Bijlage 1- Goed geschud - eindrapport - evaluatie Stichting Perspectief

SAMENSPEL i2 ar ru

p

t

Fe b

Ein

d ra

r o p

02

5

Een evaluatie van Stichting Perspectief Beuningen

Inhoud Vooraf 5

1. Inleiding & aanpak 6

2. Evaluatiekader Stichting Perspectief 10

3. Samenspel gemeente Beuningen & Stichting Perspectief

12

4. Aanjagen of organiseren? 18

5. Focus en keuzes 34

6. Slagkracht en kwetsbaarheid 44

7. Conclusie 54

8. Aanbevelingen 58

h n I

d u o

Vooraf Stichting Perspectief speelt een belangrijke rol in de gemeente Beuningen. In de voorliggende rapportage wordt haar functioneren geëvalueerd. Deze evaluatie geeft houvast om te waarderen wat goed gaat, te leren en om beter te worden. Hiervoor is het essentieel om zorgvuldig om te gaan met de resultaten van deze evaluatie. Voor u ligt een samenhangend verhaal, dat met zorg is opgebouwd. Er spreekt waardering uit, maar laat ook wrijving zien. Er worden feiten en beelden beschreven. Beelden zijn altijd gebaseerd op gesprekken met meerdere respondenten. De analyses en aanbevelingen geven houvast voor een eerlijk gesprek om samen te leren en beter te worden. Voor een zorgvuldig gesprek is het van belang om losse beelden of feiten niet te isoleren, maar in samenhang te bespreken. Dan ontstaat er een basis om samen beter te worden.

t a W

r a a W

1

1.1

Aanleiding

De gemeente Beuningen heeft een langlopende subsidierelatie met Stichting Perspectief, een brede welzijnsorganisatie. De gemeente wil zorgen voor een sterke sociale basis, waarbij Stichting Perspectief een belangrijke rol speelt. Stichting Perspectief is verantwoordelijk voor welzijn, zorg en voor sociaal en cultureel werk binnen de gemeente. Rondom deze thema’s organiseren zij diverse (preventie)activiteiten die bijdragen aan het versterken van de sociale basis, het langer zelfstandig thuis wonen van ouderen en die uiteindelijk zorgen voor vitale inwoners die mee kunnen doen. De gemeente Beuningen is hun belangrijkste financier. De beleidsnotitie Sociaal Domein liep in 2023 af. Voor de nieuwe beleidsnotitie adviseerde de Adviesraad Sociaal Domein de gemeente om de samenwerking met Stichting Perspectief te evalueren en vooruit te kijken naar de toekomst.

1.2 Onderzoeksaanpak Onze onderzoeksaanpak bestond uit drie fases.

Fase 1 In fase 1 hebben we een evaluatiekader ontwikkeld. Hiervoor voerden we documentenonderzoek uit en gingen we in gesprek met de verantwoordelijk wethouder, de directeur van Stichting Perspectief, en de ambtelijk opdrachtgever. Op basis van hun vragen en behoeften is een evaluatiekader vastgesteld. Dit kader is afgestemd met de opdrachtgever. In deze fase hebben we Stichting Perspectief en de gemeente Beuningen gevraagd

INLEIDING & AANPAK 6

SAMENSPEL

documenten toe te sturen die wat hen betreft relevant waren in het kader van het evaluatieonderzoek. Al deze documenten zijn betrokken in het onderzoek. Het totaaloverzicht met documenten is voor een laatste check aan beide partijen voorgelegd.

7

Fase 2

1.3 Leeswijzer In dit rapport beschrijven we de bevindingen uit het evaluatieonderzoek

In fase 2 bezochten we de praktijk. Gedurende drie dagen liepen we mee bij activiteiten

naar de samenwerking tussen de gemeente Beuningen en Stichting

van Stichting Perspectief. Tijdens deze activiteiten gingen we in gesprek met de

Perspectief. In hoofdstuk 2 wordt het evaluatiekader dat hiervoor is

deelnemers, vrijwilligers en medewerkers die aanwezig waren bij de activiteit. Zo kregen

opgesteld toegelicht. In de hoofdstukken 3, 4, 5 en 6 behandelen we

we een helder beeld van de dagelijkse praktijk.

belangrijke thema's die tijdens het evaluatieonderzoek naar voren zijn gekomen. Hierbij hanteren we telkens dezelfde structuur: inleiding,

Daarna organiseerden we focusgroepen met medewerkers, vrijwilligers, externe

feiten, beelden en analyse.

stakeholders (zoals zorgorganisaties) en de doelgroep zelf. Hier spraken we ook vrijwilligers, medewerkers en deelnemers over activiteiten waarbij we niet konden

Onder ‘feiten’ worden uitsluitend bevindingen beschreven die terug te

meelopen, zoals de 80+ gesprekken door vrijwillige ouderenadviseurs (VOA).

voeren zijn op de toegezonden documenten. Deze worden ingekleurd met citaten uit de gespreksverslagen. Bij ‘beelden’ ligt de nadruk op

Hiernaast hebben we diepte-interviews gehouden met de wethouder, directeur van

percepties van betrokkenen. De beelden in dit rapport worden breder

Stichting Perspectief, de opdrachtgever en andere betrokkenen. Hierbij diepten we de

gedeeld en zijn door meerdere personen benoemd. Deze beelden zijn

bevindingen uit het veldonderzoek en de focusgroepen verder uit.

relevant voor het evaluatieonderzoek, maar zijn subjectief en dienen als zodanig te worden behandeld.

Van de focusgroepen en diepte-interviews hebben wij gespreksverslagen opgesteld. Deze verslagen zijn ter controle voorgelegd aan de aanwezigen, met het verzoek eventuele onjuistheden te corrigeren en aanpassingen of aanvullingen door te geven. De ontvangen input is verwerkt in het verslag, waarna een geactualiseerde versie is verstuurd.

Fase 3 In fase 3 hebben we de resultaten geanalyseerd en verwerkt in dit rapport. Hierin blikken we terug op het beleid en de uitvoering en doen we concrete aanbevelingen voor de toekomst. Het conceptrapport is door zowel Stichting Perspectief als de gemeente Beuningen gecontroleerd op feitelijke onjuistheden. De feitelijke onjuistheden zijn

np

e l n I

Aa

8

g n i id

ak

vervolgens aangepast in het definitieve rapport.

9

2

Inleiding Stichting Perspectief is een brede welzijnsorganisatie in de gemeente Beuningen. De gemeente Beuningen en Stichting Perspectief hebben een langlopende subsidierelatie. Stichting Perspectief voert op basis van een jaarlijkse opdracht een groot deel van het welzijnsbeleid van de gemeente Beuningen uit. Bij het opstellen van de nieuwe beleidsnotitie Sociaal Domein adviseerde de Adviesraad Sociaal Domein de gemeente om een evaluatie uit te voeren: “Evalueer en bestendig wat er goed gaat en stel bij waar het programma dit behoeft en organiseer vooral overzicht”1. Het is voor het eerst dat er een onafhankelijke evaluatie wordt gedaan.

Focus van de evaluatie In dit rapport beschrijven we de bevindingen van de door ons uitgevoerde evaluatie op het functioneren van Stichting Perspectief in de periode 2021 tot en met het eerste halfjaar van 2024. We evalueren dit functioneren aan de hand van het welzijnsbeleid van de gemeente Beuningen over deze jaren. Voor de jaren 2021-2023 evalueren we aan de hand van het beleid zoals deze is opgesteld in de Beleidsnotitie Sociaal Domein 2018-2022 ‘Samen mee doen’ (17). Deze was ook geldig voor het jaar 2023. Voor het eerste halfjaar van 2024 geldt dat we het functioneren evalueren aan de hand van de nieuwe Beleidsnotitie Sociaal Domein 2024-2028 ‘Vitaal Beuningen’ (16). Daarnaast is de evaluatie gebaseerd op de opdrachtverstrekkingen van de gemeente Beuningen aan Stichting Perspectief voor de jaren 2021-2024 (22, 23, 24, 25). In de bijlage is een overzicht te vinden van alle documenten die wij meenemen in deze evaluatie.

EVALUATIEKADER STICHTING PERSPECTIEF

Het doel van de evaluatie is om inzichten en concrete aanbevelingen op te leveren die fungeren als bouwstenen voor de toekomst. We vertalen dit naar een helder en overzichtelijk rapport, gebaseerd op de resultaten uit de onderzoeksfase. Ook maken aanbevelingen voor verbeteringen van de (organisatorische) effectiviteit onderdeel uit van deze rapportage.

1

Beleidsnotitie Sociaal Domein 2024-2028 ‘Vitaal Beuningen’

11

3

Inleiding De gemeente Beuningen heeft een langlopende subsidierelatie met Stichting Perspectief. Op een totale begroting van € 1.728.206 (2023), wordt € 1.469.700 gesubsidieerd door de gemeente (72). Andersom is Stichting Perspectief een belangrijke partner bij de uitvoering van het sociaal beleid van de gemeente Beuningen. De wijze waarop er wordt samengewerkt, is daarmee een belangrijke factor voor succes. In dit hoofdstuk bespreken we feiten, beelden en onze analyse over de samenwerking tussen de gemeente Beuningen en Stichting Perspectief.

Feiten Formele kaders voor samenwerking Sinds 2021 werkt de gemeente met Stichting Perspectief samen aan de hand van een opdrachtverstrekking als onderdeel van de jaarlijkse subsidieverstrekking. Hoewel de term ‘opdracht’ anders suggereert, is er sprake van een subsidierelatie en niet van een opdrachtgeverschap. Binnen deze opdrachtverstrekking heeft Stichting Perspectief de ruimte om op het gebied van bedrijfsvoering en strategie binnen de kaders van de budgetten haar eigen beleid te voeren. Waar de gemeente de opdracht aanvankelijk vooral op projectniveau insteekt, geeft de gemeente vanaf

SAMENSPEL GEMEENTE BEUNINGEN & STICHTING PERSPECTIEF

2022 in de opdrachtverstrekking in toenemende mate de uitkomst van inzet binnen de budgetkaders aan. Daarmee stuurt de gemeente minder op projectniveau, en meer op uitkomsten. De gemeente geeft Stichting Perspectief de ruimte om meer op strategisch niveau een rol te vervullen.

‘De gemeente vraagt Stichting Perspectief om in toenemende mate op bepaalde onderwerpen naast uitvoerder van de opdracht, soms ook adviseur of regisseur te zijn bij de opdrachten die we zien in het sociaal domein.’ (22). De gemeente kondigt in de subsidiebeschikking van 2024 expliciet aan dat ze van Stichting Perspectief een regierol verlangt die in het verleden bij de gemeente zelf lag (22).

e m Sa

l e p ns 13

Hoe deze nieuwe rolverdeling er in de praktijk uit zal zien en wat hiervoor nodig is, zou volgens de

De gemeente mist heldere analyses en scherpe keuzes vanuit Stichting Perspectief. Op strategisch

opdrachtverstrekking in 2024 onderwerp van gesprek moeten zijn (22). De gemeente noch Stichting

niveau wordt er onvoldoende bekeken wat de belangrijkste opgaven zijn, en welke oplossingen

Perspectief heeft het initiatief genomen om deze gesprekken daadwerkelijk te voeren. Stichting

daarvoor nodig zijn. Daarbij speelt bij de gemeente de vraag of alle activiteiten van Stichting

Perspectief geeft aan dat zij dit punt diverse keren hebben geagendeerd bij het ambtelijk overleg.

Perspectief nog steeds noodzakelijk zijn (1,3,4).

Hier is het volgens hen (nog) niet verder opgepakt door de gemeente, omdat ze deze evaluatie af wilden wachten (2b).

Stichting Perspectief staat zeker niet onwelwillend tegenover de gemeentelijke wens om een meer strategische rol te spelen. Het beeld dat de strategische kracht beperkt aanwezig is binnen

Volgens de gemeente vinden gesprekken over de rol van Stichting Perspectief niet plaats, omdat

de organisatie wordt door de organisatie gedeeld. Stichting Perspectief geeft aan dat er meer

eerst de uitkomsten van voorliggende evaluatie afgewacht worden. Deze evaluatie werd in de

strategische kracht in de organisatie nodig is om te voldoen aan wat er vanuit de samenleving op

opdrachtverstrekking voor 2023 al aangekondigd, maar pas in 2024 gepland (23).

de organisatie afkomt. Daarnaast vraagt Stichting Perspectief om duidelijkheid vanuit de gemeente over wat er precies van ze gevraagd wordt. Dan kunnen ze hiermee een inschatting maken van wat daarvoor nodig is, aangezien op dit moment de benodigde beleidsmedewerkers ontbreken (2,6).

Beelden

Stichting Perspectief ziet daarbij ook dat de gemeente niet altijd rolvast is: “Soms lijken nieuwe

ambtenaren van de gemeente te denken dat Stichting Perspectief een uitvoeringsorganisatie van de gemeente is. Bij de gemeente hebben ze de neiging om snel te zeggen: ‘dat is van jullie’” (2). Het

Strategisch versus uitvoerend

gesprek over de gewenste rol van Stichting Perspectief is nog niet goed gevoerd. De verantwoordelijk

Zowel vanuit de gemeente als Stichting Perspectief wordt benadrukt dat de onderlinge relatie

wethouder zegt hierover: ”Daarnaast is het gesprek over deze rol nog niet in alle scherpte gevoerd.

doorgaans goed is. Het bestuur van Stichting Perspectief zegt over de periodieke gesprekken

Er zijn geen scherpe conclusies aan verbonden.” (5).

bijvoorbeeld: “Er is een meedenkende wethouder op het sociaal domein en kundige ambtenaren.” (6).

Bestuurlijke sturing Zowel ambtelijk als bestuurlijk wordt bij de gemeente gesignaleerd dat ambtenaren niet altijd

Ambtelijk wordt er positief gekeken naar de rol van Stichting Perspectief: “Op het gebied van

bestuurlijke duidelijkheid ervaren in relatie tot Stichting Perspectief. Aangegeven wordt dat het

welzijnswerk gaat er veel goed. Veel medewerkers hebben echt hart voor de inwoners en werken

college van B&W niet altijd een scherpe, duidelijke koers vaart. Eenduidigheid ontbreekt op sommige

met passie en bevlogenheid.” (1). Er is echter ook schuring zichtbaar. Die concentreert zich met

onderwerpen, bijvoorbeeld met betrekking tot de toekomst van het theater (1,3).

name op de verwachting van de rol van Stichting Perspectief. Een rol die niet aansluit bij de huidige organisatie van Stichting Perspectief.

Uitvoering Medewerkers van Stichting Perspectief ervaren de gemeente in de samenwerking soms als

Er is ambtelijk behoefte aan meer initiatief en analyse vanuit Stichting Perspectief. Ambtelijk

bureaucratisch en beperkt flexibel. “We zijn bereid om ook op een zaterdag in actie te komen. Het

en bestuurlijk wordt breed aangegeven dat dit niet wordt gerealiseerd. Een voorbeeld dat

sociaal team zit vol en speelt dingen door naar ons. Formeel gezien moet het sociaal team in actie

hierbij genoemd wordt, is dat van de gebiedsgerichte uitvoeringsplannen, zoals benoemd in de

komen en niet wij. Wij moeten oppassen dat we niet het rioolputje van de gemeente worden.”, aldus

beleidsnotitie sociaal domein (16). De verantwoordelijk wethouder geeft ter illustratie aan dat men

een medewerker van Stichting Perspectief (14).

bij Stichting Perspectief niet in staat is deze op te stellen, terwijl de verantwoordelijkheid hiervoor volgens hem wel bij Stichting Perspectief ligt (5). Dat dit een verantwoordelijkheid is van Stichting Perspectief is niet opgenomen in de opdrachtverstrekking (22). Volgens Stichting Perspectief is deze vraag ook niet op een andere manier aan hen gesteld (2b).

14

B

e d l ee

n 15

De flexibiliteit die Stichting Perspectief binnen de eigen organisatie

Analyse

herkend, wordt niet door de gemeente onderschreven. De gemeente heeft het beeld dat er te veel een 9-tot-5-mentaliteit is, dat er onder-

Er gaat veel goed op het gebied van welzijnswerk door Stichting Perspectief.

handeld moet worden over werktijden van straatcoaches en dat het

Medewerkers van Stichting Perspectief zijn betrokken en hebben hart voor de

uitbreiden van werkzaamheden naar de zaterdag niet bespreekbaar is

inwoners van de gemeente. Dat neemt niet weg dat de relatie tussen Stichting

(1,5).

Perspectief en de gemeente – die in de basis goed is – onder druk staat. Het ontbreken van duidelijke keuzes over de gewenste rol van Stichting Perspectief

Vanuit Stichting Perspectief wordt dit beeld niet herkend. Zij geven

speelt hierbij een belangrijke rol. Waar wrijving zichtbaar is in de samenwerking

aan dat ze regelmatig buiten kantooruren werken, onder andere bij het

tussen de gemeente en Stichting Perspectief, liggen verschillende beelden

jongerenwerk, het theater, op straat, tijdens markten georganiseerd

over deze rol en het gebrek aan keuzes hier vaak aan ten grondslag. Daarbij is

door de gemeente en diverse overleggen in de avond. De straatcoaches

de gemeente kritisch op de brede focus van Stichting Perspectief en de mate

werken ‘s avonds en ieder weekend. Hun werkdagen zijn donderdag-

waarin het lukt om in te spelen op maatschappelijke ontwikkelingen.

avond, zaterdag en zondag (2b). Hoewel de wens vanuit de gemeente is geuit om Stichting Perspectief een De gemeente mist flexibiliteit op acute thema’s die niet voorzien waren

meer strategische rol te laten vervullen, ontbreekt het aan initiatief om dit

ten tijde van de opdrachtverstrekking. Met name met betrekking tot

concreet te maken. Dat deze rol niet te vervullen is door Stichting Perspectief

het thema ‘nieuwkomers’ had de gemeente hier meer van Stichting

met de huidige bezetting, wordt meer en meer duidelijk. Een volgende stap is

Perspectief verwacht (1,3).

een antwoord formuleren op de vraag ‘hoe dan wel?’. Het is zeer de vraag of de gevraagde strategische rol redelijkerwijs te realiseren is binnen de beperkte

Medewerkers van Stichting Perspectief vinden dat er op uitvoerings-

omvang van Stichting Perspectief.

niveau veel inmenging is van de gemeente. Als voorbeeld werd onder andere het platform ‘Beuningen Samen’ genoemd, waar ambtenaren

Ook is de gemeente niet altijd consistent in haar eigen rol. Ambtelijk is er

zich intensief bezig zouden houden met de uitvoering (14).

enerzijds de wens om Stichting Perspectief een meer strategische partner te laten zijn, maar anderzijds blijft de neiging om direct aan te willen sturen

ys al

Ev

An

16

ie t a alu

r e d ka

e

hardnekkig.

17

4 Inleiding Door in te zetten op het versterken van de sociale basis houden we zorg en ondersteuning beschikbaar voor inwoners die dat echt nodig hebben. Dit is een belangrijk uitgangspunt in het sociaal beleid van de gemeente Beuningen. De gemeente werkt hierin samen met Stichting Perspectief. Stichting Perspectief speelt hierbij een cruciale rol door invulling te geven aan een belangrijk deel van de sociale basis. In dit hoofdstuk bespreken we feiten, beelden en onze analyse over hoe deze opdracht wordt vervuld en welke strategieën worden gehanteerd.

AANJAGEN OF ORGANISEREN?

Or

s i n ga

e

re n

A

j n a

a

n e g 19

Feiten De sociale basis De gemeente Beuningen wil alleen professionele zorg inzetten als dat echt nodig is (16). Ze streeft naar een sterke sociale basis waar mensen elkaar helpen en samen problemen oplossen. Het tijdig herkennen van de noodzaak voor professionele hulp blijft belangrijk. De beleidsnotitie van 20242028 sluit aan bij de omschrijving van de sociale basis van Movisie (16). Movisie beschrijft de sociale basis als het geheel van informele sociale verbanden, zoals buurten, groepen, verenigingen, netwerken, gezinnen, aangevuld en ondersteund vanuit de lokale overheid, organisaties, diensten en voorzieningen. Deze basis helpt mensen zelfstandig te leven met een netwerk om hen heen. Zo kunnen inwoners participeren in sociale relaties op een manier die hun welzijn, capaciteiten en individueel potentieel verbetert2. Er zijn volgens Movisie drie sferen binnen de sociale basis:

De gemeente wil de verbinding tussen de institutionele- en gemeenschappelijke sociale basis

• Persoonlijke sociale basis: Het netwerk rondom individuen dat hen kan ondersteunen.

versterken. Haar visie is: ‘als we investeren in een sterkere institutionele sociale basis, dan komt de

De overheid zorgt voor basisvoorzieningen. • Gemeenschappelijke sociale basis: Formele en informele gemeenschappen zoals clubs en

gemeenschappelijke sociale basis verder tot bloei’ (16). Het einddoel is om de gemeenschappelijke sociale basis verder te versterken.

buurtverenigingen. De overheid stimuleert deelname hieraan. • Institutionele sociale basis: Gebouwen en organisaties, zoals bibliotheken en buurthuizen, waar

De sociale basis bij Stichting Perspectief

mensen samenkomen. De overheid faciliteert de toegankelijkheid hiervan, onder meer via

Stichting Perspectief organiseert een breed scala aan activiteiten (40). Veel van deze activiteiten

subsidies.

vallen binnen de institutionele sociale basis, zoals de inloopsozen voor ouderen in de vier verschillende dorpen, sportactiviteiten, culturele activiteiten, individuele ondersteuning bij de administratie, ouderenadvies, en activiteiten voor jongeren. Een belangrijk deel van deze activiteiten wordt al jarenlang georganiseerd (22, 23, 24, 25).

Molensoos

Woemisoos

Buurtvervoer

Institutionele sociale basis

De drie sferen in de sociale basis (Movisie, 2023)

Kunst door de Brievenbus

Wijkwerk

Nieuwe Mensen Leren Kennen

Wandelclubs

Gemeenschappelijke sociale basis

Daarnaast is er een beperkt aantal activiteiten van Stichting Perspectief die na het opstarten inmiddels binnen de gemeenschappelijke sociale basis vallen, zoals wandelclubs die initieel vanuit de stichting zijn gestart en nu zelfstandig voortgezet worden. Ook de groep ‘Nieuwe Mensen Leren

2

Movisie 2023. Wat is de sociale basis precies? Via https://www.movisie.nl/artikel/wat-sociale-basis-precies.

20

Kennen’ ontvangt minimale steun.

21

Wijkwerk Wijkwerk is onderdeel van Stichting Perspectief en bij uitstek een voorbeeld van werken aan de gemeenschappelijke sociale basis. Het

De Woemisoos

doel is om activiteiten en initiatieven van inwoners aan te jagen om zo de gemeenschappelijke sociale basis te versterken.

Een voorbeeld is de ‘Woemisoos’. De Woemisoos is de wekelijkse woensdagmiddagsoos voor kinderen in de leeftijd van 6 tot 12 jaar die door Stichting Perspectief wordt

De gemeente Beuningen heeft 26.344 inwoners . Er zijn nu twee

georganiseerd bij jongerencentrum Hotspot. Stichting Perspectief geeft aan dat de

medewerkers bij Stichting Perspectief actief die een deel van hun uren

activiteiten bij de Woemisoos erop gericht zijn om met name de kwetsbare kinderen

besteden als wijkwerker. De financiële inzet op wijkwerk is in 2023 ten

met elkaar in contact te brengen, ze leren samen te spelen, respect te hebben, zich te

opzichte van 2022 met 53% procent afgenomen (72).

ontwikkelen en leren hoe om te gaan met problemen. Daarnaast in geval van “verkeerde”

3

signalen actie te kunnen ondernemen: preventief werken vanaf de vroege jeugd (2b). De wijkwerkers gaan de wijk in en gaan daar in gesprek met inwoners. In een evaluatie uit 2023 beschrijft Stichting Perspectief dat de wijk-

Een sfeerbeeld

werkers in dat jaar diverse keren de wijk in zijn geweest. Ze geven aan

Wij lopen een dagje mee bij jongerencentrum Hotspot op een woensdagmiddag in de

dat ze op die manier in verhouding weinig inwoners treffen en enkel

zomer. Een aantal kinderen komt binnen om met vrijwilliger Ria te knutselen. Ria vertelt

kleine signalen opvangen. De wijkwerkers hebben zitting gehouden in

dat de kinderen graag bij haar langskomen. Zelf doet ze dit vrijwilligerswerk ook graag.

de dorpshuizen om bekendheid en mogelijkheden van wijkwerkers te

Ze bracht haar zoon vroeger ook al naar een wekelijkse soos.

vertellen. Ze gingen in gesprek met inwoners over hun behoeftes. Hier was weinig animo voor (2b, 40).

Een andere vrijwilliger vertelt dat ze zelf ASS (autismespectrumstoornis) heeft. Ze merkt dat kinderen die ook met neurodiversiteit worstelen haar opzoeken. Soms

Kinderen en jongeren

gamen ze, soms praten ze. Ze kan hen goed ondersteunen. Zelf is zij een paar jaar

In de gemeente Beuningen zijn er ongeveer 1850 jongeren in de leeftijd

geleden in Beuningen komen wonen. Door het vrijwilligerswerk voelt ze zich nuttig en

van 6 tot 12 jaar . De wekelijkse woensdagmiddagsoos ‘Woemisoos’

bouwt ze een netwerk op.

4

is op deze groep gericht. Gemiddeld nemen hier 25 kinderen aan deel (46). Het aantal kinderen dat deelneemt, is in 2023 toegenomen van ongeveer 15 kinderen naar 30 kinderen per week (40). De deelnemende kinderen zijn voornamelijk afkomstig uit de omliggende wijk Aalsterveld in Beuningen en vooral van de scholen sbo Klavervier en basisschool

In Winssen is er hiernaast nog de Nije Club voor kinderen van de basisschool, vergelijkbaar met

de Vuurvlinder (40, 46). Er komen geen kinderen uit de nabijgelegen

de Woemisoos. Deze wordt begeleid door vrijwilligers in het Jeugdhonk Winssen. Zij zijn bij het

dorpen (11). In het dorp Beuningen wordt op zes verschillende scholen

opstarten geholpen door sociaal werkers van Stichting Perspectief, waarna ze het zelf hebben

ook buitenschoolse opvang aangeboden, onder andere voor leerlingen

opgepakt (2b).

van sbo Klavervier en basisschool de Vuurvlinder5.

22

3

Beuningen in Cijfers via https://beuningen.incijfers.nl/dashboard/?short=q92ny

4

1879 - Beuningen in Cijfers via https://beuningen.incijfers.nl/dashboard/?short=q92ny

5

Kion Kinderopvang Beuningen via https://kion.nl/kion/kinderopvang/beuningen/

D

e o eW

s i m

s o o 23

Er zijn in de gemeente Beuningen bijna 3000 jongeren in de leeftijdsgroep 10-20 jaar6. Er zijn bij

Stichting Perspectief geeft aan dat er in totaal 340 kinderen en jongeren als unieke bezoekers zijn

Stichting Perspectief twee straatcoaches actief die werkzaam zijn in de gehele gemeente. Zij

ingeschreven bij, waarvan 130 kinderen soms de Woemisoos bezoeken en 210 jongeren mogelijk

werken outreachend. Twee medewerkers, waaronder één van de straatcoaches, ondersteunen

naar de jongereninloop bij Hotspot gaan. Het aantal jongeren dat Stichting Perspectief ziet op

bij de activiteiten in jongerencentrum Hotspot. Hier wordt op woensdag- en vrijdagavond een

straat, wordt niet geregistreerd. Als schatting geven ze aan ongeveer 75 jongeren in een jaar op

inloopavond voor jongeren georganiseerd.

straat tegen te komen (2b).

Ouderen Er zijn in de gemeente Beuningen meer dan 5800 65+’ers7. Bij Stichting Perspectief werken negen medewerkers als activiteitenbegeleiders van de dagbesteding. Een aantal van hen is ook aanwezig

De ABC-methode

als begeleider bij de inloopsozen. Per soos is altijd een medewerker aanwezig ter ondersteuning.

Bij het jongerencentrum Hotspot wordt tijdens de inloop gewerkt met de ABC-

Stichting Perspectief organiseert in de gemeente Beuningen in elk van de vier dorpen eetpunten

methode: Actie Betrekken Communiceren. Een van de jongerenwerkers vertelt hoe dit

en een (twee)wekelijkse inloopsoos voor ouderen. Er komen gemiddeld 4 tot 15 bezoekers bij elke

werkt:

soos (40).

Hiernaast worden zij ondersteund door vrijwilligers.

Jongerenwerkers gaan actief met jongeren in gesprek over wat ze leuk vinden en zouden willen organiseren. Jongeren komen vervolgens zelf met een voorstel van iets

Soos

Aantal aanwezigen (gemiddeld)

Molensoos

20

Hartensoos

4

Salon Winssen

16

Inloop Weurt

15

wat ze met de groep willen doen. Hierna volgt de tweede stap waarin de jongeren worden betrokken bij de uitvoering. Ze denken met elkaar na wat er nodig is voor de activiteit en hoe ze dat gaan regelen. Als laatste communiceren ze hun plan naar de andere jongeren en voeren ze het uit. Als voorbeeld noemt de jongerenwerker dat de jongeren een keer uiteten wilden. Veel van hen hadden dat nog nooit gedaan. Ze zijn toen samen naar een restaurant gegaan om te vragen of ze korting konden krijgen. Dit is gelukt.

Hiernaast organiseren ze dagbesteding ’t Praothuis. Er zijn per jaar ongeveer 4700 dagdelen WMO De groep jongeren die ’s avonds naar de jongereninloop voor deze leeftijdsgroep komt, bestaat

die worden besteed aan dagbesteding (46). Iedere dag komen er gemiddeld 14 ouderen naar ’t

de afgelopen drie jaar uit gemiddeld 20 jongeren. In 2024 is dit aantal toegenomen naar 30 tot 50

Praothuis (2b). Op de maandag is er een extra groep en komen er 22 mensen. Per week komen

jongeren per avond (40). Er zijn door Stichting Perspectief hiervoor geen kwantitatieve doelstellingen

er gemiddeld 35 mensen, sommige komen twee dagen per week en sommige drie dagen (2b). Er

geformuleerd. De jongeren komen volgende de medewerkers voornamelijk uit Beuningen zelf.

waren in 2023 ongeveer 60 ouderen als unieke bezoeker bij ‘t Praothuis bekend (2b).

6

2975 - Beuningen in Cijfers via https://beuningen.incijfers.nl/dashboard/?short=q92ny

24

7

5832 - Beuningen in Cijfers via https://beuningen.incijfers.nl/dashboard/?short=q92ny

25

Beelden

Er zijn samenwerkingspartijen die ook twijfelen aan hoe methodisch Stichting Perspectief de ideeën van de doelgroep en partners beoordeelt. Een aanwezige vraagt zich als voorbeeld af of hoe de

Institutionele activiteiten als basis

gebakjesactie is ontstaan en waarom dit door Stichting Perspectief wordt gefaciliteerd. “Het is een

Dat een belangrijk deel van de activiteiten van Stichting Perspectief binnen de institutionele sociale

hele toffe actie, maar worden hiermee de juiste mensen bereikt? Kan dit ook op een andere, nieuwe

basis valt, wordt door samenwerkingspartners en de gemeente herkend. ‘In veel projecten lijkt het te

manier: meer verbindend en wijkgericht?” (9).

draaien om de beroepskracht. Perspectief kijkt volgens de gemeente te weinig naar een manier om dat anders te organiseren. In Winssen ziet de gemeente bijvoorbeeld dat de rol van de professional

Stichting Perspectief geeft zelf aan dat de gebakjesactie als doel heeft om de ontmoeting tussen

kleiner is. Daar doet de seniorenvereniging veel.’ (13, 9, 1).

mensen te bevorderen en op een positieve manier samen te praten over het thema eenzaamheid. Mensen vinden het fijn als iemand op bezoek komt en door deze actie ontstaan diverse (nieuwe)

In de praktijk blijkt het voor Stichting Perspectief moeilijk om activiteiten aan te jagen en deze daarna

verbindingen. De aanpak komt volgens Stichting Perspectief vanuit de wijk, de gebakjes zijn vanuit

zelfstandig door vrijwilligers of inwoners te laten voortzetten. De hulp van Stichting Perspectief

de inlopen opgehaald (2b).

blijkt vaak nog nodig, volgens een groep medewerkers (14). Ze geven aan dat veel deelnemers een ‘rugzakje’ hebben. Zij hebben meer begeleiding nodig. Loslaten is dan geen optie. “In de praktijk is

alleen aanzwengelen niet realistisch. Vaak heeft het een oorzaak dat mensen geen eigen netwerk hebben. Het gaat dan niet altijd lekker in zo’n groep. Je kunt dan niet helemaal je handen eraf trekken.” (14).

Lokaal Talent en Mijntje

Medewerkers en vrijwilligers geven aan dat het wel hun doel is om vooral aan te jagen en op te starten, maar daarna ook los te laten. Bij het opstarten van nieuwe activiteiten proberen medewerkers de

‘Lokaal Talent’ is ontstaan naar aanleiding van een GGD-onderzoek (2016) waarbij

kar door inwoners te laten trekken. Hierover zegt een medewerker: “Wij zwengelen aan, en daarna

zichtbaar werd dat er veel eenzaamheidsproblemen onder volwassenen voorkwamen.

vertrekken we weer. Dat is tenminste de bedoeling.” (14).

In overleg met collega-organisaties en de gemeente is in 2017 gestart met Lokaal Talent. Stichting Perspectief is gestart met het aanbieden van initiatieven om de

Medewerkers bij Stichting Perspectief geven aan vaak aan de slag te gaan met ideeën vanuit

talenten van mensen te ontwikkelen, zoals naailessen, een klusclub, taalgroep en een

partners of de doelgroep zelf (14). Dit wordt door samenwerkingspartners herkend. Zij omschrijven

groep die samen tuiniert.

Stichting Perspectief als daadkrachtig: bij een signaal gaan ze gelijk aan het werk (9). Medewerkers van Stichting Perspectief geven aan altijd wel eerst te kijken of deze inwoners kunnen aanhaken

Een sfeerbeeld

bij een initiatief dat al bestaat. Verder zijn er weinig richtlijnen voor de keuze om wel of niet op een

Op dinsdagmiddag bij Hotspot is het druk. We komen eerst de Libellegroep tegen, een

initiatief in te gaan, volgens de aanwezige medewerkers (14).

groep vrouwen die laagdrempelig met elkaar de Nederlandse taal oefent. Buiten door het raam zien we door de tuingroep de kroppen sla geoogst worden. We lopen via de klusclub, waar druk wordt getimmerd, naar de naaiclub, waar de machines zoemen, richting Mijntje, de weggeefwinkel. Een vrijwilliger vertelt dat mensen met een inkomen onder een bepaalde grens hier kleding mogen ‘kopen’ met de Klavervier pas. Vanuit de naburige Voedselbank, lopen ze door richting Mijntje. Zo hebben ze alles in één keer in huis.

26

B

e d l ee

n 27

Medewerkers vullen deze uitspraak aan met een voorbeeld van ‘Nieuwe Mensen Leren Kennen’, een

Meerdere deelnemers en samenwerkingspartners hebben het idee dat er op deze manier juist

activiteit waar een groep mensen bij elkaar komt in het dorpshuis van Beuningen. Hier is Stichting

groepen mensen gemist worden, die de hulp wel nodig hebben. Een samenwerkingspartner zegt: “Er

Perspectief in het begin bij aanwezig geweest, samen met een collega van MEE Gelderse Poort.

is ook een groep mensen die zelf die stap richting activiteiten niet kan zetten. Deze groep wordt nu

Inmiddels is dit volgens Stichting Perspectief een zelfstandig project dat draaiende wordt gehouden

nog door Perspectief gemist. Zij zijn nog te weinig in beeld. Zij gaan niet uit zichzelf naar activiteiten

door ervaringsdeskundigen en de groep zelf. Een medewerker houdt via de gesloten facebookgroep

toe, dus daar is nog winst te behalen.” (8, 9, 10).

in de gaten of het goed verloopt. Soms is er even steun nodig op de achtergrond door een medewerker (2b). Medewerkers geven in gesprekken aan dat het lastig is om de groep helemaal los te laten (14).

Voor de mensen die niet makkelijk naar activiteiten gaan, is het extra belangrijk om als welzijnsorganisatie aanwezig te zijn in de wijk en zo vertrouwen te creëren, geeft een samenwerkingspartner aan. Meerdere samenwerkpartners geven aan dat dit nu nog niet zo lijkt te lukken bij Stichting Perspectief: “Het wijkwerk komt nu nog maar moeilijk van de grond. Perspectief blijft vooral

activiteiten organiseren.” (9). Ze hebben het idee dat dit bij Stichting Perspectief lastig wordt

Nieuwe mensen leren kennen

gevonden: “Het is voor Perspectief een stuk concreter om een inloopsoos te organiseren.” (9).

Het project ‘Nieuwe mensen leren kennen’ van Stichting Perspectief werd opgezet,

De taak van het wijkwerk lag voorheen bij meerdere medewerkers die hier allemaal een aantal uur

omdat er weinig aanbod was voor mensen in de leeftijdsgroep tussen jongeren en

per week voor beschikbaar hadden. Dit was in de praktijk toch lastiger, geeft de directeur aan (2).

ouderen. “Er was veel voor jongeren en voor ouderen, daartussen eigenlijk niks. Er wordt

Hierom zijn nu twee collega’s gedeeltelijk aangesteld als wijkwerker. De directeur merkt op dat de

van deze mensen verwacht dat ze werken en een eigen netwerk en sportvereniging

huidige aanpak met twee wijkwerkers die de wijk ingaan ook een uitdaging is. “Er is meer behoefte

hebben, maar er is ook een groep die dat niet heeft.”, vertelt een sociaal cultureel

om echt aan te sluiten bij wat mensen in de wijk willen. Het is lastig om hier goed zicht op te krijgen”,

werker. Dit leidde tot de oprichting van een inloop in het dorpshuis en een WhatsApp-

geeft de directeur aan (2).

en Facebookgroep om verbinding te maken. Er wordt door Stichting Perspectief wel actief gezocht naar manieren om meer in de wijk te werken. Een voorbeeld hiervan is werken met voorzorgcirkels. Ook in het nieuwe beleidsplan wil de directeur van Stichting Perspectief meer ingaan op dat ouderen meer voor elkaar zorgen en samendoen (2). De wijkwerkers gaan hier binnenkort mee aan de slag. De directeur geeft aan dat de ambtenaren van De gemeente vindt dat Stichting Perspectief bij nieuwe thema’s of activiteiten de neiging heeft

de gemeente hier goed in meedenken (2).

zaken groot op te pakken. Zodra er een vraag komt vanuit de gemeente, wordt er vanuit Stichting Perspectief snel om een behoorlijk budget gevraagd om een project direct groot op te zetten. De

Bij het jongerenwerk wordt nu veel gewerkt vanuit jongerencentrum Hotspot. Hier worden

mindset om klein te beginnen, door bijvoorbeeld een pilot te doen, mist de gemeente daarin bij

verschillende activiteiten georganiseerd onder begeleiding van jongerenwerkers en vrijwilligers. Er

Stichting Perspectief (1,3).

wordt uitgegaan van actieve participatie van kinderen en jongeren. Ze komen zelf naar het centrum toe (11).

Gevonden worden Medewerkers geven aan dat ze het idee hebben alle relevante groepen te bereiken, maar hebben hier geen onderzoek naar gedaan of onderbouwing voor (11). Er wordt volgens sommige deelnemers verwacht dat mensen Stichting Perspectief zelf opzoeken en gaan deelnemen aan de activiteiten. Deze deelnemers hebben het idee dat mensen zelf naar de organisatie op zoek gaan als ze deze nodig hebben (10).

28

l a a k Lo

t n e Tal

29

Samenwerking met partners

De jongerenwerker als rolmodel

Naast de activiteiten die Stichting Perspectief zelf organiseert, worden in de regio door andere partijen (ook soms samenwerkingspartners) verschillende activiteiten georganiseerd. Deze partners geven aan dat

Bij Hotspot zijn tijdens de kinderactiviteiten en jongereninloop meerdere vrijwilligers

hier soms overlap tussen zit.

en medewerkers, zoals jongerenwerkers en straatcoaches actief. Waar er wordt samengewerkt met Stichting Perspectief ervaren de

Een sfeerbeeld

samenwerkingspartners dit doorgaans als prettig. Ze typeren Stichting

Tijdens de jongereninloop in Hotspot spreken we de straatcoaches en jongeren-

Perspectief als open, toegankelijk en benaderbaar. Er zijn korte lijntjes

werkers. Één van de straatcoaches vertelt ons dat het jongerenwerk draait om bruggen

en veel vaste gezichten. Een deelnemer aan de sessie noemt Stichting

bouwen tussen jongeren en de rest van de gemeenschap. Het gaat hiernaast om het

Perspectief verbindend (8, 9).

zijn van een rolmodel. Zo kun je jongeren positief beïnvloeden. Wel geven samenwerkingspartners aan dat ze graag willen samenOok een stagiair is een rolmodel. We spreken de huidige stagiair jongerenwerker. Hij

werken met Stichting Perspectief, maar dat de samenwerking onderling

vertelt dat hij zijn leven op een goede manier invult met regelmatig sporten en een

nog niet altijd volledig tot stand is gekomen: “In zo’n samenwerking

gezonde leefstijl, zijn studie en een bijbaan. Hij merkt dat jongeren dit opmerken, hem

zou het bijvoorbeeld interessant zijn om te kijken naar hoe we samen

ernaar vragen en ook zelf proberen hun leven zo in te richten. Ze zien hem als voorbeeld.

doelgroepen kunnen benaderen. Dit is in december 2023 op een

Een jongerenwerker vertelt dat jongeren elkaar ook aansteken om bijvoorbeeld bij een

netwerkbijeenkomst met ze besproken, maar tot op heden is dat nog

supermarkt in het dorp te gaan werken.

niet echt van de grond gekomen.” (8). Partners stellen voor om sommige activiteiten door andere organisaties te laten overnemen. “Schuif het gewoon naar de seniorenvereniging,

wij organiseren toch al sport.” (9). Ook de verantwoordelijk wethouder

Inspelen op veranderende behoeften en maatschappelijke ontwikkelingen

geeft aan dat Stichting Perspectief sommige activiteiten niet zelf hoeft

Bij de ouderensoos ‘De Molensoos’ in Het Molenhuis in Beuningen lopen de deelnemers sinds

te doen: “Er wordt veel georganiseerd op het gebied van sport en

de coronapandemie terug. Stichting Perspectief probeerde dit een periode tegen te gaan door

bewegen, en is er ook voldoende aanbod op sport en bewegen elders

activiteiten te organiseren, maar dit leverde niet meer deelnemers op (2). De activiteiten zijn

in Beuningen.” (5).

inmiddels afgeschaft. Hierover wordt gezegd: “Per oktober stoppen we met de activiteiten bij de

Molensoos, vanwege de tijdsinvestering. Zo kan er ook een beroepskracht minder werken als de

Op sommige gebieden zijn op dit moment volgens de samenwerkings-

soos is.” (2).

partners binnen de gemeente al fijne samenwerkingen (8, 9). Hierbij worden als voorbeeld de door Stichting Perspectief georganiseerde

Hiernaast merken samenwerkingspartners op dat de groep ouderen verandert. “Deze nieuwe groep

casus overleggen en GGZ-leerwerkoverleggen genoemd. Ook wordt

ouderen wordt steeds vitaler, ouder en ook mondiger. Ze willen zelf dingen doen, in plaats van dat

aangegeven dat Stichting Perspectief actief evenementen van

ze het laten gebeuren. Hier kan Perspectief nog meer mee doen.”, volgens een deelnemer (9).

samenwerkingspartners deelt in hun eigen netwerk. De inzet van Buurt Vervoer Beuningen wordt geroemd, omdat hierdoor initiatieven van partners beter toegankelijk zijn.

30

31

Analyse Stichting Perspectief is sterk in het organiseren van alle verschillende activiteiten binnen de institutionele sociale basis, zoals sport- en culturele evenementen, en jeugd- en ouderenactiviteiten. Er is een groot en gevarieerd aanbod en de activiteiten worden goed beoordeeld door de deelnemers. Vrijwilligers spelen een cruciale rol in het succes van deze activiteiten. Zonder vrijwilligers geen Stichting Perspectief. Voor een aantal activiteiten geldt dat het goed is dat deze op institutionele wijze georganiseerd worden door een welzijnsorganisatie. Een sterk voorbeeld is dagbesteding ’t Praothuis. Deze activiteit valt binnen de institutionele sociale basis. Stichting Perspectief doet dit goed en het is waardevol dat dit aanbod bestaat. Aan de andere kant blijft het aanwakkeren van de gemeenschappelijke basis achter. Dit kan verder worden versterkt. Een initiatief zoals Buurt Vervoer Beuningen speelt een belangrijke rol in het versterken van deze basis, doordat activiteiten in de gemeente hierdoor toegankelijker zijn

Samenwerkingspartners ervaren Stichting Perspectief in samenwerking als een benaderbare

voor een kwetsbare doelgroep. Andere initiatieven, zoals het wijkwerk,

en prettige partner, maar ze zien ook overlap in activiteiten. Ze zien mogelijkheden voor meer

komen beperkt van de grond. De inzet is zeer kleinschalig en het is nog

samenwerking. Ook zijn er kansen om bestaande activiteiten door andere organisaties te laten

zoeken naar een werkende vorm. Deze zoektocht is positief, al is het

overnemen en gezamenlijke doelgroepen beter te bereiken. Het kan een goed idee zijn om meer

aantal inwoners dat hiermee bereikt wordt nog gering.

samen te werken met de seniorenverenigingen, waarbij Stichting Perspectief kan ondersteunen bij hun activiteiten, in plaats van naast elkaar dezelfde soort activiteiten te organiseren. Samenwerking

Het lukt Stichting Perspectief nog niet om het teruglopende aantal

met bijvoorbeeld vrijwilligersorganisaties in de gemeenschappelijke sociale basis komt beperkt van

deelnemers aan activiteiten als de Molensoos te keren. Dit terwijl het

de grond, geeft een aantal van deze organisaties aan. Dat geldt onder meer voor het jeugd- en

aantal ouderen in de gemeente toeneemt. De zoektocht naar nieuwe

jongerenwerk, waarin volgens partners nog meer de samenwerking met bestaande organisaties

manieren om de kwetsbare groep ouderen vóór dagbesteding goed

gezocht kan worden. Zelf doen, lijkt meer in het DNA van Stichting Perspectief te zitten, dan

te bereiken, heeft tot nu toe weinig resultaat opgeleverd. Hierin zet

samendoen.

Stichting Perspectief wel stappen om toe te werken naar een minder institutionele werkwijze.

Vanuit enthousiasme worden veel signalen en vragen (ook vanuit de gemeente) snel opgepakt. Door deze werkwijze ontstaan veel activiteiten die door Stichting Perspectief worden georganiseerd

32

De vraag blijft of Stichting Perspectief nu de goede mensen bereikt. Het

en waarin Stichting Perspectief dus een faciliterende rol heeft. Hierin ontbreekt de stap waarin

is onduidelijk of de meest kwetsbare inwoners, die zelf de organisatie

Stichting Perspectief overkoepelend kijkt naar de gehele organisatie en zich afvraagt: ‘Hoe draagt

niet opzoeken, voldoende worden bereikt. Er is een grote groep mensen

dit specifieke idee bij aan oplossen van de vraagstukken? En hoe kunnen we ons geld zo inzetten dat

die de weg al goed lijkt te vinden, die nu aan de activiteiten deelneemt.

we niet gaan faciliteren maar aanjagen?’.

33

5

Inleiding De gemeente Beuningen is voor de uitvoering van verschillende beleidsterreinen afhankelijk van Stichting Perspectief. In de opdrachtverstrekking worden de terreinen zelfredzaamheid, dagbesteding, meedoen, jeugd, cultuur en sport en bewegen benoemd. De focus en keuzes die door de gemeente en Stichting Perspectief zijn aangebracht en gemaakt worden, zijn een belangrijke factor voor impact op deze beleidsterreinen. In dit hoofdstuk bespreken we feiten, beelden en onze analyse over de focus en keuzes van de gemeente Beuningen en Stichting Perspectief.

Feiten De gemeente Beuningen en Stichting Perspectief werken op basis van een subsidierelatie samen. Binnen deze subsidierelatie voert Stichting Perspectief werkzaamheden uit op zes beleidsterreinen: meedoen, sport en bewegen - preventie, cultuur, jeugd - wijk, dagbesteding en zelfredzaamheid (22). In de praktijk is Stichting Perspectief niet alleen een klassieke welzijnsorganisatie, maar houden ze zich ook bezig met het draaiende houden van een theater en het Buurt Vervoer Beuningen. In 2023 droegen 29 medewerkers de verantwoordelijkheid voor 30 projecten (30). De opdrachtverstrekking van de gemeente beschreef in 2021 op projectniveau hoeveel subsidie er verstrekt werd aan Stichting Perspectief. Vanaf 2022 werden gelden niet meer op projectniveau, maar op themaniveau gealloceerd. De opdrachtverstrekking van de gemeente aan Stichting Perspectief is over de jaren 2022, 2023 en 2024 grotendeels hetzelfde, al kent ieder jaar verschillende accenten (22, 23, 24, 25). De thematische uitwerking van de opdracht voor Stichting Perspectief wisselt tussen hoofdlijnen

FOCUS & KEUZES

en details. Voor de sociale basis staat er bijvoorbeeld dat Stichting Perspectief samen met de gemeente en partnerorganisaties bepaalt wat nodig is op het gebied van het zelfredzamer maken van nieuwkomers, maar ook dat Perspectief een kledingbank organiseert voor mensen met een laag inkomen (23).

35

Financiën De totale baten van Stichting Perspectief waren in 2023 € 1.708.206. Daarvan kwam ongeveer 86%

Buurt Vervoer Beuningen (BVB)

(€1.469.700) voort uit gemeentelijke subsidies (72). De overige baten variëren van onder meer de bijdragen aan Buurt Vervoer Beuningen en de sportlessen tot de verkoop van theaterkaartjes en

Buurt Vervoer Beuningen biedt kleinschalig en veilig vervoer binnen de gemeente

inkomsten uit rente en het fonds voor Cultuurparticipatie.

Beuningen. Het is bedoeld om inwoners die minder mobiel zijn of extra zorg nodig hebben van punt A naar B te helpen.

De thema’s uit de subsidiebeschikking van de gemeente komen ook terug in de jaarrekening van Stichting Perspectief. Opvallend is dat de jaarrekening van 2023 een tekort van € 63.000 (voor

Tijdens meeloopdagen en in gesprekken met inwoners is de kracht van BVB opgevallen.

bestemmingsreserve) laat zien op de thema’s meedoen en cultuur. Bij meedoen is dit een tekort

Inwoners zijn zeer tevreden, en ervaren meer vrijheid en mobiliteit door BVB. Deze

op een totaal van € 495.000 aan lasten (± 13%), bij cultuur is dit op een lastentotaal van ongeveer

bevinding wordt ondersteund door een onderzoek uitgevoerd door Moventem in

€ 164.000 (± 38%). Andere thema’s kennen een aanzienlijk kleiner positief of negatief resultaat (72).

opdracht van Stichting Perspectief. Gemiddeld krijgt BVB een 8.6 als rapportcijfer (38).

Bij meedoen is dit tekort ontstaan sinds 2023. Bij cultuur bestaat dit al sinds in ieder geval 2021. Deze

Een sfeerbeeld

tekorten zijn in 2022 en 2023 opgevangen via reserves. De egalisatiereserve is in 2023 afgenomen

We maken een ritje met een van de chauffeurs. Onderweg vragen we hem naar zijn

van € 40.470 naar € 0. De overige vrije reserves zijn afgenomen van € 112.968 naar € 49.995 (72).

ervaringen. Hij vertelt dat hij na zijn pensioen en het overlijden van zijn vrouw alleen thuis kwam te zitten. Dit was behoorlijk eenzaam. Hij zag de oproep voor chauffeurs

Buurt Vervoer Beuningen

en besloot te reageren.

Over het tekort op het thema meedoen geeft Stichting Perspectief aan dat dit voornamelijk door hogere personeelskosten bij Buurt Vervoer Beuningen is ontstaan. Er is ruim 40 duizend euro

Hij rijdt nu één keer in de week of twee weken een halve dag voor Buurt Vervoer

onttrokken uit de egalisatiereserve Buurt Vervoer Beuningen, waardoor deze reserve nu uitgeput

Beuningen. Hij vertelt dat hij een band heeft opgebouwd met de ‘vaste klanten’. Hij

is. Dit veroorzaakt een structureel dekkingsprobleem vanaf 2024 (39). De gemeente besluit in

merkt dat ze het fijn vinden om een praatje te maken. Tegelijk ziet hij hoe het met ze

2024 over het tekort op de jaarrekening als volgt: ‘Het tekort op de jaarrekening van 2023 van

gaat en of ze achteruitgaan. Dit geeft hij door aan de coördinatoren vanuit Stichting

Stichting Perspectief te repareren door € 103.000 als een eenmalige uitzetting op te nemen in de

Perspectief. Zij pakken dit verder op. Het geeft hem voldoening om te kunnen bijdragen.

perspectiefnota 2024 en daarnaast de subsidie te indexeren op basis van de reële cao-stijging en deze uitzetting structureel op te nemen in de perspectiefnota 2024.’ (60). Buurt Vervoer Beuningen is niet kostendekkend, maar de meerwaarde hiervan wordt breed gezien. Ook door de wethouder: “Voor wat betreft Buurt Vervoer is het duidelijk dat het in stand gehouden

Cultuur

moet worden. Maar, dat wordt nu betaald als een subsidie aan Perspectief. De wethouder geeft aan

Over het tekort op het thema cultuur zegt Stichting Perspectief: ‘Hierop is veel inspanning geleverd

dat het ook gefinancierd kan worden vanuit de hoek van aanvullend openbaar vervoer.” (5).

met een negatief resultaat van 63k. De bestemmingsreserve Cultuur is in het voorgaande jaar 2022 reeds volledig benut en kan niet langer alternatieve financiering dekken.’ (39). Stichting Perspectief ziet ook de tekorten bij het theater en cultuur. De directeur zegt dat dit tekort ook nog behoorlijk is wanneer de activiteiten die ook met welzijn te maken hebben niet meegewogen worden: “Zo is

duidelijk te zien dat op basis van de overgebleven activiteiten, zoals het theater, er nu een tekort is van € 37.000 voor 2025. Omdat er in de afgelopen jaren al eerder tekorten zijn geweest op cultuur, zijn die reserves van Perspectief inmiddels op.” (2).

36

37

Binnen Stichting Perspectief werd dit beeld herkend. ‘Het theater kan

Stichting Perspectief wordt door deelnemers, partners en medewerkers gezien als een zeer platte

nu niet uit, er is officieel een tekort en de medewerkers hebben er te

organisatie, die makkelijk benaderbaar is en grote bereidheid heeft om te ondersteunen (8, 9).

weinig uren voor. Om dit op te vangen, wordt verteld dat er nu wordt

De directeur van Stichting Perspectief geeft aan dat Stichting Perspectief snel kan reageren op

geschoven met uren vanuit welzijnswerk. Een deel van het culturele

collectieve signalen, maar dat ze daar ook keuzes in maken: “We kunnen best snel zaken uitvoeren

werk is nauw verweven met het welzijnswerk.’ (13).

en ook weer stoppen. We gaan niet door om het doorgaan.” (2)

Een beleidsmedewerker sociaal domein zegt hierover: “We zien dat

Inhoudelijke keuzes

het niet helemaal goed voelt dat er met budgetten wordt geschoven

Binnen de gemeente leeft het beeld dat Stichting Perspectief moeite heeft met stopzetten van

om een theater in de lucht te houden dat drukt op het welzijnswerk.

projecten die onvoldoende resultaat opleveren. Daarnaast bestaat er een verschil van inzicht

Vervolgens wordt er geen duidelijke keuze gemaakt over het al dan niet

over wat het resultaat zou moeten zijn van sommige projecten. Zo wordt de Woemisoos door de

voortzetten van de financiering van het theater.” (3).

gemeente als voorbeeld genoemd van een activiteit die al jaren hetzelfde is en geen meerwaarde heeft ten opzichte van een BSO. Ook bij het jongerenwerk leeft bij de gemeente het beeld dat

De wethouder herkent dit. Hij geeft aan: “Het theater komt qua

Stichting Perspectief dit al jarenlang hetzelfde doet (1, 3, 4).

subsidie niet rond. Dat levert een financieel tekort op, omdat er flink in geïnvesteerd moet worden. Als gelden niet meer in het theater

De directeur van Stichting Perspectief kan wel inzien waarom het soms lijkt alsof ze lang doorgaan

geïnvesteerd zouden worden, zou dat tot meer financiële ruimte leiden.”

met activiteiten: “Jongerenwerk is al heel lang hetzelfde. Je past het aan op wat er speelt: meer

(5).

ambulant, andere openingstijden. De sozen zijn uitgebreid. De dagbesteding ’t Praothuis bestaat al heel lang, maar de ondersteuning en opzet is heel anders dan tien jaar geleden, vanwege meer

De directeur van Stichting Perspectief heeft aangegeven dat ze op

complexe problemen bij de deelnemers.” (2).

verzoek van de gemeente werkt aan twee scenario’s over de toekomst

Dat Stichting Perspectief ook stopt met activiteiten, blijkt uit het door de directeur van Stichting

van het theater. Ze ziet twee mogelijkheden: “Er komt meer geld bij

Perspectief aangehaalde voorbeeld over ‘Iets met Urban’, en het stopzetten van de activiteiten bij

en het theater blijft open, of ze stoppen met het theater. In dat laatste

de Molensoos (2).

scenario is er nog wel geld nodig voor de afwikkeling van het theater.” (2).

Bij de gemeente leeft de opvatting dat er niet altijd duidelijke keuzes en conclusies worden getrokken over de uitvoering. Daarnaast mist de gemeente de achterliggende analyses. Een beleidsmedewerker sociaal domein merkt hierover op: “Onduidelijk is soms waar de verandering of

impact gemaakt moet worden. De gemeente en Perspectief zijn daar niet altijd tevreden over, en

Beelden

voeren daar gesprekken over.” (1). De verantwoordelijk wethouder zegt hierover: “Er moeten keuzes gemaakt worden in wat Perspectief gaat doen in de toekomst. Zij doen dingen die dubbel gebeuren, of krijgen taken die niet bij hen thuishoren.” (5).

De kracht van Perspectief De gemeente en Stichting Perspectief erkennen de veelzijdigheid van de activiteiten van Stichting Perspectief. Dit is een kracht. Een samenwerkingspartner zegt: “Je kunt snel iets organiseren met korte lijntjes.

Ze komen snel in actie.” (9). Een andere partner geeft aan: “Stichting

38

ze

s u c Fo

Ke u

(8).

s

Perspectief gaat aan de slag met alles wat ik vanuit signalen meeneem.”

39

De verantwoordelijk wethouder vraagt zich af het thema cultuur bij Stichting Perspectief ondergebracht moet worden. Ook geeft hij aan: “Er kan ook kritisch gekeken worden naar het buurtwerk

en de effectiviteit daarvan […]. En, voor jongeren zou het goed denkbaar zijn dat Perspectief geen rol speelt bij kinderen in de basisschoolleeftijd. Daar zijn voldoende alternatieven voorhanden en de problematiek in die groep rechtvaardigt de inzet niet.” (5).

Onderlinge afstemming De gemeente Beuningen en Stichting Perspectief spreken elkaar tijdens voortgangsgesprekken. Daarbij worden ook activiteiten van Stichting Perspectief besproken. De wethouder zegt daarover:

“De gemeente Beuningen en Stichting Perspectief zijn onvoldoende scherp in de onderlinge communicatie. Harde conclusies worden niet getrokken, en er is onvoldoende scherpte over de doelen en indicatoren’’ (5). De directeur van Stichting Perspectief geeft aan dat er intern ook wordt geëvalueerd. De belangrijkste elementen worden besproken met de gemeente. “Veel kritische vragen vanuit [de gemeente] krijg

ik tijdens die gesprekken nog niet. Als het gaat om stoppen met projecten, komt dit initiatief vanuit Stichting Perspectief. Laatst is bijvoorbeeld besloten Gezinnen voor Elkaar helemaal over te dragen aan MEE.” (2). Over in gesprek gaan over cultuur met de gemeente geeft Stichting Perspectief aan: “Er is nooit

eerder echt een goed gesprek gevoerd over cultuur en wat de visie van de gemeente hierop is. Ik heb geprobeerd het gesprek aan te gaan met de wethouder, die dan doorverwijst naar de wethouder van cultuur. De samenwerking tussen Perspectief en de ambtenaar die cultuur in zijn portefeuille heeft, loopt niet heel soepel.” (2). Ambtelijk en bestuurlijk wordt gesignaleerd dat het nodig is om steviger door te pakken wanneer zaken worden geconstateerd die beter kunnen bij Stichting Perspectief. “De gemeente pakt daar

niet in door. Perspectief kan daardoor makkelijker zeggen dat ze wel afwachten tot er harde zaken gevraagd worden op papier voordat ze iets gaan veranderen. […] Van de gesprekken die gevoerd worden met Perspectief worden geen verslagen gemaakt.” (3, 4).

40

41

Analyse Stichting Perspectief is een veelzijdige, benaderbare en platte organisatie die in staat is snel te schakelen wanneer dat nodig is. Een aanzienlijk deel van de activiteiten wordt door de gemeente, Stichting Perspectief en deelnemers als succesvol ervaren. Buurt Vervoer Beuningen is hierbij een aansprekend voorbeeld. Op een innovatieve manier wordt door inzet van vrijwilligers een laagdrempelige vervoersvoorziening aangeboden die kwetsbare groepen in staat stelt om deel te blijven nemen aan de samenleving. Stichting Perspectief en de gemeente hebben een prettige relatie op betrekkingsniveau en werken op die basis samen. Tegelijkertijd schuurt het door het uitblijven van duidelijke keuzes. Deze keuzes zijn noodzakelijk. De financiële tekorten, vooral voor wat betreft het theater en Buurt Vervoer Beuningen, dwingen tot fundamentele beslissingen. Keuzes die lang vooruit zijn geschoven. De huidige organisatie is financieel niet duurzaam, waardoor wordt ingeteerd op de reserves van Stichting Perspectief. Op basis van inhoudelijke overwegingen bestaat er bij de gemeente twijfel over het beleggen van het thema cultuur bij Stichting Perspectief en het in stand houden van een theater. Dat de financiële grens tussen theater en welzijnsactiviteiten lang onduidelijk was, is ongemakkelijk.

Heldere keuzes zijn niet alleen nodig voor projecten die op dit moment tekorten opleveren, maar voor

Inmiddels is dit transparanter en wordt het tijd om te kiezen. Het is aan

alle projecten. Voor een aantal projecten is het op dit moment onduidelijk waarom deze onderdeel

Stichting Perspectief om in alle scherpte de scenario’s te beschrijven

zouden moeten zijn van het aanbod van Stichting Perspectief. Een voorbeeld is de Woemisoos die

over de toekomst van het theater en aan de gemeente om vervolgens

weliswaar betekenisvol is voor de deelnemers, maar slechts een zeer kleine groep kinderen bereikt

duurzame keuzes te maken.

in een specifieke wijk. Er ontbreekt een duidelijke impact- of kosten-baten analyse en onderbouwing welke specifieke doelgroep wordt bereikt en waarom het bestaande brede aanbod aan BSO-

Bij Buurt Vervoer Beuningen is er ook een tekort zichtbaar, maar heerst

voorzieningen in de gemeente hier onvoldoende op aansluit.

voornamelijk tevredenheid bij de gemeente, Stichting Perspectief en

42

inwoners. Het is van belang dat hiervoor een duurzame businesscase

Dit geldt ook voor bijvoorbeeld sportgroepen voor senioren die zouden passen in – en soms over-

wordt ontwikkeld.

lappen met – het reguliere sportaanbod in Beuningen.

a n A

e s ly 43

6

Inleiding Stichting Perspectief is een relatief kleine welzijnsorganisatie met een platte organisatiestructuur. De omvang heeft voordelen, maar maakt ook kwetsbaar. In dit hoofdstuk bespreken we feiten, beelden en onze analyse over de slagkracht, efficiëntie en kwetsbaarheid van de organisatie.

Feiten Organisatiestructuur Stichting Perspectief is een organisatie met een directeur en een bestuur op afstand. Het bestuur bestaat uit zes leden. Eufride is titulair directeur van Stichting Perspectief. Zij heeft samen met het bestuur de grootste rol in de strategievorming van de organisatie. De formele eindverantwoordelijkheid ligt bij het bestuur.

Verantwoording en monitoring Wat betreft de verantwoording en monitoring: dit gaat op een ISO gecertificeerde volgens de PDCAcyclus ingerichte manier. Jaarlijkse (cluster)evaluaties worden gedeeld met de gemeente, voorzien van een korte toelichting (34, 37, 40, 42, 43). De evaluatie is objectief, er wordt gedeeld wat er feitelijk bij de activiteit of het thema is gebeurd in dat jaar. De laatste jaren worden hier steeds meer strategische interpretaties aan toegevoegd. Een overkoepelende kwalitatieve analyse van het geheel aan activiteiten, de samenhang daartussen en de totale bijdrage aan de doelen van Stichting Perspectief ontbreekt. In de opdrachtverstrekking staat niet aangegeven dat de gemeente een strategische evaluatie van Stichting Perspectief wenst te ontvangen.

SLAGKRACHT & KWETSBAARHEID S

k g a l

t h c ra

e w K

b s t

r a a

id e h 45

In de tabel hieronder staat een overzicht van de aantallen die Stichting Perspectief bijhoudt.

Theater De Molen

Totaal aantal inwoners gemeente Beuningen

Het Theater De Molen is gehuisvest in het Molenhuis. Het is ook de thuisbasis voor

Aantal deelnemers aan wekelijkse activiteiten (geen unieke deelnemers)8

de medewerkers en vrijwilligers van de organisatie. Jaarlijks zijn er gemiddeld 30

26.344

Dagbesteding 359

voorstellingen in het theater. De wekelijkse ‘Molensoos’ en het eetpunt vinden plaats in de foyer. Het theater wordt ook onder andere verhuurd aan basisscholen voor hun

Meedoen 9510

groep 8 musical.

Zelfredzaamheid 11911 Sport en Bewegen 32412

Volgens de directeur ‘hoort cultuur bij Stichting Perspectief. Met laagdrempelige

Cultuur 7513

amateurkunst en cultuur spreek je de gewone man aan. Je voelt je beter als je naar het theater of naar een expositie gaat. Daarnaast zijn er projecten waar je via cultuur het

Jeugd- en jongerenwerk 15514

welzijn van deelnemers verbetert.’ (2) Een andere medewerker zegt: “Cultuur is een middel tot verbinding.” (13).

Totaal 803

Een sfeerbeeld Klanten en bezoekers van eenmalige activiteiten (geen unieke bezoekers)15

Een medewerker vertelt dat een aantal Buurt Vervoer Beuningen chauffeurs aangaven het lastig te vinden om goed om te gaan met mensen met dementie die zij vervoeren.