bijlage 02: Concept begroting GGD GZ 2024 en begrotingswijziging 2023

Dit komt tot uiting in het concept positieve gezondheid. Dit gaat uit dat een mens meer is dan zijn ziek zijn, van regie over het eigen leven en aandacht voor wat (voor het individu) betekenisvol is, om zo de eigen veerkracht te benutten en te versterken. Om hierin te ondersteunen wordt ingezet op digitale innovaties en toegankelijk maken van e-health. 3. Samenwerking waarbij gezondheid een verbindend thema is bij alle beleidsvelden (Health in all policies). In de nota staan 4 actuele gezondheidsvraagstukken centraal, waar Rijk en gemeenten de komende jaren samen mee aan de slag gaan, namelijk: 1. Het verbeteren van gezondheid in de fysieke- en sociale leefomgeving. 2. Het verminderen van gezondheidsachterstanden. 3. Het verlagen van de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen. 4. Het bijdragen aan vitaal ouder worden. Deze vier gezondheidsvraagstukken komen voort uit de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) 2018 en zijn specifiek gekozen, omdat deze gezondheidsvraagstukken een grote ziektelast veroorzaken, leiden tot de grootste gezondheidswinst voor kwetsbare groepen of kunnen leiden tot kostenbeheersing in de zorguitgaven. De Meerjarenstrategie 2020-2023 van onze GGD sluit goed aan bij de ontwikkelingen en prioriteiten zoals benoemd in de landelijke nota.

Programmabegroting 2024

pagina 10 van 107

Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) In september 2022 ondertekende het Kabinet met zorgverzekeraars en verschillende zorgpartijen het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Om dit te bereiken zijn afspraken gemaakt tussen het Ministerie van VWS en een groot aantal partijen in de zorg, waaronder huisartsen, de GGZ, de ouderenzorg en de verzekeraars. In het IZA is vastgelegd dat gemeenten en zorgverzekeraars een regiobeeld (en -plan) opstellen. De GGD wordt genoemd als kennispartner bij het opstellen van het regiobeeld. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is februari 2023 ondertekend door VNG, VWS, ZN en GGD GHOR Nederland. Het akkoord omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040: weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. En biedt voor gemeenten en hun GGD kansen op het terrein van gezondheidsbevordering en preventie. In het GALA hebben het Rijk, gemeenten, verzekeraars en GGD GHOR Nederland afspraken gemaakt over hoe het preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd.

De doelen van het GALA zijn ontleend aan het Nationaal Preventieakkoord, de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 (zie boven) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). De ondertekenaars richten zich op de volgende gemeenschappelijke doelen: • Terugdringen gezondheidsachterstanden • Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten • Het versterken van de sociale basis • Een gezonde leefstijl • Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid • Vitaal ouder worden • Totstandkoming regionale preventie-infrastructuur • Inrichting ketenaanpakken op terrein van: Kansrijke Start, Valpreventie ouderen, Aanpak overgewicht kinderen, Gecombineerde Leefstijlinterventie bij overgewicht/obesitas van volwassenen en Welzijn op recept. Per doel staat in het GALA een beoogd resultaat beschreven en de acties die door VWS, gemeenten, GGD’en en/of verzekeraars moeten worden uitgevoerd. Voor de uitvoering van het GALA wordt geoormerkt budget beschikbaar gesteld in de vorm van een Specifieke Uitkering (SPUK), zodat gemeenten lange- termijnplannen kunnen maken.

Naast algemene en specifieke gezondheidsdoelen die in het GALA worden benoemd (zie boven) is er in het GALA aandacht voor: • het versterken van de kennisfunctie van de GGD (mede voor het goed kunnen ondersteunen van gemeenten bij hun gemeentelijk gezondheidsbeleid) en • de coördinatie van de regionale aanpak/samenwerking preventie. Het GALA benoemt dat de GGD een belangrijke rol kan spelen in het tot stand brengen en faciliteren van bovengemeentelijke (regionale) samenwerking. Beide zaken zijn van groot belang voor het ontwikkelen en versterken van een regiobeeld, regioplan en transformatieplan, die ook in het IZA worden genoemd. Forensische geneeskunde Door landelijk verhoogde kwaliteits- en opleidingseisen is er een grote schaarste ontstaan aan forensisch geneeskundigen. Het lukt de GGD nog maar moeizaam om dienstroosters voor forensische geneeskunde rond te krijgen. De IGJ, OM en Politie zijn in eerdere jaren gewaarschuwd dat dit op enig moment niet meer lukt (‘code zwart’). Deze problematiek is ook bij andere GGD’en merkbaar en in deze regio’s kan op dit moment de continuïteit van dienstverlening niet altijd worden gegarandeerd. Dit maakt dat als we niets doen, de continuïteit van de uitvoer van dienstverlening, waaronder de wettelijke taak gemeentelijke lijkschouw, ook in de regio van GGD Gelderland-Zuid in het gedrang komt.

Daarnaast is er door de landelijke schaarste een opwaartse druk op salarissen van artsen en tarieven van ZZP’ers.

Programmabegroting 2024

pagina 11 van 107

Om ervoor te zorgen dat de taken van de GGD’en zo toekomstbestendig mogelijk zijn georganiseerd is het voorstel om voor Forensische geneeskunde bovenregionaal samen te werken met 5 GGD’en in de regio Oost Nederland. Hierbij is het streven de GGD NOG als Centrum GGD te laten functioneren. Aan het uitwerken van deze samenwerking zijn incidentele (transitie)kosten verbonden. Voor 2024 kan dit betekenen dat de taak Forensische geneeskunde niet meer wordt uitgevoerd door GGD Gelderland-Zuid. Er is een risico dat de kosten hoger uitvallen door hogere kwaliteitseisen, hogere personeelskosten (schaarste zorgt voor een kosten opdrijvend effect), veranderde organisatie en de genoemde transitiekosten. De transitiekosten zijn tijdelijk van aard. Gezondheid in de fysieke en sociale woonomgeving / Omgevingswet De omgeving waarin mensen wonen, werken en leven is één van de factoren die hun gezondheid beïnvloedt. Het betreft zowel gezondheidsbescherming (tegen geluid, gevaarlijke stoffen, geurhinder, ziekteverwekkers, hittestress, etc.) als gezondheidsbevordering (een omgeving met groen die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en ontspannen). De Omgevingswet, die op 1 januari 2023 van kracht wordt, zet in op een gezonde en veilige leefomgeving. De Omgevingswet combineert een groot aantal wetten en brengt het fysieke en het sociale domein bij elkaar.

Van belang hierbij is de participatie van de verschillende stakeholders om te komen tot een evenwichtige inrichting van de omgeving (ruimtelijke ordening), die gezond en veilig opgroeien en vitaal ouder worden ondersteunt. De landelijke gezondheidsnota geeft prioriteit aan het verbeteren van de leefomgeving in wijken/gebieden met gezondheidsachterstanden. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming In opdracht van de VNG, de Ministeries van J&V en VWS is in 2021 een toekomstscenario voor een nieuwe inrichting voor de Nederlandse jeugd en gezinsbescherming ontwikkeld. Het toekomstscenario schetst op hoofdlijnen hoe de kind- en gezinsbescherming er over zo’n vijf tot tien jaar uit zou kunnen zien. Dit houdt in: Om kinderen en gezinnen heen staat het (gemeentelijk) Lokaal Team dat hulp verleent. In het op te richten Regionaal Veiligheidsteam worden functies van de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming samengebracht. Er is één vast gezicht binnen het Lokaal Team dat indien nodig samen optrekt met een professional uit het op te richten Regionaal Veiligheidsteam. Het gezin krijgt dus een vaste professional of een vast duo dat gedurende de periode van hulpverlening bij hen betrokken blijft.

Het scenario betekent een grote innovatie en verandering in de jeugdbeschermingsketen, waarbij wordt overgestapt van een kind- naar een gezinsgerichte benadering. Van een estafettemodel waar meerdere organisaties het stokje doorgeven naar een teammodel. Van verschillende professionals in een gezin naar één vertrouwd gezicht. Kennis en deskundigheid op het gebied van zorg en veiligheid worden samengebracht. De uitgangspunten en realisatie van dit scenario kunnen grote organisatorische consequenties hebben voor de lokale sociale wijkteams, Raad voor de Kinderbescherming, Gecertificeerde Instellingen en ook voor (de organisatorische inbedding van) Veilig Thuis binnen de GGD; een afsplitsing van Veilig Thuis kan frictiekosten met zich meebrengen. De gecertificeerde instellingen, de Veilig Thuis-organisaties, de Raad voor de Kinderbescherming en de jeugdhulpregio’s in Gelderland hebben de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming opgesteld. Eén van de afspraken is om te werken met een Toekomsttuin, waarbij ervaring wordt opgedaan met werken volgens het toekomstscenario. In 2023 is gestart met twee Toekomsttuinen (in Nijmegen Dukenburg en Zaltbommel). Ook Veilig Thuis neemt deel aan deze proeftuinen. De inzet wordt gefinancierd door DUVO van centrumgemeente Nijmegen en extra middelen vanuit het Rijk. Oekraïense vluchtelingen Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen.

Er kwam een grote vluchtelingenstroom op gang uit Oekraïne. De Veiligheidsregio’s organiseren samen met de gemeenten de opvang van de Oekraïense vluchtelingen. De GGD verzorgt de publieke gezondheidszorg voor deze groep. Het Rijk vergoedt de kosten die hiervoor gemaakt worden, via onder andere een meerkostenregeling Oekraïne.

Programmabegroting 2024

pagina 12 van 107

3 Programma GGD

Programmabegroting 2024

pagina 13 van 107

3 3.1

Programma GGD Overzicht programma

Programmabegroting 2024

pagina 14 van 107

Vier pijlers van betrouwbare publieke gezondheid De minister van VWS heeft in 2014 verschillende pijlers van de GGD benoemd voor een robuuste vormgeving van de publieke gezondheid. Deze vier taken acht de minister “voor het fundament van de publieke gezondheid van zo essentieel belang, dat zij op een uniforme wijze moeten worden geborgd. Ze vragen een gespecialiseerde deskundigheid met een hoge mate van continuïteit en duidelijke aanspreekpunten (zowel voor de lokale als de landelijke overheid). Deze taken dienen daarom bij de GGD’en te worden belegd en vormen de vier pijlers van iedere GGD. Rijk en gemeenten moeten, vanuit ieders eigen verantwoordelijkheid, de kwaliteit van deze pijlers gezamenlijk verankeren”. De vier pijlers zijn in de brief van de minister in onderstaande figuur verbeeld.

Deze vier pijlers komen in de begroting van de GGD terug bij de uniforme taken (professioneel geborgde uitvoering van wettelijke taken), maar kennen ook een facultatieve component die per gemeente (of groep van gemeenten) wordt afgenomen.

Programmabegroting 2024

pagina 15 van 107

3.2

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD

3.2.1

Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA)

Wat houdt het in? Datagestuurd werken voor de GGD is van belang om de taken effectiever en efficiënter uit te voeren, nu en in de toekomst. We zien duidelijke opbrengsten bij het ontwikkelen en gebruik van dashboards. De opbrengsten zijn zowel voor de GGD interne organisatie van belang (sturing op resultaat, optimalisatie bedrijfsprocessen), als voor de inwoners (samenhangende zorg, snelle feedback loops) en voor de gemeenten (inzicht in in- door- en uitstroom, bijvoorbeeld bij Veilig Thuis en Toegang BW/MO) waarop beleidsbeslissingen kunnen worden gebaseerd. In onze rol als proactieve kennispartner geeft datagestuurd werken beter inzicht in samenhangende gezondheidsgegevens. Het helpt de gezondheidsmakelaars bij het adviseren van gemeenten en het organiseren van preventie in het sociale domein. Het ondersteunt de gemeenten bij het maken van keuzes in het lokale (preventieve) gezond- en veiligheidsbeleid. Ook gemeenten zijn bezig met dataen informatiegestuurd werken. De GGD levert cijfers uit de gezondheidsmonitors. Deze informatie kunnen we verder analyseren en verrijken met andere databronnen. Deze bronnen bestaan uit open data, maar ook uit data vanuit de werkvelden van de GGD, zoals jeugdgezondheidszorg, Bijzondere Zorg, Veilig Thuis etc., of data van gemeenten. Door samen met gemeenten op te trekken, kunnen we thematisch relevante data met elkaar combineren.

Denk bijvoorbeeld aan gegevens over de gezondheid/eenzaamheid van ouderen koppelen aan kenmerken van een wijk en aan de inzet van een casemanager dementie. Of door verwijzingen vanuit onze jeugdartsen te koppelen aan inzichten van jeugdhulpverlening en jeugdzorg en aan inkoopgegevens van de gemeente. Vanuit de GGD willen we met cijfers uit deze werkvelden aansluiten op de inzichten vanuit de gemeente om kwetsbare groepen eerder in beeld te krijgen. Vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA) wordt ingezet op het maken van regiobeelden. De zorguitdagingen zijn voldoende in beeld. Om preventie te verstevigen is het belangrijk om inzichten uit het sociale domein te koppelen aan het medische domein. Verstevigen van de basis Datagestuurd werken vereist een goed ingerichte, veilige en overzichtelijke datainfrastructuur. Met dataspecialisten en gerichte data-tooling kunnen we bestaande data omzetten naar relevante visuals, rapportages en dashboards. Deze zijn ondersteunend aan de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van het gezondheids- en veiligheidsbeleid. Beleidsmedewerkers binnen (en waar relevant) buiten de GGD krijgen hiermee structurele inzichten. Deze kunnen naar wens verder worden toegepast en verdiept.

Stand van zaken Infrastructuur: We zijn datastromen (structureel) aan het inrichten en hebben dashboards opgezet voor het Meldpunt Bijzondere Zorg, Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang, Toegang Beschermd Wonen, Veilig Thuis en JGZ. Vanuit deze data gaan we thematisch relevante informatie destilleren als aanvulling op onze gebiedsprofielen. We werken continu aan het optimaliseren van een veilige en schaalbare technische infrastructuur voor de opslag en verwerking van data. Zo is in 2022 een nieuwe applicatie in gebruik genomen, waarmee we goed (digi)toegankelijke inzichten kunnen realiseren, die we openbaar kunnen publiceren. Data en data-expertise: Vanuit de gezondheidsmonitors worden verschillende gebiedsprofielen gemaakt, die we verder verdiepen om – voor gemeenten – specifieke doelgroepen te bekijken. Zo verfijnen we bijvoorbeeld de resultaten op doelgroepen die aangeven moeite te hebben met rondkomen of kunnen we gezondheidsindicatoren relateren aan de omgeving. Ook kunnen we door gebruik te maken van de regionale dataset geavanceerde analysetechnieken toepassen om meer

Programmabegroting 2024

pagina 16 van 107

informatie over relevante doelgroepen te krijgen. Zodat op deze manier we bijvoorbeeld eventuele samenhang kunnen analyseren tussen gebiedstype/huishoudenstype en resultaten uit de gezondheidsmonitoren. Voor een uniforme en juiste duiding van de inzichten gebruiken we open data, zoals bijvoorbeeld demografische gegevens vanuit het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Het programma ‘Onderzoek, informatie en advies’ geeft het strategisch thema van de meerjarenstrategie ‘Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven’ vorm. Dit is echter geen tijdelijke aanpak maar een nieuwe, toekomstgerichte manier van werken. Dashboards geven informatie, overzicht en sturingsmogelijkheden en kunnen beleidsbeslissingen ondersteunen. Door het combineren van verschillende relevante databronnen, kan een steeds completer inzicht in een specifiek thema worden verkregen. Maatschappelijke vraagstukken kunnen integraler worden bekeken. Hierbij is het belangrijk om een goed proces in te richten – samen met gemeenten en netwerkpartners – waarbij we vooraf de informatiebehoefte en grondslagen goed afstemmen voor het eventuele combineren van data. Ontwikkelingen Naast een betrouwbare en gestructureerde dataverzameling wordt het toegangsniveau en de presentatievorm van data steeds belangrijker.

Statische rapporten en hard copy-vormen van factsheets en wijkprofielen kunnen aangevuld worden met of zelfs vervangen worden door dashboards. Op die wijze kan iedere werknemer, bestuurder, ambtenaar en burger op maat (afhankelijk van het autorisatieniveau) interactief gebruik maken van actuele data. Buiten de GGD biedt dit de mogelijkheid om op gedetailleerd niveau informatie in te winnen. Binnen de GGD zorgt het voor spiegelinformatie t.b.v. eenduidige registratie en registratiekwaliteit en kan het de bewustwording van het nut van data en de data-volwassenheid van de organisatie laten groeien.

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Meer verdieping Inzichten realiseren om een thema brengen aan of (kwetsbare) doelgroep beter in inzichten over beeld te krijgen. Prioritering in publieke afstemming met gezondheid. samenwerkingspartners en/of de werkgroep informatiegestuurd werken (vanuit het RAO).

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2024 Vindplaats (op de website binnen het platform “Gezondheid in Gelderland Zuid”) met informatie over gezondheid en veiligheid in Gelderland-Zuid voor GGD professionals, beleidsmakers en inwoners realiseren. Verdiepende statistische analyses t.b.v. inzichten op wijk/gemeente of doelgroep niveau.

Doorontwikkelen landelijke OGGZmonitor vanuit de GOR proposities, zodat er een beter regionaal beeld ontstaat over aantallen en trends die betrekking hebben op verschillende OGGZdoelgroepen.

Ontwikkeling van een informatief en bruikbaar dashboard op landelijke niveau. Benutting van het landelijke dashboard vanuit de GOR-proposities en vertaling naar lokale implementatie.

Programmabegroting 2024

pagina 17 van 107

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Dashboards op afdelingsniveau vraaggestuurd (door)ontwikkelen t.b.v. onderbouwing/evaluatie beleid, uitbreiding informatie, optimaliseren datakwaliteit en vaststellen definities.

Toewerken naar een meer datagedreven GGD

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2024 (Door)ontwikkeling van de dashboards, zodat data, relevante informatie en verdiepende statistische analyses beschikbaar komen voor samenwerkende partijen en gemeenten.

Panelonderzoek met Gelderse GGD’en continueren.

Coördinatie en uitvoering 1 panelonderzoek.

Gerichter aansluiten bij de academische werkplaatsen

Verkenning of en hoe resultaten uit academisch onderzoek beter geborgd/gemonitord kunnen worden.

Een structurele en veilige datainfrastructuur opzetten t.b.v. data opslag, data verwerking, data analyse en publicatie van informatie.

Optimalisatie gegevensmanagement

Beleid wordt in toenemende mate mede gebaseerd op beschikbare data: Veilig en laagdrempelig gebruik door gemeenten en andere partners van door de GGD verzamelde, gecombineerde en geanalyseerde data.

Verantwoordingscijfers, die voortkomen uit structureel opvraagbare, goed gedefinieerde en gedocumenteerde rapportages.

Groei in datavaardigheid: Producten vanuit OIA maken deel uit van leer- en verbetercyclus van de lijnafdelingen.

Binnen de lijnafdelingen geborgde producten, die worden geraadpleegd voor accurate cijfers en/of verbeteringen in de datakwaliteit.

Beschikbare data voor Business Intelligence t.b.v. onderbouwing beleid en voor verdiepend onderzoek.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Programma Onderzoek, Informatie en Advies Realisatie begroting Begroting 2022 2023 2024 Lasten Baten Resultaat na belasting

574 -564 9

623 -612 11

Programmabegroting 2024

644 -644 0

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

644 -644 0

644 -644 0

644 -644 0

pagina 18 van 107

3.2.2

Algemene Gezondheidszorg (AGZ)

3.2.2.1 Gezondheidsbescherming Wat houdt het in? Gezondheidsbescherming richt zich op het beschermen van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Zuid tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. Doel is onder andere om te voldoen aan de eisen die wet- en regelgeving stelt aan gemeenten (Wet publieke gezondheid, Wet veiligheidsregio’s en subsidieregeling publieke gezondheidszorg). Gezondheidsbescherming is een van de pijlers van de publieke gezondheidszorg. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein is één van de vier strategische thema’s in de Meerjarenstrategie 2020-2023. Gezondheid beschermende maatregelen, zoals vaccineren en het voorkomen van infecties door preventie, zijn van groot belang voor de volksgezondheid. Gezondheidsbescherming is één van de belangrijkste wettelijk verplichte taken in de Wet publieke gezondheid. Belangrijke speerpunten in dit kader zijn: • Integrale advisering gezonde leefomgeving: hierdoor levert de GGD een betrouwbare bijdrage aan een veilige en gezonde leefomgeving. • Infectiepreventie en bestrijding antibiotica-resistentie: aandacht voor kwetsbare groepen en het voorkomen dat één van de grootste bedreigingen binnen de gezondheidszorg in Nederland onbeheersbaar wordt.

• Integrale organisatie seksuele gezondheidszorg: hierbij focust de GGD nog meer op preventie en sluit zo goed als mogelijk aan bij de behoefte van de inwoners. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen betreffen: • Aanhoudende dreiging en onvoorspelbaarheid van infectieziekten, opkomende zoönosen en gevaar van infecties door bacteriën die (multi)resistent zijn tegen antibiotica. • Pandemische paraatheid, inclusief extra inzet infectieziektebestrijding mede op het terrein van testen, vaccineren, bron- en contractonderzoek, etc. • Het RVP is opgenomen in de Wpg. Het team Infectieziektebestrijding is verantwoordelijk voor de surveillance van de vaccinatiegraad. • Invoering van de Omgevingswet; de definitieve invoeringsdatum van de wet staat nu op 01-012024. • Zorg over groepen die relatief grote seksuele gezondheidsrisico’s lopen en de noodzaak tot netwerksamenwerking, extra preventie en inzet hiervoor. • Vanaf 2021 is € 35.000 per jaar bezuinigd door het laten vervallen van het uitbraakbudget binnen het kader van de GGD-brede bezuinigingen. Indien zich een uitbraak voordoet zullen de kosten hiervan bij desbetreffende gemeente(n) in rekening worden gebracht, indien het Rijk deze kosten niet of onvoldoende vergoedt. • De landelijke opdracht om te komen tot een vaccinatievoorziening per GGD (zie ook paragraaf relevante maatschappelijke ontwikkelingen’).

Programmabegroting 2024

pagina 19 van 107

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel GezondheidsVoorkomen en bescherming van bestrijden van inwoners tegen infectieziekten en TBC, infectieziekten in vroegtijdig signaleren binnen- en buitenland, hiervan en adequaat ongunstige voorbereid zijn op milieufactoren en uitbraken. seksuele gezondheidsrisico’s (Wpg).

Preventie en bestrijding van niet te behandelen infecties veroorzaakt door resistente bacteriën (Antibiotica Resistentie - ABR).

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2024 • Surveillance. • Monitoring RVP-vaccinatiegraad Gelderland-Zuid. • Verwerking van meldingen conform Wpg. • Beleidsadvisering. • Preventie. • Bron- en contactopsporing / screening. • Epidemiologisch onderzoek. • Netwerksamenwerking. • Vangnet. • Uitbraakmanagement. • Onderzoek. • Behandeling en begeleiding. • Extra taken in het kader van de pandemische paraatheid (voorbereid zijn op grootschalig testen, vaccineren, bron- en contactonderzoek, etc.) die door de Minister van VWS bij de GGD zijn of kunnen worden belegd. • Opzetten van een GGD brede vaccinatievoorziening. •

• •

Adviesfunctie voor de uitvoering van de aanpak ABR met de ketenpartners Gelderland-Zuid. Deelname aan het Gelders Antibiotica & Infectiepreventie Netwerk (GAIN). Deelname aan projecten en onderzoek.

Technische hygiënezorg bij risico-instellingen en evenementen (Wpg).

•

Inspecties bij risicovolle situaties en instellingen waar meer risico’s op infecties te verwachten zijn zoals: o Grote evenementen. o Seksinrichtingen. o Opvangvoorzieningen.

Integrale seksuele gezondheidszorg (Wpg).

•

Uitgevoerde Wpg-taken seksuele gezondheidszorg (in samenhang georganiseerd met aanvullende seksuele gezondheidszorg GelderlandZuid): o Netwerksamenwerking en deskundigheidsbevordering in de keten. o Preventie-activiteiten met betrekking tot onder andere: Voorlichting aan kwetsbare groepen (preventie van soa, seksueel geweld en ongewenste zwangerschap). Bevorderen van seksuele

Programmabegroting 2024

pagina 20 van 107

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel

Voorkomen of beperken van gezondheidsschade ten gevolge van blootstelling aan ongunstige milieufactoren (MMK, Wpg).

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2024 vorming. Nu Niet Zwanger: bespreekbaar maken van kinderwens, seksualiteit en anticonceptie ter voorkoming van onbedoelde zwangerschap (onderdeel van het landelijke programma Kansrijke Start). •

• •

• • •

Advisering over de (negatieve) invloeden van milieufactoren op de gezondheid van inwoners. Te denken valt aan adviezen over houtstook, geuroverlast en koolmonoxide. Voorlichting aan gemeenten, instellingen en inwoners. (Oriënterend) onderzoek naar blootstelling aan milieufactoren en gezondheidsproblemen. Signalering van ongewenste ontwikkelingen. Verwerking van meldingen, vragen en klachten. Preventie.

3.2.2.2 Toezicht Kinderopvang, Tattoo en piercing Wat houdt het in? Toezicht richt zich op het ondersteunen van gemeenten, Rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de kinderopvang en tattoo & piercing. Toezicht is één van de pijlers van de publieke gezondheidszorg. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Wij helpen gemeenten te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen: • Nieuw ingevoerde werkwijzen m.b.t. het Toezicht, zoals herstelaanbod, worden gemonitord en zo nodig bijgesteld. • Evaluatie en bijstelling van de in 2022 ingevoerde intensivering van het toezicht op de gastouderopvang. • Evaluatie en bijstelling van het in 2023 ingevoerde flexibele toezicht. Hierbij is de vaste wettelijke set van de minimaal te inspecteren voorwaarden sterk verminderd en is er meer maatwerk door toezichthouder en gemeente mogelijk wat betreft de keuzes voor de te inspecteren voorwaarden.

Programmabegroting 2024

pagina 21 van 107

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Bijdragen aan Toezicht houden op kwaliteitsborging kwaliteit kinderopvang kinderopvang en (Wet kinderopvang en specifieke voorWet IKK) zieningen

Toezicht bij tattoo- en piercingshops

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2024 • Toezicht kinderopvang volgens wet Kinderopvang en wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) • Evaluatie en bijstelling van het intensievere toezicht op de gastouderopvang • Evaluatie en bijstelling van het flexibel toezicht Toezicht en vergunningverlening bij tattoo- en piercingshops volgens de Warenwet.

3.2.2.3 Publieke gezondheid bij crises en rampen Wat houdt het in? De publieke gezondheidszorg bij crisis en rampen richt zich op het borgen van de inzetcapaciteit van de GGD bij calamiteiten en crisis, zodat wordt voldaan aan de eisen die zowel de Wet publieke gezondheid als de Wet veiligheidsregio’s stelt. Publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises is benoemd als één van de vier pijlers van de GGD. Dit product is ondergebracht bij AGZ, desalniettemin blijft de inzet hiervan GGD-breed. Psychosociale hulp bij ingrijpende gebeurtenissen (PSHi) is als apart facultatief product opgenomen in de begroting van de GGD. De regie voor de PSHi is altijd een verantwoordelijkheid van gemeenten. Indien gemeenten GGD-inzet vragen voor PSHi wordt dit gezien als facultatieve taak en vindt verrekening op factuurbasis plaats (zie facultatieve producten). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Eén van de belangrijkste GGD-rollen betreft die van crisisorganisatie. Met het subprogramma Publieke gezondheid bij crisis en rampen, wordt deze rol ingevuld en wordt voldaan aan de wettelijke eisen op dit gebied. Het biedt het kader voor alle GGD-medewerkers om zich voor te bereiden op hun rol in een crisissituatie of ramp. Daarbij geven we extra aandacht aan kwetsbare groepen ten tijde van een crisis, ramp of ingrijpende gebeurtenis.

Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen zijn: • Subsidiekaders van NZa/AZO voor OTO-middelen 2024. • Verminderde subsidie van NZa/AZO vanaf 2022 voor OTO, waardoor voor de financiering van de taak publieke gezondheid bij crisis en rampen in 2024 €40.000 extra inwonersbijdrage benodigd is (dit bedrag is verwerkt in onderhavige begroting). • Continueren van PSHi als facultatief product.

Programmabegroting 2024

pagina 22 van 107

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Borgen publieke (Kunnen) uitvoeren van gezondheid bij crisis en GGD-taken IZB, MMK, rampen (Wpg in relatie GZO en PSH in tot Wvr). opgeschaalde situaties.

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2024 • Actueel GGD-crisisplan en GGD Rampen Opvang Plan (GROP) met daarin opgenomen de leerpunten uit de evaluatie van de coronacrises. • Oefenen, trainen en opleiden conform deze plannen. • Voorzien in piketfuncties publieke gezondheid voor VRGZ-/GHOR-crisisorganisatie. • Borgen inzet GAGS voor de GHOR.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000,-

Algemene Gezondheidszorg

Lasten Baten Resultaat na belasting

3.2.3

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Realisatie begroting Begroting 2022 2023 2024 3.796 -3.640 156

4.036 -3.973 63

4.484 -4.484 0

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

4.622 -4.622 0

4.622 -4.622 0

4.622 -4.622 0

Gezond Leven: Gezonde wijk/gemeente en Gezonde School

Wat houdt het in? Het productenboek Gezondheidsbevordering beschrijft de kerntaak van gezondheidsbevordering van de afdeling Gezond Leven. Deze taak wordt uitgevoerd door de gezondheidsmakelaars School en Jeugd en de gezondheidsmakelaars Volwassenen. Om dit goed, effectief en efficiënt te kunnen doen is het belangrijk om in de gemeenten, de wijken en de scholen aanwezig te zijn. Alleen dan is het mogelijk om met partners, de burgers in de wijk en de gemeente deze taak op maat inhoud te geven en optimaal in te spelen op de behoeften en vragen van de gemeente en de gemeenschap. De kracht van wijkgericht werken Iedere wijk, dorpskern of gemeente is anders en heeft andere vragen en behoeften en ook haar eigen kracht en lokale netwerken. Zelfs binnen één wijk zijn verschillende kwetsbare groepen te definiëren, waarbij iedere groep met zijn eigen specifieke vraagstukken kampt. Oplossingen vanuit de gedachte ‘one size fits all’ zijn hierbij niet van toepassing. Het verbeteren van een gezonde leefomgeving kan alleen als het op maat gebeurt en aansluit bij de vraagstukken die gemeente, netwerk en inwoners samen willen oplossen. Omdat de vragen en vraagstukken in iedere gemeente/wijk anders zijn, zal ook de inhoudelijke inzet van de lokale GGD’ers op maat zijn. Daarom gaan wij ieder jaar met de gemeente in gesprek om samen de focus van onze lokale inzet te bepalen.

Deze inzet is gericht op lokaal maatwerk, aansluitend bij lokale netwerken en gericht op het realiseren van een gezonde(re) leefomgeving. Gezonde Kennis Team Gezonde Kennis is verantwoordelijk voor de epidemiologische taak zoals beschreven in de Wet publieke gezondheid (art. 2). Zij verwerven, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking. Zij signaleren trends/ontwikkelingen in kansen en

Programmabegroting 2024

pagina 23 van 107

bedreigingen voor de gezondheid van onze inwoners en voeren periodiek GGD Gezondheidsmonitors uit. Deze onderzoeksgegevens geven een beeld van de (ontwikkeling van) gezondheid van de inwoners in ons werkgebied. Het vormt de basis van preventieve acties, beleidsadvisering en gezondheidsbevordering. Het team Gezonde Kennis werkt nauw samen met gezondheidsmakelaars (zie onder) en draagt bij aan het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) van de GGD. De monitors worden in samenwerking met het RIVM, het CBS en andere GGD’en uitgevoerd. Gezondheidsmakelaars Gezondheidsmakelaars agenderen en adviseren: ze zijn adviseurs en procesregisseurs voor het aanpakken van complexe volksgezondheidsproblemen en het vertalen van beleid naar lokale praktijk. Het gaat hierbij om het vormgeven van collectieve gezondheidsbevordering ter preventie van volksgezondheidsproblemen zoals roken, alcohol, overgewicht, depressie en eenzaamheid. Ze richten zich met name op inwoners in kwetsbare situaties zoals, jeugd, ouderen, laaggeletterden, vluchtelingen, migranten en/of mensen in armoede/lage SES. De GGD kent een gezondheidsmakelaar ‘school en jeugd’ en een gezondheidsmakelaar ‘volwassenen’. De makelaar school en jeugd richt zich primair op inwoners in de leeftijd van 0 tot 18 jaar, hun gezin en het onderwijs.

Op basis van thema’s richt de makelaar netwerken in en werkt samen met relevante ketenpartners. De makelaar volwassenen doet hetzelfde maar dan gericht op burgers in de leeftijd 18 jaar en ouder. Door gezondheidscijfers (samen met team Gezonde kennis) te duiden en te combineren met lokale kennis en het lokale netwerk komen de gezondheidsmakelaars tot een advies op maat. Zo adviseren ze over passende en effectieve, integrale en programmatische aanpakken. Ze versterken het lokale netwerk door het te verbinden en coalities te vormen met andere relevante belanghebbenden om samen een gezonde (fysieke en sociale) leefomgeving voor inwoners te realiseren. Gezondheidsmakelaars faciliteren en organiseren: ze zijn gewaardeerde partners omdat ze niet alleen meedenken maar ook meedoen. Ze organiseren netwerkvorming, ondersteunen bij uitvoering van campagnes en voorlichtingsactiviteiten. Daarnaast organiseren zij bijeenkomsten om samen met inwoners, huisartsen, sociale wijkteams en andere wijkprofessionals te komen tot een gezamenlijke, gedragen en gedegen aanpak van prioriteiten op basis van wijkanalyses. Desgewenst zijn zij als projectleider kartrekker van gezondheidsbevorderende samenwerkingsprojecten. Ze ondersteunen bij evaluatie en monitoring. Op deze manier verstevigen ze de lokale preventieve infrastructuur.

Gemeenten hebben goede ervaringen met gezondheidsmakelaars van de GGD om daadwerkelijk in samenwerking met bewoners en professionals concreet, effectief en efficiënt aan de slag te gaan met gezondheidsbevordering en preventie in de wijk en/of gemeente. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) heeft de GGD de wettelijke verplichting tot het beschermen, bewaken en bevorderen van gezondheid. Zoals in de meerjarenstrategie staat beschreven, heeft de GGD meerdere taken en rollen welke samenkomen in wijk, buurten, dorpskernen en gemeenten. Dit product sluit naadloos aan op de meerjarenstrategie waarbij zorg en ondersteuning dicht bij de burger worden georganiseerd. Hierbij gaat extra aandacht naar kwetsbare groepen. Gezond Leven werkt volgens de leidende principes uit de meerjarenstrategie: Gezond Leven sluit aan bij (behoeften en vragen vanuit) gemeenten en werkt nauw samen met netwerkpartners (netwerkaanpak). Daarnaast vult Gezond Leven grotendeels het strategisch thema ‘Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg’ in. Om preventie slim te organiseren werkt de GGD aan een preventieve infrastructuur. Hieronder verstaan we de structuur waarin partijen in een gemeente of wijk samenwerken aan het voorkomen van gezondheidsproblemen en waar iedereen een bijdrage levert om dit op te lossen.

Programmabegroting 2024

pagina 24 van 107

Ontwikkelingen Gezond en Actief Leven Akkoord Met het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA) bouwen gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en VWS aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Dit door schotten te doorbreken en domein overstijgend te werken vanuit samenhang om zo bij te dragen aan de beweging naar ‘de voorkant’ waarin een gezonde samenleving centraal staat. De gezondheidsmakelaars ondersteunen gemeentes bij deze ontwikkelingen. Integraal Zorg Akkoord Onderdeel van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) is dat de samenwerking tussen het sociaal en het medisch domein versterkt wordt om zodoende zorg te voorkomen. Daarbij wordt ingezet op preventie en demedicalisering. Hiertoe worden regiobeelden en -plannen en regionale samenwerkingsafspraken gemaakt op basis van de bestaande werkstructuur tussen zorgverzekeraars en gemeenten. De GGD zet zich in om een positieve bijdrage te leveren aan de totstandkoming en uitvoering van deze verschillende regiobeelden en -plannen en regionale samenwerkingsafspraken. Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2024

Het bevorderen van de gezondheid van inwoners van het werkgebied door het versterken van een preventieve infrastructuur in gemeenten en de regio (Wpg).

De aanpak en het beleid van volksgezondheidsproblemen wordt verstrekt.

Advies en ondersteuning aan gemeenten en samenwerkingspartners t.b.v. versterking van de aanpak en beleid van volksgezondheidsproblemen.

Bijdragen aan gezonde(re) volwassenen vanuit een wijk- of gemeentegerichte aanpak. Bijdragen aan een gezonde jeugd vanuit een school – wijk en gemeentegerichte aanpak.

Agendering, organisatie, uitvoering, monitoring en evaluatie van gezondheidsbevordering in gemeenten i.s.m. gemeenten, scholen en onze lokale samenwerkingspartners. Per gemeente: een opgesteld, uitgevoerd en geëvalueerd uitvoeringsprogramma gezondheidsbevordering. Uitvoering werkwijze Gezonde School op PO-, VO-, SO- en Mboscholen.

Het verkrijgen van gegevens en inzichten in de gezondheid van de inwoners van 0-100 jaar per gemeente en per wijk/dorp/school (Wpg).

Uitvoeren van GGD gezondheidsmonitor volwassenen/ouderen (opzetten van monitoronderzoek, dataverzameling) Uitvoeren van GGD gezondheidsmonitor jongvolwassenen (opzetten van monitoronderzoek, dataverzameling)

Programmabegroting 2024

Volgens plan uitgevoerde gezondheidsmonitors en extra monitors naar aanleiding van corona. Rapportage over en presentatie van de monitorgegevens aan alle gemeenten in het werkgebied. Besproken resultaten van de monitors met gemeenten.

pagina 25 van 107

Wat willen we bereiken? Strategisch doel

Wat gaan we ervoor doen? Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2024

Uitvoeren van GGD jeugdmonitor (analyse en presentatie)

Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Realisatie begroting Begroting 2022 2023 2024

Gezond Leven

Lasten Baten Resultaat na belasting

3.2.4

1.504 -1.701 -197

2.013 -1.982 31

2.144 -2.144 0

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

2.144 -2.144 0

2.144 -2.144 0

2.144 -2.144 0

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) • •

JGZ voor -9 mnd-18 jaar JGZ voor 4-18 jaar

Wat houdt het in? De GGD voert voor de gemeenten van Gelderland-Zuid de Wet publieke Gezondheid (Wpg) uit. Met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) levert de GGD een bijdrage aan het lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien van de jeugd. De JGZ zet in op een gezonde start en ontwikkeling voor de jeugd van Gelderland-Zuid, de ondersteuning bij het gezond en veilig opgroeien, het bieden van ondersteuning aan ouders bij de opvoeding en het stimuleren van een gezonde omgeving voor de jeugd. De doelgroep Jeugd De GGD monitort de gezondheid van alle kinderen in Gelderland-Zuid. Dit doet zij door alle kinderen op gezette leeftijden te screenen op risico’s en aandoeningen en volgens vaststaande normen op te roepen bij de jeugdverpleegkundige dan wel de jeugdarts. De jeugdverpleegkundige en de jeugdarts zijn professionals bekwaamd in het normaliseren; ze stellen gerust, geven informatie, bieden ondersteuning of verwijzen indien nodig door. De doelgroep Jeugd valt in te delen in drie categorieën: • Veerkrachtige kinderen. • Kwetsbare kinderen. • Beschadigde kinderen. Veerkrachtige kinderen De veerkrachtige kinderen omvatten 80% van het totaal; zij hebben beperkt ondersteuning nodig. Het is met name van belang om ervoor te zorgen dat het met de 80% jeugd waarmee het goed gaat, ook goed blijft gaan.

De GGD verliest dan ook geen enkel kind uit beeld, wel zet zij lichtere monitoringsvormen in bij veerkrachtige kinderen dan bij de overige twee categorieën.

Programmabegroting 2024

pagina 26 van 107

Kwetsbare en beschadigde kinderen 20% van de jeugd vergt meer aandacht van met name de jeugdhulpverlening (15%) en zeer intensieve hulpverlening (5%). Bij deze categorieën zet de GGD zwaardere monitoringsvormen in en blijft zij actiever in beeld om ervoor te zorgen dat de juiste, effectieve ondersteuning geboden wordt. Bij alle drie de categorieën bezien we samen met de gemeente of er extra aandacht besteed dient te worden aan specifieke kwetsbare doelgroepen. Veelal worden dan collectieve oplossingen gevonden op school. Tevens wordt op wijkniveau samengewerkt met netwerkpartners uit bijvoorbeeld het welzijnswerk. Preventie Zowel bij veerkrachtige kinderen als kwetsbare kinderen als bij beschadigde kinderen dient oog te zijn voor preventie. Per categorie verschilt echter de toepassing. Bij de veerkrachtige kinderen ken je enkel preventie ter voorkoming van zorg; curatie heeft daar nog geen plaats. Bij kwetsbare kinderen en beschadigde kinderen is curatie aanwezig en dient preventie gericht te zijn op het voorkomen van een verergering van de klachten. De GGD zet zich in om hardnekkige maatschappelijke problemen (zoals schoolverzuim, kindermishandeling en (gezondheidsklachten door) armoede) te lijf te gaan. Ze volgt hierin de landelijke preventieagenda, zoals onderstreept door ActiZ Jeugd, GGD GHOR Nederland en het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ).

De landelijke preventieagenda bestaat uit vier pijlers: 1. Verstevigen ouderschap Elk kind verdient de best mogelijke start van zijn leven en een optimale kans op een gezonde en veilige ontwikkeling. Dit vraagt krachtig ouderschap waarin interactie tussen ouder en kind en tussen ouders onderling centraal staat. 2. Veilige hechting ondersteunen Een veilige hechtingsrelatie is van wezenlijk belang voor een gezonde ontwikkeling van een kind. Wanneer een kind een veilige hechtingsrelatie opbouwt met zijn ouders vergroot dat de kans op een ongestoorde, met name sociale en emotionele, ontwikkeling. 3. Bekrachtigen goede gezondheid Alle kinderen worden gescreend op de grootste gezondheidsrisico’s en interventies worden gericht ingezet, waarbij de eerste focus is om te normaliseren. Hierbij wordt, naast fysieke en mentale aspecten van gezondheid, ook gelet op kwaliteit van leven, participeren in de samenleving, goed dagelijks functioneren en zingeving. 4. Versterken weerbaarheid De weerbaarheid van kinderen en jongeren wordt vergroot door een gezonde leefstijl te stimuleren. Om dit te bereiken is het zichtbaar en aanwezig zijn op scholen een fundamentele voorwaarde. De GGD draagt zo bij aan de preventieve basis van de gezondheid van kinderen. Bij de inzet van preventie beoordeelt de GGD steeds wat de meest effectieve wijze is om de gezondheidswinst te bereiken.

Sommige preventiedoelstellingen lenen zich uitstekend om via collectieve interventies te bereiken en bij andere onderwerpen is individuele aandacht of een combinatie vereist. Op deze manier wordt gezondheidswinst bereikt waardoor burgers beter kunnen participeren in de maatschappij en meer zelfredzaam zijn. Vormgeven aan preventie doet de GGD vanzelfsprekend niet alleen; we werken onder meer samen met het lokale jeugdnetwerk, de gemeente, de 1e en 2e lijnszorg en de jeugdhulpverlening. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Jeugdgezondheidszorg (JGZ) werkt vanuit de leidende principes genoemd in de Meerjarenstrategie 2020-2023. Zo is de JGZ een vast onderdeel van de gemeenteteams en investeert ze in netwerksamenwerking. In een gemeenteteam werken de GGD’ers van verschillende afdelingen samen om de behoeften/vraagstukken van hun wijk of gemeente zo goed mogelijk in kaart te brengen en aan te pakken. In een gemeenteteam zijn GGD’ers goed op de hoogte van elkaars werk en elkaars netwerken en kunnen elkaar in stelling brengen. Zij kunnen ieder vanuit het eigen

Programmabegroting 2024

pagina 27 van 107

netwerk signalen optimaal delen en met elkaar meer collectieve oplossingen realiseren. De gemeenteteams bestaan standaard uit een gezondheidsmakelaar Volwassenen, een gezondheidsmakelaar Jeugd en een vertegenwoordiging van de JGZ. ‘Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg’ is één van de strategische thema’s van de GGD uit de meerjarenstrategie. We versterken daartoe onze netwerken en duurzame samenwerking met kinderdagverblijven, peuterspeelzalen, scholen, ouders, 1e en 2e lijn. We investeren in de samenwerking met de sociale wijkteams en werken meer op maat en outreachend om risicokinderen een gezonde basis te bieden. Ontwikkelingen In het speelveld van de JGZ is een aantal relevante ontwikkelingen en trends waarneembaar. Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Om infectieziekten en de gevolgen hiervan terug te dringen, worden regelmatig nieuwe vaccinaties aan het RVP toegevoegd. Voor de uitvoering en de monitoring wordt extra geld gestort in het gemeentefonds. De vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. Het Kabinet heeft besloten om de vaccinatie tegen het rotavirus aan te gaan bieden aan alle pasgeborenen in Nederland en structureel op te nemen in het RVP. Het streven is deze vaccinatie vanaf begin 2024 aan te bieden.

Het landelijk professioneel kader Jeugdgezondheidszorg De kern van het basispakket Jeugdgezondheidszorg bestaat uit het: • systematisch volgen en beoordelen van de ontwikkeling van jeugdigen • tijdig signaleren van problemen en vroegtijdig opsporen van specifieke stoornissen • geven van preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding; ontzorgen en normaliseren • beoordelen of extra ondersteuning, hulp of zorg nodig is en direct de juiste zorg of hulp erbij halen, samenwerken en adviseren. Binnen het basispakket JGZ beschrijft het landelijk professioneel kader (LPK) de JGZ-contacten voor de verschillende ontwikkelingsfasen van een jeugdige, zoals die het beste aangeboden kunnen worden. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toetst op een correcte uitvoering van het LPK. Het LPK is de afgelopen jaren door het NCJ (Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheidszorg) geanalyseerd of het nog steeds voldoet in de huidige tijd. De conclusie van deze analyse is dat er landelijk geen inhoudelijke wijzigingen nodig zijn van het LPK maar wel dat het LPK onvoldoende accuraat is ingevoerd in de verschillende regio's. Dit betekent dat er eerdaags een implementatietraject start dat naar de huidige invullingen van iedere JGZ kijkt.

We weten dat de huidige invulling van JGZ Gelderland-Zuid niet geheel voldoet aan het LPK, maar zijn van mening dat we kwalitatief goede JGZ bieden aan de kinderen in Gelderland-Zuid. Het zou echter kunnen dat de JGZ van GGD Gelderland-Zuid een aanwijzing krijgt van de IGJ om geheel te voldoen aan het LPK. Stijgend Jeugdzorggebruik en de bijdrage van JGZ om dit terug te dringen In 2000 maakte 1 op de 27 kinderen gebruik van jeugdzorg (3,5%), in 2018 was dat 1 op de 8 (12,5%). De JGZ maakt zich zorgen om dit hoge zorggebruik door jongeren en vindt 1 op de 8 kinderen veel te hoog. Het Algemeen Bestuur van de GGD heeft in september 2020 de GGD verzocht om, naast uitvoering van de JGZ-taken uit de Wet publieke gezondheid (Wpg), een (implementatie)plan te ontwikkelen om een bijdrage te leveren aan het terugdringen van het hoge jeugdzorggebruik. In dit plan heeft de GGD zich ten doel gesteld om sterker af te stemmen met en deel te nemen in de relevante netwerken met als doel het normaliserend en preventief denken en handelen te versterken. In lijn met dit doel levert de GGD, ook in 2024, binnen begroting, een bijdrage aan meerdere lokale en/of regionale initiatieven, zoals onder meer: • Volumebeheersing GGZ, Rivierenland (gemeenten Buren, West Betuwe en Neder-Betuwe). • Versterken sociale basis (gemeente Nijmegen). • Gezamenlijk verwijskader (gemeente West Betuwe).

Programmabegroting 2024

pagina 28 van 107

• •

Normaliseren op het VO (gemeente Wijchen). Programmaraad mentale weerbaarheid (Gelderland Zuid).

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2024

Zorgdragen dat kinderen en jongeren lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien (Wpg).

Systematisch volgen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren, ontzorgen en normaliseren.

• • •

Uitvoering Basispakket 0-18. Risicosignalering 0-18. Uitvoering RVP.

Preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding.

•

Ouderbegeleiding bij kwetsbare zwangeren. Ondersteuning bij opvoeding en ouderschap 0-18. Gezondheidsbevordering / het versterken van een gezonde leefstijl 4-18.

• •

•

Samenwerken.

• • •

• •

Adviseren van gemeenten en scholen. Monitoren.

•

•

Interne GGD-brede samenwerking. Netwerkversterking met ketenpartners. Netwerkversterking op en rond scholen. Samenwerking met en binnen gemeenten op het terrein jeugd. Samenwerking met 1e en 2e lijn gezondheidszorg. Afstemming met AZC en ketenpartners rondom nieuwvestigers over JGZtaken. Monitoring en oplevering bruikbare gegevens t.b.v. advisering en verantwoording. Advisering.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Jeugdgezondheidszorg

Lasten Baten Resultaat na belasting

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Realisatie begroting Begroting 2022 2023 2024 12.703 -12.822 -119

13.424 -13.230 194

Programmabegroting 2024

14.450 -14.450 0

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

14.450 -14.450 0

14.450 -14.450 0

14.450 -14.450 0

pagina 29 van 107

3.3

Wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD

3.3.1

Algemene gezondheidszorg

3.3.1.1 Forensische geneeskunde en Toezicht Wmo Wat houdt het in? De gemeenten hebben de rol in het kader van de Wet op de lijkbezorging en het toezicht Wmo beleidsmatig bij de GGD belegd. Met de invulling van deze rollen ondersteunt de GGD gemeenten, Rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de forensische geneeskunde en Wmovoorzieningen (Toezicht Wmo ook voor gemeente Mook en Middelaar). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2020-2023 Gemeenten worden geholpen om te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers van de betreffende voorzieningen erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen betreffen: Forensische geneeskunde • Door landelijk verhoogde kwaliteits- en opleidingseisen is een grote schaarste ontstaan aan forensisch geneeskundigen. Het lukt de GGD nog maar moeizaam om dienstroosters voor forensische geneeskunde rond te krijgen. De IGJ, OM en Politie zijn in eerdere jaren gewaarschuwd dat dit op enig moment niet meer lukt (‘code zwart’). Ook in 2024 blijft dit risico aanwezig. • De samenwerking op forensisch gebied wordt in 2023 verder vormgegeven. Het streven is dat, mits de juiste financiële en andere randvoorwaarden aanwezig zijn, op 01-01-2024 GGD NOG als Centrum GGD de Forensische Geneeskunde in zijn geheel overgenomen heeft voor regio OostNederland.

De regionale samenwerking zal vormgegeven worden op niveau van de politieregio’s. Voor onze regio is dat op niveau van Oost c.q. de provincies Gelderland en Overijssel. In 2023 wordt uitgewerkt hoe de financiële en bestuurlijke verantwoordelijkheden van gemeenten in Gelderland-Zuid c.q. GGD Gelderland-Zuid zich zullen gaan verhouden tot deze regionale samenwerkingsstructuur. Aan het uitwerken van deze samenwerking zijn incidentele kosten verbonden. • De schaarste aan forensisch artsen zorgt net als in 2022 en 2023 voor een aanzienlijk financieel risico. Vooral de opdrijvende werking die deze schaarste op de tarieven voor ZZP’ers heeft, speelt hierin een grote rol. Wmo-toezicht • Doorgaande ontwikkeling van het Wmo-toezicht in aansluiting op de vormgeving van de Wmovoorzieningen in Gelderland-Zuid. • Invulling geven aan de opdracht van Centrumgemeente Nijmegen om de achterstanden in het signaalgestuurd toezicht in te lopen en knelpunten - door te beperkte capaciteit - op te lossen. Voor de jaren 2022-2024 zijn hierdoor extra middelen beschikbaar gesteld (deze zijn verwerkt in onderhavige begroting).

Programmabegroting 2024

pagina 30 van 107

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Bijdragen aan Bieden van continue kwaliteitsborging foren- beschikbaarheid en sische opsporing en inzet van forensisch Wmo-diensten. geneeskundige expertise voor lijkschouw (Wet op de lijkbezorging).

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2024 • Uitvoering van lijkschouwen bij vermoeden van niet-natuurlijk overlijden en euthanasie door GGD NOG.

Toezicht op de kwaliteit van maatschappelijke ondersteuning Wmo 2015 (Wmo).

Kwaliteitstoezicht bij Wmo-voorzieningen: • Toezicht naar aanleiding van meldingen van calamiteiten en geweldsincidenten. • Signaalgestuurd toezicht.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000,-

Algemene Gezondheidszorg

Lasten Baten Resultaat na belasting

3.3.2

Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Gewijzigde Realisatie begroting Begroting 2022 2023 2024 885 -853 32

915 -908 7

955 -955 0

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

955 -955 0

955 -955 0

955 -955 0

Bijzondere Zorg

Wat houdt het in? De afdeling Bijzondere Zorg bestaat uit twee onderdelen: 1. Het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ), inclusief het Interventieteam. Dit biedt ondersteuning aan sociaal kwetsbare mensen, die niet direct om zorg vragen, maar deze wel nodig hebben: de zogenaamde OGGZ-doelgroep (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg). Het werkgebied is de regio Gelderland-Zuid en de gemeente Mook en Middelaar, behalve de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Dit betreft een uniforme taak van de GGD. MBZ heeft daarnaast meerdere facultatieve taken; deze worden beschreven in het hoofdstuk ‘werkveld specifiek’ (facultatief). 2. De Centrale toegang voor Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang. Dit betreft een facultatieve taak voor alle gemeenten in Gelderland-Zuid en de gemeenten Mook en Middelaar en Gennep (Gennep alleen maatschappelijke opvang), behalve de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Deze wordt beschreven in het hoofdstuk ‘werkveld specifiek (facultatief’). De wettelijke grondslag voor de taken van Bijzondere Zorg is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en voor een klein deel de Wet verplichte GGZ (Wvggz). Voor een beschrijving van de producten van de afdeling Bijzondere Zorg wordt verwezen naar de website van de GGD: https://ggdgelderlandzuid.nl/professionals/gemeenten/ggd-engemeente/productenboeken/

Programmabegroting 2024

pagina 31 van 107

Samenhang met meerjarenstrategie 2020-2023 GGD Gelderland-Zuid (en dus ook de afdeling Bijzondere Zorg) werkt voor de uitvoering van de taken vanuit de twee leidende principes uit de meerjarenstrategie: aansluiting bij de gemeenten en de netwerkaanpak. Daarnaast zet Bijzondere Zorg in op het strategisch thema ‘Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid’. Voor MBZ en Centrale toegang betekent dat het volgende: • MBZ en de Centrale toegang beschermd wonen en maatschappelijke opvang hebben per gemeente een aandachtsfunctionaris, die de verbinding maakt met het lokale veld c.q. de gemeente. • MBZ opereert op het snijvlak van zorg en openbare orde en veiligheid. Door samenwerking met lokale netwerken en zorg- en veiligheidspartners kunnen sociale veiligheidsproblemen van inwoners van Gelderland-Zuid vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. • MBZ investeert in een goede aansluiting tussen de geestelijke gezondheidszorg en de openbare geestelijke gezondheidszorg. • De monitors van Bijzondere Zorg en de Centrale toegang bieden informatie over de doelgroep en de trajecten van de afdeling Bijzondere Zorg (zie ook het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA)). • Op basis van de informatie in de monitors heeft Bijzondere Zorg een signalerende rol richting de gemeenten en kan gericht advies worden geven.

Ontwikkelingen Stijging aantal trajecten bij MBZ Het aantal trajecten bij MBZ is in de afgelopen jaren sterk toegenomen: van bijna 1200 trajecten in 2018 naar ruim 2000 trajecten in 2022. De stijging zit vooral in trajecten die vallen onder het uniforme deel van de taakuitvoering van MBZ: Consultatie en advies en Bijzondere zorg-trajecten. De GGD is in gesprek met de gemeenten om regionale afspraken te maken over de samenwerking tussen MBZ en het lokale veld, zodat de minder complexe meldingen sneller kunnen worden overgedragen naar het lokale veld of de situatie minder escaleert. Het doel is dat de cliënt sneller de juiste hulp krijgt. De verwachting is dat het aantal trajecten en de doorlooptijd bij MBZ op termijn vermindert. De insteek is om met de gemeenten te komen tot structurele oplossingen. Afhankelijk van deze oplossingen en totdat de effecten hiervan zichtbaar worden, is financiering van de trajecten nodig; deze is opgenomen in de begroting. Woonplaatsbeginsel Onderdeel van de doordecentralisatie van beschermd wonen van centrumgemeenten naar alle gemeenten is de invoering van het woonplaatsbeginsel. Hiermee wordt geregeld dat alle gemeenten verantwoordelijk zijn voor beschermd wonen voor de eigen inwoners. Het wetsvoorstel Woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen is in januari 2023 ingediend bij de Tweede Kamer. Naar verwachting gaat de wet in op 1 januari 2024.

Het woonplaatsbeginsel zal een flinke impact hebben op de werkwijze van de centrale toegang. De ontwikkelingen rondom het woonplaatsbeginsel worden nauwgezet gevolgd, zodat op tijd wordt begonnen met de voorbereidingen die nodig zijn om hieraan uitvoering te geven. Overige landelijke ontwikkelingen In juli 2022 verscheen de Kamerbrief Aanpak voor personen met verward en onbegrepen gedrag van de Ministeries van Justitie en Veiligheid en Langdurige Zorg en Sport. De aanpak richt zich in de komende tijd op het intensiveren van de samenwerking tussen politie en ggz, zodat mensen tijdig de juiste zorg en ondersteuning krijgen en niet onnodig in aanraking komen met politie en justitie. In december 2022 hebben de Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Armoedebeleid en Volkshuisvesting het ‘Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis’ gepresenteerd. Dit plan moet er voor zorgen dat in 2030 dakloosheid is beëindigd.

Programmabegroting 2024

pagina 32 van 107

Beide beleidslijnen raken de taakuitvoering van Bijzondere Zorg. Bijzondere Zorg volgt de ontwikkelingen en gaat met de gemeenten in gesprek over wat dit concreet betekent voor de regio Gelderland-Zuid. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de OGGZ-taken (Wmo).

Operationeel doel Het voorkomen en verminderen van sociale uitsluiting van kwetsbare mensen die vaak meervoudige problemen hebben (OGGZ) door vroegtijdig signaleren en beïnvloeden van risicofactoren en beschermende factoren (Wmo).

Sluitend netwerk (psychisch) kwetsbare mensen.

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2023 • Aanname van meldingen (meldpunt). • Consultatie en Advies. • Triage van de melding: beoordelen van de gezondheids-, zorg- en overlastsituatie. • Uitvoering van trajecten en toeleiding naar reguliere zorg. • •

Dak- en thuislozen gedurende de winterperiode op een verantwoorde wijze opvangen.

•

•

•

Systematisch volgen van kwetsbare groepen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren en bijstellen. Het in kaart brengen van de omvang van kwetsbare groepen.

•

•

Coördinatie Interventieteams (IVT). Deelname medewerkers Bijzondere Zorg aan IVT. Monitoring van de gevoelstemperatuur in de periode van 1 november tot 1 mei. Start en beëindiging van de winteropvang op basis van de gevoels-temperatuur en communicatie met ketenpartners hierover. Coördinatie, evaluatie en bijstelling van de samenwerkingsafspraken in het regionale protocol winteropvang met ketenpartners. Bijdrage aan de uitvoering en doorontwikkeling van de OGGZ-monitor. Informatie en advies over kwetsbare groepen aan de gemeenten.

Het verstevigen van de signalerende en adviserende rol van MBZ aan gemeenten, zodat gemeenten meer/beter kunnen inzetten op preventie.

Programmabegroting 2024

pagina 33 van 107

Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de taken in het kader van de Wvggz

Het bieden van een hoorfunctie voor personen bij wie het voornemen is om een crisismaatregel te nemen.