Bijlage 1 Ruimtelijk kader Kommengebied Beuningen
Tekst van het document
Ruimtelijk kader kommengebied gemeente Beuningen Notitie, kaartbeeld en beleidsanalyse
Document Status:
Definitief Datum:
11-02-2025
Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Auteurs Datum Versie Documentreferentie
Handelsregister 30129769 Ruimtelijk kader kommengebied 51003859-003 Gecontroleerd door Gemeente Beuningen Martijn Fledderus, Anneke Rommers, 25 februari 2025 Vrijgegeven door Versie 3 250211 Ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
Anneke Rommers
2/39
Inhoudsopgave 1
Inleiding ....................................................................................................4 1.1 Aanleiding .......................................................................................4 1.2 Leeswijzer .......................................................................................5
2
Beleidsanalyse ..........................................................................................6 2.1 Aanpak beleidsanalyse ...................................................................6 2.2 Belangrijkste bevindingen ...............................................................8 2.2.1 Thematisch: waar schuurt het en wat versterkt elkaar ......8 2.2.2 Gebiedsgericht: accentverschillen in het kommengebied .8 2.3 Conclusie beleidsanalyse ...............................................................9
3
Opgaven in het kommengebied ..............................................................10 3.1 Opgaven in het kommengebied op de (middel)lange termijn ......10 3.2 Adviezen .......................................................................................11
4
Ruimtelijk Kader kommengebied ............................................................13 4.1 Totstandkoming en karakter van het kaartbeeld ..........................13 4.2 Ruimtelijk Kader kommengebied ..................................................13
Bijlage 1: Beleidsanalyse ...............................................................................15 Aanleiding ...............................................................................................16 1. Beantwoording raadsvraag visualisatie ambities kommengebied 16 Gemeentelijk beleid ................................................................................18 2. Omgevingsvisie Beuningen ..........................................................18 3. Groenbeleidsplan Beuningen .......................................................19 4. Landschapsontwikkelingsplan ......................................................20 5. LOP evaluatie 2012 & uitvoeringsstrategie 2013-2018 ................21 6. Historische Linten Ewijk toetsingskader .......................................22 7. Brochure Landschapstypen Maas en Waal ..................................22 8. Raadsbrief gebiedsontwikkeling Het Broek ..................................22 9. Visie recreatie & toerisme 2020 ....................................................23 10. Omgevingsprogramma recreatie & toerisme buitengebieden ......23 11. Panorama 2040 woningbouw .......................................................25 12. Omgevingsprogramma Woningbouw ...........................................26 13. Energievisie Energiek Beuningen.................................................27 14.
Mobiliteitsvisie Gemeente Beuningen ..........................................27 15. Mobiliteitsplan 2035 Gemeente Beuningen ..................................28 16. Gemeentelijke ‘Notitie functieverandering Buitengebied’ .............29 Provincie, waterschap en regio ...............................................................30 17. Omgevingsvisie provincie Gelderland ..........................................30 18. Regioarrangement Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ....30 19. Streekgids Land van Maas en Waal .............................................31 20. Waterschapsbeleid .......................................................................32 Beleid in ontwikkeling .............................................................................32 21. Beleid in ontwikkeling ...................................................................32 Andere documenten (o.a. visiedocumenten agrarische sector) .............33 22. Kijk op agrarisch Beuningen .........................................................33 23. Informatienota B&W Kijk op Agrarisch Beuningen .......................34 24. Landbouwvisie ZLTO Rijk van Nijmegen ......................................35 25.
Andere externe relevante ontwikkelingen kommengebied ...........35 Bijlage 2: thematisch schema kommengebied Beuningen .........................36 Bijlage 3: Kaart – Ruimtelijk kader kommengebied .....................................39
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
3/39
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
Binnen het grondgebied van de gemeente Beuningen wordt vanuit meerdere ambities en opgaven een claim gelegd op de beschikbare ruimte. De druk op de beschikbare ruimte speelt ook in het kommengebied. Om hier grip op te krijgen en een integraal beeld te krijgen van de verschillende ruimtelijke vragen en effecten op het open kommengebied van de gemeente is dit ruimtelijk kader opgesteld. Het Ruimtelijk kader Kommengebied geeft meer duiding aan de omgevingsvisie als het gaat om wenselijke ruimtelijke ontwikkelingen in het kommengebied. Het geeft een integraal beeld met verschillende zones en aandachtsgebieden. Het is een verdiepingsslag en aanvulling op de Omgevingsvisie gemeente Beuningen. Omgevingsvisie Het kommengebied in de gemeente Beuningen is het buitengebied ten zuiden van de oeverwallen. Kenmerkend voor dit gebied zijn de grootschalige openheid en rechte verkaveling, met lange rechte wegen en laanbeplanting. In figuur 1 is weergegeven welk deel van de gemeente onderdeel vormt van het kommengebied (lichtgroene aanduiding).
Figuur 1: Aanduiding van het kommengebied zoals opgenomen in de Omgevingsvisie (Bron: Omgevingsvisie gemeente Beuningen)
Naast het verschaffen van een integraal beeld van de ruimtelijke vragen en effecten, geeft dit kader zowel bestuurlijk als ambtelijk handvatten om beter te kunnen anticiperen op de gemeentelijke belangen in de verschillende regionale platformen en gebiedsprocessen over o.a. de ruimtelijke opgave (Regioarrangement), VLGG, NOVEX-ontwikkelperspectief, Verstedelijkingsopgave/ Gebiedsprogramma Rijk van Nijmegen, netcongestie en RES. De totstandkoming van het ruimtelijk kader startte met een inventarisatie van bestaand beleid. Hiermee zijn kansen, hiaten en tegenstrijdigheden in beeld gebracht, alsook reeds vastgelegde beleidsuitgangspunten en toegezegde ontwikkelingen. Daarmee is inzichtelijk gemaakt wat er nu al
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
4/39
ligt en welke ruimtelijk kansen en knelpunten dat oplevert voor het kommengebied van Beuningen. Het geeft vervolgens richting ten aanzien van vraagstukken die nog niet zijn uitgewerkt en biedt een overkoepelende en integrale kijk op het bestaande beleid. Dit mondt uit in een totaalbeeld dat gepresenteerd is als het ‘Ruimtelijk Kader’ voor het kommengebied in Beuningen.
1.2
Leeswijzer
Het volgende hoofdstuk (2) licht de aanpak en belangrijkste bevindingen toe vanuit de uitgevoerde beleidsanalyse. Vervolgens komen in hoofdstuk 3 de belangrijkste opgaven in het kommengebied aan bod. Deze volgen uit de beleidsanalyse alsook uit de gesprekken en werksessies die hierover gevoerd zijn (zowel ambtelijk, bestuurlijk en met de Raad, als ook met agrariërs als belangrijke stakeholders in het kommengebied). Hieruit volgt binnen hetzelfde hoofdstuk een aantal adviezen bij het bepalen van ruimtelijke kaders voor het kommengebied. Tot slot vertaalt hoofdstuk 4 deze opgaven en adviezen naar een kaartbeeld dat een verbeelding geeft van het ‘Ruimtelijk Kader’ en de uitkomst is van deze analyse (zie figuur 2).
Figuur 2: Ruimtelijk Kader ontwikkelrichtingen kommengebied Beuningen (nadere toelichting zie paragraaf 4.2)
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
5/39
2
Beleidsanalyse
2.1
Aanpak beleidsanalyse
Om een beeld te krijgen van alle (beleids)ambities met betrekking tot het kommengebied is een beleidsanalyse uitgevoerd. Hiertoe is al het relevante gemeentelijk beleid geanalyseerd. Daarnaast is ook een aantal andere relevante documenten meegenomen. In de beleidsanalyse is per (beleids-)document een korte samenvatting gegeven. Aan het eind van iedere paragraaf zijn de relevante elementen voor het kommengebied samengevat en beschreven in het gele kader: ruimtelijke ambities, kansen, belemmeringen, uitgangspunten en/of voorwaarden. De gehele analyse is opgenomen in bijlage 1 van deze notitie. Dit hoofdstuk vat alleen de belangrijkste bevindingen samen. De beleidsanalyse is uitgevoerd in het voorjaar/zomer van 2024. Het op dat moment in ontwikkeling zijnde beleid is niet als document, maar wel als input van de betrokken beleidsmedewerkers meegenomen. Daarnaast is in de analyse provinciaal/regionaal beleid meegenomen. Ook is (niet als beleid, maar als input van de belangrijkste huidige stakeholders in het gebied) de visie van agrariërs meegenomen. Het onderstaande overzicht in tabel 1 geeft alle geanalyseerde documenten weer. Deze beleidsanalyse is de input geweest voor werksessies binnen de gemeente (ambtelijk en bestuurlijk) om de bevindingen te valideren en aan te vullen.
Op basis van beleid en de uitkomsten van de werksessies is bekeken waar de ambities en ruimteclaims onderling met elkaar schuren of elkaar versterken. In bijlage 2 staat een schematische weergave van deze ‘tussenstap’ zoals gebruikt in de ambtelijke werksessie in mei 2024. Tabel 1: Overzicht geanalyseerde documenten beleidsanalyse Thema
§
Documentnaam
Versie Scope van document
1
Beantwoording raadvraag visualisatie ambities kommengebied + Projectopdracht Ruimtelijke kaders kommengebied gemeente Beuningen
2023
Opgave kommengebied
2024
Raadsvraag en projectopdracht om te komen tot ruimtelijke kaders kommengebied (achtergrond bij dit project)
Gemeentelijk beleid Omgevingsvisie
Groen en landschap
2
Omgevingsvisie Beuningen
2021
Visie op hoofdlijnen over de fysieke leefomgeving van de hele gemeente
3
Groenbeleidsplan Beuningen
2022
Ambitie inclusief uitvoeringsplan ten aanzien van natuur en groen in de gemeente
4
Landschapsontwikkelingsplan (LOP) – Inventarisatie en analyse – Landschapsvisie – Uitvoeringsplan
2006 2006 2007
Landschapsontwikkelingsplan dat het landschap beschrijft, verdeelt in 8 deelgebieden en ambities en projecten uiteenzet voor de drie gemeenten die in gezamenlijkheid dit LOP hebben opgesteld.
5
Landschapsontwikkelingsplan evaluatie 2012 & uitvoeringsstrategie 2013-2018
2013
Evaluatie van projecten tot dan toe en inzet voor vervolgperiode.
6
Toetsingskader Linten Ewijk
2019
Uitgangspunten en ontwerprichtlijnen voor ontwikkelingen langs de Historische Linten Ewijk
7
Brochure Landschapstypen Maas en Waal
2016
Brochure in opdracht van gemeenten uit het land van Maas en Waal gericht aan eigenaren van erven om deze landschappelijk goed in te richten.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
6/39
Thema
§
Documentnaam
Versie Scope van document
8
Raadsbrief gebiedsontwikkeling Het Broek
2020
Raadsbrief m.b.t. recreatiebestemming en vervolgstappen Het Broek
9
Visie recreatie & toerisme
2020
De visie voor een vitale recreatie- en toerismesector met ambities, aanpak en actiepunten voor 2021-2023
10
Omgevingsprogramma recreatie & toerisme buitengebieden
2021
Kaders en mogelijkheden voor toeristischrecreatieve initiatieven in de buitengebieden van de gemeente Beuningen
11
Panorama 2040 omgevingsprogramma Woningbouw
2021
Globaal overzicht van mogelijke nieuwe woningbouwlocaties voor de gemeente
12
Omgevingsprogramma woningbouw – Structuurmodel Winssen (2.12.1) – Structuurmodel Ewijk (2.12.2) – Structuurmodel Beuningen Noord (2.12.3) – Structuurmodel Beuningen Oost/Weurt (2.12.4)
2021 2021 ??? ???
13
Energievisie Energiek Beuningen
2016
Uitwerking ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn in de gemeente
14
Mobiliteitsvisie
2023
Ambities van de gemeente ten aanzien van mobiliteit
15
Mobiliteitsplan
2024
Verdere uitwerking mobiliteitsvisie
16
Gemeentelijke uitwerking ‘Notitie functieverandering Buitengebied’ + B&W-voorstel Toevoeging functieveranderingsbeleid buitengebied en saldering
2010 2013
Gemeentelijke beleidsregels voor functieverandering in het buitengebied naar wonen.
Recreatie en toerisme
Wonen
Energie
Mobiliteit
Landbouw
Concretere uitwerking woningbouwontwikkelingen voor 4 gebieden (structuurmodellen) + zes thema’s woningbouw
Provincie / regio Omgevingsvisie 17
Omgevingsvisie provincie Gelderland
2018
Provinciale omgevingsvisie
Groene 18 Metropool Regio (GMR)
Regioarrangement Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen
2023
Beschrijft de ambities, doelen en opgaven voor de fysieke leefomgeving in de GMR Arnhem-Nijmegen
19
Streekgids Land van Maas en Waal – Deelgebied Oeverwal en kom van Beuningen
2022
Provinciaal document als middel om te sturen en inspireren op streekeigen vormgeving en inpassing van ruimtelijke ontwikkelingen.
20
Waterschapsbeleid
-
Beleid in ontwikkeling Beleid in ontwikkeling
21
o.a. functieveranderingsbeleid, energiebeleid, economisch beleid
-
-
Niet-beleidsdocumenten (visies externe partijen) Andere documenten (o.a. ingediende visiedocumenten agrarische sector)
22
Kijk op Agrarisch Beuningen
2023
Visie op agrarisch Beuningen, opgesteld door de agrarische belangenvereniging
23
Informatienota B&W Kijk op Agrarisch Beuningen
2023
Memo gemeente in reactie op de Kijk op Agrarisch Beuningen
24
Landbouwvisie ZLTO Rijk van Nijmegen
-
Beschrijving visie voor de landbouw in het Rijk van Nijmegen en de rol van agrariërs voor de aankomende jaren door ZLTO
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
7/39
2.2
Belangrijkste bevindingen
2.2.1
Thematisch: waar schuurt het en wat versterkt elkaar
In het kommengebied spelen veel verschillende thema’s die allemaal een effect hebben op de beschikbare ruimte. En daarmee ook op elkaar. Op basis van de beleidsscan en de ambtelijke werksessies zijn de verschillende ambities in kaart gebracht. Hierbij is bewust gekozen voor een thematische benadering om zo integraal mogelijk naar de onderlinge ruimtevragers in het kommengebied en de bijbehorende vraagstukken te kijken. De gehanteerde thema’s in de werksessie zijn: • • • • • • •
Landbouw Landschap en biodiversiteit Mobiliteit Energie Recreatie en toerisme Woningbouw Economie
Ieder van deze thema’s kent ambities en uitgangspunten vanuit gemeentelijk beleid, maar ook raakvlakken met andere ontwikkelingen in de vorm van kansen of knelpunten. Sommige thema’s of ambities schuren met elkaar. In de matrix in bijlage 2 is hiervan per thema een overzicht gepresenteerd. De inhoud is tot stand gekomen op basis van de beleidsscan en de werksessies die in het kader van dit vraagstuk gehouden zijn. Op basis van deze matrix en een kwalitatief oordeel van de betreffende beleidsadviseurs, is een inschatting gemaakt van de ruimtevraag die de verschillende thema’s in het kommengebied neerleggen, zowel op de korte als op de langere termijn. zijn de in beeld gebracht. De belangrijkste opgaven, ruimtevragers en bevindingen zijn behalve in de matrix, ook in het volgende hoofdstuk samengevat als opmaat naar een verbeelding van het ruimtelijk kader.
2.2.2
Gebiedsgericht: accentverschillen binnen het kommengebied
Niet alles speelt overal. In specifieke gebieden komt een groot deel van de thema’s samen. Of ligt juist de nadruk op bepaalde ruimtevragers ten opzichte van andere thema’s. Vanuit de analyse vormt zich ‘door de oogharen heen’ een globale indeling van zones binnen het kommengebied. Ten eerste is er de zone tussen Beuningen en Weurt. Er spelen hier veel verschillende opgaves en vanuit het regioarrangement is dit gebied ook aangewezen als locatie voor een gebiedsproces. In deze zone zoekt men naar ruimte voor woningbouw, sport, recreatief uitloopgebied, groene buffer tussen de kernen en agrarische bedrijvigheid. Rondom de snelweg A73 en de voorziene rondweg voor Ewijk zuid ligt de nadruk meer op energie en verschillende vormen van bedrijvigheid en mobiliteit. Verder zuidelijk, in de ‘buik’ van het kommengebied tekent zich een gebied af waar de nadruk ligt op een hoofdzakelijk agrarisch gebruik, gecombineerd met groenblauwe dooradering dat aansluit bij de ruimtevraag voor klimaataanpassingen en natuurontwikkeling. Het gebied rond de Beuningse Plas blijft beschikbaar als recreatief gebied samen met agrarische functies en natuur en klimaatdoelstellingen.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
8/39
2.3
Conclusie beleidsanalyse
Er liggen veel verschillende (beleids)ambities in het kommengebied van de gemeente Beuningen waardoor het noodzakelijk is om keuzes te maken en te komen tot een overkoepelend ontwikkelperspectief. Het bestaande en in ontwikkeling zijnde beleid geeft op zichzelf voldoende aanknopingspunten voor de inhoudelijke ambities van de gemeente op de verschillende thema’s. Wat in het huidige beleid ontbreekt en waar dit ruimtelijk kader naar streeft, is het integraal en in samenhang bepalen waar en in welke mate deze ambities in het kommengebied kunnen en mogen landen. Om te komen tot dit totaalbeeld is in het volgende hoofdstuk de vervolgstap gezet door de belangrijkste opgaven in het kommengebied te duiden en daar een aantal adviezen aan te koppelen.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
9/39
3
Opgaven in het kommengebied
De analyse zoals beschreven in het voorgaande hoofdstuk heeft bijgedragen aan de totstandkoming van een uniform beeld van de belangrijkste opgaven. In paragraaf 3.1 worden deze opgaven (ruimtevragers) in het kommengebied voor de middellange termijn neergezet en in paragraaf 3.2 is daaraan een aantal adviezen gekoppeld. Deze opgaven en adviezen vormen samen het ruimtelijke kader dat ook is voorzien van een verbeelding waarin adviezen vertaald zijn naar voorkeurszones en mogelijke combinaties.
3.1
Opgaven in het kommengebied op de (middel)lange termijn
Hieronder worden de fundamentele ruimtevragers benoemd die op basis van de analyse over de (middel)lange termijn een significante aanwezigheid vragen in het kommengebied. •
Een deel van het kommengebied is in toenemende mate te zien als energielandschap om daarmee ruimte te bieden aan de energietransitie. Met de ontwikkeling van windmolens in Beuningen en buurgemeente Wijchen en de vergunning van vier zonnevelden in het kommengebied is sprake van een begin van een energielandschap. Opwekken van duurzame energie kan voor bepaalde delen van het kommengebied ook een drager of een middel zijn om voor een aanvullend toekomstperspectief van agrarische bedrijven en landschappelijke versterking te zorgen. Belangrijke kanttekening hierbij is wel dat de nu vergunde zonnevelden gezien worden als een tijdelijke oplossing in het huidige energievraagstuk. Het is dus niet zo dat elke locatie met een zonneveld, aanleiding is om te transformeren tot energielandschap nu en in de toekomst. In het gebied wordt bovendien in het kader van netcongestie gezocht naar een locatie voor een nieuw te realiseren (onder)station (ruimtevraag TenneT/Liander). Naast deze ontwikkelingen is er ook een vraag naar het wel of niet toestaan van kleine erfwindmolens. Daar is nu nog geen specifiek beleid voor, maar kaders voor erfwindmolens maken wel onderdeel uit van het nieuwe energieprogramma.
Daarnaast hebben ontwikkelingen op het gebied van energietransitie ook vaak een aanzuigende werking voor andere ontwikkelingen die veel energie vragen of die een directe relatie hebben met het opwekken of distribueren van energie. Denk daarbij aan batterijsystemen, energieopslag maar ook laadsystemen voor de transportsector.
•
Woningbouwlocaties rondom de bestaande dorpen (vaak liggend nabij grenzen oeverwallen-kommengebied). De (toekomstige) woningbouwlocaties binnen de gemeente Beuningen liggen vrijwel allemaal op de grens van de oeverwallen en het kommengebied of grotendeels in het kommengebied. Dit vraagt om extra aandacht voor klimaatbestendige inrichting van deze nieuwe wijken.
•
Werklocaties en mobiliteit in de corridor langs de A73. Op regioniveau wordt momenteel onderzoek gedaan naar de toekomstige behoeftes aan werklocaties. Een deel van deze behoefte zal in het gebied Wijchen-Beuningen een plek krijgen. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de zone gekoppeld aan de A73 en andere infrastructurele lijnen. Daarnaast onderzoekt men vanuit mobiliteit de mogelijkheden voor een mobiliteitshub aan de A73. Het ligt in de lijn der verwachting dat mobiliteit, werklocaties en energie elkaar opzoeken nabij de huidige infrastructurele lijnen.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
10/39
•
Landbouw passend bij toekomstbestendige sector en karakter van agrarische sector in Beuningen. De landbouwsector gaat in de toekomst te maken krijgen met groei per bedrijf, maar zonder netto groei voor de agrarische sector als geheel binnen de gemeente. Dit zal waarschijnlijk leiden tot meer dieren per boer, maar minder boeren binnen hetzelfde gebied. Voorlopig blijft de nadruk liggen op veeteelt ten opzichte van akkerbouw, wat logisch is gezien de bodem in het kommengebied. In hoeverre alternatieve bedrijfsvormen (biologische veehouderij, alternatieve teelt, voedselbos) aantrekkelijk zijn voor de huidige agrarische ondernemers, is sterk afhankelijk van de ondernemers zelf. Voor de bestaande agrariërs zijn de komende tien jaar erg belangrijk in relatie tot opvolging, wisselingen en bedrijfsaanpassingen. De behoefte aan een goed verdienmodel en een duidelijk toekomstperspectief is evident.
•
Groen-blauw raamwerk en landschap Voor landschap, natuur en biodiversiteit wil de gemeente inzetten op het versterken van het groen-blauwe raamwerk in het kommengebied. Hierbij liggen de grootste kansen in het gebied ten westen van de A50 en langs de Weteringen. Samenwerking met agrariërs is daarbij belangrijk. Ook tussen de verschillende kernen van de gemeente Beuningen is behoud van onbebouwd, groen landschap, rijk aan biodiversiteit van belang. Niet alleen om de verschillende kernen te accentueren, maar ook als uitloopgebied vanuit die kernen en als corridor van de Waal in het noorden naar de Maasduinen ten zuiden van de gemeente.
•
Ontwikkeling van het Broek Bij gebied Het Broek is een verdere bundeling en concentratie van zowel intensieve als extensieve dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen gewenst (verbreding en verdieping van het aanbod in voorzieningen en evenementen). Doel is daarmee dit gebied duurzamer en aantrekkelijker te maken en om recreatie en toerisme in gemeente Beuningen te bevorderen. De ontwikkeling van het Broek krijgt binnen het programma recreatie en toerisme zijn uitwerking.
•
Waterberging/vernatting Hoewel deze opgave nog niet concreet is, is al wel duidelijk dat waterberging en vernatting een thema is dat in de nabije toekomst gaat spelen en dat ook een plek gaat krijgen binnen het kommengebied. Concrete eisen en plannen zijn voor een belangrijk deel ook afhankelijk van het waterschap en de ambities op regionaal niveau. Naast waterberging en het reserveren van ruimte voor klimaatadaptatie zal het kommengebied in de toekomst mogelijk ook een rol krijgen in het lokaal langer vasthouden van water.
Bovenstaande ruimte-vragende opgaven zijn vertaalt en waar mogelijk gecombineerd naar een ruimtelijke verbeelding.
3.2
Adviezen
In deze paragraaf is een aantal adviezen meegegeven die uit de analyse en werksessies naar voren zijn gekomen. Deze adviezen zijn verwerkt in het ruimtelijk kader voor het kommengebied en de verbeelding daarvan. Deze adviezen zijn relevant om tot een realistische en toekomstbestendige ruimtelijk kader te komen: •
‘Geven en nemen’ – samenwerken met de agrariërs. We vragen veel, daarom moeten we ook wat kunnen bieden. Goede afspraken met agrariërs in het gebied zijn de sleutel tot goed ruimtelijk beleid. Tegenover de vraag aan de agrarische sector om zich te
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
11/39
transformeren, moet de gemeente ook wat te bieden hebben. Daar ontbreekt het nu nog aan. Er kan gedacht worden aan omvormingsmogelijkheden, kavelruil en verbreding en variatie in functies. Belangrijk is wel dat de rol van de gemeente primair faciliterend is, omdat de gemeente zelf maar weinig grond in eigendom heeft. Samenwerking met agrarische sector is cruciaal, waarbij maatwerk, dialoog en reële tegenprestaties centraal staan. Het huidige functieveranderingsbeleid is te star en eenzijdig. Geadviseerd wordt om bij de actualisatie de aspecten maatwerk, dialoog, en reële tegenprestaties centraal te stellen. Als onderdeel hiervan is het zinvol om samen met de agrariërs kijken naar waar de bedrijven staan in relatie tot hun toekomstambities en met hun vragen voor de toekomst. Vervolgens kan de gemeente samen met de agrariërs handen en voeten geven aan meer landbouwperspectief. •
Bundeling van ‘verstorende’ ruimtevragen. Sommige ruimte-vragende functies worden als meer verstorend ervaren in het kommengebied dan andere functies. Deze functies zijn soms wel noodzakelijk voor de leefkwaliteit van onze gemeente. Het bundelen van dit soort verstorende functies in één gebied kan helpen om de ruimtelijke kwaliteit op andere locaties op peil te houden. Dit vraagt wel om duidelijke regie vanuit de gemeente, alsook heldere uitspraken over wat in welk gebied wel en niet wenselijk is aan ontwikkeling en/of functies. Ook mag het geen vrijbrief zijn om de waarden en kwaliteiten van het kommengebied te negeren en zomaar alles toe te staan. Ook bij potentieel verstorende functies moet de gemeente blijven nadenken over hoe deze het beste kan passen in de omgeving. Combineren van ruimtevragen kan ook versterkend werken (denk aan aanbod en vraag van energie samenbrengen). Behoud van het karakteristieke landschap blijft voorop staan. Het clusteren van de diverse gebouwde ontwikkelingen op het gebied van energie, bedrijven en verkeer kan een aantrekkelijke optie zijn. Door dit soort clusters heel bewust te combineren met een stevig landschappelijk raamwerk van groene en blauwe functies, kan de kwaliteit worden vergroot. Dit vraagt wel om duidelijke keuzes.
•
Denken in deelgebieden binnen het kommengebied. Het kommengebied is niet een aaneengesloten homogeen gebied. Het gehele kommengebied deelt in de basis dezelfde karaktereigenschappen maar door verschillen in historie, locatie en ontwikkeling (zowel historisch als richting de toekomst), zijn er verschillende deelgebieden te onderscheiden. De verschillende deelgebieden ieder een eigen nadruk geven kan een goede methode zijn om meer grip te krijgen op het gebied. De verschillen in de deelgebieden zitten bijvoorbeeld in de verschillende dominantie van ruimtevragers, de eigendomsverhoudingen of de bereikbaarheid. Door samen met betrokken partijen deze deelgebieden nader te bekijken en te definiëren ontstaat er een gezamenlijk beeld van de mogelijke ontwikkeling van een gebied en een basis voor een gebiedsvisie.
•
Water en bodem sturend. Water en bodem sturend is een belangrijk uitgangspunt, juist in het kommengebied. Door als gemeente water en bodem sturend als belangrijk kader te hanteren is het mogelijk om meer regie te voeren op eventuele locaties voor ontwikkelingen. Hierbij kunnen stresstesten op het gebied van water helpen om kwetsbare plekken goed in beeld te brengen. Dit soort kwetsbare plekken zijn minder logische locaties voor bijvoorbeeld belangrijke infrastructuur en energievoorzieningen.
De opgaven in het kommengebied in combinatie met bovenstaande adviezen vormen de bouwstenen voor de verbeelding van het ruimtelijk kader met zones en ontwikkelingsrichtingen per zone. Deze wordt in het volgende hoofdstuk gepresenteerd.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
12/39
4
Ruimtelijk Kader kommengebied
4.1
Totstandkoming en karakter van de verbeelding
Dit hoofdstuk vertaalt de (ruimtelijke) opgaven en adviezen uit het voorgaande hoofdstuk naar een verbeelding van het ruimtelijk kader en als conclusie van deze analyse en het doorlopen proces. De verbeelding is, net als de beleidsanalyse en de daaruit vertaalde opgaven, tot stand gekomen in afstemming met de verschillende beleidsvelden binnen de gemeente door middel van enkele werksessies. De verbeelding schept een integraal beeld voor het kommengebied, met daarbinnen verschillende zones met een ‘primaire’ en eventueel ‘secundair(e)’ ontwikkelrichtingen voor betreffende zones. De verbeelding dient als vertrekpunt voor het gezamenlijk met (interne en externe) stakeholders bepalen van een ontwikkelperspectief voor het kommengebied. De verbeelding en de zones die daarop zijn aangeduid, hebben geen ‘harde’ grenzen die direct één-op-één vertaald kunnen worden in bijvoorbeeld planologische instrumenten of regels. Dit ruimtelijk kader geeft dus eerder de ‘grote lijnen’ weer waar de gemeente zich op zal baseren. Deze verbeelding dient als richtinggevend kader (en/of om als handvat te gebruiken) bij het anticiperen op gemeentelijke belangen in regionale platformen en gebiedsprocessen enerzijds, en binnengemeentelijke (beleids)uitwerkingen en gebiedsvraagstukken anderzijds.
Belangrijk om te noemen, tot slot, is het feit dat de gemeentelijke rol in het kommengebied vooral is om een visie neer te leggen en de bijbehorende kaders te scheppen. De gemeente heeft echter geen significante grondposities en/of middelen om een actieve rol te spelen in realisatie of ontwikkeling van het gebied. Wel heeft de gemeente een faciliterende rol, passend bij haar visie op hoe de verschillende ruimteclaims in het kommengebied kunnen landen. Dit ruimtelijk kader kommengebied en de verbeelding reflecteert deze visie.
4.2
Ruimtelijk Kader kommengebied
Hieronder in figuur 3 is de verbeelding weergegeven. Een grotere versie is opgenomen in bijlage 3. Het kommengebied is in de basis agrarisch gebied. De agrarische functie kan en mag overal. Maar met de wetenschap dat er nog meer ruimtelijke vragen zijn die een plek moeten krijgen in het kommengebied is er een kaart met zoneringen opgesteld. Het gaat nadrukkelijk om ontwikkelrichtingen en geen exclusieve functies. In zones met meerdere labels geeft het 1e label de primaire of voorkeursontwikkeling aan. De ontwikkelrichtingen van het tweede of derde label zijn minder prominent maar wel mogelijk op deze plek mits ruimtelijk goed ingepast. De ontwikkelrichtingen waarvan het label op die plek ontbreekt, zijn in de betreffende zone niet gewenst.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
13/39
Op de verbeelding staan de volgende labels: Agrarisch gebied met ruimte voor natuur, waterberging en extensieve recreatie (wonen en niet-agrarische bedrijven minder prominent aanwezig in het ruimtelijk beeld). De zones met de pijl zijn gebieden waar agrarische ontwikkeling voorop staat en wordt gezien als agrarische hoofdstructuur. Deze zone loop door tot over de gemeentegrens.
Ruimte voor intensieve Recreatie in samenhang met ruimte voor natuur en landbouw.
Figuur 4: Ruimtelijk Kader
In de zone nabij de A73 is ruimte voor een Energielandschap (zonnevelden als tijdelijk gebruik, windmolens, overige energievraagstukken), Ruimte voor werklocaties met natuur en waterberging. Noodzakelijk opgaves die vragen om bebouwingsruimte ('verstorende' ruimtevragers zie paragraaf 3.2). Agrarisch is hier minder prominent. De westelijke zones bieden ruimte aan windmolens en eventueel drijvende zonnepanelen op delen van de zandwinningsplassen. Landschapspark met ruimte voor sport, extensieve recreatie en wonen. De invulling kan verschillen per zone. Zo zal een landschapspark bij Weurt waarschijnlijk meer ruimte bieden aan agrarisch gebruik dan een landschapspark bij Ewijk. Natuur- en klimaatambities correspondeert met zones waar kansen voor ontwikkeling van natuur, biodiversiteit, waterberging en/of water vasthouden gecombineerd met agrarisch gebruik en extensieve recreatie zijn.
Figuur 3 Ruimtelijk kader ontwikkelrichtingen kommengebied Beuningen
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
14/39
Bijlage 1: Beleidsanalyse In de beleidsanalyse is per (beleids-)document een korte samenvatting gegeven en vervolgens (in het gele kader aan het eind van iedere paragraaf) een relatering aan mogelijke kansen, belemmeringen, uitgangspunten en/of voorwaarden specifiek voor het kommengebied. Deze beleidsanalyse is de input geweest voor gesprekken (ambtelijk en bestuurlijk) binnen de gemeente om de conclusies te valideren en aan te vullen, en vervolgens te kijken waar de ambities en ruimteclaims die volgen uit de beleidsanalyse onderling met elkaar schuren of elkaar versterken. De beleidsanalyse is uitgevoerd in voorjaar/zomer van 2024. Het op dat moment in ontwikkeling zijnde beleid is niet als document, maar wel als input van de betrokken beleidsmedewerkers meegenomen. Daarnaast is in de analyse provinciaal/regionaal beleid meegenomen. Ook is (niet als beleid, maar als input van de belangrijkste huidige stakeholders in het gebied) de visie van agrariërs meegenomen. Het onderstaande overzicht geeft alle geanalyseerde documenten weer. Thema
§
Documentnaam
Versie Scope van document
1
Beantwoording raadvraag visualisatie ambities kommengebied + Projectopdracht Ruimtelijke kaders kommengebied gemeente Beuningen
2023
Opgave kommengebied
2024
Raadsvraag en projectopdracht om te komen tot ruimtelijke kaders kommengebied (achtergrond bij dit project)
Gemeentelijk beleid Omgevingsvisie
Groen en landschap
Recreatie en toerisme
2
Omgevingsvisie Beuningen
2021
Visie op hoofdlijnen over de fysieke leefomgeving van de hele gemeente
3
Groenbeleidsplan Beuningen
2022
Ambitie inclusief uitvoeringsplan ten aanzien van natuur en groen in de gemeente
4
Landschapsontwikkelingsplan (LOP) – Inventarisatie en analyse – Landschapsvisie – Uitvoeringsplan
2006 2006 2007
Landschapsontwikkelingsplan dat het landschap beschrijft, verdeelt in 8 deelgebieden en ambities en projecten uiteenzet voor de drie gemeenten die in gezamenlijkheid dit LOP hebben opgesteld.
5
Landschapsontwikkelingsplan evaluatie 2012 & uitvoeringsstrategie 2013-2018
2013
Evaluatie van projecten tot dan toe en inzet voor vervolgperiode.
6
Toetsingskader Linten Ewijk
2019
Uitgangspunten en ontwerprichtlijnen voor ontwikkelingen langs de Historische Linten Ewijk
7
Brochure Landschapstypen Maas en Waal
2016
Brochure in opdracht van gemeenten uit het land van Maas en Waal gericht aan eigenaren van erven om deze landschappelijk goed in te richten.
8
Raadsbrief gebiedsontwikkeling Het Broek
2020
Raadsbrief m.b.t. recreatiebestemming en vervolgstappen Het Broek
9
Visie recreatie & toerisme
2020
De visie voor een vitale recreatie- en toerismesector met ambities, aanpak en actiepunten voor 2021-2023
10
Omgevingsprogramma recreatie & toerisme buitengebieden
2021
Kaders en mogelijkheden voor toeristischrecreatieve initiatieven in de buitengebieden van de gemeente Beuningen
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
15/39
Thema
Wonen
Energie
§
Documentnaam
Versie Scope van document
11
Panorama 2040 omgevingsprogramma Woningbouw
2021
12
Omgevingsprogramma woningbouw – Structuurmodel Winssen (2.12.1) – Structuurmodel Ewijk (2.12.2) – Structuurmodel Beuningen Noord (2.12.3) – Structuurmodel Beuningen Oost/Weurt (2.12.4)
2021 2021 ??? ???
13
Energievisie Energiek Beuningen
2016
Uitwerking ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn in de gemeente
14
Mobiliteitsvisie
2023
Ambities van de gemeente ten aanzien van mobiliteit
15
Mobiliteitsplan
2024
Verdere uitwerking mobiliteitsvisie
16
Gemeentelijke uitwerking ‘Notitie functieverandering Buitengebied’ + B&W-voorstel Toevoeging functieveranderingsbeleid buitengebied en saldering
2010 2013
Gemeentelijke beleidsregels voor functieverandering in het buitengebied naar wonen.
Mobiliteit
Landbouw
Globaal overzicht van mogelijke nieuwe woningbouwlocaties voor de gemeente Concretere uitwerking woningbouwontwikkelingen voor 4 gebieden (structuurmodellen) + zes thema’s woningbouw
Provincie / regio Omgevingsvisie 17
Omgevingsvisie provincie Gelderland
2018
Provinciale omgevingsvisie
Groene 18 Metropool Regio (GMR)
Regioarrangement Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen
2023
Beschrijft de ambities, doelen en opgaven voor de fysieke leefomgeving in de GMR Arnhem-Nijmegen
19
Streekgids Land van Maas en Waal – Deelgebied Oeverwal en kom van Beuningen
2022
Provinciaal document als middel om te sturen en inspireren op streekeigen vormgeving en inpassing van ruimtelijke ontwikkelingen.
20
Waterschapsbeleid
-
Beleid in ontwikkeling Beleid in ontwikkeling
21
o.a. functieveranderingsbeleid, energiebeleid, economisch beleid
-
-
Niet-beleidsdocumenten (visies externe partijen) Andere documenten (o.a. ingediende visiedocumenten agrarische sector)
22
Kijk op Agrarisch Beuningen
2023
Visie op agrarisch Beuningen, opgesteld door de agrarische belangenvereniging
23
Informatienota B&W Kijk op Agrarisch Beuningen
2023
Memo gemeente in reactie op de Kijk op Agrarisch Beuningen
24
Landbouwvisie ZLTO Rijk van Nijmegen
-
Beschrijving visie voor de landbouw in het Rijk van Nijmegen en de rol van agrariërs voor de aankomende jaren door ZLTO
Aanleiding 1. Beantwoording raadsvraag visualisatie ambities kommengebied Door fractie Beuningen Nu en Morgen is 21 mei 2023 de vraag gesteld aan het college om voor het kommengebied een kaart aan te reiken waarop aanwezige, toegezegde en toekomstig verwachte ruimtelijke ontwikkelingen worden geprojecteerd. Dit omdat verschillende ruimtevragers druk leggen op schaarse ruimte en om deze goed in balans te kunnen ontwikkelen. Omdat een integraal
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
16/39
beeld van de ruimtelijke effecten van (toekomstige) keuzes ontbreekt, maakt dit het kommengebied binnen de gemeentegrenzen extra kwetsbaar. In de beantwoording is een kaart opgeleverd met: -
Groen: ruimtelijke ontwikkelingen die door de raad zijn vastgesteld Blauw: ruimtelijke ontwikkelingen waaraan wordt gewerkt en naar verwachting binnen twee jaar voor besluitvorming worden voorgelegd Rood: doorkijk naar verwachte ruimtelijke ontwikkelingen na 2025
Daarnaast spelen er nog meer ontwikkelingen die nog niet kunnen worden ingetekend. Ook worden ruimtelijke vraagstukken benoemd waar komende twee jaar aan wordt gewerkt (visie bedrijventerreinen, groene mantel, verstedelijkingsprogramma GMR, OV HUB-locatie zoektocht vanuit regio) en verder dan twee jaar vooruit (visie op groenblauw kommengebied, omgevingsprogramma landschap, uitwerking beleid vanuit omgevingsvisie en programma’s en locatie voor een nieuw onderstation in de driehoek Beuningen-Wijchen-Druten). Zie hieronder het kaartbeeld.
In maart 2024 is opvolgend de projectopdracht voor ruimtelijke kaders kommengebied gemeente Beuningen opgesteld. Doelstelling: Komen tot een ruimtelijk kader voor het kommengebied waarmee zowel bestuurlijk als ambtelijk beter kan worden geanticipeerd op de gemeentelijke belangen in de verschillende regionale platvormen. Zodat de input van de raad wordt meegenomen in deze gesprekken over de gebiedsprocessen. De kaart bij de beantwoording van de raadsvraag vormt een eerste integraal beeld van geplande en voorziene ontwikkelingen en kan als goede basis dienen voor deze opdracht, door deze kwalitatief verder aan te vullen vanuit beleidsdocumenten en andere input. En daarmee een verder integraal beeld te krijgen van de ruimteclaims en ambities.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
17/39
Gemeentelijk beleid 2. Omgevingsvisie Beuningen In de Omgevingsvisie wordt de visie voor de fysieke leefomgeving en ruimtelijke en sociale aspecten tot 2040 beschreven. Het document bestaat uit (algemenere) ambities, uitgewerkt in speerpunten, ten aanzien van de fysieke leefomgeving. Daarnaast wordt per gebied (Uiterwaarden, Oeverwallen, Kommen, Woongebied en Bedrijventerreinen) beschreven wat de gebiedsgerichte opgaven, waarden en ambities zijn. De omgevingsvisie telt vijf overkoepelende ambities. Die gelden gemeente-breed voor de fysieke leefomgeving, dus ook voor het kommengebied: -
-
Beuningen heeft voldoende woningen en voldoende bereikbare voorzieningen op de juiste plek, waardoor we leefbare kernen hebben Beuningen is gezond, inclusief en veilig Beuningen is energieneutraal en klimaatbestendig Beuningen heeft een schone leefomgeving met waterkwaliteit, bodemkwaliteit en luchtkwaliteit die voldoen aan de normen. Ook heeft Beuningen zo min mogelijk hinder van geluid, geur, licht en omgevingsrisico’s. Beuningen streeft naar vergroting van de biodiversiteit Beuningen is ondernemend en uitnodigend
Het belangrijkste uitgangspunt dat relevant is voor de kommengebieden is dat het karakter en de landschappelijke structuur behouden worden. Kenmerkend voor het gebied zijn de grootschalige openheid en rechte verkaveling, met lange rechte wegen en laanbeplanting. Kenmerkende weteringen lopen van oost naar west door het gebied. Het kommengebied is niet overal open. Het gebied tussen Weurt en Beuningen kent een meer besloten karakter en minder rechtlijnige verkaveling.Ontwikkelingen zijn alleen mogelijk onder strikte voorwaarden: -
Landschappelijke structuren versterken, zoals laanbeplanting, is wel mogelijk als het daarmee de aantrekkelijkheid van het gebied vergroot en de ecologische verbindingen daarmee worden versterkt. Bij het Broek/Groene Heuvels kunnen recreatieve functies verder ontwikkeld worden. Daarnaast zijn ten noorden van de Maas en Waalweg en tussen de Jonkersstraat en Reekstraat (inclusief Beuningse plas) solitaire recreatieve functies onder voorwaarden mogelijk.
Een ander belangrijk uitgangspunt is dat de grootschalige agrarische functies behouden worden. De agrarische bedrijvigheid moet niet beperkt worden. Huidige agrarische functies kunnen wel gecombineerd worden met nieuwe functies (functieverbreding). Daarnaast kunnen nieuwe functies toegekend worden aan een voormalig agrarisch bouwperceel. Zo spreekt de gemeente over kleinschalige recreatief-toeristische bedrijven, wonen en lokale producenten van gezond en duurzaam voedsel als alternatieve functies. Wel geeft de gemeente onder speerpunt 12 aan dat megastallen, nieuwe vestiging van (niet-grondgebonden) agrarische bedrijven, intensieve veehouderij en glastuinbouw niet mogelijk zijn. Het derde belangrijke uitgangspunt is het vergroten van de biodiversiteit in de buitengebieden. De gemeente wil dit bereiken door onder andere groengebieden en -structuren verder te ontwikkelen en deze onderling met elkaar te verbinden. Om dit te ondersteunen wordt een notitie biodiversiteit opgesteld, worden agrariërs gestimuleerd om maatregelen te nemen om de biodiversiteit te vergroten en wordt bij het beheer van de openbare ruimte rekening gehouden met de biodiversiteit. Op onderstaande kaart worden kenmerken van het kommengebied (lichtgroen) aangeduid met de blauwe bolletjes (toelichting in legenda rechtsonder).
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
18/39
De Omgevingsvisie biedt drie belangrijke uitgangspunten die relevant zijn om mee te nemen in de ruimtelijke kaders voor het kommengebied: (1) behoud van karakter en landschappelijke structuur, (2) behoud van grootschalige agrarische functies en (3) vergroten van biodiversiteit.
3. Groenbeleidsplan Beuningen In het Groenbeleidsplan wordt de visie van de gemeente Beuningen beschreven ten aanzien van haar groenstructuur. Deze visie krijgt handen en voeten door middel van vijf thema’s: gemeentelijk bomenbestand, biodiversiteit, klimaatadaptatie, functioneel en hoogwaardig nieuw groen, en samen met onze bewoners. Het document begint met een korte introductie over de kenmerken van het gemeentelijk groen. Vervolgens wordt de visie verder uitgewerkt en wordt per thema beschreven wat de huidige situatie is, wat het doel is en wat kansen en risico’s zijn die van invloed kunnen zijn op dat doel. Aan het einde van het document wordt het uitvoeringsprogramma beschreven. De gemeente wil de regionale structuurlijnen in de kommengebieden (Koningsstraat, Oude Wetering en Nieuwe Wetering) sterker tot uiting laten komen. Bij de Koningsstraat wil de gemeente meer beplanting langs de weg aanbrengen en bij de Weteringen willen ze natuurvriendelijke oevers toevoegen en ook beplanting. De gemeente wil in de toekomst meer natuur-recreatieve gebieden hebben en kijkt daarom naar de Beuningse plas en de Geertjesgolf bij Winssen. In die gebieden wordt nu zand gewonnen, maar als dat klaar is (ergens in 2036) dan liggen daar kansen. Bij de Komgronden in de regio ligt de nadruk op agrarisch gebruik, landschapsbeleving en recreatief gebruik.
Hierbij zijn lange lanen met landschappelijke bomen gewenst. Verder kunnen landschapselementen zoals bosjes aangeplant worden als ze passen binnen het verkavelingspatroon en als ze het zicht niet ontnemen. Wat betreft het bomenbestand wil de gemeente minimaal het huidige aantal bomen behouden en het liefste naar meer bomen (van 18.800 naar 26.000 in 2026). Daarnaast wil de gemeente de diversiteit van bomensoorten vergroten. Het Kommengebied wordt als kansrijke omgeving gezien voor de toevoeging van extra bomen door middel van aanplanting van nieuwe bomenlanen.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
19/39
Bovendien wil de gemeente de huidige lanen versterken en onderhouden. Dit versterkt ook het klimaat adaptieve doel van de gemeente. Wat betreft biodiversiteit in de Kommengebieden ervaren sommige diersoorten nadelen van het agrarisch gebruik van het land. Andere diersoorten profiteren hier juist van. Vooral landdieren hebben echter te weinig beschutting in de open velden en dat moet volgens de gemeente veranderen. Ook moeten er meer verbindingen komen voor landdieren (bij voorkeur onder de snelweg door). Het streven daarbij is om de rivierduinen van de Maas in gemeente Wijchen te verbinden met de natuurgebieden in de uiterwaarden van de Waal. Op deze manier kan er meer uitwisseling tussen populaties plaats vinden. Deze verbindingen bestaan niet perse uit natuurgebieden, maar kunnen ook gevormd worden door landschappelijke structuren in het kommengebied. De gemeente wil landschapszones in het Kommengebied inrichten volgens die ruimte bieden aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en gebruikt kunnen worden als recreatief uitloopgebied. Hierbij geldt het streefbeeld zoals beschreven in het Groenbeleidsplan. Met onder andere kruidenrijk hooiland, natte bospercelen of grienden. Uiteindelijk wordt bij de inrichting rekening gehouden met dier- en plantsoorten in de omgeving. De gemeente wil de regionale structuurlijnen sterker tot uiting laten komen.
Daarnaast dienen de bomen langs de wegen in het Kommengebied behouden te worden en wil de gemeente meer diverse soorten bomen aanplanten. Verder wil de gemeente de biodiversiteit vergroten door het voor dieren makkelijker te maken om zich te bewegen in de omgeving en tussen de percelen. Om dit te bereiken wil de gemeente het Kommengebied inrichten volgens het hierboven beschreven wensbeeld.
4. Landschapsontwikkelingsplan Deze paragraaf behandelt de volgende drie documenten: -
Inventarisatie en analyse: weergave van onderzoek naar de waarden van het gebied en te verwachten ontwikkelingen die van invloed zullen zijn op het landschap. Hieruit volgen de acht deelgebieden. Landschapsvisie: visie en inzicht in de ontwikkelingsmogelijkheden en keuzen in het landschap voor de komende 10 jaar. Uitvoeringsplan: uitgangspunten voor de uitvoering, vertaling van visie naar doelen naar projecten en overzicht van die projecten.
De documenten dateren uit 2006-2007 en zijn in gezamenlijkheid door de gemeenten Beuningen, Druten en Wijchen opgesteld. Het gebied is opgedeeld in acht deelgebieden (landschapstypen). Het LOP geeft vanuit landschappelijk oogpunt aan welke functies in de deelgebieden gewenst zijn, alsook welke landschappelijke randvoorwaarden gelden bij nieuwe ontwikkelingen en functieveranderingen. Ook zijn hoofddoelstellingen opgesteld: -
Versterken van de identiteit van het fraaie rivierenlandschap die zich uit in ecologische samenhang binnen/tussen de landschapstypen en tegengaan van versnippering van het landschap Daarvoor noodzakelijke actieve natuur- en landschapsontwikkeling Met vitaal platteland met ontwikkelingsmogelijkheden als uitgangspunt
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
20/39
In de Waal- en Maaskommen blijven lucht en ritme de belangrijkste eigenschappen, met een sterke agrarische sector, waarbij het ritme van waterlopen en wegen wordt versterkt. Voor de kommengebieden van Beuningen wordt een aantal zaken relevant geacht en/of als doelstelling benoemd in het LOP: •
Behouden grootschalig samenhangend open gebied met rationele verkaveling en groene erven in strak ritme
•
Ontwikkelen lange wegbeplantingen/ versterken grootschalige kamerstructuur door wegbeplantingen
•
Op het streefbeeld ecologisch netwerk is voor het grondgebied van Beuningen m.n. het ontwikkelen van natuurvriendelijke oever langs wetering relevant. Op kaart beplantingen langs wegen en weteringen staat aangegeven: ruimtelijk versterken loop weteringen met lage oevervegetatie en afwisselende beplantingen.
•
Ontwikkelen herkenbare doorlopende wegbeplanting langs Koningsstraat
•
Voor landbouw beloningssystematiek opstellen voor natuurontwikkeling langs weteringen, en ten oosten van Beuningen kansen voor verbreding dus beloningssystematiek gericht op recreatief netwerk/ paden.
•
Verbeteren recreatieve verbindingen en opheffen barrières (zie bijbehorende kaart ontwikkelen recreatief netwerk), voor aan oostzijde van Beuningen
Paragraaf 7.3 richt zich nog specifiek op kwaliteiten, waardering, problematiek, doelstellingen en acties omtrent dit deelgebied. Deze zijn in lijn en op sommige onderdelen nader geconcretiseerd met bovenstaande. De hierboven benoemde relevante aanduidingen en doelstellingen voor het Waalkommengebied vormen landschappelijke uitgangspunten vanuit het landschapskarakter van het gebied en worden in die zin meegenomen als ruimtelijk kader voor het kommengebied.
5. Landschapsontwikkelingsplan evaluatie 2012 & uitvoeringsstrategie 2013-2018 In dit document wordt het LOP geëvalueerd (2012) en een uitvoeringsstrategie daaraan gekoppeld voor de opvolgende periode (2013-2018). Onderdeel daarvan is een beoordeling van ambitie en
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
21/39
haalbaarheid van alle thema’s uit het oorspronkelijke LOP om daarmee een realistisch perspectief te geven voor de vervolgperiode. Dit stuk betreft m.n. oordelen over voortzetten/stopzetten van de inzet op lopende projecten ten tijde van 2013, geen grote koerswijzigingen van het LOP en geeft daarom geen directe input voor dit project.
6. Historische Linten Ewijk toetsingskader Het document gaat in op de verdichtingsmogelijkheden en uitgangspunten langs de Historische Linten van Ewijk. Dit zijn doorgaande lijnen met hier en daar wat bebouwing, maar vooral veel gaten ertussen met uitzicht op het achterland en landschap. Het document bestaat uit een hoofdstuk over de stedenbouwkundige ordening en bebouwing, en een korte analyse van de huidige situatie. Wat in het document naar voren komt is dat de historische en culturele waarde van de Oude Linten zeer belangrijk is. Daarom is het uitgangspunt ook dat het blijft zoals het is met hier en daar enige toevoegingen en verbeteringen. Verdichting is mogelijk, maar alleen op kleine schaal zodat de vista’s (uitzichten op achterland) blijven bestaan. Wat betreft infrastructuur zijn er ook geen plannen om die aan te passen. Dit geldt zowel voor de vorm van de wegen, als de parkeermogelijkheden.
Met betrekking tot het kommengebied geeft het toetsingskader met name als uitgangspunt het behoud van uitzicht op de kommengebieden door zorgvuldig om te gaan met lintbebouwing vanwege de cultuurhistorische waarde. Opmerking: in de nadruk op vista’s en zicht op open achterland ontstaat een mogelijk knelpunt tussen de visie Historische linten Ewijk en de huidige uitbreidingsplannen van Ewijk zuid. Een deel van het open achterland wordt in de toekomst woonwijk en de linten van Ewijk liggen straks niet meer op de overgang naar het open kommengebied maar in een (te ontwikkelen) woongebied.
7. Brochure Landschapstypen Maas en Waal Brochure in opdracht van gemeenten uit het land van Maas en Waal gericht aan eigenaren van erven om deze passend te maken met het landschap. Hiervoor geeft de brochure tips en inspiratie. De brochure richt zich op particuliere erven en op lokaal (detail)schaalniveau en heeft op zichzelf geen dwingende status. Om die redenen geeft het geen input richting het overkoepelende schaalniveau van de ruimtelijke kaders kommengebied.
8. Raadsbrief gebiedsontwikkeling Het Broek Op 9 juli 2020 is voor raads- en commissieleden een (digitale) informatiebijeenkomst plaats gevonden, waarbij de ideeën van de gebiedsontwikkeling van Het Broek zijn gepresenteerd. Naar aanleiding van die presentatie is de vraag gesteld of de bestemming van het gebied tot ‘groen’ en/of ‘wonen’ niet is onderzocht. In deze brief wordt die vraag beantwoord alsook het vervolg geschetst. Uitgangspunt voor het te ontwikkelen perspectief is de bestemming recreatie, dit overeenkomstig de structuurvisie en het vigerende bestemmingsplan Buitengebied. Vanuit het besef dat onze gemeente een woongemeente is, willen wij dat er ruimte blijft in onze gemeente voor recreatie en toerisme. Ook de uitdagingen en daaruit volgende opgaven in het recreatiegebied worden benoemd met verwijzing naar de presentatie hierboven. De presentatie wordt neergezet als een eerste schets, waarin nog alle ruimte is voor verbetering en/of aanvulling, zo lang dit past binnen de ambitie recreatie en toerisme en met oog voor de agrarische bedrijfsvoering.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
22/39
De visie op de gebiedsontwikkeling Het Broek is geland in de Omgevingsvisie voor de gehele gemeente en is daarnaast geland in het omgevingsprogramma Recreatie en Toerisme. Zie ook paragraaf 2.10. De brief besluit anno 2020 met de constatering dat dit project nog een lange weg te gaan heeft maar dat met een gezamenlijke aanpak met alle partijen een gezonde toekomst tegemoet kan zien. De raadsbrief geeft m.n. context bij de ontwikkeling van Het Broek en bevestigt dat in de Omgevingsvisie en het omgevingsprogramma recreatie en toerisme inhoudelijk de bijbehorende uitgangspunten opgenomen zijn. Geen nieuwe uitgangspunten t.o.v. de eerder besproken documenten.
9. Visie recreatie & toerisme 2020 De visie Recreatie en toerisme richt zich op een vitale recreatie- en toerismesector, die recht doet aan de landschappelijke en natuurlijke waarden binnen de gemeente. In de visie worden ambities, een aanpak op hoofdlijnen en actiepunten voor de opvolgende jaren (2021-2023) geschetst. Vier hoofdlijnen uit de eerdere visie uit 2015 waren: -
Inzetten op en meewerken aan kleinschalige ontwikkelingen die passen bij het gebied. Het oeverwallengebied is vooral geschikt voor natuurbeleving en extensieve recreatie. Grootschaligere evenementen en ontwikkelingen zijn passend binnen de kernen, op bestaande locaties zoals de Groene Heuvels, Hof van Wezel of anders in het kommengebied. Gemeente Beuningen profileren als uitloopgebied van de stad binnen het Rijk van Nijmegen.
Die zijn nog steeds actueel, zo wordt beschreven, maar worden wel nader uitgewerkt en geactualiseerd. Vier kernkwaliteiten vormen samen het recreatief-toeristisch potentieel van de gemeente. Deze kernkwaliteiten zijn: (1) het rivierenlandschap, (2) water, (3) archeologie en (4) kunst. De visie geeft tevens een beeld van het huidige aanbod recreatief-toeristische voorzieningen, wandel- en fietsroutes en evenementen. Uiteindelijk komt de visie tot een overkoepelende ambitie en een aantal actielijnen: 1. 2. 3. 4. 5.
Het versterken van recreatief-toeristische verbindingen Het versterken van recreatief-toeristische infrastructuur Het vergroten van de recreatieve waarde van het water De potenties van het gebied ‘Het Broek’ beter benutten Sterker profileren van het aanbod in gemeente Beuningen
Kaders en mogelijkheden voor specifiek het buitengebied volgen m.n. in het omgevingsprogramma (zie volgende paragraaf). Wel (potentieel) relevant zijn de wens tot het upgraden van het fietsroutenetwerk en wandel- en struinroutes, recreatie op en aan het water stimuleren en de visie op Het Broek.
10. Omgevingsprogramma recreatie & toerisme buitengebieden 2021 Eén van de actielijnen in de Visie Recreatie en Toerisme is de versterking van het voorzieningenaanbod. Het Omgevingsprogramma Recreatie & Toerisme stelt de ruimtelijke kaders en mogelijkheden voor toeristisch-recreatieve initiatieven in de buitengebieden van de gemeente Beuningen (Oeverwallengebied, Het Broek/Groene Heuvels, kommengebied). De bouwstenen voor het ruimtelijk kader zijn (deze zijn ieder uitgewerkt in een paragraaf):
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
23/39
-
De natuurlijke en landschappelijke waarden van de buitengebieden De ruimtelijke opgaven van deze gebieden (of delen daarvan) De typering van verschillende recreatievormen (5 vormen)
Vervolgens volgt de uitwerking van een aantal deelgebieden (uiterwaarden, oeverwallen, kommen en Het Broek). In het kommengebied ligt de focus op behoud van landschappelijke waarden. Het gebied wordt verdeeld in deelgebieden ten zuiden en ten noorden van de A73/Maas en Waalweg. Dat geeft de volgende uitgangspunten: -
Het zuiden benadrukt openheid en agrarische functies, waarbij nieuwe recreatieve voorzieningen beperkt zijn tot agrarische bouwvlakken. Nieuwe solitaire ontwikkelingen zijn niet mogelijk, met uitzondering van watergerelateerde activiteiten.
-
Investeringen in infrastructuur voor fietsers en voetgangers tussen Het Broek en de kernen moeten deze verbindingen aantrekkelijker en veiliger maken.
-
De landschapszone tussen Beuningen en Weurt (inclusief de Beuningse Plas) en het gebied tussen Maas en Waalweg en de kern Winssen (Geertjesgolf) kunnen zich in de toekomst ontwikkelen als recreatieve uitloopgebieden voor de kernen. Nieuwe extensieve dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen zijn hier mogelijk, maar wel met landschapsbehoud en bij voorkeur op bestaande bouwvlakken.
-
Aan de Beuningse Plas is een nieuwe solitair gelegen extensieve dagrecreatieve voorziening wenselijk.
In deelgebied het Broek is een verdere bundeling en concentratie van zowel intensieve als extensieve dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen gewenst (verbreding en verdieping van het aanbod in voorzieningen en evenementen). Wel ligt er daarbij een relatie met het kommengebied, waar het open landschap en de agrarische functies centraal staan. Er zijn verschillende aanleidingen die maken dat een kwaliteitsimpuls nodig is. Daarom wordt in het omgevingsprogramma het ontwikkelingskader voor Het Broek gepresenteerd. De belangrijkste opgaven zijn: -
Dit gebied duurzamer en aantrekkelijker te maken en om recreatie en toerisme in gemeente Beuningen te bevorderen; De regio Rijk van Nijmegen en Land van Maas en Waal verbinden met het gebied Het Broek. Laat het gebied onderdeel zijn van de omgeving: betrekken van de omliggende kernen Hernen, Bergharen, Leur, Ewijk en Winssen. Het gebied beter bereikbaar en verkeersveilig maken voor inwoners uit de omliggende kernen, met name voor fietsers en wandelaars. Bijvoorbeeld door het realiseren van directe langzaamverkeer verbindingen naar Bergharen en Hernen. Het landschap van het gebied versterken en op onderdelen accentueren. Door een combinatie van behoud van de openheid en accentuering van ontginningslijnen (zoals de Ficarystraat) en de weteringen met beplanting. Het gebied verbinden met de natuurwaarden in de omgeving en het vergroten van de biodiversiteit. Verbinding leggen met omliggende agrarische bedrijven. Het versterken van de leefbaarheid en voorzieningenstructuur van de omgeving. Het versterken van de kwaliteit van recreatiegebied De Groene Heuvels en de daarop aanwezige bedrijven en activiteiten. Een duurzame borging van evenementen zoals Down The Rabbit Hole op het recreatiegebied De Groene Heuvels.
Documentreferentie 250211 ruimtelijk kader kommengebied Beuningen
24/39
Vervolgens worden verschillende kansen voor het gebied uitgebreider besproken. Met het omgevingsprogramma wordt de basis gelegd voor Het Broek als sterk recreatief-toeristisch middelpunt in de gemeente Beuningen en de regio. De figuur hieronder toont een overzicht van de ruimtelijke kaders uit het omgevingsprogramma recreatie & toerisme per deelgebied op kaart: