02 Voorontwerpomgevingsvisie 2025001629.pdf

DILEMMA: Wel of niet splitsen van percelen Planologische splitsing van percelen (nieuwe bouwvlakken) kan helpen het woningaanbod te vergroten zonder grootschalige nieuwbouw, maar kan leiden tot verlies van ruimtelijke kwaliteit en privacy. Behoud van grote kavels bewaart het karakter, maar beperkt de doorstroming.

De villawijken binnen de landgoederenzone hebben primair een woonfunctie. Is een villa ooit gewijzigd naar een kantoor, dan kan de gemeente toestemming geven om de kantoorfunctie weer om te zetten naar een woonfunctie. De trend dat kantoorvilla’s weer een woonbestemming krijgen is een kans. De gemeente geeft geen toestemming om villa’s te wijzigen naar een utilitaire bestemming. Een bedrijf aan huis wordt daarentegen wel toegestaan. Voorwaarde blijft wel dat het beroep of bedrijf aan huis ondergeschikt blijft aan de woonfunctie en geen afbreuk doet aan de woonfunctie.

Landgoederen Het opdelen van landgoederen is onwenselijk vanwege hun unieke eenheid van hoofdgebouw, bijgebouwen, tuin en landschap. Daarom wordt ingezet op het intact houden van de huidige grote groene landgoederen en percelen. Dit kan door beperkt splitsingen toe te staan onder voorwaarden.

Villawijken In deze zone is het behoud van ruime groene villapercelen met hoogwaardige bebouwing in een cultuurhistorische setting van groot belang. In hoofdstuk 3 is hier op ingegaan. Het splitsen van percelen wordt niet toegestaan. Het splitsen van villa's onder voorwaarden wel.

Op landgoederen kan gekeken worden naar het vitaliseren van voorzieningen, rekening houdend met draagkracht en kwaliteit. Oude bebouwing, zowel hoofdgebouwen als bijgebouwen, die in de loop der tijd zijn verdwenen kunnen worden hersteld. Voorwaarde is dat het historische karakter van het landgoed wordt gerespecteerd en indien mogelijk versterkt. Nieuwbouw moet plaatsvinden op de oorspronkelijke locatie van gebouwen, zonder toename van de bouwmassa. Het

Veel bewoners op leeftijd hebben de behoefte om kleiner te gaan wonen. Er zijn echter onvoldoende

45

4.4 LANDGOEDERENZONE ontwerp van de nieuwbouw moet uiterlijk overeenkomen met het oorspronkelijke ontwerp of daarbij aansluiten.

Sport Sportvelden en sporthallen worden in principe niet uitgebreid, omdat dit ten koste gaat van de natuurlijke en cultuurhistorische omgeving. De gemeente stimuleert intensiever gebruik van bestaande sportfaciliteiten en ondersteunt sportclubs bij het vinden van passende maatschappelijke functies binnen bestaande bebouwing. De kawaliteit van de fysieke leefomgeving staat hierbij centraal en ontwikkelingen moeten passen binnen het kader van de kernkwaliteiten. Nieuwe buitenpadelbanen en andere nieuwe geluidsuitstralende sporten worden niet toegestaan. Landgoederenzone: recreatie op landgoederen, wandelen in bosparken, thematische uitspanningen

46

4.5 DORPENZONE In de dorpenzone zal het eigen karakter worden behouden en versterkt. Historische structuren in de dorpen vormen een belangrijk deel van de ruimtelijke identiteit en moeten behouden blijven. Het beleid richt zich op de realisatie van woningen, het behoud en mogelijk versterken van voorzieningen in de dorpskernen.

functies, waarbij woningbouw rond stations een hogere dichtheid kan hebben. Ook zijn er plekken waar de kwaliteit van de leefomgeving verbeterd kan worden door extra groen, opknappen van publieke ruimtes, en het stellen van kaders voor interessante architectonische ontwikkelingen. Woningbouwplannen moeten voldoen aan de voorwaarden uit de woonvisie. Het optoppen van woningen of appartementengebouwen wordt onder voorwaarden toegestaan.

Binnen de dorpenzone wordt gezocht naar locaties voor woningbouw en herontwikkeling. Dit kunnen plekken zijn waarvan de oorspronkelijke functie is verdwenen, maar al bebouwing aanwezig is die omgevormd kan worden naar woonruimte. Maar ook nieuwe locaties zijn mogelijk, waarbij de ruimtelijke kwaliteit in acht wordt genomen. Het toevoegen van extra woningen is mogelijk als dit passend is binnen de structuur en ritmiek van de straat en de omgeving. Bij spoorwegstations wordt gekeken naar mogelijkheden voor nieuwe

DILEMMA: Wel of niet verdichten van dorpen Meer woningen binnen bestaande kernen versterkt de voorzieningen en benut ruimte efficiënt, maar tast het open en groene dorpsbeeld aan. Beperkte verdichting houdt het karakter overeind, maar biedt weinig ruimte voor groei. Dorpenzone: kleinschalige lokale horeca, aantrekkelijke winkelgebieden en historische structuren

47

4.6 MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN Lokale Inclusie Agenda

Diverse maatschappelijke ontwikkelingen spelen breed door de gehele gemeente.

Het onderwerp toegankelijkheid heeft een plek gevonden in de Lokale Inclusie Agenda. Het gemeentelijke uitgangspunt m.b.t. toegankelijkheid is dat alle inwoners (met of zonder beperking) ongehinderd gebruik kunnen maken van alle vormen van voorzieningen, informatie en dienstverlening. Dit betekent dat fysieke toegankelijkheid bij het aanpassen van of het plaatsen van nieuwe voorzieningen in de openbare ruimte een criterium zal zijn in het ontwerp. Voor grotere nieuwbouwprojecten wordt ervaringsdeskundigheid ingezet om de plannen te toetsen op toegankelijkheid.

Onderwijshuisvesting In 2024 wordt een nieuw Integraal Huisvestingsplan onderwijs opgesteld. Vooruitlopend op nieuwe wetgeving zal daarin grotere aandacht voor renovatie van de over het algemeen oude Bloemendaalse scholen zijn dan voorheen. Tot nu toe is de formele verantwoordelijkheid van de gemeente beperkt tot nieuwbouw en uitbreiding van scholen. De gemeente streeft naar scholen die zoveel mogelijk voldoen aan eisen van bouwkundige-, bouwfysische- en onderwijskundige aard. We streven naar het realiseren van duurzame schoolgebouwen, met een gezond binnenklimaat en een laag energieverbruik.

Water In de gemeente Bloemendaal worden de dorpskernen geconfronteerd met de problematiek van vernatting van de grond en het daarmee samenhangende opkomende grondwater. Door hevigere en frequentere regenval worden de grondwaterlagen sneller aangevuld, wat leidt tot een stijging van het grondwaterniveau. Daarnaast kunnen bodemdaling en verstedelijking de waterafvoer belemmeren, wat resulteert in een verhoogde kans op wateroverlast en vernatting van bebouwd en onbebouwd gebied. Deze situatie kan aanzienlijke schade toebrengen aan gebouwen, infrastructuur en de leefomgeving, wat het dagelijks leven van inwoners negatief beïnvloedt.

Speelruimte In het in 2021 vastgestelde speelruimtebeleid is aandacht voor vergroening, betrekken van schoolpleinen, vrije speelruimte en spelen in het groen, verbreding van het aanbod, participatie en inclusiviteit/toegankelijkheid van formele speelplaatsen. Per dorpskern wordt de komende jaren een gedetailleerd speelplan opgesteld, waarin aan de hand van genoemde onderwerpen wordt bepaald of er sprake is van renovatie of herinrichting. Voor de kern Overveen is dit inmiddels gebeurd. Daarnaast is per dorpskern een aantal ‘zoekgebieden’ aangemerkt. Onderzoek naar noodzaak en mogelijkheden om de formele speelruimte uit te breiden wordt in de genoemde speelplannen per dorpskern opgenomen.

Het opkomende grondwater veroorzaakt tal van problemen voor zowel particuliere eigenaren als de openbare ruimte. In woningen en gebouwen kan het leiden tot vochtproblemen zoals schimmelvorming,

48

4.6 MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN aantasting van funderingen en verminderde stabiliteit van constructies. De verzadigde grond kan ook leiden tot verzakkingen van wegen en paden, wat de veiligheid en toegankelijkheid van de dorpskernen beïnvloedt. Bovendien kan vernatting landbouwgronden onbruikbaar maken, wat de lokale economie en voedselproductie schaadt. De aanwezigheid van overtollig water kan ook leiden tot een verslechtering van de bodemkwaliteit, waardoor de natuurlijke omgeving wordt aangetast.

zal een geohydrologisch onderzoek worden vereist. Dit omvat het verplichten van ontwikkelaars om effectieve afwateringssystemen en grondwaterbeheer te integreren, zoals verhoogde funderingen, waterdoorlatende bestrating, en infiltratievoorzieningen om overtollig regenwater te absorberen en geleidelijk af te voeren. Daarnaast worden groene oplossingen, zoals groene daken en regentuinen, gestimuleerd om de waterretentie te verbeteren en de druk op het rioleringssysteem te verminderen. Door deze maatregelen te implementeren, zorgt de gemeente ervoor dat nieuwe bouwprojecten beter bestand zijn tegen vernatting en opkomend grondwater, wat bijdraagt aan een duurzamere en leefbare omgeving.

In Nederland ligt de verantwoordelijkheid voor het droog houden van percelen bij de eigenaren zelf. Dit betekent dat eigenaren proactief maatregelen moeten nemen om wateroverlast op hun terrein te voorkomen en te beheersen. Dit kan variëren van het verbeteren van de afwatering door middel van drainage, het aanleggen van infiltratievoorzieningen, en het verhogen van bouwkavels om waterafvoer te bevorderen. Eigenaren kunnen ook groenoplossingen overwegen, zoals groene daken en regentuinen, die helpen bij het absorberen en langzaam afvoeren van regenwater. Hoewel de gemeente ondersteunende maatregelen kan bieden, zoals voorlichting en subsidies voor waterbeheer, blijft de primaire verantwoordelijkheid bij de individuele eigenaar liggen om schade en overlast door vernatting en opkomend grondwater te minimaliseren.

Hoewel het verhelpen van vernatting een belangrijk aandachtspunt is, speelt droogte eveneens een cruciale rol in de waterhuishouding van de gemeente Bloemendaal. Perioden van droogte, die door klimaatverandering steeds frequenter en langduriger worden, hebben een significante impact op zowel de natuurlijke omgeving als de bebouwde omgeving. Droogte leidt tot uitdroging van de bovenste grondlagen, waardoor de capaciteit van de bodem om water op te nemen en vast te houden afneemt. Dit kan na een droge periode juist verergerde wateroverlast veroorzaken wanneer er plotseling hevige regenval plaatsvindt, omdat de uitgedroogde grond minder water kan absorberen. Daarnaast kunnen droogteperiodes leiden tot verdroging van natuurgebieden, wat de biodiversiteit

Bij nieuwbouwprojecten houdt de gemeente Bloemendaal rekening met deze problematiek door strengere eisen te stellen aan de waterhuishouding en klimaatadaptatie van de plannen. Bij grote projecten

49

4.6 MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN en het ecosysteem bedreigt. Planten en bomen kunnen afsterven, wat niet alleen het landschap verarmt, maar ook de waterhuishouding in het gebied verstoort, omdat vegetatie een cruciale rol speelt in het reguleren van grondwaterniveaus.

schadelijke stoffen die bijdragen aan luchtvervuiling, wat kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals ademhalingsziekten, hart- en vaatziekten en longkanker. Houtstook zorgt met name in de directe omgeving voor overlast.

Om droogte en vernatting effectief aan te pakken is gebalanceerd waterbeheer noodzakelijk. Dit kan onder andere door het aanleggen van waterbuffers die regenwater opslaan tijdens natte periodes en beschikbaar maken tijdens droogte. Daarnaast speelt bewustwording en educatie een sleutelrol. De gemeente kan bewoners en ondernemers en inwoners stimuleren om waterbesparende technieken te implementeren. Verder kunnen grondeigenaren worden aangemoedigd om droogtebestendige beplanting te gebruiken en bodembedekkers aan te brengen die verdamping verminderen.

Bedrijfsbestemmingen In de kernen zijn op diverse plekken nog bedrijfsbestemmingen aanwezig. In sommige gevallen staan deze panden leeg maar bestaat de mogelijkheid dat een bedrijf zich hier weer kan vestigen. Dit kan overlast geven richting omliggende bebouwing. Om deze (mogelijk) overlastgevende situaties te voorkomen werkt de gemeente mee aan het omzetten van deze bestemming naar de functie wonen.

Netcongestie Netcongestie, oftewel het overbelast raken van het elektriciteitsnetwerk, vormt een groeiend probleem in Nederland en in Bloemendaal, vooral door de toenemende vraag naar elektriciteit en de snelle opkomst van duurzame energiebronnen zoals zonne- en windenergie. De gemiddelde elektriciteitslevering per woning ligt in Bloemendaal bijna 25 % hoger dan het landelijk gemiddelde . Het bestaande elektriciteitsnetwerk is in veel gebieden niet ontworpen om de pieken in elektriciteitsproductie en -vraag, die bijvoorbeeld ontstaan door zonnepanelen of warmtepompen, efficiënt te verwerken. Hierdoor ontstaat er op bepaalde momenten een tekort aan capaciteit op het netwerk, wat kan leiden tot beperkingen

Door een integrale benadering die rekening houdt met zowel droogte als vernatting, kan de gemeente Bloemendaal bijdragen aan een robuuster en veerkrachtiger waterbeheer, wat essentieel is voor het behoud van een gezonde en leefbare omgeving.

Houtstook Er zal worden onderzocht of de realisatie van nieuwe niet-uitstootvrije houtkachels (houtstook) verboden kan worden of dat er extra regels worden gesteld vanwege de negatieve impact op de luchtkwaliteit en de volksgezondheid. Houtstook produceert fijnstof en andere

50

4.6 MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN voor nieuwe aansluitingen of zelfs tot vertragingen in het verduurzamingsproces. Om netcongestie te voorkomen, zijn investeringen in de versterking van het elektriciteitsnet nodig, evenals slimme oplossingen zoals energiemanagementsystemen en de inzet van opslagtechnologieën om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. De komende jaren zullen er tussen de 60 en 90 transformatorstation moeten worden gerealiseerd binnen de gemeente.

bijvoorbeeld om fietsenbergingen in de voortuin of het plaatsen van een kokowall langs de weg. Uitgangspunt hierbij is dat alleen bij het ontbreken van alternatieven er ruimte wordt geboden voor dergelijke (en nieuwe) praktische ontwikkelingen, mits deze zorgvuldig worden ontworpen en kwalitatief in de omgeving worden ingepast.

Vitaal ouder worden De vergrijzing en de tekorten in de zorg leiden in heel Nederland tot grote problemen. Gemeenten sloten met de Rijksoverheid en zorgpartijen twee akkoorden: het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het hoofddoel van beide akkoorden is om de zorg in de toekomst toegankelijk en beheersbaar te houden. De fysieke inrichting van de omgeving heeft hierop ook invloed. Door goed ontworpen openbare ruimtes en veilige wandel- en fietsroutes kunnen ouderen actief deelnemen aan de samenleving. Ontmoetingsplekken zoals dorpshuizen, parken, sportverenigingen en bibliotheek dragen bij aan verminderen van eenzaamheid en versterken van sociale netwerken. Strategische locaties van gezondheidscentra of andere zorg- en welzijnsvoorzieningen, dichtbij woonwijken en goed bereikbaar met openbaar vervoer, dragen tevens bij aan het vitaal ouder worden.

Ook zal er mogelijk ruimte moeten worden geboden aan voorzieningen ten behoeve van de aanlanding van wind op zee. Daarnaast kan het stimuleren van decentrale energieopslag en flexibiliteit in het gebruik van elektriciteit door consumenten en bedrijven bijdragen aan het verminderen van de druk op het netwerk.

Particuliere vakantieverhuur De ruimtelijke opzet van de gemeente biedt ruimte om andere vormen van overnachting aan te bieden. De gemeente heeft al geruime tijd beleid op het gebied van het voeren van een bed & breakfast en particuliere vakantieverhuur. Beide is onder voorwaarden in beperkte mate toegestaan.

Praktische ontwikkelingen

Grondwaterproductie

In de afgelopen jaren hebben er praktische ontwikkelingen plaatsgevonden. Het gaat hierbij om ontwikkelingen die voor bewoners van individuele percelen praktisch zijn maar die als storend ervaren kunnen worden door de omgeving. Het gaat hierbij

De grondwaterproductie op het PWN-terrein in Overveen zal op termijn weer worden opgestart. Gezien de belangrijke functie voor de regio zal de gemeente dit faciliteren en aanvullende bebouwing toestaan mocht dit noodzakelijk zijn.

51

4.7 ONTWIKKELLOCATIES CONCRETE PROJECTEN

Bloemendaal kenmerkt zich door het behoudende karakter. Er zijn echter ook diverse ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen zijn ook nodig om de voorzieningen op peil te houden en waar nodig te versterken. Ook is dit nodig in verband met de veranderende huishoudenssamenstelling en de wens van jongeren om binnen de gemeente Bloemendaal te blijven wonen.

Blekersveld

Dennenheuvel

Tussen het dorp Overveen en de Westelijke Randweg ligt een ongebruikt stuk grond. Het is één van de weinige onbebouwde percelen in eigendom van de gemeente waar woningen gerealiseerd kunnen worden. Er is ruimte voor circa 80 woningen. De beleving vanuit bestaande woningen en vanaf de randweg is hierbij belangrijk. Het plan rond de bebouwing aan de randweg af en geeft een visitekaartje voor Overveen.

Op Dennenheuvel worden 87 woningen gebouwd in een bosrijke omgeving. Medio 2026 start de bouw.

Landgoed Duinlust

PROJECTEN IN UITVOERING

Voor Landgoed Duinlust wordt onderzocht of er ruimte is om het landhuis te splitsen in een aantal appartementen. Tevens wordt onderzocht of de bestaande nietmonumentale bebouwing kan worden vervangen voor bebouwing die meer aansluit bij het landgoed.

Vitaal Vogelenzang Vitaal Vogelenzang is een integraal project ter bevordering van de leefbaarheid in Vogelenzang. Er worden 72 woningen gerealiseerd en de sportverenigingen krijgen een nieuwe impuls.

Bos Tuin en Dier Voor de locatie Bos Tuin en Dier is een Ontwikkelvisie opgesteld.

Park Lokhorsterduin Op het terrein van GGZ inGeest worden 250 woningen gerealiseerd in een parkachtige omgeving. De monumenten worden in ere hersteld. Tevens is er ruimte voor de realisatie van 50 extra woningen op gronden die nog in eigendom zijn van GGZ.

ZOEKLOCATIES WONINGBOUW Nauwelaerts de Agé De sportacademie Nauwelaerts de Agé is een begrip in Bloemendaal en Overveen. De bebouwing is echter ernstig verouderd. Om ook de toekomstige kinderen uit Overveen en Bloemendaal te leren zwemmen is het nodig een nieuwe sportschool en zwembad mogelijk te maken. Hierbij kan tevens woningbouw worden gerealiseerd.

Klein Overveen Aan de Tetterodeweg 8-10 worden 30 woningen gerealiseerd in een stijl die aansluit bij de naastgelegen spoorweg.

52

4.7 ONTWIKKELLOCATIES Autobedrijf Geels

Trefpunt Bennebroek

Tussen Santpoort-Zuid en Bloemendaal is autobedrijf Geels gevestigd. Het bedrijf heeft gronden binnen de gemeente Velsen en de gemeente Bloemendaal. Zowel de gemeente Velsen als Bloemendaal heeft beleid om mogelijk overlastgevende bedrijfsbestemmingen uit de kernen weg te halen en ruimte te maken voor woningbouw. Onderzocht zal worden op welke wijze hier 10 tot 18 woningen mogelijk zijn.

Het trefpunt is letterlijk en figuurlijk het trefpunt van Bennebroek. Het aantal kerkbezoeken loopt echter wel terug. Om een kleinere kerk en ontmoetingsruimte mogelijk te maken wordt onderzocht op welke wijze woningbouw toegestaan kan worden.

Vogelenzang Noordoost Er wordt onderzocht of op de bollengronden tussen de spoorweg Haarlem-Leiden, de Bekslaan en de huidige bebouwing van het dorp Vogelenzang in de toekomst plek is voor woningbouw. Wanneer de gemeente hiervoor kiest, zijn een hoge ambitie op het gebied van duurzaamheid en een hoge kwaliteit van groen belangrijke uitgangspunten. De woningbouwlocatie moet verder onderdeel worden van het dorp.

AH Bloemendaal In het centrum van Bloemendaal is ruimte voor een nieuwbouwontwikkeling boven de supermarkt. Hierbij is ruimte voor ongeveer 12 woningen.

Tinholt In het hart van Overveen is Tinholt gelegen. Dit buurthuis verdient een nieuw gebouw. Om dit mogelijk te maken wordt onderzocht of op beperkte schaal woningbouw kan worden toegevoegd waarbij er ruimte is voor het buurthuis in de plint. Dit uiteraard met behoud van de functie van het veld en de moestuin.

Tiltenberg De Tiltenberg in Vogelenzang wordt niet langer gebruikt door het bisdom. Hier bestaat de mogelijkheid om het gebouw om te vormen tot woningbouw. Ontwikkeling op het perceel lijkt niet direct haalbaar omdat dit gebied door de provincie is aangewezen als historische bosgroeiplaats.

Oude kern Bennebroek De oude kern van Bennebroek heeft al veel transformaties ondergaan. Deze hebben het gebied sterker gemaakt. Opnieuw staat het gebied voor uitdagingen en kansen. Denk hierbij aan de leegstaande kerk, pastorie, gymzaal en het voormalig verzorgingshuis. De huidige visie Oude Kern Bennebroek zal worden geactualiseerd.

53

Projecten binnen de gemeente

54

5. BEHOUD RUIMTELIJKE KWALITEIT

De gemeente Bloemendaal heeft een grote belevingswaarde, dit levert voor de meeste bezoekers en bewoners een bepaalde herinnering op. Het is belangrijk de ruimtelijke kwaliteit te behouden en waar mogelijk te versterken. De kust- en duinzone wordt gekenmerkt door het karakteristieke duinlandschap. Het is daarbij essentieel om de continuïteit van het landschap te behouden waardoor de groene beleving wordt versterkt. De landgoederenzone omvat waardevolle landgoederen, villaparken en open strandvlakten. Hier moeten we zowel de cultuurhistorische als natuurlijke waarde behouden, terwijl we de contrasten tussen het gesloten karakter van landgoederen en de open strandvlakten versterken. In de dorpenzone wordt het authentieke en eigen karakter van elk dorp behouden en versterkt. Hier kunnen historische structuren meer geaccentueerd worden om de unieke identiteit van elk dorp te benadrukken. Een belangrijk doel van deze Omgevingsvisie is derhalve het behoud van de ruimtelijke kwaliteit.

Doel

We streven naar het behouden van de bestaande hoge ruimtelijke kwaliteit en verbeteren deze waar mogelijk. We beschermen historische gebouwen, monumenten en cultureel erfgoed om de identiteit van de gemeente te behouden. Nieuwe ontwikkelingen passen we in met respect voor ruimtelijke kwaliteit.

55

5.1 VISIE IN ÉÉN OOGOPSLAG KUST- EN DUINZONE

DORPENZONE

•

•

• • •

Voor alle bouwinitiatieven geldt dat de ruimtelijke kwaliteit dient toe te nemen. Er wordt niet ingezet op aantrekken van meer toeristen. Historische strandwallen worden beschermd. Seizoensgebonden toerisme/recreatie blijft seizoensgebonden.

• •

LANDGOEDERENZONE • • •

•

Bij landgoederen worden beperkt ontwikkelingen toegestaan om zo het landgoed te kunnen behouden. Voor alle bouwinitiatieven geldt dat de ruimtelijke kwaliteit minimaal gelijk dient te blijven. Recreatie is gericht op het stimuleren van recreatie die verenigbaar is met behoud van landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Villawijken met groene uitstraling en bijzondere architectuur verrijken het regionale woningaanbod en worden gehandhaafd.

•

56

Architectonische, stedenbouwkundige en landschappelijke kwaliteiten in villawijken kunnen worden gewaarborgd door deze als beschermd dorpsgezicht te erkennen. Voor alle bouwinitiatieven geldt dat de ruimtelijke kwaliteit minimaal gelijk dient te blijven. De winkelgebieden worden behouden door deze meer te concentreren. Het voorzieningenniveau per kern dient in stand te blijven.

5.2 KUST- EN DUINZONE Bij bouwinitiatieven in de kust- en duinzone van Bloemendaal moet de ruimtelijke kwaliteit altijd toenemen. Dit betekent dat nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan verbetering van de visuele, ruimtelijke en functionele aspecten van de plek. Bouwprojecten moeten zorgvuldig worden ontworpen en geïntegreerd met de natuurlijke omgeving, met behoud en versterking van de landschappelijke en esthetische waarden. Dit draagt bij aan de duurzame ontwikkeling en zorgt dat het aantrekkelijk blijft voor inwoners en bezoekers. Hierbij dient speciale aandacht te zijn voor de architectuur bij initiatieven in Bloemendaal aan Zee. Bijvoorbeeld door toepassen van bijzondere kapvormen. De kwaliteitsslag van de afgelopen 10 jaar dient doorgezet te worden.

huidige toerisme op een duurzame manier. Dit helpt om overbelasting van de infrastructuur en de natuurlijke omgeving te voorkomen en draagt bij aan het behoud van de kwaliteit van leven voor de lokale bevolking. Door de nadruk op duurzaam toerisme kan de gemeente negatieve impact van massatoerisme verminderen en tegelijk de natuurlijke en culturele waarden van de kusten duinzone beschermen. De historische strandwallen in Bloemendaal worden beschermd vanwege de unieke geologische en culturele waarde. De natuurlijke formaties vormen een belangrijk onderdeel van het landschap en de geschiedenis. Beschermingsmaatregelen kunnen onder andere bestaan uit beperken van bouwactiviteiten in deze zones en implementeren van beleid gericht op behoud en herstel. Door deze waardevolle natuurlijke kenmerken te behouden draagt de gemeente bij aan instandhouding van het unieke karakter en de biodiversiteit van de kusten duinzone. De bescherming van deze strandwallen

Bloemendaal aan Zee is een belangrijke regionale trekker. Dit zorgt in sommige perioden voor overlast in de omgeving. De gemeente Bloemendaal richt zich daarom niet op het aantrekken van meer toeristen. In plaats daarvan ligt de focus op beheersen van het

Hoge ruimtelijke kwaliteit van de kusten duinzone

57

5.2 KUST- EN DUINZONE geldt ook in de landgoederen- en dorpenzone. In Bloemendaal blijft seizoensgebonden toerisme en recreatie beperkt tot de seizoensperioden, wat helpt om de druk op de lokale infrastructuur en de leefomgeving te reguleren. Dit zorg dat toeristische activiteiten voornamelijk plaatsvinden tijdens piekperiodes zoals de zomer, terwijl de rust en het natuurlijke evenwicht gedurende de rest van het jaar behouden blijven. Dit evenwicht tussen toerisme en natuurbehoud helpt om de leefkwaliteit voor de lokale bevolking te behouden en de ecologische impact van recreatieve activiteiten te minimaliseren.

58

5.3 LANDGOEDERENZONE Recreatie in de landgoederenzone van Bloemendaal wordt toegestaan zolang deze verenigbaar is met het behoud van landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Dit betekent dat recreatieve activiteiten en voorzieningen zorgvuldig moeten worden gepland en uitgevoerd om geen schade toe te brengen aan de natuurlijke en historische kenmerken van de landgoederen. Recreatie is daarmee gericht op extensieve recreatie zoals wandelaars, fietsers en hardlopers.

In de landgoederenzone van Bloemendaal worden beperkte ontwikkelingen toegestaan om de continuïteit en het behoud van de landgoederen te waarborgen. Dit kan bijvoorbeeld inhouden dat er beperkt recreatieve en horecaontwikkelingen, worden toegestaan. Door deze gecontroleerde ontwikkelingsmogelijkheden kunnen landgoederen economisch levensvatbaar blijven en behouden worden voor toekomstige generaties. Dit beleid helpt om het cultureel erfgoed te beschermen en tegelijkertijd een duurzame toekomst voor de landgoederen te waarborgen.

Landmarks en

Bij bouwinitiatieven in de landgoederenzone moet de ruimtelijke kwaliteit minimaal gelijk blijven. Dit houdt in dat nieuwe ontwikkelingen zorgvuldig moeten worden ontworpen om te harmoniseren met de bestaande landschappelijke en architectonische kenmerken van het gebied. Bouwprojecten mogen de visuele en ecologische waarde van het landschap niet aantasten en moeten bijdragen aan het behoud van de historische en natuurlijke context van de landgoederen. Door deze benadering wordt de uitstraling van de landgoederenzone gewaarborgd en blijft het een waardevol onderdeel van het culturele en natuurlijke erfgoed.

zichtlijnen: Haringbuysgebouw en zichtlijn op landgoed Elswout

59

5.4 DORPENZONE Bij bouwinitiatieven in de dorpenzone moet de ruimtelijke kwaliteit minimaal gelijk blijven aan de huidige standaard. Dit betekent dat nieuwe projecten zorgvuldig moeten worden ontworpen om harmonieus in de bestaande omgeving te passen en geen afbreuk te doen aan de visuele en functionele kwaliteit van de dorpen. Door vast te houden aan deze norm, kan Bloemendaal ervoor zorgen dat bouwactiviteiten bijdragen aan een consistente en aantrekkelijke leefomgeving, wat de algehele esthetische en ruimtelijke kwaliteit van de dorpenzone ten goede komt.

Het waarborgen van de ruimtelijke kwaliteiten van de verschillende kernen is belangrijk voor de gemeente. De kwaliteit van de leefomgeving wordt altijd hoog gewaardeerd door inwoners. Het is een speerpunt dat het voor alle inwoners mooi en prettig wonen blijft in de kernen. Waar het ruimtelijk aanvaardbaar is, is er wel ruimte voor verdichting. Het waarborgen van de architectonische, stedenbouwkundige en landschappelijke kwaliteiten van villawijken kan effectief worden bereikt door deze gebieden als beschermd dorpsgezicht te erkennen. Deze status helpt bij het behoud van het historische en esthetische karakter van de wijken, waardoor nieuwe ontwikkelingen aan strikte richtlijnen moeten voldoen die de bestaande waarden respecteren. Dit beschermingsbeleid zorgt ervoor dat de unieke charme en culturele betekenis van de villawijken behouden blijven voor toekomstige generaties, terwijl de leefkwaliteit voor de huidige bewoners wordt verbeterd. Momenteel is alleen de wijk 'Bloemendaalse Park / Duin en Daal' aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Er zal worden onderzocht of meer gebieden aangewezen kunnen worden.

DILEMMA: Ruimtelijke kwaliteit vs. ontwikkeling De gemeente wil groei faciliteren, maar ook de hoge ruimtelijke kwaliteit behouden. Strikte bescherming waarborgt identiteit, maar beperkt vernieuwing. Meer ontwikkelruimte brengt dynamiek, maar kan het karakter aantasten. De winkelgebieden (zoals aangegeven op onderstaande kaartbeelden) in Bloemendaal worden behouden en versterkt door deze meer te concentreren. Dit concentratiebeleid helpt om de levendigheid en economische vitaliteit van de winkelgebieden te vergroten door een kritische massa van winkels en voorzieningen te behouden die aantrekkelijk zijn voor zowel inwoners als bezoekers. Door de winkels te clusteren, kunnen synergiën ontstaan die de winkelervaring verbeteren en de lokale economie stimuleren. Dit beleid draagt bij aan de duurzaamheid en het toekomstbestendig maken

DILEMMA: Minder regelgeving of extra bescherming Meer bescherming versterkt identiteit en de ruimtelijke kwaliteit maar maakt vergunningverlening complexer. Minder en eenduidiger regels zijn beter uitlegbaar, makkelijker op te volgen en eenvoudiger handhaafbaar, maar kan ten koste gaan van de beeldkwaliteit.

60

5.4 DORPENZONE van de winkelgebieden in de dorpenzone. oor het dorp Bloemendaal wordt onderzocht hoe de voorbuurt (vanaf de Mollaan) een uitstraling kan krijgen die herkenbaar is als entree van het winkelgebied. In stand houden van het voorzieningenniveau per kern is essentieel voor de leefbaarheid en zelfvoorzienendheid van de kernen. Dit betekent dat basisvoorzieningen zoals winkels, scholen en gezondheidszorg behouden moeten blijven en, waar nodig, worden verbeterd. Door te zorgen voor een adequaat aanbod van voorzieningen

in elke kern, kan de gemeente de levenskwaliteit van haar inwoners waarborgen en de aantrekkelijkheid van de dorpen als woon- en leefomgeving verhogen. Maatschappelijke bestemmingen worden derhalve niet zomaar omgezet in andere bestemmingen. Dit beleid helpt ook om de noodzaak van reizen naar andere gebieden voor dagelijkse behoeften te verminderen. Hierdoor kan iedereen prettig oud worden binnen de gemeente.

De Dorpenzone: karakteristieke dorpen en kleine vitale winkelgebieden

61

6. BEHOUD VAN GROEN EN NATUUR

De gemeente Bloemendaal kenmerkt zich door haar unieke en gevarieerde landschap, waarin uitgestrekte duinen, weelderige bossen en schilderachtige polders harmonieus samenkomen. Deze omgeving staat bekend om de hoge natuurwaarden, met zeldzame plant- en diersoorten die hier hun thuis vinden, wat bijdraagt aan het behoud van biodiversiteit en de ecologische balans in de regio. Daarnaast is de gemeente trots op haar kwalitatief hoogwaardige groene ruimtes, die niet alleen een esthetische meerwaarde bieden, maar ook belangrijke plekken vormen voor recreatie, ontspanning en natuurbeleving voor zowel bewoners als bezoekers.

Doel We beschermen en behouden natuurgebieden, groene en blauwe zones en parken om de biodiversiteit te bevorderen en de leefomgeving te verbeteren. We sturen bij ontwikkelingen op het toepassen van natuurinclusieve maatregelen. Het groen in de kernen breiden we uit waar mogelijk. We laten de kernen groeien om deze leefbaar te houden.

62

6.1 VISIE IN ÉÉN OOGOPSLAG KUST- EN DUINZONE • • • • •

•

Eénheid van het natuurgebied, tegengaan versnippering Behoud natuurlijk karakter; versterken groene beleving Concentreren bezoekers rond een paar grote ingangen, waardoor ook stiltegebieden ontstaan Bij ontwikkelingen is een goede landschappelijke inpassing een absolute voorwaarde We versterken natuurwaarden en biodiversiteit

• • • •

LANDGOEDERENZONE • •

• • •

Behoud van cultuurhistorische en natuurlijke waarde van de landgoederen en de open strandvlakten. De boomlanenstructuur behouden en ontbrekende schakels invullen; een deel van deze structuur bestaat ook uit bomen in particuliere tuinen. Binnen strandvlakten zoeken naar mogelijkheden voor extra waterberging en natuurontwikkeling. Bevorderen contrast tussen het gesloten karakter vanlandgoederen en het open karakter strandvlakten. Verrommeling van strandvlakten tegengaan.

Openbaar en particulier groen verweven, een doorlopende groene zoom met natuurlijke erfgrenzen, zicht op hoofdgebouwen. Versterken natuurwaarden van duingebieden en landgoederen. Natte en droge oost-westverbindingen versterken, herkenbaarheid waterlopen vergroten. Groene aansluitingen met omliggende gemeenten behouden. Bij ontwikkelingen is een goede landschappelijke inpassing een absolute voorwaarde, daarnaast sturen we bij ontwikkelingen op het toepassen van natuurinclusieve maatregelen.

DORPENZONE • •

63

Ecologie langs de oevers van waterlopen en vaarten waar mogelijk versterken. We sturen bij ontwikkelingen op het toepassen van natuurinclusieve maatregelen

6.2 KUST- EN DUINZONE Het beleid is gericht op het behouden en versterken van het natuurlijke karakter en de groene beleving in de zone. Om een continue beleving te realiseren, wordt er gestreefd naar een groot, aaneengesloten natuurgebied zonder versnippering door meerdere eigenaren en beheerders. Om flora en fauna te beschermen, moet er voorkomen worden dat de natuurgebieden te druk bezocht worden. Het aantal bezoekers zal in zones geconcentreerd worden bij enkele grote ingangen met recreatiefaciliteiten (zoneren), zodat ook stille gebieden behouden blijven. Het gaat om de rust- en natuurzone, de familiezone, de sport en spel activiteitenzone en de ontspannings- en comfortzone.

infrastructuur harmonieus moeten aansluiten bij het bestaande landschap en de natuurlijke kenmerken. Ontwerpen moeten rekening houden met de topografie, vegetatie en ecologische waarde van het gebied, en negatieve visuele en ecologische effecten minimaliseren. Door het toepassen van landschappelijke architectuur en natuur-inclusief bouwen kan de esthetische en ecologische kwaliteit van het gebied worden behouden en versterkt, wat essentieel is voor de duurzame ontwikkeling van de kust- en duinzone.

Bij elke nieuwe ontwikkeling in de kust- en duinzone is een goede landschappelijke inpassing een absolute voorwaarde. Dit betekent dat bouwprojecten en Kust- en Duinzone: rust, ecologische waarden en doorlopend natuurgebied

64

6.3 LANDGOEDERENZONE In de landgoederenzone is het beleid gericht op behoud van de cultuurhistorische en natuurlijke waarde van de landgoederen en de open strandvlakten. De karakteristieke laanbomenstructuur kan waar mogelijk worden uitgebreid, zodat een geheel ontstaat van een aaneengesloten gebied met wegen geflankeerd door laanbomen. Binnen de strandvlakten wordt in aanvulling op de agrarische functie gezocht naar mogelijkheden voor extra waterberging en is ruimte voor natuurontwikkeling.

maken we een nieuw groenbeleidsplan en bosparkenbeheerplan waarin biodiversiteit en praktische uitvoering de nadruk krijgen. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn het behouden van het mozaïek aan open en gesloten landschappen, hoogopgaand groen binnen de open strandvlakten beperken en verrommeling tegengaan. Daarnaast is uitgangspunt om te zorgen dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan natuurwaarde en biodiversiteit. In Natura2000 gebieden staan we geen verlichting toe. Indien verlichting uit het oopunt van sociale- of verkeersveiligheid noodzakelijk is wordt er alleen amberkleurige verlichting toegestaan.

Het biodiversiteitsplan (december 2020) van de gemeente Bloemendaal geeft richtingen voor het behouden en ontwikkelen van de essentiële groenvoorzieningen. Hierbij wordt gestreefd naar het versterken van de landschappelijke kenmerken en het bevorderen van de grote rijkdom aan biodiversiteit die de gemeente Bloemendaal van nature al heeft. Samen met onze inwoners en bijvoorbeeld natuurorganisaties,

Een belangrijk uitgangspunt is om openbaar en particulier groen te verweven. In de villagebieden wordt er gestreefd naar een doorlopende groene zoom van tuinen en bos. Natuurlijke erfgrenzen spelen hierbij een belangrijke rol, niet alleen visueel maar ook ecologisch. Hoge hekken aan de voorzijde van woningen in Landgoederenzone: contrast open en gesloten landschap, open strandvlakten en zanderijen

65

6.3 LANDGOEDERENZONE villagebieden worden vermeden om een zichtrelatie tussen de openbare ruimte en het hoofdgebouw te behouden en de kwaliteit van de leefomgeving te waarborgen.

De landgoederenzone verbindt niet alleen de dorpenzone en de kust- en duinzone, maar zorgt ook voor een directe aansluiting van het groengebied op het stedelijke gebied van Haarlem. Het behoud van groen en openheid in deze zone is daarom van regionaal belang, bijvoorbeeld voor het gebied rond de Brouwersvaart.

Het behoud en de versterking van natuurwaarden in de duingebieden en landgoederen zijn essentieel. Deze gebieden vormen het kerngebied van de ecologische hoofdstructuur en dragen bij aan de karakteristieke ruimtelijke opbouw van Bloemendaal. De continuïteit van grote groengebieden, inclusief alle landgoederen en duingebieden, is van groot belang.

Bij alle ontwikkelingen in het gebied is een goede landschappelijke inpassing een absolute voorwaarde.

Naast de noord-zuidstructuur moeten ook enkele oost-westdwarsverbindingen worden versterkt. De natuurwaarden van beken, sloten en vijvers zijn achteruitgegaan en moeten worden verbeterd. De herkenbaarheid van verschillende waterlopen moet vergroot worden, bijvoorbeeld door de duinbeken te accentueren.

66

6.4 DORPENZONE Het versterken van de ecologie langs de oevers van waterlopen en vaarten in de dorpenzone is van groot belang voor de biodiversiteit en waterkwaliteit. Dit kan worden bereikt door natuurlijke oeverzones aan te leggen, de vegetatie te herstellen en ecologische verbindingszones te creëren. Het bevorderen van een diverse oeverbegroeiing biedt habitat voor verschillende planten- en diersoorten en verbetert de waterkwaliteit door het filteren van vervuilende stoffen. Daarnaast sturen we op een versterking van de biodiversiteit bij ontwikkelingen. Educatie en samenwerking met lokale gemeenschappen kunnen bijdragen aan het succes van deze ecologische verbeteringen, wat de leefbaarheid en duurzaamheid van de dorpenzone ten goede komt. Dorpenzone: groene oevers, lommerrijke lanen en boomlanenstructuur

67

Landschap en natuur binnen de gemeente.

68

7. DUURZAAM EN KLIMAATADAPTIEF Klimaatverandering is een steeds urgenter probleem geworden. Binnen de gemeente Bloemendaal worden de effecten hiervan ook gevoeld door grondwateroverlast, wateroverlast bij piekbuien, droogte en hitte.

Doel We streven naar een duurzame en milieuvriendelijke gemeente door middel van groene initiatieven, hernieuwbare energiebronnen en milieuvriendelijke praktijken. We ontwikkelen maatregelen om de gemeente beter bestand te maken tegen klimaatverandering en de stijgende zeespiegel, zoals door het verminderen van de kans op wateroverlast, het bevorderen van waterbeheer en realisatie van meer en ander groen.

69

7.1 VISIE IN ÉÉN OOGOPSLAG ALGEMEEN

• • • • • • • •

•

We verduurzamen de sportaccommodaties en het maatschappelijk vastgoed We versterken laadinfrastructuur Deelmobiliteit wordt bevorderd en gefaciliteerd Bloemendaal realiseert waterpiekberging en droge structuren met middelen uit bovenplanse opbrengsten De waterretentie wordt waar mogelijk uitgebreid Het gemeentelijke groen wordt afgestemd om de bodem optimaal te beschermen We faciliteren andere instanties bij het versterken van de duinen en het beschermen van het grondwater We maken zorgvuldige afwegingen tussen woningbouwopgaven, natuurwaarden en waterbeheer We werken aan bewustwording en betrokkenheid van inwoners

70

7.2 ALGEMEEN De ambities op het vlak van duurzaamheid en klimaatadaptatie strekken zich uit over de hele gemeente.

altijd mogelijk. De gemeente stimuleert nutsbedrijven in gesprek te gaan met de omgeving over gekozen locaties.

Verduurzamen van sportaccommodaties en maatschappelijkvastgoed zoals scholen, gemeentegebouwen en zorginstellingen in Bloemendaal is een cruciale stap richting een duurzame en milieuvriendelijke gemeente. Daarnaast draagt het bij aan kostenbesparingen en een gezondere leefomgeving. Dit omvat maatregelen zoals installeren van zonnepanelen, gebruik van energiezuinige verlichting en verwarmingssystemen, en verbeteren van de isolatie van gebouwen. Daarnaast kunnen waterbesparende installaties en het gebruik van gerecyclede materialen bijdragen aan de duurzaamheid van sportfaciliteiten. Door deze initiatieven kunnen de exploitatiekosten worden verlaagd en wordt een gezonde en duurzame omgeving gecreëerd voor sporters en bezoekers. Nieuwe accommodaties, zoals in Vogelenzang, worden zo duurzaam en klimaatadaptief mogelijk uitgevoerd.

Bloemendaal gaat deelmobiliteit bevorderen en faciliteren. Bij nieuwbouwprojecten kan in voorkomende gevallen de parkeernorm anders worden ingevuld door het realiseren van deelmobiliteit. De gemeente staat deelmobiliteitaanbieders voor auto's toe. Dit wordt bestendigd door het instellen van VvE's en door dit op te nemen in aktes. Het is niet de ambitie om een zero-emmissiezone in te stellen. In plaats daarvan zet Bloemendaal in op elektrificatie van privéauto's. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen kan in voorkomende gevallen een deel van de opbrengsten worden ingezet voor maatregelen die bijdragen aan klimaatadaptatie. Het gaat hierbij om voorzieningen die water tijdelijk kunnen bergen en structuren die droogte helpen voorkomen. Hiermee wordt de leefomgeving beter bestand tegen extreme neerslag en langere droge perioden.

Een belangrijke ontwikkeling is de toename van elektrische voertuigen. Om dit te faciliteren wordt de laadinfrastructuur voor publieke en private laadmogelijkheden uitgebreid. De toegenomen elektrificatie van huishoudens en bedrijven zorgt voor druk in de openbare ruimte. Naar schatting zullen er de komende 10 jaar ook circa 60 tot 90 transformatorstations gerealiseerd moeten worden. Dit zorgt voor druk op de openbare ruimte. Vanwege technische redenen is het kiezen van een locatie voor een voorziening niet

Daken en tuinen worden vergroend. Inwoners worden gestimuleerd om stenen te verwijderen uit de tuin en daken te vergroenen. Een tegeltaks wordt niet ingevoerd. Bij nieuwbouwprojecten wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de opvang en het vasthouden van hemelwater. Het gaat hierbij om maatregelen zoals groene daken, infiltratievoorzieningen of waterdoorlatende verharding. Hiermee wordt bijgedragen aan het

71

7.2 ALGEMEEN verminderen van wateroverlast en het versterken van de lokale waterhuishouding.

Om de kwaliteit en beschikbaarheid van grondwater te waarborgen worden bij ruimtelijke ontwikkelingen maatregelen genomen. De gemeente beperkt het gebruik van belastende activiteiten en bevordert de natuurlijke infiltratie. Daarnaast wordt aandacht besteed aan klimaatadaptieve maatregelen die helpen grondwatervoorraad op peil te houden. Om Bloemendaal toekomstbestendig te maken tegen hevige regenval, droogte en hittestress, is het noodzakelijk om de leefomgeving zo in te richten dat water beter wordt vastgehouden, geborgen en benut. Klimaatverandering zorgt voor toenemende extremen: periodes van intense neerslag worden afgewisseld met lange droge en hete zomers. Dat vraagt om een nieuwe manier van omgaan met ruimte en water en vraagt om structurele aanpassingen in de inrichting van wijken, tuinen, straten en openbare ruimtes.

Bij de inrichting en het beheer van openbaar groen wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de kwaliteit en draagkracht van de bodem. Het gaat hierbij om keuzes in beplanting, beheer en onderhoud die bijdragen aan een gezonde bodemstructuur. De gemeente draagt actief bij aan het versterken en behouden van de duinen, zowel als natuurlijke buffer tegen de zee als voor de ecologische en recreatieve waarde ervan. Bij nieuwe projecten en onderhoudswerkzaamheden wordt nadrukkelijk gekeken naar maatregelen die de dynamiek van het duinlandschap behouden of verbeteren. Dit kan bijvoorbeeld gaan om herstel van natuurlijke duinprocessen, beheer van beplanting of het weghalen van verstorende elementen.

Een belangrijk onderdeel hiervan is het creëren van meer ruimte voor waterberging en infiltratie. Maatregelen zoals wadi’s — ondiepe, groene greppels die regenwater tijdelijk opvangen en langzaam laten wegzakken — helpen om piekbelasting van het riool te voorkomen en het grondwater aan te vullen. Ook kunnen bredere groenstroken en natuurlijke buffers langs wegen en tussen gebouwen bijdragen aan de opname van water in de bodem. Deze voorzieningen werken niet alleen functioneel, maar verbeteren ook het straatbeeld en dragen bij aan verkoeling in de zomer. Het vraagt echter om ruimte die niet meer beschikbaar is voor verharding, parkeren of bebouwing.

DILEMMA: Ruimte maken voor bosbrandpreventie of behoud van natuurlijk karakter Door klimaatverandering neemt het risico op bosbranden toe, zeker in de duingebieden. Om woonwijken beter te beschermen, kan gekozen worden om het gemeentelijk groenbeheer aan te passen (bijvoorbeeld door het verwijderen van (naald)bomen, het aanleggen van brandgangen of het toepassen van andere beheermaatregelen). Dit vergroot de veiligheid, maar kan de ecologische waarde en het landschappelijke beeld aantasten.

72

7.2 ALGEMEEN Het ruimtebeslag van klimaatadaptieve voorzieningen vormt een uitdaging, zeker in een gemeente als Bloemendaal waar de beschikbare ruimte beperkt is en de druk op woningbouw groot is. Het realiseren van wadi’s, groene zones of wateropvangplekken betekent dat er keuzes moeten worden gemaakt: minder ruimte voor bebouwing of infrastructuur betekent meer ruimte voor klimaatbestendigheid. De gemeente zal hierin een zorgvuldige afweging moeten maken tussen woningbouwopgaven, natuurwaarden en waterbeheer.

vervangen door beplanting, regentonnen te plaatsen en tuinen zo in te richten dat regenwater kan infiltreren, wordt het lokale watersysteem versterkt. De gemeente kan dit ondersteunen met stimuleringsmaatregelen, kennisdeling en voorbeeldprojecten. Zo ontstaat een gezamenlijke inspanning waarin zowel publieke als private ruimte bijdraagt aan klimaatadaptatie. Indien private gronden een belangrijke rol hebben in het watersysteem (zoals bijvoorbeeld duinrellen) zullen aanpassingen niet worden toegestaan.

In sommige gevallen kan dit leiden tot innovatieve combinaties, zoals waterdoorlatende parkeerplaatsen, groene daken op gebouwen of multifunctioneel groen dat bij hevige regen tijdelijk als wateropvang dienen.

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wordt niet alleen gekeken naar directe effecten, maar ook naar de langetermijngevolgen voor de bodem en waterhuishouding. Door het combineren van ruimtelijke ordening, ecologie en waterbeheer kan Bloemendaal toewerken naar een robuust en veerkrachtig systeem dat bestand is tegen extreme weersomstandigheden.

DILEMMA: Ruimte maken voor klimaatadaptatie of prioriteit geven aan parkeren Om Bloemendaal toekomstbestendig te maken tegen hevige regenval, droogte en hittestress, is meer ruimte nodig voor klimaatadaptieve maatregelen — zoals wadi’s, groene buffers, wateropvang of bredere groenstroken. Deze vragen echter fysieke ruimte, die dan niet meer beschikbaar is voor parkeren of andere ontwikkelingen. Naast fysieke ingrepen speelt ook bewustwording en betrokkenheid van inwoners een cruciale rol. Particuliere tuinen beslaan een aanzienlijk deel van het oppervlak in Bloemendaal, en juist daar kan veel winst worden geboekt. Door bewoners te stimuleren om tegels te

73

8. OPTIMALISEREN BEREIKBAARHEID De gemeente Bloemendaal is goed bereikbaar. De mobiliteit van bewoners en bezoekers is hoog. Om dit te behouden is het volgende doel opgenomen in deze Omgevingsvisie.

Doel We zorgen dat de dorpskernen goed bereikbaar blijven per fiets, auto, openbaar vervoer en te voet. We streven hierbij naar het verbeteren van de verkeersdoorstroming, het optimaliseren van de infrastructuur voor verschillende vervoerswijzen en het faciliteren van slimme mobiliteitsoplossingen. We hebben hierbij extra aandacht voor de toegankelijkheid voor alle gebruikers.

74

8.1 VISIE IN ÉÉN OOGOPSLAG Lopen

Infrastructuur en wegen

•

• • •

Versterken toegankelijke voetpaden

Fiets • • •

Inrichten doorfietsroutes, met focus op bereikbaarheid kust. Behoud recreatieve fietspaden in duinen en binnenduinrand. Meer/betere/veilige fietsenstallingen.

• •

Openbaar vervoer • • •

•

•

•

Behouden en flexibel benutten trein OverveenZandvoort (flexibele zomerdienstregeling). Op peil houden dienstregeling Kennemerlijn (incl. station Bloemendaal). Stations Overveen en Bloemendaal -naast utilitaire reizigersfunctie- ook als toegangspoorten voor recreatie. Op regionale schaal blijven inzetten op directe verbindingen vanuit Haarlem naar Amsterdam en verder (zonder overstap). Rekening houden met stapsgewijze transformatie van R-net naar BRT-bussen (Bus Rapid Transit als hoogwaardig busnetwerk in de MRA met waar mogelijk vrije baan).

Inzetten verkeersmanagent voor een bereikbare kust. Geen aanleg van nieuwe wegen. Onderzoek om meer 50 km-wegen om te vormen naar 30 km-wegen. Inzetten op optimale synergie tussen Bloemendaalse mobiliteitsbeleid en regionaal beleid. Voor de dorpenzone inzetten op STOMP-principe bij (her-)inrichting van wegen (prioriteit voor fietsen en lopen). Geluidshinder terugdringen.

Bereikbaarheid wordt niet per zone beschreven, maar per vervoersoort over het gehele gebied.

75

8.1 LOPEN Lopen is de meest onderschatte vorm van mobiliteit. Lopen speelt zowel als verkeersroute als recreatief van jong tot oud een belangrijk rol. De aanwezigheid van groen binnen wandelafstand heeft een belangrijke invloed op de volksgezondheid. Voorzien in goede kwalitatieve looproutes is daarom van essentieel belang voor de gemeente. Bij herinrichtingen zal rekening worden gehouden met een toegankelijke openbare ruimte voor iedereen. De gemeente zal strenger optreden tegen parkeren op de stoep en overhangend groen en zal hier bij het eigen onderhoud ook meer aandacht aan besteden.

76

8.3 FIETS Uit onderzoek blijkt dat 75% van de bewoners in de metropoolregio lokaal recreëert en 25% recreatieplekken in de regio, zoals het Bloemendaalse groen en strand, opzoekt. Met meer gepensioneerden in de regio en ontwikkelingen, zoals de Westflank in Haarlemmermeer, zal recreatiedruk stijgen. Het beleid is gericht op opvangen van recreatieve druk binnen de regio, zoals door extra fietspaden in de Waterleidingduinen om de kust beter bereikbaar te maken. Samen met Haarlemmermeer en Heemstede wordt gekeken naar mogelijkheden.

bij aan een schonere en gezondere leefomgeving. Door integratie met bestaande fietsnetwerken en openbaar vervoer, en aandacht voor verlichting, bewegwijzering en veilige oversteekplaatsen, wordt fietsen aantrekkelijker en veiliger, wat het gebruik ervan verder stimuleert. Het behoud van recreatieve fietspaden in de duinen is cruciaal voor het toerisme en de gezondheid van de inwoners. Deze paden bieden een unieke fietsomgeving en trekken bezoekers aan die genieten van de natuur. Goed onderhoud en afbakening beschermen gevoelige natuurgebieden tegen verstoring. Dit behoudt het ecologische en sociale welzijn van de regio en stimuleert recreatieve activiteiten. De gemeente blijft intensief contact houden met andere partijen waaronder beheerders in het gebied om de fietspaden zand- en watervrij te houden.

Binnen de dorpen wordt gestreefd naar aansluiting op waardevolle regionale fietsnetwerken. Voorbeelden zijn fietsnetwerken in Haarlem en Hoofddorp. Vergroten van herkenbaarheid van het landschap en het cultuurhistorische karakter van Bloemendaal kan worden bereikt door fietsroutes langs hoogtepunten in het landschap aan te leggen. Recreatieve bewegwijzering is daarbij van belang. Provinciaal uitgangspunt is dat iedereen binnen 10 minuten per fiets in het groen moet kunnen zijn. Waar mogelijk worden fietspaden verbeterd of toegevoegd.

Het verbeteren en uitbreiden van fietsenstallingen in winkelstraten en nabij het strand is essentieel voor het bevorderen van fietsgebruik in Bloemendaal. Goede fietsenstallingen moeten voldoende capaciteit, veiligheid en toegankelijkheid bieden, wat fietsdiefstal vermindert en het gebruik van fietsen aantrekkelijker maakt. Moderne eisen, zoals overdekte fietsenstallingen en faciliteiten voor elektrische fietsen, verhogen het gebruikscomfort. Strategische plaatsing op drukbezochte locaties en promotie van fietsen als vervoersmiddel dragen bij aan een duurzamer mobiliteitssysteem en een vermindering van autoverkeer.

Het inrichten van doorfietsroutes gericht op de bereikbaarheid van de kust is essentieel voor het bevorderen van duurzaam vervoer en het ontlasten van het autoverkeer. Door goed geplaatste en onderhouden fietspaden aan te leggen, kunnen fietsers sneller en veiliger naar de kustgebieden reizen. Dit verbetert de mobiliteit voor zowel bewoners als toeristen en draagt

77

8.4 OPENBAAR VERVOER Het behouden en flexibel inzetten van de treinverbinding tussen Overveen en Zandvoort, vooral tijdens de zomermaanden, is cruciaal voor de verhoogde reizigersaantallen. Een dynamische zomerdienstregeling kan helpen om het openbaar vervoer aantrekkelijker en efficiënter te maken, wat de bereikbaarheid van toeristische hotspots verbetert en de verkeersdruk op de wegen vermindert. Samenwerking met de NS om treinen vaker en met grotere capaciteit te laten rijden tijdens piekuren verbetert de reizigerservaring en bevordert duurzaam vervoer.

betrouwbaar treinvervoer essentieel is om het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren en het autoverkeer te verminderen. Stations Overveen en Bloemendaal dienen niet alleen als vervoersknooppunten maar ook als toegangspoorten voor recreatie. Door deze stations beter uit te rusten voor recreatieve reizigers, met voorzieningen zoals duidelijke bewegwijzering, informatiepunten en voldoende fietsenstallingen, kan de gemeente het gebruik van openbaar vervoer voor recreatieve doeleinden stimuleren. Dit bevordert zowel de lokale economie als een duurzamer mobiliteitsbeleid door het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken dan de auto voor recreatieve uitstapjes.

Het op peil houden van de dienstregeling van de Kennemerlijn, inclusief station Bloemendaal, is cruciaal voor de regionale mobiliteit en leefbaarheid. Een betrouwbare dienstregeling zorgt voor efficiënt woonwerkverkeer en recreatief gebruik, wat de economische vitaliteit van de gemeente ondersteunt. Station Bloemendaal fungeert tevens als toegangspoort voor recreatieve reizigers, waardoor frequent en

Waar mogelijk wordt de dienstregeling van bus 481, die langs stations Overveen en Bloemendaal rijdt, uitgebreid zodat hier intensiever gebruik gemaakt van kan worden. Het bevorderen van directe treinverbindingen vanuit Bereikbaarheid: verbetering Openbaar Vervoer en oplossingen infrastructuur wegen

78

8.4 OPENBAAR VERVOER Haarlem naar Amsterdam en verder zonder overstap is cruciaal voor regionale mobiliteit en economische ontwikkeling. Directe verbindingen zorgen voor snellere en comfortabelere reizen, wat zowel forenzen als recreatieve reizigers aantrekt. Dit vermindert reistijd en maakt openbaar vervoer aantrekkelijker dan de auto, wat bijdraagt aan minder files en een lagere milieubelasting. Samenwerking met vervoersautoriteiten om de dienstregeling te optimaliseren en voldoende capaciteit tijdens piekuren te bieden, versterkt de regionale connectiviteit. De transformatie van het R-net naar een Bus Rapid Transit (BRT)-systeem biedt kansen voor een efficiënter en betrouwbaarder openbaar vervoernetwerk in de Metropoolregio Amsterdam. BRT-bussen, met eigen vrije banen, zorgen voor snellere en punctuelere ritten, wat openbaar vervoer aantrekkelijker maakt voor dagelijkse pendelaars en recreatieve reizigers. Bloemendaal is nog geen onderdeel van het netwerk, maar streeft naar een goede aansluiting op het nieuwe OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid.

79

8.5 INFRASTRUCTUUR EN WEGEN Bloemendaal is sterk afhankelijk van de verkeersdoorstroming in Haarlem. Betere bereikbaarheid van Haarlem verkleint de afstand tussen wonen en werken in de regio, wat belangrijk is voor Bloemendaal. Regio ZuidKennemerland ligt echter steeds meer in de luwte van de Randstad, met grootschalige investeringen in infrastructuur die voornamelijk gericht zijn op bereikbaarheid naar andere regio's.

bereikbaarheid van de kustgebieden in Bloemendaal. Door geavanceerde technologieën en strategieën kan de doorstroming van verkeer worden geoptimaliseerd, wat files en verkeersopstoppingen vermindert. Dynamische verkeersinformatiesystemen, slimme verkeerslichten en real-time verkeersmonitoring dragen bij aan een efficiënter verkeersbeheer. Daarnaast kan verkeersmanagement bezoekers begeleiden naar beschikbare parkeergelegenheden en alternatieve routes, wat de druk op hoofdwegen vermindert en de bereikbaarheid van kustgebieden verbetert.

Naar de kust leiden twee belangrijke wegen: de Zeeweg vanuit Overveen en de Zandvoorterweg vanuit Aerdenhout. Deze wegen ervaren piekgebruik tijdens topdagen in het hoogseizoen, maar over het algemeen zijn ze het hele jaar goed bereikbaar voor oost-westverkeer. Een transferium nabij station Haarlem Spaarnwoude is overwogen om autoverkeer van en naar het strand te verminderen.

Ook zijn er onderzoeken gedaan naar de mogelijkheid om de doorstroming van verkeer te verbeteren door middel van slimme verkeerslichten. Er wordt onderzocht of aanpassing van verkeerslichten de doorstroming van het strandverkeer door Haarlem kan verbeteren, waardoor het verkeer beter gedoseerd wordt.

Het besluit om geen nieuwe wegen aan te leggen in Bloemendaal ondersteunt de doelstellingen voor duurzaamheid en behoud van de natuurlijke omgeving. Nieuwe wegen kunnen meer autoverkeer aantrekken, wat in strijd is met het verminderen van CO2-uitstoot en het behoud van groene ruimtes.

Door te focussen op het optimaliseren van bestaande infrastructuur en het bevorderen van fietsgebruik en openbaar vervoer, kan de gemeente bijdragen aan een duurzamer mobiliteitsbeleid zonder de negatieve milieueffecten van nieuwe wegen.

Verschillende onderzoeken naar een nieuwe wegverbinding tussen de Zeeweg en de Randweg hebben aangetoond dat dit op Bloemendaals grondgebied niet haalbaar is. Een nieuw onderzoek is daarom niet gewenst. Effectief verkeersmanagement is cruciaal voor de

Het omvormen van meer 50 km-wegen naar 30 kmwegen kan de verkeersveiligheid en leefbaarheid in Bloemendaal aanzienlijk verbeteren. Lagere snelheden verminderen de kans op ernstige verkeersongevallen en maken wegen veiliger voor fietsers en voetgangers. Dit bevordert een veiliger en aantrekkelijker leefomgeving,

80

8.5 INFRASTRUCTUUR EN WEGEN vooral in woonwijken en nabij scholen. Daarnaast dragen lagere snelheden bij aan minder geluidsoverlast en luchtvervuiling, wat de algemene kwaliteit van leven verbetert.

fietsers (jong en oud) tot – al dan niet opgevoerde – elektrische fietsen. Zijn we bereid om meer ruimte te geven aan fiets- en voetgangers en het autogebruik bewust (en met gerichte maatregelen) niet mee te laten groeien?

De doorstroming en bereikbaarheid tijdens het weekend van de Formule 1 is erg van belang. In de regio wordt actief samengewerkt om de verkeersoverlast zo veel mogelijk te beperken.

Het terugdringen van geluidhinder is essentieel voor de verbetering van de leefkwaliteit in Bloemendaal. Geluidsoverlast, voornamelijk door wegverkeer, kan leiden tot gezondheidsproblemen zoals stress en slaapstoornissen. Geluidsreducerende maatregelen zoals het aanleggen van stil asfalt en het bevorderen van elektrisch vervoer kunnen de geluidsoverlast verminderen. Ook het verlagen van snelheidslimieten en het implementeren van groene zones langs wegen dragen bij aan een stillere en gezondere leefomgeving.