bijlage 02: Concept begroting GGD GZ 2024 en begrotingswijziging 2023
Tekst van het document
GGDDirectiemail <GGDdirectie@ggdgelderlandzuid.nl> Thursday, March 30, 2023 3:18:48 PM Frans Houben; mbettink@buren.nl; M.Peters@culemborg.nl; Gérard de Wildt; Irma van de Scheur; Rob Engels; a.sorensen@maasdriel.nl; hdijkhuizen@nederbetuwe.nl; Cilia Daemen; ckreuk@tiel.nl; rreuvers@westmaasenwaal.nl; Bea Schouten; kbouchtaoui@zaltbommel.nl; Frank Dillerop; Jan.de.Geus@westbetuwe.nl; peter@seesing.com Cc: Secretaresses bestuur Beuningen; bestuur@buren.nl; secretariaat@culemborg.nl; verbonden.partijen@culemborg.nl; Bestuurssecretariaat Druten; Bestuurssecretariaat Berg en Dal; Bestuurssecretariaat Heumen; t.vanheumen@maasdriel.nl; bestuurssecretariaat@nederbetuwe.nl; Secretariaat Wethouder Daemen; bestuur@tiel.nl; Bestuurssecretariaat West Maas en Waal; Gabina Jetelinova; ajverhoeven@zaltbommel.nl; Bestuurssecretariaat Mook en Middelaar; bestuurssecretariaat@westbetuwe.nl; Moniek Pieters; GGDDirectiemail; Jules van Wijngaarden; Rob de Haan; archief Subject: Concept begroting GGD GZ 2024 en begrotingswijziging 2023 Attachments: 2023 - brief raden concept begroting GGD GZ 2024 en begrotingsw. 2023 - 30.03.2023.pdf; Concept Programmabegroting 2024 GGD GZ versie 1.0.pdf; Overzicht opmerkingen gemeenten nav Kaderbrief 2024.pdf From: Sent: To:
Geachte leden van het Algemeen Bestuur van GGD Gelderland-Zuid, Onderstaande stukken zijn zojuist verzonden aan de raden van de gemeenten die participeren in de GR GGD Gelderland-Zuid. Hierbij ontvangt u deze documenten ter kennisname. • Begeleidende brief aan de Raden, d.d. 30 maart 2023 met kenmerk GGD/DIR/23/2560/MP
• Concept Begroting 2024 GGD Gelderland-Zuid • Overzicht opmerkingen gemeenten n.a.v. Kaderbrief 2024 en reactie GGD Gelderland-Zuid. Met vriendelijke groet, drs. Jules van Wijngaarden Directiesecretaris / Manager Directiebureau T 088 – 144 72 45 / 06 – 109 35 971 E jvanwijngaarden@ggdgelderlandzuid.nl
GGD Gelderland-Zuid Postbus 1120 | 6501 BC Nijmegen T (088) 144 72 97 www.ggdgelderlandzuid.nl
BBB
GGD Gelderland Zuid
De raden van de gemeenten die participeren in de Gemeenschappelijke Regeling GGD Gelderland-Zuid
ons kenmerk: GGD/Dl R/23/2560/MP uw kenmerk: datum: 30 maart 2023 onderwerp: Conceptbegroting GGD 2024 en de begrotingswijziging 2023
afdeling: Directie contactpersoon: Moniek Pieters doorkiesnummer: (088) 144 7102 e-mail: GGDdirectie@Qqdqelderlandzuid.nl
Geachte Raad, Overeenkomstig artikel 31 lid 1 van de gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland-Zuid, stuurt het Dagelijks Bestuur u hierbij de concept Programmabegroting GGD 2024, inclusief de begrotingswijziging 2023. De Programmabegroting GGD 2024 beschrijft de ontwikkelingen, doelstellingen en speerpunten voor de verschillende productgroepen van de GGD voor het jaar 2024, inclusief de financiële vertaling daarvan. De indeling van de begroting is ten opzichte van de vastgestelde begroting 2023 niet gewijzigd. Op 13 oktober 2022 heeft het Dagelijks Bestuur (DB) de Kaderbrief 2024 gestuurd aan de raden van de deelnemende gemeenten. Hiermee informeerde het DB de raden in hoofdlijnen over de inhoudelijke ontwikkelingen voor het jaar 2024 van GGD Gelderland-Zuid, de financiële uitgangspunten en de risico's voor 2024. Alle deelnemende gemeenten (14) hebben, naar aanleiding van de Kaderbrief 2024, een zienswijze gestuurd. Deze zienswijzen hebben wij verwerkt in voorliggende begroting. Een overzicht van de zienswijzen per gemeente is opgenomen in de bijlage. Hierin is ook te lezen op welke manier het DB de zienswijze heeft verwerkt in de concept Programmabegroting GGD 2024. Een voorbeeld hiervan is het voldoen aan het Landelijk Professioneel Kader (LPK) voor de Jeugdgezondheidszorg. Dit zou een investering vragen van circa € 700.000 per jaar.
Vrijwel alle gemeenten geven aan dit vooralsnog niet op te willen nemen. Het DB heeft dit punt, naar aanleiding van de zienswijzen, niet opgenomen in de begroting 2024. Pas na een eventuele aanwijzing van de IGJ zal de GGD geheel gaan voldoen aan het LPK, met een daarbij horende kostenuitzetting tot gevolg.
Centraal postadres
Hoofdvestigingen
Postbus 1120
GGD Gelderland-Zuid
6501 BC Nijmegen www.ggdgelderiandzuid.nl
Regio Nijmegen (Nijmegen)
info@ggdgelderlandzuid.nl
Rivierenland (Tiel)
Bezoekadres Regio Nijmegen Groenewoudseweg 275 6524 TV Nijmegen T: (088) 144 71 44 F: (024) 322 69 80
BIC/SWIFT: RABONL2U IBAN: NL56.RABO.030.73.24.826 BTW: NL8003.34.930.B01 KvK: 09212724
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 2 van 12
Begrotingswijziging 2023 en Programmabegroting GGD 2024 De wijzigingen ten opzichte van de vastgestelde begroting 2023 worden hieronder weergegeven. Dit doen we in twee stappen: A. Begrotingswijziging 2023 (van de vastgestelde begroting 2023 naar de gewijzigde begroting 2023) B. Conceptbegroting 2024 (van gewijzigde begroting 2023 naar conceptbegroting 2024).
A. Begrotingswijziging 2023 Het DB heeft eerder een begrotingswijziging 2023 aangekondigd. Eind 2022 heeft het Algemeen Bestuur (AB) ingestemd met het procesvoorstel om een begrotingswijziging in te dienen voor het verhogen van de gemeentelijke bijdrage voor 2023 en verder, ter dekking van het te verwachten tekort voor 2023 als gevolg van prijsstijgingen. De begrotingswijziging 2023 bestaat uit twee onderdelen, te weten: a. Looncompensatie b. Prijsstijgingen. Deze worden hieronder toegelicht. Ad. a. Werkgevers en vakbonden hebben 21 februari jl. een principeakkoord over de nieuwe Cao's voor de gemeentelijke sector bereikt. Het akkoord geldt voor 12 maanden. De Cao Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (SGO), waar de GGD toe behoort is/wordt hiervan afgeleid. Werkgevers en vakbonden leggen het akkoord voor aan hun achterbannen. In de nieuwe Cao's is een salarisstijging voor iedereen afgesproken, waarbij de nadruk ligt op medewerkers in de eerste schalen in het loongebouw. De stijging voor de GGD varieert gemiddeld van ruim 12% in schaal 5 en bijna 7% in schaal 11. Ook zijn afspraken gemaakt over verlof, thuiswerkvergoeding en andere secundaire arbeidsvoorwaarden. Samen komt dit uit op een ioonsomontwikkeling (incl. secundaire arbeidsvoorwaarden en sociale premies) van 9,92%.
In de begroting 2023 was reeds een verhoging van 2,00% opgenomen, waardoor het verschil uitkomt op bijna 8%. Dit betekent een bedrag van € 1.621.970. Bovengenoemde component van de begrotingswijziging 2023 geldt natuurlijk ook voor de facultatieve dienstverlening en dienstverlening o.b.v. facturen, die de GGD biedt aan onder andere gemeenten. Voor dit deel zijn contracten afgesloten met daarin afspraken over de tarifering. Maar ook daar zit een tekort in. Het DB heeft 23 maart jl. ingestemd dat de GGD, t.b.v. de compensatie voor prijsstijgingen, lopende het jaar 2023 de uurtarieven 2023 aanpast voor de facultatieve dienstverlening en dienstverlening o.b.v. facturen met 8%. Ad b. Zoals aangegeven in de Kaderbrief 2024 zijn er over de hele linie forse prijsstijgingen. Tijdens het opstellen van de begroting 2023 in het le kwartaal van 2022 waren deze prijsstijgingen nog niet te voorzien. Momenteel vallen aanbestedingstrajecten fors hoger uit en kondigen leveranciers prijsindexeringen aan gebaseerd op diverse indexcijfers, zoals het CPI-percentage. Ter illustratie: het CPI-percentage voor heel 2022 bedraagt 10%, terwijl in de begroting 2023 een indexcijfer van 1,90% voorzien was. Er zijn echter ook contracten die voor een bepaalde tijd vastliggen waardoor prijzen nog niet stijgen.
In de begrotingswijziging 2023 zijn alleen de werkelijke stijgingen opgenomen op basis van de onderliggende contracten. Er zijn dus alleen feitelijke stijgingen opgenomen en alleen het verschil ten opzichte van de index van 1,90% ten opzichte van de begroting 2023. Dit gaat om een bedrag van € 397.343. Doordat alleen feitelijke stijgingen zijn opgenomen, is de kans reëel dat volgend jaar ook een begrotingswijziging noodzakelijk is. Gemeenten worden gecompenseerd voor prijsstijgingen.
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 3 van 12
Samenvattend:
De begrotingswijziging 2023 door wijzigingen Cao en prijsstijgingen betreft €2.019.343. Begroting
Cao verhoging en prijs stijgingen
Gewijzigde begroting
Gemeenten
2023
2023
2023
Berg en Dal
1.506.113
Beuningen
137.435
1.643.548
1.126.492
102.894
1.229.386
968.153
81.566
1.049.719
1.046.631
88.178
1.134.809
Druten
812.145
74.182
886.327
Heumen
711.014
64.881
775.895
Buren Culemborg
Maasdriel
906.764
69.207
975.971
Neder-Betuwe
1.075.276
98.123
1.173.399 10.985.450
Nijmegen
10.283.552
701.899
Tiel
1.500.834
126.445
1.627.279
West Betuwe
1.845.650
155.496
2.001.146
West Maas en Waal
842.069
76.915
918.984
Wijchen
1.762.146
160.956
1.923.102
Zaltbommel
1.062.400
81.167
1.143.567
25.449.239
2.019.343
27.468.582
Totalen
B. Conceptbegroting 2024 Hieronder worden de ontwikkelingen m.b.t. de conceptbegroting 2024 beschreven en de wijze waarop deze zijn verwerkt in de begroting. De ontwikkelingen/wijzigingen zijn als volgt gecategoriseerd: Continuering 2023 t.b.v. begroting 2024 Autonome / onvermijdelijke ontwikkelingen Ontwikkelingen m.b.t. versterken van de organisatie Incidentele ontwikkelingen.
2.1 Continuering 2023 t.b.v. begroting 2024 Voor een tweetal posten (stijgende instroom Bijzondere Zorg en data- en informatiegestuurd werken) die incidenteel zijn opgenomen in de begroting 2023 wordt voorgesteld om deze te continueren in de begroting 2024. De bijdrage van gemeenten stijgt niet ten opzichte van 2023 (behoudens indexering). Daarnaast is het product Nu Niet Zwanger opgenomen in de uniforme bijdrage. Alle gemeenten nemen dit product reeds af in 2023 via een facultatieve bijdrage. 2.1.1 Stijgende instroom Bijzondere Zorg
In de afgelopen jaren is het aantal uniforme trajecten dat Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) uitvoert fors toegenomen: van 742 in 2018 naar 1.517 in 2022 (de formatie is nog gebaseerd op de aantallen uit 2018). 1 Uniforme trajecten MBZ
2018
2019
2020
2021
20221
Consultatie en advies Bijzondere Zorg-trajecten inclusief trajectregie
245 497
229 810
325 1.117
787 624
948 569
Totaal
742
1.039
1.442
1.411
1.517
In het AB is afgesproken dat er extra geld gaat naar de GGD t.b.v. verhoogde instroom in 2022 en 2023; dit is geregeld in de begrotingswijziging 2022 en in de vastgestelde begroting 2023 (€ 300K in
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 4 van 12
2023). Tevens is afgesproken door de gemeenten dat gewerkt wordt aan het terugdringen van het aantal trajecten bij MBZ, vanuit het perspectief dat de cliënt zo snel mogelijk de juiste hulp en reguliere zorg krijgt. Hiervoor is een gemeentelijke werkgroep gestart. De gemeentelijke werkgroep heeft samen met de GGD een analyse gemaakt van onder andere de toenemende instroom. Er zijn oplossingsrichtingen uitgewerkt en besproken in het RAO GGD. Het streven is om regionale afspraken te maken over de samenwerking tussen MBZ en het lokale veld, met als doel dat: de minder complexe meldingen sneller kunnen worden overgedragen van MBZ naar het lokale veld. MBZ eerder wordt ingeschakeld door het lokale veld om te voorkomen dat een situatie escaleert. de cliënt daardoor sneller de juiste hulp krijgt. en dat het aantal trajecten en de doorlooptijd bij MBZ op termijn verminderen. Om tot deze afspraken te komen heeft de werkgroep subregionale bijeenkomsten georganiseerd met uitvoerende medewerkers van alle gemeenten en MBZ. De werkgroep vertaalt in het eerste kwartaal van 2023 de opbrengst naar regionale samenwerkingsafspraken. Naar verwachting worden de effecten van de afspraken in het laatste kwartaal van 2023 geëvalueerd. In de analyse is geconcludeerd dat het maken van afspraken tussen MBZ en de gemeenten niet vanzelfsprekend leidt tot een gedragsverandering.
Het vraagt een cultuuromslag. Tegelijkertijd is in de analyse geconstateerd dat er ook oorzaken van de stijging van BZ-trajecten te benoemen zijn, die buiten de invloedsfeer van gemeenten en MBZ liggen, zoals de wachtlijsten bij de GGZ. De verwachting is dat de oplossingsrichtingen op termijn leiden tot een afname van trajecten, maar niet volledig tot het niveau van 2018. In 2022 en 2023 hebben de gemeenten het tekort bij MBZ gedekt door middel van een incidentele extra bijdrage. Consequenties voor de begroting Het tekort voor 2024 (€ 312.800) wordt eenmalig gedekt/gefinancierd uit de reserve Beschermd Wonen (in beheer bij Centrumgemeente Nijmegen). Dat betekent dat de andere gemeenten een meevaller hebben. Doordat het tekort, dat voor een groot deel een structureel karakter heeft, al meerdere jaren op rij wordt opgelost met incidentele middelen, bestaat het risico op frictiekosten (in verband met de maximale verlenging van arbeidscontracten). 2.1.2 Data- en ïnformatiegestuurd werken
Datagestuurd werken voor de GGD is van belang om de taken effectiever en efficiënter uit te voeren, nu en in de toekomst. We zien duidelijke opbrengsten bij het ontwikkelen en gebruik van dashboards. De opbrengsten zijn zowel voor de GGD interne organisatie van belang (sturing op resultaat, optimalisatie bedrijfsprocessen), als voor de inwoners (samenhangende zorg, snelle feedback loops) en voor de gemeenten (inzicht in in- door- en uitstroom, bijvoorbeeld bij Veilig Thuis en Toegang BW/MO) waarop beleidsbeslissingen kunnen worden gebaseerd. In onze rol als proactieve kennispartner geeft datagestuurd werken beter inzicht in samenhangende gezondheidsgegevens. Het helpt de gezondheidsmakelaars bij het adviseren van gemeenten en het organiseren van preventie in het sociale domein. Het ondersteunt de gemeenten bij het maken van keuzes in het lokale (preventieve) gezond- en veiligheidsbeleid. Ook gemeenten zijn bezig met dataen informatiegestuurd werken. De GGD levert cijfers uit de gezondheidsmonitors. Deze informatie kunnen we verder analyseren en verrijken met andere databronnen. Deze bronnen bestaan uit open data, maar ook uit data vanuit de werkvelden van de GGD, zoals jeugdgezondheidszorg, Bijzondere Zorg, Veilig Thuis etc., of data van gemeenten. Door samen met gemeenten op te trekken, kunnen we thematisch relevante data met elkaar combineren.
Denk bijvoorbeeld aan gegevens over de gezondheid/eenzaamheid van ouderen koppelen aan kenmerken van een wijk en aan de inzet van een
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 5 van 12
casemanager dementie. Of door verwijzingen vanuit onze jeugdartsen te koppelen aan inzichten van jeugdhulpverlening en jeugdzorg en aan inkoopgegevens van de gemeente. Verder zet het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) in op de dóórontwikkeling van een stevige kennisinfrastructuur om de publieke gezondheid in de (sub)regio's te versterken. Vanuit het IZA wordt ingezet op het ontwikkelen van regioplannen op basis van onder andere regiobeelden. En in het GALA worden gemeenten gestimuleerd om - middels de GGD - gebruik te maken van lokale en regionaal afgestemde data over de lokale en regionale gezondheidssituatie. Relatie Meerjarenstrategie en (zienswijze op) Kaderbrief 2024 In de Meerjarenstrategie 2020 - 2023 wordt 'Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven' benoemd als één van de strategische thema's. Het DB heeft aangegeven dat een structurele investering in data-specialistische kennis en infrastructuur van belang is voor de taakuitvoering van de GGD. In de zienswijzen van gemeenten op de Kaderbrief 2024 geven gemeenten aan dit een belangrijk thema te vinden. Een aantal gemeenten is positief, zij zien toegevoegde waarde van het doorontwikkelen van informatiegestuurd werken bij de GGD. Een aantal gemeenten vraagt of het bedrag van € 175.000 naar beneden kan worden bijgesteld, omdat er al dashboards zijn ontwikkeld.
Een enkele gemeente verzoekt de GGD om de ambities op dit gebied uit te stellen. Consequenties voor de begroting 2024 Het gevraagde structurele bedrag voor data en informatiegestuurd werken (€ 175.000 + index) bestaat uit kosten voor inzet van dataspecialisten (€ 120.000) en voor data-tooling en -licenties, zoals Power BI, Swing, servers en rekencapaciteit voor data-analyse en verwerking (€ 55.000). Het betreft een absolute minimale basis om datagestuurd werken mogelijk te maken. Dit betekent dat de bijdrage niet wijzigt ten opzichte van de begroting 2023 (behoudens indexatie).
2.1.3 Nu Niet Zwanger
Nu Niet Zwanger helpt hulpverleners om met hun cliënten een open en eerlijk gesprek aan te gaan over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Zij ondersteunen hun cliënten (m/v) in een kwetsbare situatie om een bewuste keuze te maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger worden. Het programma NNZ staat voor respectvolle manier van werken waarbij er nooit sprake is van gedwongen keuze. Het programma voorkomt onnodige instroom en verkort wachtlijsten in de jeugdzorg en leidt tot een aanzienlijke besparing van kosten voor gemeenten. Waarom nu inzetten op Nu Niet Zwanger in de regio Nadat NNZ in de afgelopen jaren In een deel van de gemeenten met beperkte middelen is uitgevoerd is nu het moment om het programma regionaal te gaan implementeren volgens de richtlijnen van het landelijke programma met de bijbehorende financiering. In 2023 nemen alle deelnemende gemeenten (en Mook en Middelaar) op facultatieve basis deel aan NNZ. We verminderen de instroom in de Jeugdzorg De doelgroep van NNZ is vaak al in beeld bij diverse hulpverleners. Door onbedoelde zwangerschap in een voor hen kwetsbare situatie te voorkomen, worden de problemen van de cliënt niet nóg complexer en hoeft er geen extra (jeugd)hulp te worden gestart. Dit bespaart veel leed én kosten.
Mede daarom is NNZ opgenomen in het actieprogramma Kansrijke Start en is het een effectieve preventieve aanpak voor de conceptie. We voorkomen dat de problemen van de cliënt en in de keten complexer worden. NNZ werkt volgens een 'train de trainer' principe. Kostenbesparing van € 600.000 perjaar Als alle gemeenten deelnemen is de kostenbesparing minimaal € 600.000 perjaar. In de daaropvolgende jaren neemt dit bedrag cumulatief toe. In 2018 is in opdracht van de VNG een
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 6 van 12
Maatschappelijke Kosten en Baten Analyse (MKBA) uitgevoerd. Op basis van deze berekeningen heeft NNZ, ondanks de beperkte deelname in de regio, tot nu toe jaarlijks gemiddeld een kostenbesparing van minimaal € 368.280 opgeleverd, in het eerste jaar. Cumulatief is het aanzienlijk meer. Onze ervaring is dat in diverse casuïstiek ook de kosten voor pleegzorg, zware gezinsondersteuning, OTS en zelfs uithuisplaatsing zijn voorkomen (de kosten hiervan kunnen per cliënt in het eerste jaar na de geboorte oplopen tot circa € 53.000). Om de besparing van € 600.000 per jaar (cumulatief oplopend met € 600.000 per jaar) te realiseren is een bijdrage van € 233.417 nodig (dit is nagenoeg gelijk aan de facultatieve lasten in 2023).
2.2 Autonome/onvermijdelijke ontwikkelingen Voor een aantal onderwerpen wordt door de GGD een extra bijdrage gevraagd, omdat de GGD niet gecompenseerd wordt voor ontwikkeling van het aantal inwoners in de regio. De inwoneraantallen worden alleen gebruikt als verhoudingsgetal voor de verdeling van de kosten. Hierdoor is er geen ruimte voor het absorberen van autonome ontwikkelingen. Er is een aantal niet of zeer beperkt beïnvloedbare stijgingen die voortkomen uit bestaande dienstverlening of bestaand beleid. Bijvoorbeeld een hogere instroom, (nieuwe) wet- en regelgeving of onvermijdelijke/noodzakelijke uitzettingen in verband met toename van het inwoneraantal in de regio en de toenemende krapte en concurrentie op de arbeidsmarkt. De financiering van de genoemde onderwerpen zijn noodzakelijk om het huidige takenpakket uit te kunnen voeren. 2.2.1 Indexering
De uniforme bijdrage is geïndexeerd met 5,32% conform vastgestelde methodiek door het Algemeen Bestuur. De volledige berekening is opgenomen in de begroting. Totaal stijging lasten € 1.461.331. 2.2.2 Crisisplan GGD
De GGD heeft een rol in de rampenhulpverlening. Het GGD Crisisplan is bedoeld voor alle buitengewone situaties (rampen en crises) die de GGD kunnen raken en die niet regulier kunnen worden opgelost. In deze situatie is afstemming en coördinatie noodzakelijk. Ten behoeve van het werken met dit Crisisplan is Opleiden, Trainen en Oefenen van cruciaal belang. Door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) is in de afgelopen jaren een lager budget beschikbaar gesteld voor de financiering van Opleiden Trainen en Oefenen (OTO) ten behoeve van crisisbestrijding. In 2023 vangt de GGD noodgedwongen het tekort binnen eigen begroting op, aangezien dit pas bekend werd na de Kaderbrief 2023. Relatie (zienswijze op) Kaderbrief 2024 In de Kaderbrief 2024 is het tekort op deze post benoemd. Opleiden, trainen en oefenen en de coördinatie hiervan, zijn essentieel voor de crisisparaatheid van de GGD. Uit de zienswijzen van gemeenten op de Kaderbrief 2024 blijkt breed draagvlak. Totaal stijging lasten € 40.000. 2.2.3 Wet en Regelgeving
Door wijzigingen in wet- en regelgeving is versterking van een aantal functies onvermijdelijk en noodzakelijk: a) Informatiebeheer en informatiemanagement en b) Juridische expertise. Hieronder worden deze onderwerpen toegelicht.
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 7 van 12
a) Informatiebeheer en Informatiemanagement
In 2024 worden er diverse nieuwe eisen aan de GGD gesteld: ■ Archiefwet. (1) Om naleving van wet- en regelgeving te borgen dient de GGD (na toetsing door de archiefinspectie) te beschikken over een integraal overzicht van processen, documenten, bewaartermijnen en metadata; een zogeheten Documentair Structuurplan (DSP). Deze moet aangeschaft, ingericht en structureel onderhouden worden. Daarnaast dient het taakarchief geborgd te worden in procesapplicaties. (2) Ook geeft de archiefinspecteur aan dat er een visie ontwikkeld moet worden op het terrein van opzetten, inrichten, beheren en bewaken van de informatie- en archiefhuishouding. (3) De Archiefwet 2020 wordt in 2024 van kracht; deze wet dient geïmplementeerd te worden. ■ Wet open overheid (Woo). Deze wet brengt een groot aantal verplichtingen met zich mee op het terrein van actieve openbaarmaking van informatie, en tot het aanstellen van een Woocontactpersoon. Gemeenten ontvangen compensatie van de meerkosten die zij maken in verband met de uitvoering van de Woo, inclusief die voor GR'en. * Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz).
In 2024 dient deze te worden geïmplementeerd, met als belangrijkste onderdelen de implementatie van nieuwe authenticatiemiddelen om bij cliëntgegevens te komen (vervanging van ÜZI-certificaten) en het verplicht realiseren van veilige digitale toegang voor cliënten tot hun gegevens middels de ToegangsVerleningsService (TVS) en de implementatie van Europese e-IDAS verordening. * De aansluiting op landelijke registers en voorzieningen om via één bronsysteem, één gestandaardiseerd uitwisselingssysteem en één waarheid te werken. Dit bevordert de efficiëntie en effectiviteit binnen onze primaire werkprocessen. Voorbeelden van aansluitingen zijn het landelijke Zorg Adresboek (Zorg-AB) en MITZ (gestandaardiseerde landelijke elektronische toestemmingsvoorziening voor de zorg). ■ Als gevolg van het landelijk coalitieakkoord moet ook de GGD de data uit haar applicaties gaan ontsluiten naar een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO), zodat geborgd wordt dat elke cliënt eigenaar is van zijn eigen (gezondheids)gegevens. Dit vraagt onontkoombare structurele investeringen in capaciteit en in aanschaf en implementatie van verschillende applicaties, waaronder een DSP. b) Juridische expertise
Het aantal procedures, overeenkomsten en dergelijke waar juridisch advies voor nodig is, stijgt sterk. Dat komt onder andere door de toename van wet- en regelgeving - waaronder de Wet open overheid (zie boven) en de AVG - maar ook doordat wetten snel wijzigen. Daarnaast zijn we bezig met nieuwbouw. Ook is de GGD de laatste jaren fors gegroeid (zie onder bij 'bedrijfsvoering'), waaronder door Veilig Thuis, waardoor het aantal (klachten- en bezwaarschriften)procedures en overeenkomsten met netwerkpartners en leveranciers is toegenomen. Door dit alles worden de risico's op (financiële) claims voor de GGD groter. Het werk dat dit met zich meebrengt vraagt terdege expertise. De uitbreiding van de juridische capaciteit met 0,89 fte is vele malen goedkoper dan de inhuur van (dure) advocatenkantoren waarbij tarieven oplopen tot 450 euro per uur. De jurist adviseert het management m.b.t. het juridische aspect op onder andere het terrein van patiëntendossiers, gegevensdeling, bij gerechtelijke procedures, klachten en actieve openbaarmaking, mede in het kader van Woo-verzoeken. Relatie (zienswijze op) Kaderbrief 2024 De noodzaak van goed informatiebeheer en informatiemanagement, en de daarbij horende structurele investeringen in capaciteit en aanschaf/implementatie van verschillende applicaties, is in de Kaderbrief 2024 genoemd.
Daarnaast wordt ook de noodzaak van uitbreiding van de juridische functie in de Kaderbrief 2024 genoemd. De meeste gemeenten noemen deze thema's niet apart in hun zienswijze, maar scharen dit onder nieuwe wet- en regelgeving. Daarbij verzoeken ze de GGD om de nieuwe wet en regelgeving zoveel mogelijk op te lossen binnen de bestaande financiële kaders en als dit niet mogelijk is om een gedetailleerd voorstel aan gemeenten voor te leggen.
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 8 van 12
Totaal stijging lasten € 159.378. 2.2.5 Bedrijfsvoering
De ondersteunende taken op het gebied van Huisvesting, ICT, Inkoop, Documentaire Informatievoorziening, HRM en Financiën en Control heeft de GGD belegd bij de afdeling Bedrijfsvoering van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ). De dienstverlening is vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst. De verdeling van de kosten van de diensten gebeurt op basis van de zogenoemde 'gemene rekening'. Dit is ingegeven doordat op deze wijze geen BTW betaald hoeft te worden. Het gevolg van die verrekening is dat de toerekening van de kosten op vaste grondslagen is gebaseerd. De toerekening van kosten (verdeelsleutel) is gebaseerd op de situatie medio 2013, het moment dat de GGD Rijk van Nijmegen fuseerde met de GGD Regio Rivierenland. In 2022 heeft een inventarisatie plaatsgevonden naar de kwantiteit en kwaliteit van de dienstverlening van de afdeling bedrijfsvoering van de VRGZ. Daarnaast zijn er in het proces analyses gemaakt van de afdelingen en de verrekenings-methodieken. Deze waren gebaseerd op de verdeling uit 2013. Uit dat onderzoek uit 2022 kwamen onverrekende kosten naar voren, doordat de verrekeningspercentages niet meer actueel zijn. Dit gezien de groei van de GGD-organisatie ten opzichte van de VRGZ. Dit blijkt ook uit onderstaande tabel met het aantal fte per organisatie in 2014 en 2023: [fte
2014
2023
Toename 1
GGD VRGZ
223
52%
523
340 615
Totaal
746
955
18%
Daarnaast is in de Management Letter van zowel 2021 als 2022 door de accountant een opmerking opgenomen over de inkoopfunctie. Het contractbeheer en de dossiervorming is niet voldoende, waardoor het risico op onrechtmatige inkoop aanwezig is. Ook uit de Verbijzonderde Interne Controle is deze tekortkoming gebleken. Om dit op orde te brengen is uitbreiding noodzakelijk van inkoop adviescapaciteit (begeleiding van inkoop en aanbestedingstrajecten) en capaciteit op contractbeheer. Hierbij wordt ook ingezet op signalering en betere vastlegging van gekozen procedures. Enkele gemeenten opperen in de zienswijze op de begroting 2023, om dit te beleggen bij de Concerncontroller. Deze heeft echter een toetsende functie ten aanzien van naleving van procedures (rechtmatigheid) en geen uitvoeringstaak. Dit kan ook niet vanwege de functiescheiding. Het rechttrekken van de verrekeningsmethodiek en het versterken van de inkoopfunctie betekent een stijging van de lasten met € 323.737. De GGD neemt de bedrijfsvoering grotendeels af bij de VRGZ. Uit een benchmark met andere veiligheidsregio's (een aantal met GGD) is gebleken dat de bedrijfsvoering VRGZ in financiële zin ruimschoots onder het gemiddelde scoort.
Naast de diensten van de VRGZ bestaat de overhead van de GGD uit contracten die voortvloeien uit de gedeelde bedrijfsvoering met de VRGZ (data, telecom, IT etc.), uit het management en een kleine stafafdeling. De totale overhead van de GGD is 24,3%1. De Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen hanteert voor de GR-en in het Rijk van Nijmegen een norm van 25%. Dat betekent dat de GGD (inclusief de uitzettingen benoemd in deze brief) onder de norm van de Adviesfunctie zit. Relatie Kaderbrief 2024 De 'financiële inventarisatie op terrein van de bedrijfsvoering' wordt in de Kaderbrief 2024 genoemd.
1 Inclusief de voorgestelde uitzettingen in deze brief.
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 9 van 12
In de zienswijzen van gemeenten op deze Kaderbrief wordt weinig ingegaan op dit onderwerp. Een klein aantal gemeenten neemt de genoemde inventarisatie en de mogelijke wijziging van het verrekeningspercentage voor de VRGZ-dienstverlening voor de GGD voor kennisgeving aan. Totaal stijging lasten € 323.737.
2.3 Ontwikkelingen m.b.t. versterken van de organisatie De GGD heeft zich door de jaren heen ontwikkeld. Waar na de fusie tot GGD Gelderland-Zuid in 2013 300 mensen in dienst waren, is dit aantal gestegen tot 450 begin 2023 (excl. de corona-organisatie). Veilig Thuis is in 2015 als afdeling toegevoegd en ook Bijzondere Zorg heeft een sterke groei doorgemaakt (23 fte in 2018 en 34 fte in 2023). In 10 jaar tijd zijn we 50% gegroeid, terwijl het management is gedaald van 8 naar 4 managers. Daarnaast neemt de complexiteit van de opgaven en taken toe. Om de organisatie toekomstbestendig te maken is het van groot belang dat de GGD goed voorbereid is op vragen en taken die op de GGD afkomen; het betekent dat we voorbereid moeten zijn op 'meer, snelleren complexer'. En op schaarste van mensen en middelen. Om de GGD toekomstbestendig in te kunnen richten, vraagt het van de GGD: ■ Aparte aandacht voor GGD brede veranderfunctie. ■ Verantwoordelijkheden en professionele ruimte laag in organisatie leggen. ■ Korte verticale lijnen. ■ Horizontale verbinding. ■ Versterk integraliteit, draag zorg voor een logische en heldere clustering van taken. ■ Integrale verantwoordelijkheid bij lijnmanagement. ■ Een behapbare span of support.
Een span of support van teammanagers rond 25-30 medewerkers is nodig om op een goede manier invulling te geven aan integrale verantwoordelijkheid op inhoud, financiën, interne en externe samenwerking en HR-opgaven (verzuim, vitaliteit, aantrekkelijk werkgeverschap, binden en boeien van medewerkers in een krappe arbeidsmarkt). Dit levert vitale medewerkers op, die een grotere en kwalitatief betere bijdrage leveren (effectiever en efficiënter), die minder verzuimen en loyaal zijn aan de organisatie. En een organisatie die minder kwetsbaar is. Dit alles betekent dat we moeten investeren in goed en aantrekkelijk werkgeverschap om een vitale, toekomstbestendige organisatie te krijgen. Concreet betekent dit formatie-uitbreiding op het brede terrein van ondersteuning en begeleiding van medewerkers. Totaal stijging lasten € 330.000.
2.4 Incidentele onderwerpen 2.4.1 Aanbesteding kantoorautomatisering
In de loop van 2023 wordt gestart met een hernieuwde aanbestedingsprocedure voor de kantoorautomatisering/ICT, zoals de ICT-infrastructuur, applicaties, beheer etc. Zowel de aanbestedingsprocedure als de migratie die daarop volgt brengen incidenteel kosten met zich mee. Voor zover we nu kunnen overzien, gaat het om incidentele meerkosten van € 100K. Daarnaast bestaat het risico dat de dienstverlening duurder wordt ten opzichte van het huidige lastenniveau. Consequenties voor de begroting 2024 De incidentele kosten die hiermee gepaard gaan zijn 100K (in 2024 en 2025). Het DB stelt voor om deze kosten in beide jaren uit de algemene reserve te onttrekken.
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 10 van 12
Totaal stijging lasten € 100.000. 2.4.2 Veilig Thuis: andere begrotingssystematiek
Op 15 maart 2023 heeft het AB besloten, na advies van een werkgroep met afgevaardigden vanuit de gemeenten in Gelderland-Zuid en Veilig Thuis Geideriand-Zuid, om met ingang van de begroting 2024 voor Veilig Thuis uit te gaan van een meerjarige formatiebegroting met een jaarlijkse toets op P*Q, waarbij de Q gebaseerd is op het gemiddelde aantal diensten van de afgelopen driejaren. Tevens heeft het AB besloten om een egalisatiereserve Veilig Thuis op te bouwen vanaf 2023 met een maximum van 5% van de laatst vastgestelde jaarrekening, waarbij een eventueel overschot terug zal vloeien naar de gemeenten in Gelderland-Zuid en een eventueel tekort van Veilig Thuis (egalisatiereserve is 0) aangevuld wordt door de gemeenten. De egalisatiereserve wordt gebruikt voor fluctuaties in instroom, afwijkingen van de prijs en om in te kunnen spelen op incidentele vragen en ontwikkelingen. Dit in tegenstelling tot de algemene reserve van de GGD, die bedoeld is om risico's ten aanzien van de bedrijfsvoering op te vangen. Het AB heeft besloten om deze werkwijze na 3 jaar te evalueren. Totaal stijging lasten € 0 Samenvattend conceptbeqrotina 2024: De totale stijging van lasten van begroting 2024 t.o.v. de gewijzigde begroting 2023 is € 2.547.863. In de bijlage is een verloopstaat van de gemeentelijke bijdrage opgenomen.
C. Proces
Wij leggen de begrotingswijziging 2023 (€ 2.019.343j en de concept Programmabegroting 2024 (meerkosten € 2.547.863 t.o.v. de gewijzigde begroting 2023) voor GGD Gelderland-Zuid nu aan u voor. Graag ontvangen wij uw zienswijze over de begrotingswijziging en begroting het liefst vóór 13 juni a.s.2. Met inachtneming van uw zienswijze kan de begrotingswijziging 2023 en begroting 2024 in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 7 september worden vastgesteid. De Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen regio Nijmegen zal haar advies over deze begrotingswijziging 2023 en Programmabegroting GGD 2024 eind april aan u kenbaar maken. De GGD verzorgt op maandagavond 17 april een toelichting op de concept jaarstukken 2022 en de concept begroting 2024. Deze bijeenkomst voor de raden wordt georganiseerd door de griffie van gemeente Nijmegen in het stadhuis van Nijmegen. De gegeven toelichting op de concept jaarstukken 2022 en de concept begroting 2024 wordt opgenomen en vanaf 18 april beschikbaar gesteld voor de gemeenteraden via de website: https://niimeaen.bestuurliikeinformatie.nl/Aqenda/Index/633926ad-6218-4bff-be6c-64411b33feac Daarnaast verzorgt de GGD op 18 april een toelichting op de concept jaarrekening 2022 en concept begroting 2024 voor het RAO en de financieel ambtenaren.
De GGD is graag bereid om in uw raad of in een raadscommissie nadere toelichting te geven op de begrotingswijziging 2023, de conceptbegroting 2024 en/of de jaarstukken 2022. U kunt hiervoor contact opnemen met het directiesecretariaat van de GGD (zie pag. 1 voor de contactgegevens). 2 Op deze manier kan het Dagelijks Bestuur in de vergadering van 22 juni 2023 uw zienswijze bespreken en hiermee de vergadering van het Algemeen Bestuur van 7 september voorbereiden. Mocht de raad 13 juni niet halen voor de zienswijze, dan is het verzoek om z.s.m. na 13 juni de zienswijze in te dienen bij de GGD. In uiterste geval kan de raad de zienswijze meegeven aan het betreffende AB-lid t.b.v. besluitvorming in het AB van 7 september 2023.
datum: 30 maart 2023 ons kenmerk: GGD/DIR/23/2560/MP pagina 11 van 12
Bijlagen:
Concept Programmabegroting 2024 GGD Gelderland-Zuid Overzicht bijdrage per gemeente Overzicht opmerkingen gemeenten n.a.v. Kaderbrief 2024.
c +■» 0
0 fN
ai (U CQ
5
i
s: CJ
> V) L. 3 <u <U > 'E 01
c 0 5
(V >
c
CJ
CJ 4-» lü w E
E(U
Ö1
L(U Q.
fü
u ■u
;rn 'B Q
C5
O (N
<t
Pi
4J O
IN O IN
LO LO
i—l hLD
fN
fN NCO
ai LO 0 T—1
1—1 CO fN
10
1—1
fN i—!
1—1 ro fN d 1
O i—1
01
1—1 fN
LO LO N-
rH
1—1 co
NNf q ai
O)
id LO q t—i
LO 1—1
O LO q
fN O N;
co LO
10
fN
fN
1—1
<fr IN O (N
CJ
<u (U w .2 t
F
CJ CJ T3
CJ £
0 £ 4- CJ c n
L. 3
CU
Pi
d
LD q
Nf q
fN
i—1
LO Nl1
01 LO Nf cd 1
O rf VD rH O d
O)
fN q
0
o o
■O 1_
Q)
h00 in d 1—i
CO ■N-
PO
Ol LO co 1
ro LO LO
O N" fN
LO LO ai
T—1
co 1
0 1—1
Ol Ol
fN Ol i—l
CO ai ai
T—1
1—1
LO O UI d
d
CN ^—1 co d
ro [\ T—1 ro
ro fN T—1
LO ai CO
0 co N-
fN NN-
0 ro LD
ro
CO
NfN
ro 0 OU
co NtLO d
CO N"
NfN q
LD
■N1—1
CD
fN fN fN
1—1 0 LO
ro T--1
i—1 i—l
LO
1—1
ro fN q
LO q LO
T—1
fN q d ■
0 LO q
ro ai q
LO 1—1 t
fN
CO d
ro
i—i Nf q cd
LO LO q d 1—i
O fN q
O fN
rs
CO
LO LO q
CO
fN 1—1
LO ai q
ro LO q
0 fN
LO fN
ro 1—1
i—1 fN
LD 1—1
fN 1—1
ró
co LO q d 1—1
ro 0 q i—1
ro Ntq d
N* NLO
fN
0
a w JA L. u
CU
ai T3fü
co
fN ro 0
co ro r\
0 ro
ai ro
1—1 (N
LO T—1
ro 1—1
Ni—1
co fN in d i—1
■Sf Ol CO d
NLO
fN LO fN d
LO
Ol in fN
LO ■NO
01 fN LO
1—1 fN 1
LO 1—1
LO 1—1 1
fN LO
i—1 LO CO
fN
T—1
CO
CO Pi
fN CO Ol
rLO
Nai i—1
NI CO i—1
fN hs i—1
co ro Ol
i—1 1—1
ai LO i—i d 1—1
1—1 i—1
LO 1—1
0 i—i
i—1 fN
LO fN
i—1 1—1
CO rv rv
LO O q
O O
co N" fN
ai fN Nf
Nco q
r\
LO
LO
LO
10 1—1 q d
NLO
0 1—1
fN T—1
O)
•N" d
co
ro 0 ■NLO LO
co T--1 Ol T--1
10 N00 LO LO
CO fN CO d 1—1
CO N"
ai 0 i—1
1—i 1—1 1
0 1—1
O
L. Ol
co LO
ro
(U
>
o (U
0 0 q
CU
CJ
O)
NCO q
rs ro
NfN
N1—1
ró
LO ai q
CO 0
fN i—1
LO
00 is ro oi
ro
NLO fN
1—1 Nf q
O CO q
CO Nf
fN ai
O) O]
LD i—1 1
ra 0 fN
LO fN 1
i—1 ro 1
1—1 1—1 1
Nf q
LO
LO LO O
LO LO ro
LO LO 1—1
00 O 00
ro
fN
1—i
i—1
i—l
i—1
>
CU i_ CU
o
-4—'
CU
O)
N ro
in iH
fN rs ro
ro LO i—1
0 LO
hs fN 1—1
i—1 fN ai i—1 LO
M fN O fN
Nro LO
O
O
LO CO ro
ro
01 fN fN
LO
Ol i—1 ai 0
ai 0 co
Nt* LO q cd
LO 01 fN
LO fN N-
LD fN N-
i—1
fN LO
Nco LO
LO co
fN ro
ro i—1
LO co co
LO 01 CO
1—1 1^ Ol
ai ai ro
O LO
LO
LO
ro
Ol
1—1
10 co ai d i—1
q
i—i LO Nf LO O i—l
co
fN co
co cq
iH i—1
i—1
fN
0 ai
co cd
Nt*
fN
0 i—i q
CO ro
CQ
ai rq d
LO Nf 1—1
fN q
i—l O q
i—1
fN
ro ro
LO
r"* co
Nt" CO
O) cd i—1 01
fN O 1—1 ro fN 01 i—1
LD q ro •l}1—1 1—1
rN co in cd CO d fN
O) i_ 0 -Q c E CU _0J D 13 u a
c (U E 3 (U X
[a T3
V)
ro ro Z
c 0 01 0 E X
0 d
fe s t B e tu w e
c CU Ol c ’c c £ 13 C3 <D CQ CQ
a 01 co CL JD ai c
c cu
' ai ^ 'td
(N
=3 O > c
in
CU CU
fö CD
CU
(U
in
04h-
Dl c (V 0 c 5 Dl <D 0 0 01 >q E QJ ‘3 £ O iz
o
=
(N
U
S ^ <N O
c 0
01
sz c
5 ECU 5 01 c{i q3
w
4-» ui 0
c ‘Öl +3 w
0
> ■ö vtO O I
5
£
?
>
JZ
u ;cr>
N
O) c 0 ro ■M O H
d ui
Dl D
E
3 N T3 C ro L. 0 3 0 ü Q CU CU
<u ro ro
c
c 0
CO N" CO fN O O
a5 QJ
cu
IA
N' 0 N- 00 1—l Ol vo N- fN N" fN i-H ro
<D 3
c 0
ro ro Z
f.
° 5 ND) 0 fN 0 1- in QC CU vo
tH
co d
fN 0 1—i
O O q d
ro ro g cu £ D 4-' CU CQ 1 i_ 0 T3 0 X
e°- ë§
■a o.
tH
co Nf Lfl
y-ë
-5 ai
ë E
fN 1—1
Pi
CJ ■0 ai .E
JZ i_
ro IN
03
fN O fN
01 c L. CJ X <u ■0 c M
ai
'n
'ÏÏ
ro ro
Pi
CJ V ■a O! c 0 0 N N lüP ca
in co
e rg e n D a l
2
cd
O
e m e e n te n
ra
01 CO
co CO
X
D) O L.
ijp
LO ro
ro
roL=i
o)
ai 00 01
fN
E E CL
CO fN q
ai
c
fD
co fN
Nro fN
■a
CJ '■P
i
m
fN hs 00
c 0
0 >
<u
JD
^—l
er» Ol LO
(U
CJ CQ
N
T—1
1—I 00 co
O N
Ol
Ö1 c La
L. O) <D
1—1
01 co hs
N
U) c
1—1
fN fN
LO CO N-
•d
<ü
ö)
co ro T—1
r4 2 fN
2024
Q)
+j C (ü (U
fN Nül d
<U
OJ 01
L.
1/1 «4-
co fN ro
0
<u 1 01 0
fN
Ol
Pi O Pi
fU z
O ro co
co
(/i L.
3 O £
LO ro fN
a lt b o m m e l
‘>
c QJ ■ö C ro V <U £ <u <U (U B O
m 01 m
s_
E
CJCD
S
ra jS ro tn X -tr!
0) u
19
^
GGD Gelderland-Zuid Programmabegroting 2024
uitgave datum afdeling
GGD Gelderland-Zuid 23-03-2023 Directie
ons kenmerk versie status
Programmabegroting 2024
GGD/N/DIR2560/23/MP Programmabegroting 2024 v1.0 Concept
pagina 1 van 107
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
6
7
INLEIDING.................................................................................................................4 1.1
KADERBRIEF .............................................................................................................. 4
1.2
PROCEDURE ............................................................................................................... 4
1.3
OPZET BEGROTING ....................................................................................................... 4
GEZONDHEID IN GELDERLAND-ZUID .........................................................................7 2.1
GEZONDHEIDSSITUATIE IN GELDERLAND-ZUID....................................................................... 7
2.2
MEERJARENSTRATEGIE GGD GELDERLAND-ZUID .................................................................... 8
2.3
RELEVANTE MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN ................................................................... 9
PROGRAMMA GGD ....................................................................................................14 3.1
OVERZICHT PROGRAMMA .............................................................................................. 14
3.2
WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD .................................................................... 16
3.3
WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD .......................................................... 30
3.4
WERKVELD SPECIFIEK (FACULTATIEF) ............................................................................... 39
3.5
BEDRIJFSVOERING ..................................................................................................... 47
PARAGRAFEN ...........................................................................................................58 4.1
WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ................................................................... 58
4.2
KENGETALLEN .......................................................................................................... 61
4.3
ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .................................................................................... 61
4.4
FINANCIERING .......................................................................................................... 62
4.5
ORGANISATIE EN BEDRIJFSVOERING ................................................................................. 64
4.6
VERBONDEN PARTIJEN ................................................................................................. 64
FINANCIËN ..............................................................................................................66 5.1
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (INCL. TOELICHTING) ......................................................... 66
5.2
UITEENZETTING FINANCIËLE POSITIE ................................................................................ 71
5.3
BEGROTINGSWIJZIGING 2023 ....................................................................................... 72
BIJLAGEN ................................................................................................................75 6.1
INVESTERINGSPLANNING .............................................................................................. 75
6.2
VERLOOPOVERZICHT VOORZIENINGEN EN RESERVES ............................................................... 76
6.3
BIJDRAGE PER GEMEENTE ............................................................................................. 77
6.4
BIJDRAGE MOOK EN MIDDELAAR ..................................................................................... 97
6.5
THEMATABEL ............................................................................................................ 98
6.6
FINANCIËLE SPELREGELS ............................................................................................ 100
LIJST VAN AFKORTINGEN ......................................................................................106
Programmabegroting 2024
pagina 2 van 107
1 Inleiding
Programmabegroting 2024
pagina 3 van 107
1
Inleiding
Voor u ligt de concept-programmabegroting GGD Gelderland-Zuid 2024. GGD Gelderland-Zuid werkt voor 14 gemeenten in Rivierenland en Regio Nijmegen. Daarnaast voert de GGD voor gemeente Mook en Middelaar de volgende taken uit: JGZ 0-18, Toezicht Wmo, Toegang Beschermd Wonen, Bijzondere Zorg/OGGZ en Veilig Thuis. In de beting zijn uniforme en facultatieve taken opgenomen; deze laatste voor zover deze door gemeenten zijn aangegeven voorafgaand aan het opstellen van deze begroting.
1.1
Kaderbrief
Op 13 oktober 2022 heeft het Dagelijks Bestuur (DB) de Kaderbrief 2024 gestuurd aan de raden van de deelnemende gemeenten. Hiermee informeerde het Dagelijks Bestuur de raden in hoofdlijnen over dlijke ontwikkelingen voor het jaar 2024 van GGD Gelderland-Zuid, de financiële uitgangspunten en de risico’s voor 2024. Alle 14 gemeenten hebben een zienswijze gestuurd. Deze zienswijzen hebben wij verwerkt in voorliggende begroting.
1.2
Procedure
Conform de Gemeenschappelijke Regeling (GR) GGD Gelderland-Zuid wordt de conceptbegroting 2024 voorgelegd aan de deelnemende gemeenten voor zienswijze. Het Algemeen Bestuur zal de begroting 2024 begin september 2023 vaststellen.
1.3
Opzet begroting
De onderhavige Programmabegroting GGD 2024 is opgesteld op basis van de indeling: 1. (Uniforme) taken die vanwege de Wet publieke gezondheid (Wpg) of andere wetten zijn opgedragen aan de GGD. 2. (Uniforme) taken (afkomstig uit andere wetten) die door de gemeenten (in Gelderland-Zuid) vanwege beleidsmatige keuzes zijn opgedragen aan de GGD. 3. Facultatieve taken op grond van bepaalde wensen/behoeften van de gemeenten. Deze taken worden uitgevoerd op grond van een opdrachtbrief van gemeenten op basis van een offerte van de GGD. 4. Interne dienstverlening. Conform wet- en regelgeving uit het BBV (Besluit begroting en verantwoording) is het verplicht om een aparte paragraaf Bedrijfsvoering op te nemen. Naast bovenstaande indeling wordt in de financiële tabellen niet alleen het begrotingsjaar (t) en de drie opvolgende jaren (meerjarenraming) opgenomen maar ook de voorgaande begroting (t-1) en de realisatie van de meest recente jaarrekening (t-2). Uniforme taken GGD Gelderland-Zuid draagt zorg voor het uitvoeren van taken die vanwege de Wpg of andere wetten zijn opgedragen aan GGD Gelderland-Zuid alsmede taken (afkomstig uit andere wetten) die vanwege beleidsmatige keuzes van de deelnemende gemeenten na besluitvorming in het Algemeen Bestuur zijn opgedragen aan de GGD. Deze taken tezamen worden aangeduid als uniforme taken (zie boven bij 1 en 2).
Uniforme taken zijn structurele taken van de GGD die (in principe) voor elke gemeente gelijk worden vormgegeven (qua uitvoering en kwaliteit). Voor de OGGZ/Wvggz zijn Maasdriel en Zaltbommel uitgezonderd.
Programmabegroting 2024
pagina 4 van 107
Verrekening/financiering gebeurt veelal naar rato van inwoneraantallen. Hierbij ligt een solidariteitsprincipe aan ten grondslag. Andere vormen van verrekening vinden plaats op basis van factuur: • Op basis van afname (P x Q). Voorbeeld: toezicht kinderopvang. • Op basis van werkelijke lasten. Voorbeeld: huisvesting consultatiebureaus. Facultatieve taken Daarnaast kunnen gemeenten ook extra opdrachten geven (facultatieve taken) afhankelijk van hun behoefte en de ‘couleur locale’ van de betreffende gemeente. Facultatieve taken kunnen selectief door gemeenten worden afgenomen. De dienstverlening en de prijs wordt op maat afgestemd met de gemeenten. Financiering gebeurt op basis van subsidieverlening of op basis van factuur. Uniforme en facultatieve taken in begroting 2024 GGD Gelderland-Zuid werkt integraal vanuit verbindende thema’s. Binnen de uniforme taken onderscheiden we een GGD-breed programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) waar meerdere afdelingen in samenwerken in lijn met de Meerjarenstrategie 2020-2023 (zie paragraaf 2.2) en producten die per werkveld zijn aangegeven. Facultatieve taken worden per werkveld aangegeven. Facultatieve taken zijn opgenomen in de begroting 2024 als deze bij het opstellen van de begroting al bekend zijn. Subsidieverstrekking voor facultatieve opdrachten vindt echter door het jaar heen plaats.
Overzicht per gemeente inclusief taakvelden Dit jaar is wederom per gemeente een overzicht opgenomen van de bijdrage 2024 inclusief de wijzigingen per gemeente ten opzichte van begroting 2023. Conform wet- en regelgeving uit het BBV is de GGD verplicht te rapporteren naar taakvelden. Gemeenten hebben deze informatie nodig voor eigen rapportages. Voorheen was dit overzicht op totaalniveau van de GGD opgenomen. Gemeenten moesten daardoor het aandeel zelf berekenen. Met ingang van de begroting 2021 wordt dit overzicht opgenomen per gemeente zodat gemeenten dit niet meer zelf hoeven te berekenen. Deze overzichten zijn opgenomen in paragraaf 6.3.
Programmabegroting 2024
pagina 5 van 107
2 Gezondheid in Gelderland-Zuid
Programmabegroting 2024
pagina 6 van 107
2 2.1
Gezondheid in Gelderland-Zuid Gezondheidssituatie in Gelderland-Zuid
Algemeen Met de meeste inwoners van Gelderland-Zuid gaat het goed. Ze voelen zich gezond en gelukkig. Dit neemt wel af met de leeftijd. Onze kinderen en jongeren groeien over het algemeen gezond op. De levensverwachting in Gelderland-Zuid (81,4 jaar) ligt iets lager dan gemiddeld in Nederland (81,7 jaar). Door de coronapandemie kwam er een eind aan de jarenlange stijging. Meer ziekten worden chronisch. Ook door de dubbele vergrijzing neemt het aantal ouderen met chronische ziekten en beperkingen toe. De verwachting is dat in 2040 in Nederland meer dan een half miljoen mensen dementie heeft. Door de explosieve stijging van het aantal mensen met dementie zullen ook de zorgkosten (nu al hoog) en de belasting op de samenleving stijgen. Binnen Gelderland-Zuid zijn de verschillen in gezondheid groot. Het is een regio met een grote diversiteit. Dit betreft diversiteit qua verstedelijking (van plattelandsdorpen tot universiteitsstad) maar ook diversiteit qua religie, politieke kleur en opleidingsniveau. Verschil in gezondheidskansen De algemene ontwikkelingen die zich voordoen in Nederland gelden ook voor Gelderland-Zuid: toename van vergrijzing, kwetsbare groepen en een duidelijk verschil in gezondheidskansen afhankelijk van achtergrond en (financiële) positie in de maatschappij. Er zijn zorgen over maatschappelijke en mentale weerbaarheid, vooral bij jongvolwassenen.
In de ‘biblebelt gemeenten’ is de vaccinatiegraad lager. In de steden Nijmegen en Tiel zijn meer problemen met rondkomen, huiselijk geweld, eenzaamheid en psychische problematiek. Ook in leefstijl en omgevingsfactoren die gezondheid beïnvloeden zien we verschillen tussen de gemeenten. Info per gemeente, dorp of wijk De GGD rapporteert over de gezondheidssituatie aan de individuele gemeenten in Gelderland-Zuid, zodat zij beleid kunnen ontwikkelen en uitvoeren dat past bij de mensen waar het om gaat. Speciale aandacht is er voor gezondheidsverschillen en de kwetsbaren in de samenleving met als doel juist ook bij deze mensen het gezondheidspotentieel zoveel mogelijk te benutten. Informatie en interactieve dashboards met relevante cijfers per gemeente, dorp of wijk in Gelderland-Zuid, afkomstig van onze grootschalige vragenlijstonderzoeken onder de diverse leeftijdsgroepen (de gezondheidsmonitors) zijn te vinden op de website van GGD Gelderland-Zuid via Gezondheid in Cijfers. In 2023 lanceren we een nieuw interactief dashboard. De GGD biedt hiermee integrale inzichten over de publieke gezondheid in Gelderland-Zuid, om hiermee juiste informatie te kunnen leveren ten behoeve van het gemeentelijk gezondheidsbeleid.
Impact van (corona)crisis De coronacrisis is gestart als een gezondheidscrisis en heeft door het langdurige karakter een grote impact op de maatschappij, zowel economisch als sociaal-maatschappelijk. Bijna alle inwoners zijn minder gaan bewegen. Bij jongeren zien we flink meer mentale gezondheidsproblemen en zorgen over de toekomst. De kansenongelijkheid in het onderwijs is toegenomen. In het algemeen zijn er grotere maatschappelijke en gezondheidsverschillen ontstaan, juist bij kwetsbare groepen. Ook de huidige energiecrisis raakt de al kwetsbaren hard. De GGD’en voeren extra monitors uit om de gevolgen en effecten van de coronacrisis voor de verschillende groepen in beeld te brengen. Op deze manier kunnen we de gevolgen duiden en kan dit aanleiding zijn voor (aanpassing van) het gemeentelijk gezondheidsbeleid.
Programmabegroting 2024
pagina 7 van 107
2.2
Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid
De meerjarenstrategie 2020-2023 is in april 2020 vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Met de meerjarenstrategie geeft de GGD inzicht in de focus, ambities, leidende principes en strategische thema’s voor de periode 2020–2023. Het Algemeen Bestuur heeft besloten om in 2023 de meerjarenstrategie te actualiseren voor de jaren 2024 t/m 2027. De raden worden hiertoe tijdig om input gevraagd. Omdat de actualisering van de meerjarenstrategie 2024-2027 plaatsvindt in 2023 en de onderhavige begroting 2024 ontwikkeld is in de eerste maanden van 2023, zijn we bij de ontwikkeling van de Programmabegroting GGD 2024 (nog) uitgegaan van (de leidende principes en strategische thema’s uit) de meerjarenstrategie 20202023. Op die manier vormt de meerjarenstrategie 2020-2023 een belangrijk inhoudelijk kader voor de Programmabegroting GGD 2024. Als professionele organisatie staan we voor geborgde kwaliteit en een doelmatige en doeltreffende organisatie. De bestuursopdracht om een ondernemende GGD te zijn, uit zich in oog hebben voor ontwikkelingen, innovatie en kansen. Hierbij is over de grenzen heen werken met andere organisaties belangrijk om daadwerkelijk (gezamenlijk) effect te kunnen bereiken. In onze praktijk geven we invulling aan onze kernwaarden kwaliteitsgerichtheid, ondernemingszin en omgevingsbewustzijn.
Er is een groeiend maatschappelijk besef van het belang van preventie en een integrale aanpak voor een gezonde leefstijl en leefomgeving. Onderkend wordt dat onderliggende factoren zoals armoede, werk en inkomen, en laaggeletterdheid heel bepalend zijn. Ook staan vraagstukken rond zorg en sociale veiligheid steeds prominenter op de agenda. Voor de uitvoering van de taken werkt de GGD vanuit twee leidende principes: 1. Aansluiting bij de gemeenten waarbij de GGD zijn lokale nabijheid verder versterkt door per gemeente dedicated teams van professionals te vormen die zich richten naar de lokale context, de zogenoemde gemeenteteams. 2. Netwerkaanpak waarbij verbinden van kennis en samenwerking met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau centraal staat. De netwerkaanpak kan leiden tot het samen organiseren van dienstverlening (netwerkorganisatie) om kwaliteit en integraliteit voor de inwoners te verhogen en/of dienstverlening te kunnen borgen. De maatschappelijke opgave van gemeenten, de gezondheidssituatie van onze inwoners, de lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en het takenpakket van de GGD vormen de uitgangspunten voor de meerjarenstrategie 2020–2023. De strategische thema’s waar de GGD in de periode 2020-2023 op inzet zijn: 1. Informatie gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven. 2.
Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg. 3. Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid. 4. Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein. Ad. 1. Dit strategisch thema is in de Programmabegroting GGD 2024 met name uitgewerkt in het programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA). Dit programma wordt beschreven in het onderdeel Wettelijke taken opgedragen aan de GGD.
Programmabegroting 2024
pagina 8 van 107
Ad. 2. Dit strategisch thema is in de Programmabegroting GGD 2024 voornamelijk uitgewerkt in de paragrafen Gezond Leven (GL) en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) in het onderdeel Wettelijke taken opgedragen aan de GGD. Ad. 3. In de Programmabegroting GGD 2024 is dit strategisch thema met name uitgewerkt in de paragrafen Bijzondere Zorg (BZ) en Veilig Thuis (VT), te vinden in het onderdeel Wettelijke taken belegd bij de GGD. Ad. 4. Dit strategisch thema is in de programmabegroting GGD 2024 uitgewerkt in paragraaf Algemene gezondheidszorg, in het onderdeel Wettelijke taken opgedragen aan de GGD.
2.2.1 Operationalisering en implementatie van de meerjarenstrategie: online magazine De meerjarenstrategie geeft de ontwikkelrichting aan van de GGD voor de jaren 2020-2023. De operationalisering van de meerjarenstrategie zal worden bepaald door prioritering binnen de budgettaire mogelijkheden. Deze budgettaire mogelijkheden bepalen de mate waarin resultaten kunnen worden behaald. Er is een online magazine ontwikkeld over de meerjarenstrategie. In dit magazine brengen we via verhalen van medewerkers in beeld hoe we – in de praktijk - werken aan de (leidende principes en de strategische thema’s uit de) meerjarenstrategie. De komende jaren wordt het online magazine verder gevuld zodat we over vier jaar een beeld hebben van de ontwikkelingen en resultaten die we met elkaar hebben doorgemaakt en bereikt.
2.3
Relevante maatschappelijke ontwikkelingen
Relevante maatschappelijke ontwikkelingen Pandemische paraatheid Om te zorgen dat GGD’en beter voorbereid zijn op een mogelijke volgende pandemie, heeft het Kabinet voor 2023 en 2024 geld vrijgemaakt. Het gaat landelijk om € 38 miljoen in 2024; voor GGD Gelderland-Zuid is dat circa € 1,75 miljoen. Dit geld is bedoeld om de pandemische paraatheid te versterken. GGD GHOR Nederland en de GGD’en hebben daarvoor het plan “Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid GGD’en” opgesteld. Het door VWS vrijgemaakte geld is bedoeld voor de uitvoering van dit plan. Het doel is om in 2023 en 2024 te zorgen dat de eerste kwetsbaarheden in de pandemische paraatheid van GGD’en worden weggenomen. Zo trekken de GGD’en, waaronder ook GGD Gelderland-Zuid, aanvullende capaciteit aan, onder andere expertise die in de coronacrisis waardevol bleek. Ook worden er activiteiten gestart om te zorgen voor een versterking van de regionale samenwerking. Daarnaast is een Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI) opgericht. Met de LFI wordt de landelijke regie op de infectieziektebestrijding ten tijde van een pandemie versterkt. De opzet van een duidelijke, landelijke aansturing moet ervoor zorgen dat een toekomstige infectiecrisis slagvaardiger kan worden bestreden.
Vaccinatievoorziening bij de GGD Staatssecretaris Van Ooijen heeft in juli 2022 het principebesluit genomen om een publieke vaccinatievoorziening voor volwassenen bij de GGD'en te organiseren. Met deze
Programmabegroting 2024
pagina 9 van 107
vaccinatievoorziening wordt een belangrijke stap gezet richting een toekomstbestendig en wendbaar vaccinatiestelsel voor alle volwassenvaccinaties. Deze verandering van het vaccinatiestelsel wordt gefaseerd doorgevoerd. Voor de griep- en pneumokokken-vaccinaties - die nu door de huisartsen worden aangeboden - zal worden gekeken bij welke partij deze vaccinatie in de toekomst het beste past. Voorlopig blijven de huisartsen deze vaccinaties gewoon uitvoeren. GGD Gelderland-Zuid zal de coronavaccinaties en de vaccinaties, die gegeven worden door de Jeugdgezondheidszorg zoveel mogelijk invlechten in de te organiseren vaccinatievoorziening. Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) De ontwikkeling van het Rijksvaccinatieprogramma staat niet stil. Er komen nieuwe vaccins op de markt, de kennis over vaccinaties neemt toe en soms komt een nieuwe infectieziekte in beeld. In de komende jaren worden er nieuwe vaccinaties aan het RVP toegevoegd. Voor de uitvoering van de uitbreiding van het RVP en de monitoring daarvan wordt extra geld gestort in het gemeentefonds. De vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. Het Kabinet heeft besloten om de vaccinatie tegen het rotavirus aan te gaan bieden aan alle pasgeborenen in Nederland en structureel op te nemen in het RVP. Het streven is deze vaccinatie vanaf begin 2024 aan te bieden.
Ook zal de Gezondheidsraad de vaccinatie tegen meningokokken B over een paar jaar opnieuw beoordelen. Maar ook andere vaccinaties blijven in de toekomst hoog op de agenda van wetenschappers en beleidsmakers staan. Met de toenemende kennis wordt het mogelijk om tegen steeds meer ziekten te vaccineren. Zo kunnen infectieziekten en de gevolgen hiervan nog verder worden teruggedrongen. Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 In 2020 is de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 verschenen. Iedere vier jaar brengt het Ministerie van VWS de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid uit. Dit is zo vastgelegd in de Wet publieke gezondheid (Wpg). De nota getiteld ‘Gezondheid breed op de agenda’ beschrijft de landelijke prioriteiten op het gebied van publieke gezondheid en is richtinggevend voor het lokale gezondheidsbeleid van gemeenten. In de gezamenlijke visie wordt uitgegaan van: 1. De invloed van achterliggende problematiek, zoals armoede, laaggeletterdheid, eenzaamheid, werkloosheid, etc. Onder druk van armoede en stress neemt het ‘doe-vermogen’ van mensen af, waardoor zij veel minder in staat zijn om in actie te komen om hun situatie te verbeteren. Mensen in een kwetsbare situatie hebben daardoor een hoger risico op een slechtere gezondheid. 2. Het concept positieve gezondheid. Bij het versterken van de sociale omgeving is participatie en zoveel mogelijk eigen regie van belang.