02 Bijlage rapport herinrichting kruispunt Rijksstraatweg/Zwarteweg/Bennebroekerlaan 2026000338.pdf

Rapport

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg Een onderzoek naar een verkeersveilige inrichting van het kruispunt Rijksstraatweg – Zwarteweg – Bennebroekerlaan in Bennebroek

COLOFON

Titel: Subtitel:

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg Een onderzoek naar een verkeersveilige inrichting van het kruispunt Rijksstraatweg – Zwarteweg – Bennebroekerlaan in Bennebroek

Opdrachtgever:

Gemeente Bloemendaal

Opdrachtnemer:

DTV Marcel Willekens en Joey Kamsteeg

Datum:

19-12-2025

Kenmerk:

250230/MWi

Status rapport

DEFINITIEF

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

2

Inhoudsopgave 1

Inleiding ........................................................................... 6

2

Verkeerskundige analyse................................................... 9 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

3

Wegvakken..................................................................... 25 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

4

Achtergrondinformatie ........................................................... 9 Locatieschouw .................................................................... 11 Toetsing aan de richtlijnen .................................................... 17 Analyse verkeersstromen ..................................................... 19 Enquête onder bewoners ..................................................... 23

Kruispunt Kleine Sparrenlaan ............................................... 26 Wegvak 1 Rijksstraatweg Zuid ............................................... 27 Wegvak 2 Rijksstraatweg Bushalte ........................................ 28 Wegvak 3 Rijksstraatweg Noord ............................................ 30 Wegvak 4 Rijksstraatweg Linnaeushof ................................... 32 Kruispunt Bijweglaan ........................................................... 33

Kruispunt Rijksstraatweg – Zwarteweg - Bennebroekerlaan 35 4.1 4.2

Het ontwerp ........................................................................ 37 De verkeerslichtenregeling ................................................... 39 4.2.1 4.2.2

4.3

5

Zwarteweg ............................................................................... 39 Bennebroekerlaan .................................................................... 40

Kostenraming ...................................................................... 41

Conclusie en aanbevelingen ............................................ 42 5.1 5.2

Conclusies .......................................................................... 42 Aanbevelingen ..................................................................... 43

Bijlage A Bijlage B Bijlage C Bijlage D

Motie onderzoek kruispunt ................................................... 44 Selected Link analyse .......................................................... 46 Verkeerslichtenregeling ....................................................... 50 Voorlopige ontwerpen .......................................................... 52

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

3

Managementsamenvatting In september 2024 vond een ernstig ongeval plaats op het kruispunt Rijksstraatweg – Zwarteweg – Bennebroekerlaan in Bennebroek. De gemeente Bloemendaal heeft DTV gevraagd een verkeersveiligheidsonderzoek uit te voeren en een schetsontwerp op te stellen voor een verkeersveilige herinrichting van het kruispunt en aangrenzende wegvakken, inclusief kostenraming. Het onderzoek is tweeledig: • Inhoudelijke analyse: verkeersveiligheidsschouw, toetsing aan CROW-richtlijnen, ongevallenanalyse, verkeerstellingen en verkeersstromen (TomTom MOVE). • Participatie: online enquête (158 respondenten, 867 prikkers op de kaart met aandachtspunten) en drie klankbordavonden om wensen en varianten te bespreken. Op basis hiervan zijn varianten uitgewerkt en beoordeeld op verkeersveiligheid, doorstroming, ruimtelijke inpassing en kosten. Ook zijn alternatieve kruispuntvormen onderzocht: rotonde en voorrangsplein. Belangrijkste bevindingen • Huidige situatie: smalle fietsstroken, beperkte opstelruimte voor voetgangers, deelconflicten tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer, bushalte op busbaan met onveilige uitstapstrook, en parkeervakken die zichtlijnen belemmeren. • Ongevallenbeeld: 10 geregistreerde ongevallen sinds 2014, waarvan 5 flankongevallen; één met dodelijke afloop.

• Verkeersstromen: circa 1.700 motorvoertuigen en 500 fietsers per spitsuur; kruispunt heeft een regionale functie. • Bewonersinput: verkeersveiliger kruispunt, wens voor lagere snelheid (30 km/u), snelheidsremmers, betere oversteekbaarheid, vrijliggende fietspaden, verplaatsing bushalte, en attentieverhogende maatregelen. Voorkeursoplossing • Snelheidsregime: verlaging naar 30 km/u op beide wegvakken (GOW30-profiel) met snelheidsremmers op logische locaties. • Wegvakken: zuidelijk deel krijgt vrijliggende fietspaden (2,40 m), noordelijk deel fietsstroken (1,70 m) vanwege beperkte ruimte. Rijstroken voor het gemotoriseerd verkeer hebben een uniforme inrichting voor herkenbaarheid en veiligheid. • Kruispunt: VRI-kruispunt blijft enige haalbare oplossing. Bushalte en busbaan vervalt; bussen halteren op de rijbaan voor kruispunt (circa 100 meter voor kruispunt). Fietsoversteken dichter bij het kruisingsvlak, meer opstelruimte voor de fiets en fysieke scheiding voor fietsers. Door andere verkeerslichtenregeling krijgen fietsers die de Rijksstraatweg oversteken een eigen groenfase. Invloed op modaliteiten Voetgangers • Meer ruimte bij verkeerslichten: Opstelruimte bij verkeerslichten vergroot, waardoor voetgangers veiliger kunnen wachten. Door smallere rijbaan is oversteek ook korter.

• Betere oversteekbaarheid op wegvakken: Nieuw middeneiland bij (verplaatste) bushalte en een breder middeneiland bij Linnaeushof maken gefaseerd oversteken mogelijk en gemakkelijker. • Extra oversteken: Toegevoegd bij bushalte en Bijweglaan, waardoor looproutes logischer en veiliger worden.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

4

Fietsers • Veiligere infrastructuur: Vrijliggende fietspaden op zuidelijk wegvak en bredere fietsstroken op noordelijk deel. • Kruispunt: Fietsoversteken dichter bij het kruisingsvlak en met veel meer opstelruimte. Fietsers parallel aan Rijksstraatweg hebben gelijk groen met autoverkeer meer zicht op de fietsers. Fietsers die Rijksstraatweg kruisen krijgen eigen groenfase en kunnen rechtdoor een linksaf. Hierdoor nemen wachttijden voor de fietsers af. • Rugdekking: Fysieke scheiding tussen rijbaan en fietspaden tot op de wegvakken voorkomt dat (grote) voertuigen over fietspaden rijden. Openbaar vervoer • Bushalte op rijbaan: Opheffen busbaan creëert ruimte voor veilige fietsinfrastructuur op het kruispunt en volwaardige in- en uitstapstroken bij de bushaltes. • Prioriteit: Bussen behouden prioriteit in verkeerslichtenregeling; grotere afstand tussen inmelding en stopstreep verbetert doorstroming voor de bussen vanuit het zuiden. Reistijd: door de introductie van 30 km/uur neemt reistijd voor bussen met 20 seconden toe. In zuidelijke richting wordt dit gecompenseerd door prioriteitsaanvraag op grotere afstand. Gemotoriseerd verkeer • Doorstroming: Het kruispunt is nu al oververzadigd. Enkel met het aanbrengen van extra rijstroken voor het autoverkeer is de doorstroming voor het gemotoriseerd verkeer te verbeteren.

Door te kiezen voor de verkeersveiligheid, nemen de wachttijden toe, vooral in spitsuren. Dit is een bewuste keuze. • Snelheidsverlaging: 30 km/u op wegvakken draagt bij aan verkeersveiligheid en leefbaarheid, maar verlengt reistijd met circa 20 seconden. • Sluipverkeer: Verwacht effect is beperkt; alternatieve routes zijn beduidend langer. Mogelijk kan door het toenemen van de wachttijd voor het verkeerslicht meer verkeer alternatieve routes gaan zoeken door het dorp. Conclusie en aanbevelingen Het voorgestelde ontwerp verhoogt de verkeersveiligheid, vooral voor fietsers en voetgangers, en sluit aan bij bewonerswensen. Aanbevolen wordt om: • Het voorontwerp, na afronding van de bestuurlijke besluitvorming, uit te werken tot een Definitief Ontwerp, waarbij QBuzz, nood- en hulpdiensten en de Provincie verder moeten worden geïnformeerd. • In vervolgfase aandacht te besteden aan invulling groenvoorziening, abri’s, fietsparkeervoorzieningen, plaats voor huisvuilcontainers en attentieverhogende maatregelen ter hoogte van de fiets- en voetgangersoversteken op de wegvakken. • Effect van snelheidsremmers (drempels of plateau’s) op nabijgelegen woningen nader te onderzoeken. • De verkeerslichtenregeling te laten programmeren en simuleren om zo de werking van de verkeerslichtenregeling te optimaliseren.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

5

1 Inleiding In september 2024 heeft zich op het kruispunt van de Rijksstraatweg met de Bennebroekerlaan en de Zwarteweg in Bennebroek een noodlottig verkeersongeval voorgedaan. Naar aanleiding van het ongeval heeft de gemeenteraad op 24 oktober 2024 de motie "verbeteren fietsveiligheid kruispunt Zwarteweg/Rijksstraatweg Bennebroek" aangenomen die het college verzoekt een verkeerskundig onderzoek uit te voeren naar de verkeersveiligheid op deze kruising. Deze motie is terug te vinden in Bijlage A. Na het ongeval heeft de politie een schouwrapport opgesteld. Hierin wordt het ongeval toegelicht, betrokken partijen genoemd en de huidige inrichting getoetst aan de richtlijnen die CROW voorstelt. De conclusie van dit rapport was duidelijk: het kruispunt voldoet niet aan de inrichting van een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 50 km/uur. De gemeente Bloemendaal heeft aan DTV gevraagd om een verkeersveiligheidsonderzoek uit te voeren op het kruispunt Bennebroekerlaan – Zwarteweg en de bijbehorende wegvakken en op basis hiervan met een nieuw inrichtingsvoorstel te komen. Er is onderscheid gemaakt naar: • Wegvak Rijksstraatweg – ten noorden van kruispunt tot en met fietsoversteek Linnaeushof (in later stadium is hier het kruispunt met de Bijweglaan aan toegevoerd).

• Kruispunt Rijksstraatweg – inclusief zijwegen Zwarteweg/Bennebroekerlaan • Wegvak Rijksstraatweg – ten zuiden van kruispunt tot en met Kleine Sparrenlaan

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

6

Figuur 1.1 Projectgebied

Aanpak De aanpak bestaat uit twee hoofdonderdelen: inhoudelijke werkzaamheden en participatie. Inhoudelijk zijn er vier stappen uitgevoerd: • Verkeerskundige inventarisatie; • Variantenstudie; • Uitwerken voorkeursvariant; • Opstellen voorlopig ontwerp en kostenraming. Parallel aan de inhoudelijke stappen is een participatieproces uitgevoerd, bestaande uit een online enquête en drie klankbordgroepbijeenkomsten. Dit proces was gericht op het ophalen van knelpunten, het vaststellen van gezamenlijke wensen en het toetsen van varianten, zodat het ontwerp breed gedragen wordt en bijdraagt aan een verkeersveilige inrichting. Doelstelling Het doel van het onderzoek is om een voorlopig ontwerp op te stellen voor de herinrichting van de Rijksstraatweg en het kruispunt Bennebroekerlaan/Zwarteweg in Bennebroek, inclusief een kostenraming. Het ontwerp moet verkeersveiliger zijn dan de huidige situatie en moet breed draagvlak hebben bij bewoners en andere belanghebbenden. Bij de beoordeling van varianten wordt rekening gehouden met verkeersveiligheid, ruimtelijke inpasbaarheid en doorstroming, zodat een goed onderbouwd ontwerp kan worden opgesteld.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

7

Leeswijzer In deze rapportage worden de stappen toegelicht die zijn gezet om tot een voorlopig ontwerp te komen. In hoofdstuk 2 worden alle verkeerskundige gegevens beschreven; deze vormen het fundament van het onderzoek. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 het proces en de ontwerpen voor de wegvakken uitgewerkt, inclusief de varianten en de input vanuit de bewonersparticipatie. Hoofdstuk 4 behandelt hetzelfde, maar zoomt specifiek in op het kruispunt zelf. Ten slotte beschrijft hoofdstuk 5 de conclusies en aanbevelingen.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

8

2 Verkeerskundige analyse In dit hoofdstuk wordt de beschikbare informatie inzichtelijk gemaakt. Zo wordt de ligging, functie en gebruik beschreven, een ongevallenanalyse uitgevoerd en een beschouwing van het locatiebezoek gegeven. Vervolgens wordt de vigerende richtlijnen uit CROW benoemd en vergeleken met de huidige situatie. Ten slotte zijn de verkeersstromen van het kruispunt en de omgeving in beeld gebracht.

2.1

Achtergrondinformatie Ligging en functie Bennebroek is één van de kernen van de gemeente Bloemendaal. Kenmerkend aan de gemeente Bloemendaal is de ligging dichtbij zee, waardoor er in de zomer maanden als het goed weer is veel bezoekers op afkomen. De belangrijkste noord-zuid verbinding in dit gebied is de N208; een belangrijke gebiedsontsluitingsweg (hierna GOW). Deze weg faciliteert een directe aansluiting tussen Sassenheim en Velserbroek. Tussen deze locaties verbindt de N208 meerdere kernen met elkaar zoals Lisse, Hillegom, Bennebroek, Heemstede, Aerdenhout, Overveen/Haarlem, Bloemendaal en uiteindelijk Velserbroek.

Figuur 2.1 Omgeving Bennebroek

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

9

In Bennebroek heet de N208 de Rijksstraatweg en geldt er een snelheidsregime van 50 km/uur. Meerder erftoegangswegen (hierna ETW) zijn aangesloten op de Rijksstraatweg. Deze zijn uitgevoerd met haaientanden en/of een uitritconstructie om de voorrang te regelen. De Rijksstraatweg kent één groot kruispunt in Bennebroek. Hier komen de Bennebroekerlaan, Zwarteweg en Rijksstraatweg samen. Het verkeer op het kruispunt wordt geregeld met een verkeersregelinstallatie. De maximumsnelheid op de Rijksstraatweg bedraagt 50 km/u. De Bennebroekerlaan verbindt de Rijksstraatweg met het oosten van Bennebroek en uiteindelijk ook met Zwaanshoek en Hoofddorp. De Zwarteweg verbindt de Rijksstraatweg met de Leidsevaart en Vogelenzang. Ongevallenbeeld De ongevallengegevens zijn afkomstig uit VIA Software. Het gaat om ongevallen die vastgelegd zijn door de politie in de periode 1 januari 2014 tot en met juli 2025. Er hebben zich in deze periode tien ongevallen voorgedaan op het kruispunt. 6 5 4

Uitsluitend materiële schade

3

Gewonden

2

Dodelijk

1 0 Flank

Frontaal

Kop/staart

Vast voorwerp

Figuur 2.2 Ongevallen op het kruispunt, gesorteerd op aard en afloop van het ongeval

In Figuur 2.2 zijn de ongevallen weergegeven, gesorteerd op aard en afloop van het ongeval. Van de tien ongevallen hebben vijf het kenmerk ‘flankongeval’. Eén van deze flankongevallen was het gevolg van een deelconflict, waarbij een rechtdoorgaande fietser gelijktijdig groen had met een rechtsafslaande auto. Van de vier overige flankongevallen vonden er twee plaats tussen personenauto’s. In één van deze gevallen is de bestuurder ten laste gelegd zich zodanig te hebben gedragen dat gevaar op de weg ontstond. Daarnaast was er één flankongeval tussen een motor en een auto, en één tussen een fietser en een bus, met een fatale afloop. Naast de flankongevallen was er één frontale botsing, waarbij twee personenauto’s en een fietser betrokken waren. Verder deden zich drie kop-staartbotsingen voor op het kruispunt. Eén daarvan betrof een snorfietser en een personenauto. Een ander ongeval vond plaats tussen twee personenauto’s en een motor, waarbij één van de bestuurders onder invloed van alcohol was. Het laatste kop-staartongeval gebeurde tussen twee personenauto’s.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

10

2.2

Locatieschouw Op dinsdag 12 augustus 2025 is tussen 14:00 tot 16:00 uur een locatieschouw uitgevoerd. Het was die middag ongeveer 30 graden, zeer lichte bewolking en droog. De belangrijkste bevindingen zijn hieronder beschreven en met foto’s toegelicht. De schouw is uitgevoerd door twee specialisten, waaronder een gecertificeerd verkeersveiligheidsauditor. De schouw is gericht op het beoordelen van de infrastructuur, het observeren van het gedrag van weggebruikers en het vaststellen van (potentiële) verkeersveiligheidsproblemen op de onderzoekslocatie. Eerst worden kort de twee wegvakken beschreven, en vervolgens het kruispunt zelf. In Figuur 2.3 is de verdeling van de wegvakken en het kruispunt weergegeven. Eerst wordt het zuidelijk wegvak toegelicht en tenslotte het noordelijke wegvak. Als laatste komt het kruispunt ter sprake. Hierna worden de algemene bevindingen toegelicht.

Figuur 2.3 Segmentering projectgebied

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

11

1. De Rijksstraatweg (zuidelijk deel) Aan de zuidzijde loopt het wegvak tot en met de aansluiting met de Kleine Sparrenlaan. De Kleine Sparrenlaan is een eenrichtingsweg, waarbij gemotoriseerd verkeer uitsluitend vanaf de Rijksstraatweg de straat in mag rijden. Fietsers zijn uitgezonderd van deze verplichte rijrichting. Het kruispunt met de Kleine Sparrenlaan is ingericht als een voorrangskruispunt, waarbij doorgaand verkeer op de Rijksstraatweg voorrang heeft op verkeer uit de Kleine Sparrenlaan. De aansluiting is vormgegeven als een uitritconstructie, waarbij haaientanden zijn aangebracht om de voorrangssituatie te benadrukken. Opvallend is de plaatsing van haaientanden tussen het vrijliggende fietspad en de rijbaan van de Rijksstraatweg (Figuur 2.4). Deze markering accentueert dat afslaand verkeer op de Rijksstraatweg voorrang moet verlenen aan verkeer op het fietspad.

Figuur 2.4 Voorrangssituatie op de aansluiting van Kleine Sparrenlaan op de Rijksstraatweg

Figuur 2.5 Vrijliggend fietspad langs de Rijksstraatweg, met op de achtergrond een aantal geparkeerde voertuigen in de parkeerhavens

Fietsverkeer richting het kruispunt Zwarteweg/Bennebroekerlaan rijdt op een strook langs de rijbaan. Tussen de Kleine Sparrenlaan en huisnummer 36 (circa 90 meter) betreft het een fietssuggestiestrook, uitgevoerd in grijs asfalt met onderbroken kantmarkering. Vanaf huisnummer 36 wordt de strook rood gekleurd en is de kantmarkering doorgetrokken, waarmee het een fietsstrook betreft. Fietsverkeer in tegengestelde richting maakt grotendeels gebruik van een vrijliggend fietspad, dat begint op circa 70 meter vanaf het kruispunt. Langs de fietssuggestiestrook zijn langsparkeerplaatsen aanwezig. Hier kunnen ongeveer 12 voertuigen parkeren. Tijdens de schouw stonden er vijf voertuigen geparkeerd op deze strook. Bij de meeste huizen is het ook mogelijk om op eigen terrein te parkeren. Op dit deel van de Rijksstraatweg bevinden zich bushaltes aan beide zijden van de weg. De halte voor de noordelijke richting ligt enkele meters vóór de stopstreep van het verkeerslicht. Hier halteert de bus op een korte busbaan, die tevens functioneert als exclusieve opstelstrook voor de bus voor het verkeerslicht. De halte voor de zuidelijke richting ligt verderop (circa 100 meter ten zuiden van het kruispunt) en is uitgevoerd met een haltekom van circa 30 meter lengte.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

12

De breedte van de rijbanen samen is ongeveer 6 meter. De breedte van het vrijliggend fietspad bedraagt 2 meter en de breedte van de fietsstrook is ongeveer 1,5 meter. Het trottoir aan de oostzijde is gemiddeld 2 meter breed. Aan de westzijde daarentegen is ongeveer 1 meter breed. Mede dankzij de busstrook, bushaltes, parkeervoorzieningen en plateau tussen fietspad en rijbaan is de beschikbare ruimte voor het verkeer voor dit deel groter dan voor het noordelijke deel.

Figuur 2.6 Opstelstroken zuidelijke tak van het kruispunt, met links de bushalte

Figuur 2.7 (lange) Haltekom voor de bus

2. De Rijksstraatweg (noordelijke deel) Het noordelijke deel van de Rijksstraatweg loopt van het kruisingsvlak tot aan de brug over de Bennebroekervaart. De weg is ingericht als een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 50 km/u (GOW50). Er is een asmarkering aanwezig en aan beide zijden van de rijbaan bevinden zich fietsstroken. Op circa 40 meter ten zuiden van de brug wordt de rijbaan breder om ruimte te maken voor een opstelstrook voor linksafslaand verkeer. Deze opstelstrook is ongeveer 35 meter lang. De doorgaande richting en de rechtsafbeweging zijn gecombineerd op de andere opstelstrook.

Figuur 2.8 Opstelstroken aan de noordkant van Rijksstraatweg

Figuur 2.9 Zicht van verkeer wat het kruispunt nadert

De breedte van beide rijbanen samen bedraagt circa 6 meter. Op het smalste deel is de fietststrook op de brug over de Bennebroekervaart ongeveer 1,20 meter breed. Over het

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

13

algemeen is de fietsstrook ongeveer 1,50 meter breed. De breedte van het trottoir varieert over het wegvak. Gemiddeld is het trottoir 2,5 meter breed, met een minimale breedte van 1,5 meter ter hoogte van de hengelsportwinkel. Ook richting het eetrestaurant op de hoek van het kruispunt versmalt het trottoir tot 1,5 meter. Langs dit wegvak bevinden zich enkele erfaansluitingen en particuliere parkeervoorzieningen. Ter hoogte van huisnummer 43 is één parkeervak op het trottoir aanwezig, wat binnen de blauwe zone valt. Tussen huisnummers 39 en 29 bevindt zich een klein erf. De aansluiting van dit erf op de Rijksstraatweg is uitgevoerd als een voorrangskruispunt, waarbij het erf is voorzien van een uitritconstructie.

Figuur 2.10 Brug over de Bennebroekervaart met links de voetgangersbrug

Figuur 2.11 Foutgeparkeerde auto blokkeert deel van de fietsstrook

Opvallend aan dit wegvak is de asverspringing. Op Figuur 2.12 is het verloop van het noordelijk deel van het wegvak weergegeven. In Figuur 2.13 is op een luchtfoto het verloop van de weg aangegeven. De groene lijn geeft het verloop van de weg aan en de oranje lijn laat het pad zien wanneer er niet bijgestuurd wordt. In de praktijk rijden hierdoor veel voertuigen deels over de markering heen. Het verkeer moet dus een beweging naar rechts maken om op de rijbaan te blijven.

Figuur 2.12 Zicht op het wegvak vanaf de brug over Figuur 2.13 Satellietfoto wegverloop van de Bennebroekervaart Rijksstraatweg

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

14

3. Het kruispunt Het kruispunt Rijksstraatweg-Bennebroekerlaan-Zwarteweg is geregeld met een verkeersregelinstallatie. De Zwarteweg en Bennebroekerlaan hebben allebei één opstelstrook waarbij alle richtingen gecombineerd zijn. Verkeer vanuit het noorden richting het kruispunt heeft twee opstelstroken; één voor linksaf en een gecombineerd voor rechtdoor en rechtsaf. Dit is identiek voor verkeer vanuit het zuiden, met de toevoeging dat er een busbaan is, wat voorzien is van een negenoog. Er zijn enkel in een richting bereden fietspaden, waardoor fietsers altijd aan de rechterzijde van de rijbaan opstellen voor het verkeerslicht. Rechtsafslaande fietsers kunnen vrij afslaan. Rechtdoorgaande fietsers moeten een rijbaan oversteken en linksafslaande fietsers moeten in twee keer oversteken (eerste de Rijksstraatweg over, dan de zijweg). Op het kruispunt steken voetgangers langs de fietsoversteek over. Voetgangers die over de Bennebroekerlaan willen oversteken maken gebruik van een middeneiland; deze zijn niet voorzien van een verkeerslicht, waardoor voetgangers nog steeds in één keer oversteken. Op de andere drie takken steken voetgangers ook in één keer over. De opstelruimte voor voetgangersverkeerslichten is beperkt. Vaak moeten zij zich opstellen tussen het fietspad en rijbaan, op een opstelstrook.

Deze is vaak smal en daardoor minder veilig voor minder mobiele voetgangers, die gebruik maken van een rollator, scootmobiel of rolstoel. Op het kruispunt krijgen rechtdoorgaande fietsers en rechtafslaande voertuigen gelijktijdig groen. Er is dus sprake van deelconflicten. Om dit veiliger te faciliteren is er een voorstart1 ingeregeld2, waardoor fietsers altijd eerder groen krijgen dan automobilisten die van achter komen. Op drie takken hangt ook een bord om de bestuurders hiervan op de hoogte te stellen. Daarnaast is voor verkeer vanaf het zuidelijk deel van de Rijksstraatweg wat rechtsafslaat, een waarschuwingslicht aanwezig. Voor verkeer vanuit het noorden is ook een gevarenlicht aangebracht op het portaal van het licht. Bevinding 1: (grote) voertuigen rijden deels op de (smalle) fietsstrook rondom het kruispunt Op elke tak mondt een fietspad uit op de fietsstrook langs de rijbaan. De rechtsafgaande fietsers hebben niet te maken met een verkeerslicht, waardoor ze altijd door kunnen fietsen op het fietspad. Echter betekent dit ook dat (grote) voertuigen die groen hebben, samen komen met deze fietsers. Op Figuur 2.14 is een foto te zien waarop duidelijk te zien is dat vrachtvoertuig zich bijna op de fietsstrook bevindt. Gezien het aandeel vrachtverkeer en bussen vormt dit een belangrijk aandachtspunt op het kruispunt.

Bovendien fungeert de Rijksstraatweg als een regionale verbinding voor vrachtverkeer tussen Heemstede en Hillegom.

1 Een voorstart is een functie waarbij een bepaalde verkeersdeelnemer (meestal fietsers) enkele seconden eerder groen krijgt dan het gemotoriseerde verkeer dat dezelfde richting opgaat. Dit geeft fietsers een voorsprong om veilig op te trekken en vermindert het risico op conflicten met afslaande voertuigen. 2 In 2024 is deze voorstart verhoogd van 2 naar ongeveer 8 seconden.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

15

Hoewel de foto maar één tak van het kruispunt weergegeven is, is dit knelpunt ook aanwezig op de andere takken. Op alle takken komt het vrijliggende fietspad en de rijbaan samen zonder fysieke scheiding. Bevinding 2: fietsers snijden bocht op het kruispunt af Tijdens de schouw is waargenomen dat de rechtdoorgaande fietsers de bocht afsnijden om hun weg te vervolgen. In Figuur 2.15 is de route op een satellietfoto weergegeven. De fietser wacht eerst voor de stopstreep op het groene verkeerslicht en snijdt vervolgens de route af via de rijbaan om het vrijliggende fietspad heen. Vervolgens komt de fietser weer op de fietsstrook uit. Tijdens de schouw heeft dit niet tot onveilige situaties geleid.

Figuur 2.14 Rechtdoorgaande vrachtwagen die Figuur 2.15 Route van een rechtdoorgaande fietser bijna op de markering van de fietsstrook rijdt

Bevinding 3: De fietsvoorzieningen liggen enkele meters van kruisingsvlak af De route die in bevinding twee wordt gereden is deels te danken aan de inrichting van het kruispunt. De oversteeklocaties voor fietsers liggen enkele meters van het kruisingsvlak voor gemotoriseerd vandaan, afhankelijk van de tak. Op Figuur 2.17 zijn met de groene pijlen de oversteken weergegeven. Hierop is goed te zien dat vooral de oversteek over het zuidelijk deel van Rijksstraatweg en over de Bennebroekerlaan niet parallel lopen met de rijbaan, maar meer naar buiten liggen. Dit leidt tot afsnijden van de route door fietsers.

Figuur 2.16 Fietspad op de Bennebroekerlaan

Figuur 2.17 Fietsoversteken weergegeven op satellietfoto

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

16

Bevinding 4: De busbaan/halte op de zuidelijk tak ligt ongelukkig Op de zuidelijke tak ligt er een bushalte op een busbaan, net voor de stopstreep. Het eiland waar passagiers in- en uitstappen is ongeveer 1 meter breed en niet egaal. Passagiers met mindere mobiliteit kunnen hier niet comfortabel en veilig in- of uitstappen. Daarnaast neemt de busbaan veel ruimte in beslag voor de beperkte hoeveelheid bussen die van deze baan gebruik maken (gemiddeld vier bussen per uur in deze rijrichting).

Figuur 2.18 Bushalte zuidelijke tak van het kruispunt Figuur 2.19 Satellietfoto van de busbaan

Overige bevindingen: 1. Het trottoir ter hoogte van Restaurant Zen is erg smal; 2. De drukknop voor de fietsoversteek staat soms rechts en soms links, wat voor sommige fietsers niet logisch is; 3. Niet tijdens schouw gezien, maar vanuit wegbeheerder aangegeven tijdens schouw. Fietsers (veelal scholieren) vanaf de Zwarteweg slaan linksaf richting het noorden en maken geen gebruik van de fietsoversteken, maar kruisen het kruispunt diagonaal; 4. Het verkeerslicht voor restaurant Zen op de hoek wordt niet gezien door fietsers.

2.3

Toetsing aan de richtlijnen Bij het ontwerpen en beoordelen van verkeerskundige en infrastructurele maatregelen wordt in Nederland meestal gebruikgemaakt van de richtlijnen en aanbevelingen van CROW3. Zo ook voor de wenselijke vorm van een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 50 km/uur. Deze kenmerken zijn terug te vinden in de middelste twee kolommen van Tabel 1.

3

CROW is een kennisorganisatie en biedt een breed scala aan gestandaardiseerde handreikingen, normen en best practices die bijdragen aan een veilige, duurzame en doelmatige inrichting van de openbare ruimte.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

17

Tabel 1 Minimale en ideale inrichting van een GOW50 volgens CROW Kenmerk

Uitwerking Minimaal

Ideaal

Huidig

Verharding

Gesloten of open verharding

Gesloten verharding

Gesloten verharding

Rijstroken

1x2 rijstrook

2x1 rijstroken of meer

1x2 rijstrook

Maatvoering rijbaan (bij één rijstrook)

2,90m

2,90 – 3,50m

+/- 3,0m

Rijrichtingscheiding

Rijrichtingscheiding in de vorm van een enkele of dubbele ononderbroken asmarkering

Fysieke scheiding

Enkele (on)onderbroken asmarkering

Maatvoering middenberm

N.v.t.

M ≥ 1,50 m

N.v.t.

Fietsvoorziening

Geen voorzieningen op de rijbaan voor (brom)fietsverkeer

Geen fietsers op de rijbaan

Zuidelijk wegvak richting het zuiden: vrijliggend fietspad, andere zijde is fietsstrook op de rijbaan. Noordelijke wegvak: aan beide zijden een fietsstrook op de rijbaan.

Fietsvoorziening maatvoering

2,00 – 4,00 m (afhankelijk van intensiteit)

2,00 – 4,00 m (afhankelijk van intensiteit)

Vrijliggend fietspad: +/- 2,00 meter breed Fietsstrook: minimaal 1,20 meter. Gemiddeld 1,60 meter.

Ruimte tussen fietspad en rijbaan

B ≥ 0,60 m

B ≥ 1,50 m

Tussen fietspad en rijbaan op zuidelijke wegvak is ruimte > 0,60 m.

Oversteken

Langzaam verkeer mag (gelijkvloers) oversteken op wegvakken middels een VOP

Langzaam verkeer steekt niet (gelijkvloers) over op wegvakken

Alleen bij met verkeerslichten geregelde kruispunt is een formele oversteekvoorziening aanwezig.

Voetpad

≥ 2,00 m

≥ 2,00 m

Variërend, +/- 2,00 m

Parkeren

Geen parkeren op en/of langs de rijbaan

Geen parkeren op en/of langs de rijbaan

Langsparkeren in havens op gelijk niveau (zuidkant); parkeren in vakken op trottoir

Openbaar vervoer

Openbaar vervoer mag op rijbaan halteren

Halteren in haltekom

Halteren in haltekom en op busbaan

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

18

In de laatste kolom van Tabel 1 is de huidige situatie van de verschillende kenmerken weergegeven. Hieruit blijkt dat verschillende onderdelen niet voldoen aan het minimale profiel voor een GOW50. Zo maken fietsers gebruik van een fietsstrook en is er geen vrijliggende fietsinfrastructuur. Ook wordt er geparkeerd in vakken langs de Rijksstraatweg, waardoor het ook niet voldoet aan het minimale profiel op dit aspect.

2.4

Analyse verkeersstromen Om de verkeersstromen in de omgeving van het kruispunt Rijksstraatweg – Zwarteweg – Bennebroekerlaan in beeld te krijgen, is een visuele verkeerstelling uitgevoerd en is gebruik gemaakt van TomTom MOVE. TomTom MOVE is een online platform van TomTom dat verkeersanalyses en mobiliteitsdata aanbiedt voor onder andere overheden, adviesbureaus en bedrijven. Het platform is ontworpen om inzicht te geven in verkeersstromen, reistijden, vertragingen en mobiliteitspatronen. Verkeersintensiteiten Op dinsdag 9 en donderdag 11 september zijn met een camera verkeerstellingen uitgevoerd en geautomatiseerd verwerkt om zo de hoeveelheid verkeer in beeld te brengen. De verwerking is op beide dagen uitgevoerd van 07:30 tot 09:00 uur voor de ochtendspits en vanaf 15:00 tot 18:30 voor de avondspits. Tabel 2 Intensiteit drukste uur per meetdag

Drukste uur ochtendspits (08:00 tot 09:00) Drukste uur avondspits (16:45 tot 17:45)

Dinsdag, 9 september

Donderdag, 11 september

Gemotoriseerd verkeer

1.404

1.409

Fietsers

457

453

Gemotoriseerd verkeer

1.642

1.697

Fietsers

506

483

Voor donderdag 11 september zijn in Figuur 2.20 en Figuur 2.21 de stromendiagrammen van de verkeersstromen tijdens het drukste ochtend- en avondspitsuur weergegeven. In beide spitsperioden bevindt het grootste deel van het verkeer zich op de doorgaande richting van de Rijksstraatweg (N208). De avondspits is drukker dan de ochtendspits. In de ochtend komt relatief veel verkeer vanaf de Zwarteweg, dat zich over alle richtingen verspreidt. In de avondspits is juist sprake van een sterke instroom naar de Zwarteweg, met name vanaf de Rijksstraatweg-zuid, waar ook het linksafslaande verkeer richting Bennebroekerlaan duidelijk toeneemt.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

19

Zwarteweg 102 164 110

67 159 41

Bennebroekerlaan 54 164 40

267 525 258

332 781 449

109 300 40

82 159 109

110 181 41

350 726 376

Rijksstraatweg (N208) ri. Kleine Sparrenlaan

Rijksstraatweg (N208)

102 300 67

82 181 54

317 786 469

St r odio 4. 2; w ww. t ren so.n ;l D ufe c

Figuur 2.20 Verkeersstromen drukste uur in de ochtend (11 september 2025)

Figuur 2.21 Verkeersstromen drukste uur in de avond (11 september 2025)

In Figuur 2.22 en Figuur 2.23 zijn voor zowel de ochtend- als de avondspits de overstekende fietsers weergegeven. Tijdens het drukste uur in de ochtend steken meer fietsers over dan tijdens het drukste uur in de avond. Over de gehele spitsperiode (07:30–09:30 in de ochtend en 15:00–18:30 in de avond) is het totale aantal fietsers echter ongeveer gelijk. Dit betekent dat de piek in de ochtendspits duidelijk hoger ligt dan in de avondspits.

Figuur 2.22 Overstekende fietsers ochtendspits (11 september 2025)

Figuur 2.23 Overstekende fietsers avondspits (11 september 2025)

Over alle takken van het kruispunt rijden bussen. Over de Rijksstraatweg rijdt lijn 250 tussen Leiden en Haarlem. Deze bus rijdt twee keer per richting per uur. Over de Zwartweg – Bennebroekerlaan rijdt lijn 4. Lijn 4 rijdt één keer per uur per rijrichting tussen Vogelenzang en Schalkwijk.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

20

Vrachtverkeer Tijdens de locatieschouw is opgemerkt dat vrachtverkeer (en ander groot verkeer) deels gebruik maken van de fietsstroken. In de telling is onderscheid gemaakt tussen motoren, lichte voertuigen, bussen en ongeleed en geleed vrachtverkeer. Het aandeel ongeleed en geleed vrachtverkeer is ongeveer 2%4. Absoluut gezien gaan de meeste gelede vrachtvoertuigen over de Rijksstraatweg, in de rechtdoorgaande richting. Ten opzichte van het overige verkeer is dit percentage niet hoger dan andere richtingen. In Figuur 2.24 zijn voor alle rijrichtingen het aandeel vrachtverkeer weergegeven.

Figuur 2.24 Aandeel vrachtverkeer ten opzichte van totale verkeer op donderdag 11 september 2025

Selected Link Analyse Een van de analysemethoden binnen TomTom MOVE is Selected Link. Met deze methode is het mogelijk om de ingaande en uitgaande verkeersstromen op een specifiek segment van het netwerk te herleiden. Hierdoor wordt zichtbaar waar het verkeer op een bepaald segment vandaan komt en waar het naartoe gaat. Het gaat hierbij niet om de exacte herkomst of bestemming, maar om de route die het verkeer volgt. De dataset bestaat in de basis uit absolute aantallen, welke zijn omgezet naar percentages. Op die manier wordt inzichtelijk welk deel van het verkeer een bepaalde richting op gaat. Voor deze analyse is telkens de Selected Link als 100% genomen. Per wegvak is vervolgens

4

Het aandeel van 2% is bepaald door in de meetperiode (07:30–09:30 en 15:00–18:30) het aantal gelede en ongelede vrachtvoertuigen te delen door het totale verkeer in deze uren.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

21

aangegeven welk percentage van die 100% zich daar bevindt. Wanneer een route ‘veel’ gebruikt wordt, zal het aandeel hier hoger zijn. Wanneer een route minder dan 1,5% van het verkeer verwerkt van de geselecteerde route, is deze niet meer weergegeven op de kaart. Voor de Selected Link analyse is de volgende dataset gebruikt: • De volledige maand juni (1 juni tot 30 juni) • Met onderverdeling voor ochtendspits (07:00 tot 09:00 uur), avondspits (15:00 tot 19:00 uur), de gehele dag en nog twee losse uren: 15:00 tot 16:00 en vanaf 16:00 tot 17:00. De laatste 2 losse uren zijn uitgekozen op basis van de schouw. • Er is onderscheid gemaakt tussen werk-, week- en weekenddagen. Alle afbeeldingen uit de analyse zijn te vinden in Bijlage A. In Figuur 2.25 is één van deze afbeeldingen weergegeven ter illustratie. Op basis van de analyse is goed te zien dat het kruispunt een regionale functie heeft. Ook veel verkeer op de Zwarteweg en Bennebroekerlaan is doorgaand verkeer. Weinig verkeer op deze straten zijn bestemmingsverkeer.

Figuur 2.25 Uitgaand verkeer vanaf de Bennebroekerlaan

Mogelijke sluiproutes In Bennebroek zijn er meerdere routes mogelijk om via het onderliggende lokale wegennet het kruispunt Rijksstraatweg – Zwarteweg te ontwijken. Dit kan bijvoorbeeld via de Bijweglaan. Echter is het niet mogelijk, vanwege de verplichte rijrichting, om vanaf het noorden via de woonwijk naar de Zwarteweg te rijden. Het is wel mogelijk via de Abelenlaan, alleen is deze route langer. In de TomTom Move-analyse kwam deze route niet naar voren als veelgebruikte sluiproute. Daarnaast is het mogelijk om via de Tulpenlaan de wachtrij die ontstaat tijdens de spits op de Zwarteweg te omzeilen. Omdat verkeer dat deze route neemt uitkomt op de Hyacintenlaan, hoort het verkeer op de Zwarteweg voorrang te verlenen, omdat het verkeer van rechts komt. In de TomTom Move-analyse kwam deze route niet naar voren als veelgebruikte sluiproute. Via de Bennebroekerlaan is het ook mogelijk om het kruispunt te vermijden. Hierdoor moet er door meerdere woonstraten gereden worden en ook een aantal kruispunten worden gepasseerd. Deze route is ook niet terug te zien in de TomTom Move-analyse.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

22

2.5

Enquête onder bewoners Als laatste onderdeel van de fundering van het onderzoek is er een enquête verspreid onder alle inwoners van Bennebroek. Het doel was om hiermee de zorgpunten en eventuele verbeterpunten van de bewoners op te halen. De enquête was drieledig: 1. Ophalen van knelpunten: door middel van prikkers (maximaal 6 per persoon) op de kaart konden respondenten aangeven waar zij zorgpunten ervaarden. Hierdoor wordt een breed beeld geschetst wat de gebruikers van het kruispunt als onveilig ervaarden. 2. Ophalen van oplossingsrichtingen: doormiddel van prikkers (maximaal 3 per persoon) op de kaart konden respondenten aangeven waar zij kansen zagen voor eventuele infrastructurele aanpassingen. Het doel hiervan was om input te verzamelen naar mogelijke oplossingen, aangedragen door daadwerkelijke gebruikers van het kruispunt, 3. Inschrijven voor klankbordavonden: respondenten konden hun contactgegevens achterlaten als zij interesse hadden om deel te nemen aan de klankbordavonden. De enquête is op meerdere manieren verspreid onder de bewoners van Bennebroek. Zo is er een bewonersbrief gestuurd naar alle5 inwoners van Bennebroek. Daarnaast heeft er een artikel in de lokale krant gestaan. Als laatste was de enquête ook te vinden via de website van de gemeente. De enquête heeft 4 weken opengestaan en daarop hebben 158 mensen gereageerd.

Dit resulteerde in 867 prikkers op de kaart, waarvan 488 prikkers knelpunten waren en 378 verbeterpunten. Één persoon kon meerdere prikkers op de kaart aangeven. Van alle respondenten hadden 43 aangegeven open te staan voor deelname aan de klankbordgroep. Resultaten – knelpunten Van de 488 prikkers gingen 382 prikkers (circa. 80%) over verkeersveiligheid. Het op een na meest voorkomende thema was ‘doorstroming; deze werd 85 keer genoemd. Als laatste werd kwaliteit van de leefomgeving 21 keer genoemd als knelpunt. Vervolgens werd er doorgevraagd per thema. In Figuur 2.26 zijn de antwoorden weergegeven voor alle prikkers die onder de categorie ‘verkeersveiligheid’ vallen. Smal fietspad werd het meeste met 255 keer genoemd. Als tweede werd het hardrijdende auto- of vrachtverkeer genoemd, met 137 prikkers. Zowel onveilige oversteekplek als onoverzichtelijke plek werden ongeveer 90 keer genoemd.

5

Tijdens de eerste klankbordavond gaven aanwezigen aan dat niet iedereen de brief ontvangen heeft. Een bewoner heeft de inhoud van de brief verspreid via een lokale Facebook-groep.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

23

Figuur 2.26 Verdeling onderwerpen onder categorie ‘verkeersveiligheid’

Resultaten – Oplossing Er zijn uit de enquête diverse mogelijke oplossingen naar voren gekomen die vooral gericht zijn op het verbeteren van verkeersveiligheid en doorstroming. Respondenten hebben onder andere voorgesteld om de linksafstroken te verwijderen om meer ruimte voor fietspaden te creëren, fietsers niet gelijktijdig met auto’s groen te geven, en de bushalte te verplaatsen naar een locatie met bestaande parkeervakken. Daarnaast zijn er suggesties gedaan om obstakels zoals fietspaaltjes te verwijderen, een strookje tuin op te kopen voor extra ruimte, en afspraken te maken over lagere heggen voor betere zichtlijnen. Verder is gevraagd om de mogelijkheid van een rotonde te onderzoeken en om motoren met een grote boog om te leiden.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

24

3 Wegvakken In dit hoofdstuk wordt het proces en de uiteindelijke schetsontwerpen voor de wegvakken toegelicht. Hiervoor is het projectgebied in verschillende segmenten ingedeeld. Eerst wordt het zuidelijk deel beschreven en vervolgens het noordelijke deel. In Figuur 3.1 is het gehele schetsontwerp van het projectgebied weergegeven. In elk kader is een onderdeel van het ontwerp weergegeven. Linksboven in het kader staat het correspondeerde paragraafnummer. De Bijweglaan, die buiten de tekening valt, is weergegeven in paragraaf 3.7. Het kruispunt zelf is in hoofdstuk 4 terug te vinden.

Figuur 3.1 Verkadering projectgebied

Proces Het plangebied omvat twee wegvakken: Rijksstraatweg-zuid en Rijksstraatweg-noord. Aanvankelijk was het uitgangspunt om het snelheidsregime van 50 km/u te behouden, mede vanwege de regionale status van de weg en het belang van doorstroming op de wegvakken en het kruispunt. Vanuit verkeerskundig oogpunt is echter gekozen voor een snelheidsregime van 30 km/uur. Het belangrijkste argument hiervoor is dat zowel aan de noord- als zuidzijde de beschikbare ruimte beperkt is. CROW adviseert vrijliggende fietspaden en geen parkeervoorzieningen bij een maximumsnelheid van 50 km/u, maar dit is niet overal haalbaar. Op het zuidelijke deel is dit grotendeels mogelijk, maar ter hoogte van bushaltes ontbreekt ruimte voor haltekommen, waardoor uitstappen op het fietspad zou plaatsvinden. Ook het parkeren is hier niet anders op te lossen. Door het ontwerp te baseren op GOW30-principes kunnen bussen op de rijbaan halteren, waardoor ruimte ontstaat voor vrijliggende fietspaden van 2,40 meter over vrijwel het gehele zuidelijke deel. Dezelfde aanpak is toegepast op het noordelijke deel, waar ook onvoldoende ruimte is voor een volwaardig GOW50-profiel met vrijliggende fietspaden. Het voordeel van deze keuze is dat beide wegvakken visueel uniform zijn en een maximumsnelheid van 30 km/u krijgen, wat bijdraagt aan herkenbaarheid en daarmee positief is voor de verkeersveiligheid.

Door op beide wegvakken op logische locaties snelheidsremmers toe te passen, die als ‘poorten’ fungeren, kan een geloofwaardig snelheidsregime van 30 km/u worden gerealiseerd. De resultaten van de enquête en de gesprekken op de eerste twee klankbordavonden blijkt dat de deelnemers dit idee ook omarmen. Bewoners gaven aan hinder te ervaren van hardrijdend (vracht)verkeer en spraken hun wens uit voor snelheidsremmers.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

25

Uiteindelijk zijn voor verschillende segmenten de volgende ontwerpen opgesteld. Deze ontwerpen zijn meerdere malen gepresenteerd en doorgenomen tijdens de klankbordsessies. In de tabel aan het eind van iedere paragraaf zijn de opmerkingen vastgelegd die voortkomen uit de klankbordavonden. De inrichting van de wegvakken is gebaseerd op de Voorlopige Inrichtingskenmerken GOW30 van CROW.

3.1

Kruispunt Kleine Sparrenlaan

Figuur 3.2 Schetsontwerp Kleine Sparrenlaan

In Figuur 3.2 is het kruispunt Kleine Sparrenlaan weergegeven. Het kruispunt is vormgegeven met een kruispuntplateau in een afwijkende kleur. Op dit punt vindt ook de overgang plaats van 50 km/u naar 30 km/u. Ten zuiden van het kruispunt wordt het oude profiel doorgetrokken tot aan de opgaande drempel van het plateau. Na het plateau start het GOW30-profiel. In Tabel 3 is de input van de bewonersparticipatie weergegeven voor het segment tussen het kruispunt met de Kleine Sparrenlaan en de bushalte. In de tweede kolom staat wat er met de aangedragen aanpassing is gedaan. Indien de aanpassing is doorgevoerd in het ontwerp, is dat terug te zien in de bovenstaande afbeeldingen.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

26

Tabel 3 Aangedragen aanpassingen op kruispunt Kleine Sparrenlaan Aangedragen aanpassing

Reactie gemeente/DTV

Snelheid verlagen naar 30 km/u

Wordt meegenomen in ontwerp. Initieel afgewezen, maar vanwege afwegingen een logische oplossing voor het kruispunt en de aanliggende wegvakken.

Wordt meegenomen in ontwerp. Logische koppeling aan het verlagen Aanleggen verkeersdrempels/plateau’s van de maximumsnelheid. Kruispunt ontworpen met plateau. Bewoners maken zich wel zorgen over mogelijke trillingen en geluidsoverlast (door afremmend en optrekkend verkeer). Extra oversteekplaatsen

3.2

Wordt niet meegenomen in dit deel van het ontwerp. Vanwege smalle trottoir aan de westkant is het niet wenselijk dat voetgangers hier oversteken. Wel wordt een extra oversteek aangebracht bij de bushalte.

Wegvak 1 Rijksstraatweg Zuid

Figuur 3.3 Schetsontwerp wegvakken tussen Kleine Sparrenlaan en bushalte

In Figuur 3.3 is het wegvak tussen het kruispunt met de Kleine Sparrenlaan en de bushalte weergegeven. Het gehele wegvak is ingericht volgens de principes van GOW30, met smalle rijbanen voorzien van rabatstroken en een bol gestrate middengeleider. Fietsers maken gebruik van vrijliggende fietspaden. Een deel van de huidige parkeerplaatsen wordt opgeheven. In het ontwerp zijn tien parkeerplaatsen opgenomen. De rode pijlen op de woonpercelen geven de uitritten van de woningen aan. Op Figuur 3.4 is het dwarsprofiel van het wegvak richting het kruispunt Zwarteweg ter hoogte van Rijksstraatweg 42 weergegeven. Aan weerszijden van de weg bevindt zich een vrijliggend fietspad van 2,40 meter. Aan de oostkant blijft ruimte voor parkeren met een uitstapstrook. De rijbaan is vormgegeven met een bolgestrate middengeleider, waardoor de ruimte voor gemotoriseerd verkeer beperkt is. Door de middengeleider en de rabatstroken aan de zijkanten kunnen voertuigen elkaar echter nog wel passeren, mits ze rustig rijden.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

27

Figuur 3.4 Dwarsprofiel ter hoogte van Rijksstraatweg 44, nabij Kleine Sparrenlaan

In Tabel 4 is de input van de bewonersparticipatie dit deel van de Rijksstraatweg weergegeven. In de tweede kolom staat wat er met de aangedragen aanpassing is gedaan. Indien de aanpassing is doorgevoerd in het ontwerp, is dat terug te zien in de bovenstaande afbeeldingen. Tabel 4 Aangedragen aanpassingen op wegvak tussen Kleine Sparrenlaan en bushalte

3.3

Aangedragen aanpassing

Reactie gemeente/DTV

Snelheid verlagen naar 30 km/u

Is meegenomen in ontwerp. Wegvak is ingericht conform GOW30.

Fietspad aan westzijde vrijliggend maken

Is meegenomen in ontwerp.

Bu erruimte tussen fietspad en rijbaan vergroten

Wordt niet meegenomen in ontwerp. Deel van de bu erruimte is gebruikt om het fietspad aan de westkant vrijliggend te maken.

Wegvak 2 Rijksstraatweg Bushalte

Figuur 3.5 Schetsontwerp bushalte en voetgangersoversteek zuidelijk deel Rijksstraatweg

In Figuur 3.5 zijn de bushalte en de voetgangersoversteek weergegeven. De bushalte voor bussen richting het noorden wordt verplaatst tegenover de bushalte in zuidelijke richting. Voor de bereikbaarheid van de bushaltes is een voetgangersoversteek met middeneiland aangebracht, zodat voetgangers gefaseerd kunnen oversteken. De bussen halteren op de rijbaan, waardoor er voldoende ruimte ontstaat voor voldoende brede uitstapstroken voor de passagiers. De voetgangersoversteek ligt bewust niet direct in lijn met het voetpad vanaf de parkeerplaats, waardoor een overzichtelijke en veilige oversteek ontstaat. In Figuur 3.6 en Figuur 3.7 zijn het dwarsprofiel ter hoogte van de bushalte en middengeleider weergegeven, richting het kruispunt Zwarteweg. Door een extra fysieke middengeleider aan te brengen

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

28

(eventueel ingericht met laagblijvend groen) worden spookrijders, die linksaf willen slaan bij het kruispunt vanuit het zuiden, ontmoedigd.

Figuur 3.6 Dwarsprofiel ter hoogte van uitstapstrook van de bus

Figuur 3.7 Dwarsprofiel van de voetgangersoversteek

In Tabel 5 is de input van de bewonersparticipatie weergegeven voor de bushalte en de voetgangersoversteek. In de tweede kolom staat wat er met de aangedragen aanpassing is gedaan. Indien de aanpassing is doorgevoerd in het ontwerp, is dat terug te zien in de bovenstaande afbeeldingen. Tabel 5 Aangedragen aanpassingen op bushalte en voetgangersoversteek Aangedragen aanpassing

Reactie gemeente/DTV

Betere oversteekbaarheid (extra zebrapad)

Wordt deels meegenomen in ontwerp. Zebrapaden over de Rijksstraatweg zijn niet wenselijk. In dit ontwerp is bij het voetgangerspad Anemomenplein een extra (gefaseerde) voetgangersoversteek opgenomen.

Oversteek bij voetgangerspad naar Anemonenplein

Wordt meegenomen in ontwerp.

Betere zichtbaarheid bij oversteken

Wordt meegenomen in ontwerp. Als de voetgangersoversteek direct aansluit op het voetgangerspad is er pas laat contact tussen de overstekende voetganger en het kruisende voertuig.

Bus halteren op de rijbaan

Wordt meegenomen in ontwerp. Logische oplossing voor het voorgestelde wegontwerp. Werkt ook snelheidsremmend.

Meer groen aanbrengen

Wordt uitgewerkt in vervolgstappen. Belangrijk hierbij is dat hierdoor het zicht niet wordt belemmerd en dat het goed en veilig kan worden onderhouden door de gemeente.

Abri’s (wachtvoorzieningen bij bushaltes) toevoegen

Wordt uitgewerkt in vervolgstappen.

Fietsparkeervoorzieningen toevoegen bij bushaltes

Wordt uitgewerkt in vervolgstappen.

Aanwijzen locatie voor afvalcontainers

Wordt uitgewerkt in vervolgstappen.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

29

Attentieverhogende maatregelen bij oversteek

3.4

Wordt uitgewerkt in vervolgstappen. Aandachtspunt is het feit dat voetgangers geen voorrang hebben; attentieverhogende maatregelen kunnen mogelijk e ect hebben op de voorrangsafhandeling.

Wegvak 3 Rijksstraatweg Noord

Figuur 3.8 Schetsontwerp noordelijk deel Rijksstraatweg, tussen kruispunt en brug over Bennebroekervaart

Op Figuur 3.8 is het wegvak tussen het kruispunt en de Bennebroekervaart weergegeven. Dit wegvak sluit qua inrichting aan op het zuidelijke deel; het is eveneens ontworpen volgens de GOW30-principes, met smalle rijbanen voorzien van rabatstroken en een bol gestrate middengeleider. Fietsers maken hier echter gebruik van fietsstroken. Tussen de fietsstroken en de rijlopers bevindt zich een rabatstrook van 0,35 meter om het verkeer zoveel mogelijk te scheiden. Indien twee vrachtwagens elkaar moeten passeren, kan gebruik worden gemaakt van de rabatstroken in de midden- en/of zijberm. Op dit wegvak is er geen andere optie dan fietsstroken toe te passen vanwege het smalle profiel. Tussen 27a/29a en 27b/29b bevindt zich het kritieke punt van de weg, wat in dit geval maatgevend is voor de inrichting. Het dwarsprofiel van dit punt is weergegeven in Figuur 3.9.

Figuur 3.9 Dwarsprofiel ter hoogte van smalste punt

In Figuur 3.10 is het dwarsprofiel ter hoogte van de Brug weergegeven. Het trottoir aan de westkant van de brug blijft even breed in de nieuwe situatie. De extra ruimte voor de fietsstroken wordt met name gewonnen door de ruimte voor het gemotoriseerde verkeer te versmallen. Aan de oostkant blijft de voetgangersbrug uitsluitend voor voetgangers.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

30

Figuur 3.10 Dwarsprofiel ter hoogte van de brug over de Bennebroekervaart

In Tabel 6 is de input van de bewonersparticipatie weer gegeven voor het segment tussen het kruispunt en de Bennebroekervaart. In de tweede kolom staat wat er met de aangedragen aanpassing is gedaan. Indien de aanpassing is doorgevoerd in het ontwerp, is dat terug te zien in de bovenstaande afbeeldingen. Tabel 6 Aangedragen aanpassingen op deel tussen kruispunt en Bennebroekervaart Aangedragen aanpassing

Reactie gemeente/DTV

Voetgangersbrug openstellen voor fietsers (shared space)

Is onderzocht, maar het probleem in het profiel zit hem met name in het smalste punt (ter hoogte van huisnummer27a/29a). Daarnaast is de brug te smal voor zowel fietsers als voetgangers en is het mogelijk dat fietsers de rijbaan gebruiken in plaats van de brug, waardoor er mogelijk verkeersonveilige situaties ontstaan.

Snelheid verlagen naar 30 km/u

Is meegenomen in ontwerp.

Fietsstroken verbreden (minimaal 1,70 m)

Is meegenomen in het ontwerp. In het initiële ontwerp waren de fietsstroken 1,60 m. Op advies van de provincie zijn deze verbreed naar 1,70 m.

Aanleggen vrijliggende fietspaden

Dit is onderzocht, maar de ruimte hiervoor is te beperkt. Met fietspaden die 2,5 breed zijn, blijft er slechts 3,20 m over voor de rijbaan voor het gemotoriseerde verkeer in twee richtingen (waar dit minimaal 5,80 m moet zijn).

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

31

3.5

Wegvak 4 Rijksstraatweg Linnaeushof

Figuur 3.11 Schetsontwerp noordelijk deel Rijksstraatweg, bij voetgangers en fietsoversteek voor Linnaeushof

Op Figuur 3.11 is de fiets- en voetgangersoversteek naar de Linnaeushof weergegeven. De oversteek is vormgegeven met een middeneiland, zodat voetgangers en fietsers gefaseerd kunnen oversteken. De middengeleider is 3 meter breed, waardoor fietsers gemakkelijk tussen de rijbanen kunnen opstellen. In Figuur 3.12 is het dwarsprofiel ter hoogte van de middengeleider weergegeven. Door de middengeleider wordt het verkeer als het ware naar buiten geduwd om in beide rijrichtingen de snelheid te verminderen. Deze oversteek wordt uitgevoerd met een plateau. Daarnaast wordt de aansluiting met de fietsstrook op de brug veiliger en geleidelijker vormgegeven en worden de zichtontnemende parkeervakken opgeheven. Hier bevindt zich ook de overgang van 50 naar 30 km/u.

Figuur 3.12 Dwarsprofiel ter hoogte van de oversteek voor het Linnaeushof

In Tabel 7 is de input van de bewonersparticipatie weergegeven voor de voetgangers- en fietsoversteek naar de Linnaeushof. In de tweede kolom staat wat er met de aangedragen aanpassing is gedaan. Indien de aanpassing is doorgevoerd in het ontwerp, is dat terug te zien in de bovenstaande afbeeldingen. Tabel 7 Aangedragen aanpassingen op noordelijk deel Rijksstraatweg, bij voetgangers en fietsoversteek voor Linnaeushof Aangedragen aanpassing

Reactie gemeente/DTV

Betere zichtbaarheid bij oversteken

Is meegenomen in ontwerp. Door het ophe en van parkeervakken aan de westzijde wordt het zicht initieel al verbeterd.

Aanwijzen locatie voor afvalcontainers

Wordt uitgewerkt in vervolgstappen.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

32

Attentieverhogende maatregelen bij oversteek

Wordt uitgewerkt in vervolgstappen. Aandachtspunt is het feit dat voetgangers geen voorrang hebben; attentieverhogende maatregelen kunnen mogelijk e ect hebben op de voorrangsafhandeling.

Snelheid verlagen naar 30 km/u

Is meegenomen in ontwerp.

Is meegenomen in ontwerp. Logische koppeling aan het verlagen van de Aanleggen verkeersdrempels/plateau’s maximumsnelheid. Kruispunt ontworpen met plateau. Verhoogd zebrapad aanleggen

3.6

Is deels meegenomen in ontwerp. Oversteek wordt vormgegeven op een plateau. Omdat fietsers uit de voorrang de Rijksstraatweg oversteken (in verband met verwachtingspatroon weggebruikers en korte afstand tussen fietspaden en rijbaan), is het niet logisch om de voetgangers met een zebra over te laten steken.

Kruispunt Bijweglaan

Figuur 3.13 Schetsontwerp kruispunt Bijweglaan

Op Figuur 3.13 is het kruispunt met de Bijweglaan weergegeven. Het kruispunt is vormgegeven met een kruispuntplateau in een afwijkende kleur. Aan weerszijden van het kruispunt blijft het huidige profiel behouden. De snelheid blijft op dit punt 50 km/uur. In Tabel 8 is de input van de bewonersparticipatie weergegeven voor het kruispunt Bijweglaan. In de tweede kolom staat wat er met de aangedragen aanpassing is gedaan. Indien de

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

33

aanpassing is doorgevoerd in het ontwerp, is dat terug te zien in de bovenstaande afbeeldingen. Tabel 8 Aangedragen aanpassingen op kruispunt Bijweglaan Aangedragen aanpassing

Reactie gemeente/DTV

Voorstel aanwezigen om dit deel op te nemen in ontwerp

Dit kruispunt is toegevoegd aan dit onderzoek.

Is meegenomen in ontwerp. Kruispunt ontworpen met plateau. Aanleggen verkeersdrempels/plateau’s Extra oversteekplaats voor voetgangers

Is meegenomen in dit deel van het ontwerp. Bewoners gaven aan hier geregeld over te steken naar het bos.

Attentieverhogende maatregelen bij oversteek

Wordt uitgewerkt in vervolgstappen. Aandachtspunt is het feit dat voetgangers geen voorrang hebben; attentieverhogende maatregelen kunnen mogelijk e ect hebben op de voorrangsafhandeling.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

34

4 Kruispunt Rijksstraatweg – Zwarteweg Bennebroekerlaan In dit hoofdstuk wordt het proces en de uiteindelijke schetsontwerpen voor het kruispunt toegelicht. Proces Initieel zijn er geen beperkingen gesteld aan het onderzoeken van mogelijke aanpassingen aan het kruispunt. Zo is ook onderzocht of een rotonde of een voorrangsplein een geschikte kruispuntoplossing zou kunnen zijn. Voorrangsplein Een voorrangsplein is een kruispunt waarbij het doorgaande verkeer op de hoofdweg voorrang heeft, in tegenstelling tot een rotonde waar verkeer op de rotonde voorrang krijgt. Het voorrangsplein is compact, dwingt tot lagere snelheden en verbetert de doorstroming op hoofdroutes. Verkeer op de hoofdweg heeft voorrang op het overige verkeer, zowel gemotoriseerd als fietsers en voetgangers. Er zijn twee redenen waarom een voorrangsplein niet wenselijk is als oplossing in Bennebroek: 1. Verkeersveiligheid voor fietsers Het hoge aandeel linksafslaande fietsers vergroot het risico op tegen de richting in rijden op het fietspad (vanwege kortere route), wat leidt tot onveilige situaties en conflicten met andere weggebruikers. 2. Ruimtelijke inpassing Het voorrangsplein vereist een aanzienlijke hoeveelheid ruimte, waardoor het niet past binnen de beschikbare fysieke en stedenbouwkundige kaders van de locatie.

Rotonde Met behulp van de Meerstrooksrotondeverkenner6 is onderzocht of een enkelstrooksrotonde het huidige verkeer kan afwikkelen. Dit blijkt geen probleem te zijn, ook niet wanneer er 10% extra verkeer (als gevolg van ruimtelijke ontwikkelingen in de nabije omgeving) wordt meegenomen. De rotonde was een oplossing die tijdens de klankbordavonden initieel de voorkeur had. In het verlengde van het deel in Bennebroek liggen in zowel Hillegom als Heemstede rotondes op de Rijksstraatweg. Bewoners gaven aan dat het daarom logisch zou zijn om ook hier een rotonde toe te passen om zo het wegbeeld consistent te houden. De beschikbare ruimte in Bennebroek is echter vrij beperkt. Initieel is gekozen om een volwaardige rotonde in te tekenen met een straal van 16,5 meter. Deze is weergegeven in Figuur 4.1. Hierop is te zien dat, met deze straal, er geen ruimte overblijft voor vrijliggende

6

De Meerstrooksrotondeverkenner is gebruikt om de kwaliteit van de verkeersafwikkeling bij de rotonde vast te stellen. Voor het beoordelen van de verkeersafwikkeling van een rotonde wordt voornamelijk gekeken naar de verzadigingsgraad. Dit is de verhouding tussen de intensiteit en capaciteit op een toevoerende arm (weg) van de rotonde.

Verkeersveiligheidsonderzoek Rijksstraatweg - Zwarteweg

35

fietsvoorzieningen. Dat is de reden dat is onderzocht of een kleinere rotonde met een straal van 15 meter mogelijk is. Deze is weergegeven in Figuur 4.2. Hoewel dit past, moeten er concessies worden gedaan voor fietsers. Zo is een vrijliggend fietspad niet mogelijk, waardoor fietsers gebruik moeten maken van fietsstroken op de rotonde. Deze oplossing wordt echter niet wenselijk geacht. De verkeersadviseur van de politie heeft deze variant bovendien afgeraden vanwege een verhoogd risico op ongevallen.