in te zetten is kennis van het voertuig en kennis van de juiste bediening een vereiste.

Door de gebruikers vroegtijdig te betrekken bij de inzet van een duurzaam voertuig doen de gebruikers ook in een vroegtijdig stadium kennis op van het product en haar eigenschappen. Hiermee is kan de kennisoverdracht Pag. 33 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

tijdens de gebruikersinstructie bij de aflevering beter “landen”. Leveranciers zijn doorgaans bereid de gebruikers goed te instrueren en daar ook opvolging aan te geven. Verlang dit ook van de leveranciers en maak daar optimaal gebruik van. Werkplaats Gemeente Borger-Odoorn beschikt over een eigen werkplaats waar reparaties en storingen aan alle voertuigen inclusief de opbouwen uitgevoerd worden. Door de verduurzaming zullen de aard en de inhoud van de onderhouden reparatie werkzaamheden deels veranderen. Een deel van de techniek van de voertuigen zal gelijk blijven. Dit betreft onder andere het hydrauliek gedeelte zoals autolaadkranen, veegmachines en het onderstel zoals de stuurinrichting en wielen. Een deel van de voertuigen zal echter sterk veranderen. Dit betreft de elektrische aandrijving, de energievoorziening door batterijen en/of waterstof. De service behoefte aan deze onderdelen is nog niet geheel bekend. Wat wel bekend is voor het werken aan elektrische voertuigen extra veiligheidseisen van toepassing zijn. Deze zijn ook van toepassing als er niet direct aan de elektrische componenten wordt gewerkt. De servicebehoefte aan de specifieke onderdelen van de duurzame aandrijving vraagt specialiste kennis die nu alleen bij de fabrikanten en hun officiële vertegenwoordigers (dealers) aanwezig is.

De ontwikkeling van de duurzame aandrijvingen is een ontwikkeling die niet zal stoppen. Het is daarom aan te bevelen het kennisniveau van de medewerkers minimaal op het niveau te brengen dat er veilig gewerkt kan worden aan de duurzame voertuigen met betrekking tot de opbouw. Dit voor het uitvoeren van reparaties en het verhelpen van storingen. In een later stadium kan er onderzocht worden in hoeverre correctieve werkzaamheden aan de duurzame aandrijving van toepassing zijn en in hoeverre het wenselijk is om dit intern uit te voeren. Om hier te komen zijn de volgende stappen aan te bevelen: 1. Leid monteurs op om veilig te werken aan voertuigen met een elektrische aandrijving. Dit conform NEN-9140 2. Bepaal na een periode van 12 maanden na de inzet van een elektrisch voertuig in welke mate correctief onderhoud van toepassing is en of het zelf uitvoeren van correctief onderhoud gewenst is. Evalueer vervolgens deze keuze regelmatig, minimaal 1 maal per jaar. Huisvesting Voor het stallen, onderhouden en repareren van elektrische voertuigen met een batterij als energiedrager zijn geen speciale voorzieningen vereist. Voor de voertuigen met een brandstofcel (FCV) zijn de te nemen maatregelen te vergelijken met de aanpassingen bij het toepassen van CNG voertuigen. Het is daarbij van belang om de stalling voldoende te ventileren.

Waterstof dat vrijkomt bij lekkage zal moeten worden afgevoerd naar buiten waar het zich zal verspreiden en verdunnen tot onder de onderste explosiegrens. Bij het bepalen van voldoende ventilatie moet worden uitgegaan van een bepaalde hoeveelheid gas (lekdebiet) dat vrij kan komen. De kans dat er een zeer grote hoeveelheid gas vrijkomt zal klein, maar niet uitgesloten zijn. De “normale” ventilatie zal in dit geval niet voldoende zijn. Het is daarom aan te raden om ook de aanwezigheid van ontstekingsbronnen te voorkomen op die plaatsen waar de waterstof zich naar zal verplaatsen en ophopen. Denk hierbij aan directe heteluchtverwarmers en verlichting.

Pag. 34 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Bijlage 1 – Huidige situatie Samenstelling bestaand wagenpark Zoals aangegeven in de inleiding bestaat het wagenpark uit een groot aantal soorten voertuigen en materieel. Het wagenpark is compleet in beeld gebracht en bijgevoegd als bijlage. Zie bijlage 6. Het bestaande wagenpark is op grote lijnen onder te verdelen in de volgende groepen: Hoofdgroep Bestelwagens Vrachtwagens Vrachtwagen (N2) Overig materieel Subgroep Gesloten bestelauto compact Gesloten bestelauto dubbele cabine groot Gesloten bestelauto groot Graafmachine Haakarm-autolaadkraan Heftruck Hoogwerker Kolkenzuiger Mobiele kraan Pick-up dubbele cabine groot Pick-up dubbele cabine groot C1 Pick-up enkele cabine groot Tractor middel Veegmachine groot Ondanks dat getracht is het wagenpark zoveel als mogelijk in hoofd en subgroepen onder te verdelen levert dit een behoorlijk uitgebreid overzicht op. Bij het indelen is ook rekening gehouden met de mogelijkheden tot verduurzaming. De mogelijkheden tot verduurzaming van een bestelwagen zijn bijvoorbeeld veel ruimer dan van een haakarmwagen met autolaadkraan. Hieronder is de verdeling over het gehele wagenpark en per subgroep grafisch weergegeven.

Pag. 35 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Pag. 36 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Verdeling brandstofsoort Hieronder is de verdeling van de verschillende soorten aandrijvingen (brandstofsoorten) van het huidige wagenpark over het geheel en per subgroep weergegeven.

Pag. 37 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark” Huidige milieubelasting Op basis de gegevens van het werkelijke brandstofverbruik over 2023 is de CO2 uitstoot per jaar berekend. De hoeveelheid CO2 uitstoot is bepaald aan de hand van de volgende factoren: werkelijk brandverbruik in liters soort brandstof CO2 uitstoot van de betreffende brandstofsoort. * De CO2 uitstoot is op 2 manieren te bepalen: 1. Alleen het gebruik van de energiedrager (brandstof). Ook wel tank-to-wheel emissies genoemd 2. Het gebruik van de energiedrager inclusief de productie van de energiedrager. Ook wel well-to-wheel genoemd. In de berekeningen in dit advies zijn de well-to-wheel waarden toegepast, omdat deze een volledige weergave van de CO2 uitstoot weergeven. Hieronder is de CO2 uitstoot over het gehele wagenpark en per subgroep grafisch weergegeven. Bij het aspect milieubelasting gaat de aandacht primair uit naar de CO2 uitstoot. Dat is, gelet op de maatschappelijke relevantie, begrijpelijk. Bij het verduurzamen van het wagenpark richt gemeente Borger-Odoorn zich daarom vooral de aandacht op de mogelijkheden om de CO2 uitstoot te beperken. Ook in dit advies wordt die aanpak gevolgd.

Toch wordt ook opgemerkt dat de keuze voor andere aandrijfconcepten meer effecten op het milieu heeft (ook lokaal), denk bijvoorbeeld aan de uitstoot van fijnstof (roet) en stikstofoxide (NOx, de reden waarom gemeenten vaak milieuzones instellen). De werkelijke uitstoot van roet en NOx is sterk afhankelijk van de inzet en is uitsluitend met meetapparatuur te bepalen. In dit advies worden deze effecten verder buiten beschouwing gelaten. (*)Bron CO2-emissiefactoren zoals gepubliceerd door het ministerie van Economische zaken

Pag. 38 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Pag. 39 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Bijlage 2 – Toelichting energiedragers In deze bijlage zijn alle verschillende energiedragers weergeven. In feite zijn de energiedragers niets anders als brandstoffen zoals deze in voertuigen worden toegepast. Per brandstof zijn in het kort de voor- en nadelen alsmede de lokale verkrijgbaarheid weergegeven. Benzine Benzine is een bekende brandstof. Het voordeel van benzine is de lagere uitstoot van NOx en fijnstof ten opzichte van diesel. Benzine is echter een fossiele brandstof en daarmee een milieubelastende brandstof. Benzine voertuigen hebben een grote actieradius. Benzine is in de bedrijfsvoertuigen geen toegepaste brandstof. Deze brandstof is om deze reden dan ook geen alternatief in dit rapport. Benzine is een bekende brandstof die overal verkrijgbaar is. LPG LPG is een bekende brandstof. Het voordeel van LPG is de lagere uitstoot van CO2, NOx en fijnstof ten opzichte van benzine en diesel. LPG is echter een fossiele brandstof en daarmee een milieubelastende brandstof. LPG voertuigen hebben een beperktere actieradius dan benzine voertuigen en zijn vrijwel niet (meer) leverbaar. Achteraf ombouw is nog beperkt mogelijk, maar door de beperkte lokale beschikbaarheid niet te adviseren. LPG is vrijwel alleen nog maar beschikbaar op snelweglocaties door overheidsbeleid om LPG stations in de woonomgevingen te weren. Diesel (fossiel) Diesel is een bekende brandstof.

Dieselvoertuigen hebben over het algemeen de grootste actieradius. Er is tevens veel ervaring met dieselvoertuigen. Diesel is echter een fossiele brandstof en de milieubelastende uitstoot van fijnstof (roet) en NOx is groter dan bij benzine. Daarentegen is de uitstoot van CO2 lager. Diesel is een bekende brandstof die overal verkrijgbaar is. Gas To Liquids (GTL) GTL Fuel is een vloeibare dieselbrandstof gemaakt van aardgas. Deze brandstof heeft een schonere verbranding dan conventionele diesel uit aardolie en produceert daardoor minder lokale uitstoot (stikstofoxiden minus 8.9%) en zwaveloxiden minus 74%) en minder zichtbare zwarte rook (fijnstof). De brandstof is eenvoudig toe te passen in een bestaand wagenpark. Nadeel van GTL is dat het produceren veel energie vraagt en dat het een fossiele brandstof betreft. Een CO2 reductie is hiermee dan ook niet mogelijk. Derhalve is GTL niet opgenomen als transitiebrandstof in dit rapport. GTL is een brandstof welke voldoende beschikbaar is. Hernieuwbare diesel (HVO) HVO (Hydrotreated Vegetable Oil) is een synthetische diesel die gemaakt wordt van (natuurlijk) afval. Denk hierbij aan afval van veevoer, afgedankt frituurvet, houtsnippers en algen. De grondstoffen van deze brandstof worden normaal gesproken gestort of verbrand, maar door toepassing in de productie van HVO wordt dit dus voorkomen.

Belangrijk is ook dat het gebruik van deze grondstoffen geen nadelige invloed heeft op de voedselketen. HVO is een directe vervanger voor fossiele diesel en kan in principe zonder aanpassingen in de voertuigen toegepast worden. HVO-100 voldoet aan de brandstofnormering EN-15940. HVO is in verschillende mengverhoudingen te verkrijgen. HVO-100 bestaat voor 100% uit HVO en is daarmee de duurzaamste variant. Doordat HVO gemaakt wordt van niet-fossiele grondstoffen is bij het toepassen van 100% HVO een CO2 -reductie tot 90% mogelijk! De CO2 emissies van HVO-100 tijdens het gebruik worden gelijk aan nul gesteld vanwege het kortcyclische karakter van de koolstof in deze brandstoffen. Er komt wel CO2 vrij, echter deze draagt niet bij aan de versterking van het broeikaseffect. De emissies bij de productie van de brandstof ontstaan door het opwerken van reststromen die als grondstof worden gebruikt en tijdens transport. Conform de opgave CO2 factoren staat 1 liter HVO-100 voor 0,347 kg CO2 (voor GTL is 3,268 en voor fossiele diesel 3,456 kg) HVO is een brandstof die (nog) niet vrij verkrijgbaar is in openbare tankstations. In de nabijheid van gemeente Borger-Odoorn bevinden zich geen tanklocaties welke beschikken over HVO-100.

Pag. 40 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark” HVO-100 is een geschikte transitiebrandstof zolang een volledig elektrische en/of waterstof variant nog niet beschikbaar is. Aardgas/groengas (CNG/LNG) Aardgas is een alternatieve brandstof met een aantal voordelen. Deze voordelen bestaan uit een grote reductie van NOx (stikstofoxide) en fijnstof ten opzichte van benzine/diesel. Van een reductie in CO2 uitstoot is geen sprake. Aardgas is echter wel een fossiele brandstof die ook een aantal nadelen heeft. Het belangrijkste nadeel is de bodemdaling als gevolg van de gaswinning. Inmiddels is er beleid van de Rijksoverheid om het gebruik van aardgas geheel af te bouwen, mede door de problematiek in de provincie Groningen. In het kader van dat beleid past het mogelijk niet om voertuigen te laten rijden op aardgas. Groengas is wel duurzaam. Groengas (biogas) wordt gewonnen door onder andere vergisting van groente en tuinafval (GFT). Groengas geeft een grote CO2 reductie. Conform de opgave van CO2 factoren staat 1 kg Groengas voor 1,024 kg CO2 (Aardgas 2,608 kg). Aardgas/groengas kan op twee manieren verkregen worden, als CNG (gasvorm maar dan sterk gecomprimeerd) of LNG (gas dat omgevormd is tot vloeistof). CNG/LNG voertuigen zijn in een zeer beperkt aantal configuraties beschikbaar. Met name de ruimte en het gewicht van de relatief zware tanks zijn de beperkende factor.

Derhalve is CNG/LNG niet als alternatieve mogelijkheid opgenomen in dit rapport. LNG tankstations zijn zeer beperkt beschikbaar. LNG is alleen beschikbaar in een zeer beperkt aantal vrachtwagenconfiguraties (lange afstand transport). Hier is sprake van de klassieke “kip/ei situatie”: zonder voertuigen die op vloeibaar aardgas rijden komt er geen tankstation, zonder tankstation zullen er ook geen vloeibaar aardgas voertuigen worden aangeschaft. De CO2 uitstoot van HVO-100 is lager dan Groengas. Met HVO-100 is dus een grotere CO2 reductie te realiseren. Hybride Hybride is een combinatie van een verbrandingsmotor en een elektrische aandrijving. Door deze combinatie is er geen beperking in de actieradius. Het grote voordeel van een hybride aandrijving is de mogelijkheid om remenergie terug te winnen en weer te gebruiken, het zogenaamde regenereren. Daarnaast is er een hybride variant die via het stroomnet is op te laden, de zogenaamde plug-in hybride. Eén vrachtwagenproducent (Scania) en één bestelwagenfabrikant (Ford) leveren op dit moment een hybride uitvoering. Alleen in personenvoertuigen zijn hybride aandrijvingen voldoende beschikbaar. Een nadeel is de beperking van het aanhangwagen trekgewicht (in de meeste gevallen) en een beperking van het laadvermogen. Door de combinatie van reguliere brandstof en elektriciteit zijn de energiedragers ruimschoots voorhanden.

Als op grotere schaal ook hybride vrachtwagens ingezet worden zou wellicht het bestaande elektriciteitsnetwerk een beperking kunnen geven voor het gelijktijdig opladen van meerdere hybride vrachtwagens. Een hybride vracht- of bestelwagen is maar beperkt beschikbaar en daarom niet genoemd als alternatief in dit rapport. Batterij elektrisch Een batterij elektrische aandrijving (BEV) heeft een zero-emissie (lokaal). Bijkomend voordeel is de zeer lage geluidsproductie. Nadeel is echter de beperkte actieradius, hoewel door de intensieve en snelle ontwikkelingen de actieradius wel toeneemt. Praktijkervaringen leren dat bij bestelwagens op dit moment uitgegaan moet worden van een werkelijke actieradius van circa 175 km bij een volle acculading. Bij de nieuwste personenvoertuigen is de actieradius echter al toegenomen tot circa 400 km. Een ander nadeel is de beperking van het aanhangwagen trekgewicht (bij personenwagens soms zelfs helemaal niet mogelijk) en het (beperkte) laadvermogen. Bij vrachtwagens is de actieradius sterk afhankelijk van de beschikbare ruimte voor de batterijen. In combinatie met voldoende ruimte is een actieradius van circa 150 km te realiseren. Bij het opwekken van elektrische energie komt ook CO2 vrij. Het meest duurzame is zogenaamde groene stroom die opgewekt wordt door bijvoorbeeld windmolens of middels zonnepanelen.

Het opwekken van elektrische energie door middel van energiecentrales op steenkolen is het minst duurzaam (grijze stroom). Conform de opgave CO2 factoren staat 1 kWh grijze stroom voor 0,456 kg CO2 en groene stroom voor 0 kg CO2. Elektriciteit is in ruime mate beschikbaar. Het bestaande elektriciteitsnetwerk kan mogelijk wel een beperking geven voor het gelijktijdig opladen van meerdere elektrische voertuigen. Hierbij kan gedacht worden aan het gelijktijdig opladen van meerdere voertuigen op één locatie.

Pag. 41 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark” Het laden van BEV-voertuigen neemt een behoorlijke tijd in beslag. Dit varieert van 1 uur tot maximaal 12 uur. De laadtijd is afhankelijk van de grootte van de batterij, de capaciteit van de lader en de beschikbare capaciteit op het lokale stroomnetwerk. Door de relatief lange laadtijd dient de laadinfrastructuur gesitueerd te zijn op de plaats waar de voertuigen het langst stil staan. Dit is de locatie waar de voertuigen in de nacht en tijdens de pauzes gestald worden. BEV-voertuigen vragen dus een investering in een eigen laadinfrastructuur. Middels batterij elektrische voertuigen is de grootst mogelijke CO2 reductie te realiseren. Voorwaarde daarbij is wel dat er alleen groene stroom toegepast wordt. Waterstof elektrisch Waterstof is energiedrager waarmee een grote hoeveelheid energie in een relatief kleine eenheid opgeslagen kan worden. Door middel van elektrolyse wordt waterstof omgezet in elektriciteit en water. Het resultaat is een voertuig zonder lokale uitstoot van schadelijke stoffen (zero-emissie). Het produceren van waterstof kost echter (nog) veel energie. Voertuigen op waterstof zijn nog zeer beperkt voorhanden (en kostbaar). In de basis zijn waterstofvoertuigen (FCV) gelijk aan batterij elektrische aandrijving (BEV). Het enige verschil is de energiedrager.

Door de batterij grotendeels te vervangen door een waterstoftank en een brandstofcel worden een aantal grote nadelen van een BEV weggenomen. Dit betreft onder meer:  Actieradius die vrijwel overeenkomt met een voertuig met een verbrandingsmotor  Meer laadvermogen door het lagere gewicht  Geen afhankelijkheid van de (beperkte) capaciteit van het elektriciteitsnetwerk  Geen lange laadtijd maar een tanksnelheid die vrijwel gelijk is aan een voertuig met verbrandingsmotor. Bij het produceren van waterstof komt ook CO2 vrij. Het meest duurzame is zogenaamde groene waterstof die geproduceerd wordt uit elektriciteit afkomstig van windmolens of middels zonnepanelen. Het produceren van waterstof door chemische omzetting vanuit fossiele brandstoffen is het minst duurzaam (grijze waterstof). Conform de opgave CO2 factoren staat 1 kg grijze waterstof voor 12,516 kg CO2 en 1 kg groene waterstof voor 1,14 kg CO2.

Waterstof is niet in de nabijheid beschikbaar. Het dichtstbijzijnde operationele station bevindt zich in Pesse. Theoretisch is het mogelijk om een eigen waterstoftankstation te realiseren. Onder andere de firma Holthausen Clean Technology kan een dergelijke voorziening in de vorm van een losse container op locatie plaatsen. De investering bedraagt circa € 400.000,-. De tankcapaciteit/snelheid daarvan is echter beperkt. Bij het gebruik van een dergelijke voorziening door alleen gemeente Borger-Odoorn staan deze kosten niet in verhouding met het milieurendement. Het milieurendement van batterij elektrisch is groter dan waterstof elektrisch. De milieubelasting van grijze waterstof is dermate hoog dat dit niet te adviseren is. Tenzij dit alleen ter overbrugging is naar het gebruik van groene waterstof. Waterstof is een goede oplossing indien verdere verduurzaming door BEV-voertuigen niet mogelijk is door het bereiken van de maximale capaciteit van het lokale elektriciteitsnetwerk of in het geval dat er een grotere actieradius noodzakelijk is.

Pag. 42 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Bijlage 3 – Vervoersbehoefte tot 2030 De vervoersbehoefte is afhankelijk van de omvang van de taken en de wijze van het uitvoeren van deze operationele taken. Bij het opstellen van deze rapportage is uitgegaan van de omvang van het huidige wagenpark. Als door ontwikkelingen de omvang van het wagenpark toe- of afneemt, heeft dit invloed op de uitkomsten die zijn weergegeven in deze rapportage. Op dit moment zijn zowel in de omvang als in de wijze van uitvoer geen grote wijzigingen voorzien. Voor de vervoersbehoefte tot 2030 is daarvoor het huidige wagenpark als uitgangspunt genomen. Het wagenpark wordt over het algemeen afgeschreven over een periode van 8-10 jaar. Aan de hand van deze afschrijving is er een vervangingsplan per voertuig opgesteld dat loopt tot en met 2030. Het vervangingsplan per voertuig is samengevat door de individuele voertuigen in te delen in hoofd- en subgroepen. De samenvatting van het vervangingsplan is hieronder weergegeven. De kolom 2024 heeft betrekking op voertuigen waarvan de afschrijvingstermijn is verstreken, maar waarvoor nog geen vervanging heeft plaatsgevonden. Voertuigen die reeds zijn vervangen maar die nog ingezet worden als reservevoertuig zijn uiteraard niet opgenomen in het overzicht.

Subcategorie Gesloten bestelauto compact Gesloten bestelauto groot Gesloten bestelauto dubbele cabine groot Pick-up enkele cabine groot Pick-up dubbele cabine groot Kolkenzuiger Haakarm-autolaadkraan Pick-up dubbele cabine groot C1 Heftruck Hoogwerker Graafmachine Mobiele kraan Veegmachine groot Tractor middel

2024 2025 2026 2027 2028 2029 1 2 3 1 6

2030

1

1 2 1 1 1 1 1 1

2

2

Pag. 43 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Bijlage 4 – Vervangingsplan versus beschikbaarheid duurzame voertuigen Geplande v erv anging bestaande wagenpark inclusief aantallen Duurzaam alternatief. Seriematig geproduceerd en affabriek beschikbaar Duurzaam alternatief. Affabriek pilot v oertuigen. Duurzaam alternatief. Alleen door achteraf ombouw beschikbaar n

Voertuig categorie Voertuig categorie Bestelwagen

Duurzaam alternatief niet beschikbaar (en onbekend wanneer wel)

Subcategorie Subcategorie Gesloten bestelauto compact

Gesloten bestelauto groot

2023 2024 2025 2026 2027 2028

2029

Betreft

'24

'29

'30

Betreft

2024 2025 2026 2027 2028 2029

2030

'25

'26

1 Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch JA JA Elektrisch i.c.m. waterstof JA 2 Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstof 3 1 Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstofACHTERAF 1 Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstofACHTERAF 6 Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstof ACHTERAF

Gesloten bestelauto dubbele cabine groot

Pick-up enkele cabine groot

Pick-up dubbele cabine groot

ACHTERAF

Vrachtwagen

Kolkenzuiger

'27

'28

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA JA JA

JA JA 1 JA JA

JA JA

JA JA

Verv angingsbehoefte ACHTERAF ACHTERAF ACHTERAF ACHTERAF JA Elektrisch ACHTERAF ACHTERAF ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstof 2 Verv angingsbehoefte JA JA JA JA JA Elektrisch ACHTERAF ACHTERAF JA JA Elektrisch i.c.m. waterstofACHTERAF ACHTERAF

Haakarm-autolaadkraan

Vrachtwagen (N2) Pick-up dubbele cabine groot C1

Verv angingsbehoefte 1 JA JA JA Elektrisch ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstof Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch JA JA Elektrisch i.c.m. waterstof JA Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch JA JA Elektrisch i.c.m. waterstof JA Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch JA JA Elektrisch i.c.m. waterstof JA 1 Verv angingsbehoefte JA JA JA Elektrisch ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstof ACHTERAF

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA 1 JA JA

JA JA 1 JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

JA JA

Verv angingsbehoefte JA JA JA JA JA Elektrisch ACHTERAF ACHTERAF ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstof ACHTERAF 1 2 Verv angingsbehoefte JA JA JA JA JA Elektrisch ACHTERAF ACHTERAF ACHTERAF JA Elektrisch i.c.m. waterstof ACHTERAF

JA JA 2 JA JA

JA JA 1 JA JA

ACHTERAF

Overig materieel Heftruck

Hoogwerker

Graafmachine

Mobiele kraan

Veegmachine groot

Tractor middel

JA JA

Pag. 44 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark”

Bijlage 5 – TCO berekeningen Gesloten bestelauto compact

Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 18.395

€ 11.920

€ 30.315

* Opbouw

€-

€-

€-

* BPM

€ 7.208

€ -7.208

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 25.603

€ 7.212

€ 32.815

* Brandstof/elektriciteit

€ 660

€ -316

€ 344

* Verzekering (W A/Casco)

€ 486

€ 59

€ 546

€ 1.352

€ -1.352

€-

€-

€-

€-

2. Operationele kosten per jaar

* Motorrijtuigenbelasting (MRB) * Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet) * Reparatie, onderhoud en banden Totaal operationele kosten

€ 950

€ -143

€ 808

€ 3.449

€ -1.751

€ 1.697

8

-

8

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd * Rente en afschrijv ing

€ 2.958

€ 992

€ 3.950

* Operationele kosten (2)

€ 3.449

€ -1.751

€ 1.697

€ 6.407

€ -760

€ 5.647

Totaal TCO Verschil Gesloten bestelauto dubbele cabine groot

-12% Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 39.750

€ 46.480

€ 86.230

* Opbouw

€-

€-

€-

* BPM

€ 15.259

€ -15.259

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 55.009

€ 33.721

€ 88.730

* Brandstof/elektriciteit

€ 2.752

€ -1.318

€ 1.435

* Verzekering (W A/Casco)

€ 1.045

€ 507

€ 1.552

* Motorrijtuigenbelasting (MRB)

€ 2.652

€ -2.652

€-

€-

€-

€-

2. Operationele kosten per jaar

* Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet) * Reparatie, onderhoud en banden

€ 1.200

€ -180

€ 1.020

Totaal operationele kosten

€ 7.649

€ -3.643

€ 4.007

8

-

8

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd * Rente en afschrijv ing

€ 6.776

€ 4.637

€ 11.413

* Operationele kosten (2)

€ 7.649

€ -3.643

€ 4.007

€ 14.425

€ 994

€ 15.420

Totaal TCO Verschil

7%

Pag. 45 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark” Gesloten bestelauto groot

Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 39.750

€ 46.480

€ 86.230

* Opbouw

€ 5.000

€-

€ 5.000

* BPM

€ 15.259

€ -15.259

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 60.009

€ 33.721

€ 93.730

* Brandstof/elektriciteit

€ 2.785

€ -1.334

€ 1.452

* Verzekering (W A/Casco)

€ 1.140

€ 502

€ 1.642

* Motorrijtuigenbelasting (MRB)

€ 2.652

€ -2.652

€-

€-

€-

€-

2. Operationele kosten per jaar

* Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet) * Reparatie, onderhoud en banden

€ 1.200

€ -180

€ 1.020

Totaal operationele kosten

€ 7.778

€ -3.664

€ 4.114

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd

8

-

8

* Rente en afschrijv ing

€ 7.464

€ 4.637

€ 12.100

* Operationele kosten (2)

€ 7.778

€ -3.664

€ 4.114

Totaal TCO

€ 15.241

€ 973

€ 16.214

Verschil Graafmachine

6% Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 51.000

€ 24.000

€ 75.000

* Opbouw

€-

€-

€-

* BPM

€-

€-

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 51.000

€ 26.500

€ 77.500

* Brandstof/elektriciteit

€ 225

€ -108

€ 117

* Verzekering (W A/Casco)

€ 969

€ 156

€ 1.125

* Motorrijtuigenbelasting (MRB)

€-

€-

€-

* Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet)

€-

€-

€-

2. Operationele kosten per jaar

* Reparatie, onderhoud en banden

€ 1.000

€ -150

€ 850

Totaal operationele kosten

€ 2.194

€ -102

€ 2.092

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd

10

-

10

* Rente en afschrijv ing

€ 5.388

€ 2.981

€ 8.369

* Operationele kosten (2)

€ 2.194

€ -102

€ 2.092

€ 7.582

€ 2.879

€ 10.461

Totaal TCO Verschil

38%

Pag. 46 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark” Haakarm-autolaadkraan

Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 150.000

€ 212.000

€ 362.000

* Opbouw

€ 200.000

€-

€ 200.000

* BPM

€-

€-

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 25.000

€ 25.000

Totaal investering

€ 350.000

€ 237.000

€ 587.000

* Brandstof/elektriciteit

€ 20.015

€ -9.582

€ 10.433

* Verzekering (W A/Casco)

€ 6.650

€ 1.780

€ 8.430

* Motorrijtuigenbelasting (MRB)

€ 1.156

€ -1.156

€-

€ 750

€-

€ 750

2. Operationele kosten per jaar

* Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet) * Reparatie, onderhoud en banden

€ 20.000

€ -3.000

€ 17.000

Totaal operationele kosten

€ 48.571

€ -11.958

€ 36.613

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd

8

-

8

* Rente en afschrijv ing

€ 44.750

€ 33.150

€ 77.900

* Operationele kosten (2)

€ 48.571

€ -11.958

€ 36.613

Totaal TCO

€ 93.321

€ 21.192

€ 114.513

Verschil Hoogwerker

23% Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 94.000

€ -11.000

€ 83.000

* Opbouw

€-

€-

€-

* BPM

€-

€-

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 94.000

€ -8.500

€ 85.500

2. Operationele kosten per jaar * Brandstof/elektriciteit

€ 33

€ -16

€ 17

€ 1.786

€ -541

€ 1.245

* Motorrijtuigenbelasting (MRB)

€-

€-

€-

* Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet)

€-

€-

€-

* Verzekering (W A/Casco)

* Reparatie, onderhoud en banden Totaal operationele kosten

€ 750

€ -113

€ 638

€ 2.569

€ -669

€ 1.900

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd

10

-

10

* Rente en afschrijv ing

€ 9.963

€ -956

€ 9.006

* Operationele kosten (2)

€ 2.569

€ -669

€ 1.900

€ 12.532

€ -1.626

€ 10.906

Totaal TCO Verschil

-13%

Pag. 47 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark” Kolkenzuiger

Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 150.000

€ 212.000

€ 362.000

* Opbouw

€ 225.000

€-

€ 225.000

€-

€-

€-

* BPM * Laadv oorziening

€-

€ 25.000

€ 25.000

Totaal investering

€ 375.000

€ 237.000

€ 612.000

* Brandstof/elektriciteit

€ 8.631

€ -4.132

€ 4.499

* Verzekering (W A/Casco)

€ 7.125

€ 1.680

€ 8.805

€-

€-

€-

2. Operationele kosten per jaar

* Motorrijtuigenbelasting (MRB) * Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet)

€ 750

€-

€ 750

* Reparatie, onderhoud en banden

€ 20.000

€ -3.000

€ 17.000

Totaal operationele kosten

€ 36.506

€ -5.452

€ 31.054

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd * Rente en afschrijv ing

15

-

15

€ 28.063

€ 19.033

€ 47.096

* Operationele kosten (2)

€ 36.506

€ -5.452

€ 31.054

Totaal TCO

€ 64.569

€ 13.581

€ 78.150

Verschil Mobiele kraan

21% Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 180.000

€ 220.000

€ 400.000

* Opbouw

€-

€-

€-

* BPM

€-

€-

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 180.000

€ 222.500

€ 402.500

* Brandstof/elektriciteit

€ 8.006

€ -3.833

€ 4.173

* Verzekering (W A/Casco)

€ 3.420

€ 2.580

€ 6.000

€-

€-

€-

2. Operationele kosten per jaar

* Motorrijtuigenbelasting (MRB) * Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet)

€-

€-

€-

* Reparatie, onderhoud en banden

€ 9.000

€ -1.350

€ 7.650

Totaal operationele kosten

€ 20.426

€ -2.603

€ 17.823

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd * Rente en afschrijv ing

8

-

8

€ 22.500

€ 31.156

€ 53.656

* Operationele kosten (2)

€ 20.426

€ -2.603

€ 17.823

Totaal TCO

€ 42.926

€ 28.553

€ 71.479

Verschil

67%

Pag. 48 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark” Pick-up dubbele cabine groot

Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 48.200

€ 40.100

€ 88.300

* Opbouw * BPM

€ 10.000

€-

€ 10.000

€ 18.444

€ -18.444

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 76.644

€ 24.156

€ 100.800

* Brandstof/elektriciteit

€ 2.852

€ -1.365

€ 1.487

* Verzekering (W A/Casco)

€ 1.456

€ 313

€ 1.769

* Motorrijtuigenbelasting (MRB)

€ 2.780

€ -2.780

€-

2. Operationele kosten per jaar

* Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet)

€-

€-

€-

* Reparatie, onderhoud en banden

€ 1.300

€ -195

€ 1.105

Totaal operationele kosten

€ 8.388

€ -4.027

€ 4.361

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd

8

-

8

€ 9.526

€ 3.321

€ 12.848

* Operationele kosten (2)

€ 8.388

€ -4.027

€ 4.361

Totaal TCO

€ 17.914

€ -706

€ 17.209

* Rente en afschrijv ing

Verschil Pick-up dubbele cabine groot C1

-4% Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 64.000

€ 28.300

€ 92.300

* Opbouw

€ 10.000

€-

€ 10.000

€-

€-

€-

* BPM * Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 74.000

€ 30.800

€ 104.800

* Brandstof/elektriciteit

€ 3.753

€ -1.797

€ 1.956

* Verzekering (W A/Casco)

€ 1.406

€ 435

€ 1.841

€ 380

€ -380

€-

2. Operationele kosten per jaar

* Motorrijtuigenbelasting (MRB) * Belasting zware motorv oertuigen (Eurov ignet)

€-

€-

€-

* Reparatie, onderhoud en banden

€ 1.300

€ -195

€ 1.105

Totaal operationele kosten

€ 6.839

€ -1.936

€ 4.903

3. Total Cost of Ownership (TCO) per jaar * Looptijd

8

-

8

€ 8.938

€ 4.235

€ 13.173

* Operationele kosten (2)

€ 6.839

€ -1.936

€ 4.903

Totaal TCO

€ 15.776

€ 2.299

€ 18.075

* Rente en afschrijv ing

Verschil

15%

Pag. 49 van 52

Adviesrapport “Verduurzaming wagenpark” Pick-up enkele cabine groot

Diesel

Verschil

Elektrisch "Batterij"

1. Investering * Voertuig

€ 39.750

€ 46.480

€ 86.230

* Opbouw * BPM

€ 10.000

€-

€ 10.000

€ 15.259

€ -15.259

€-

* Laadv oorziening

€-

€ 2.500

€ 2.500

Totaal investering

€ 65.009

€ 33.721

€ 98.730

* Brandstof/elektriciteit

€ 3.002

€ -1.437

€ 1.565

* Verzekering (W A/Casco)

€ 1.235

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=1dc228cb-560f-44d7-bdd8-af452305a7f3