Bijlage 01: Begroting 2024-2027
Tekst van het document
Gemeente
Beuningen
Programmabegroting 2024 - 2027
Algemeen Leeswijzer Wij bieden u hierbij de begroting 2024-2027 aan. De kaders die u bij de Perspectiefnota 2023 heeft meegegeven, zijn in deze begroting meegenomen. In de cyclus van bestuurlijk plannen, sturen en verantwoorden, geven we met deze programmabegroting 2024 aan wat we willen bereiken en wat we hiervoor gaan doen. Een + in deze programmabegroting is een bate, vermeerdering of voordeel. Een - is een last, vermindering of nadeel. De programmabegroting bestaat uit de volgende programma's: » » » » » » » » »
Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 Programma 6 Programma 7 Programma 8 Programma 9
Werk en inkomen Jeugd Maatschappelijke ondersteuning Welzijn en educatie Omgeving Openbare orde en veiligheid Bestuur en algemene ondersteuning Onroerende zaakbelasting Overige eigen middelen
Per programma geven we de inhoud van het programma en de ontwikkelingen weer. Ook geven we inzicht in de verwachte (nieuwe) ontwikkelingen en vermelden we de baten en de lasten. Onder 'Doelen en financiën' zetten we uiteen wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat het mag kosten. Hierin zijn ook de taakvelden opgenomen. De nummering en omschrijving wordt door de BBV vastgesteld. Ook geven we de indicatoren aan op basis waarvan we de effectiviteit kunnen beoordelen. We ronden de paragraaf af met de beleidskaders die van toepassing zijn op het programma. Naast de programma's is in deze begroting een aantal paragrafen opgenomen die van grote invloed zijn op de lasten en de baten van onze gemeente. Deze staan vermeld in hoofdstuk 3. Een aantal paragrafen zijn verplicht; deze zijn vastgelegd in de Gemeentewet. Het gaat hierbij om de volgende paragrafen: » » » » » »
Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden Partijen
1
»
Grondbeleid Wet Open Overheid
De financiële begroting is opgenomen in hoofdstuk 4. Als laatste zijn de bijbehorende bijlagen opgenomen.
Samenvatting Programmaoverzicht saldo (x 6 1.000) (+=voordeel/-=nadeel)
2024
2025
2026
2027
Werk en inkomen
-6.590
-6.255
-6.110
-5.876
Jeugd
-9.441
-9.476
-9.512
-9.550
Maatschappelijke ondersteuning
-12.352
-12.402
-12.703
-13.668
Welzijn en educatie
-6.772
-6.862
-8.047
-7.961
Omgeving
-4.979
-4.823
-4.918
-6.141
Openbare orde en veiligheid
-2.298
-2.327
-2.357
-2.419
Bestuur en algemene ondersteuning
34.889
36.244
32.224
33.475
Onroerende zaakbelasting
8.685
8.946
9.214
9.490
Overige eigen middelen
-442
-165
25
-234
Totaal baten en lasten
700
2.881
-2.184
-2.883
Resultaatbestemmingen (reservemutaties)
-673
-717
-149
-149
27
2.164
-2.334
-3.032
Verwacht begrotingsresultaat
2
Inhoudsopgave Algemeen................................................................................................................................... 1 Leeswijzer.............................................................................................................................. 1 Samenvatting.......................................................................................................................... 2 Inhoudsopgave........................................................................................................................... 3 Inleiding....................................................................................................................................10 Bericht van het college..........................................................................................................10 Resultaten begroting.............................................................................................................13 Financiële resultaten meerjarenperspectief in een oogopslag.......................................... 13 Toelichting op resultaat.........................................................................................................14 Toelichting op weerstandsvermogen.....................................................................................
16 Programma's..............................................................................................................................17 1. Werk en inkomen..............................................................................................................17 Programma inhoud............................................................................................................17 Ambities en ontwikkelingen .............................................................................................. 17 Doelen en financiën...........................................................................................................18 Wat willen we bereiken?............................................................................................... 18 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................ 18 Wat mag het kosten?......................................................................................................19 Beleidskaders................................................................................................................. 19 Indicatoren.....................................................................................................................
19 Verbonden partijen........................................................................................................ 20 2. Jeugd................................................................................................................................ 21 Programma inhoud............................................................................................................21 Ambities en ontwikkelingen .............................................................................................. 21 Doelen en financiën...........................................................................................................22 Wat willen we bereiken? ............................................................................................... 22 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................22 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 25 Beleidskaders.................................................................................................................25 Indicatoren.....................................................................................................................25 Verbonden partijen........................................................................................................
25 3. Maatschappelijke ondersteuning.......................................................................................26 Programma inhoud............................................................................................................26 Ambities en ontwikkelingen.............................................................................................. 26 3
Doelen en financiën
28
Wat willen we bereiken?............................................................................................... 28 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................28 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 31 Beleidskaders.................................................................................................................31 Indicatoren.....................................................................................................................32 Verbonden partijen........................................................................................................ 32 4. Welzijn en educatie...........................................................................................................33 Programma inhoud............................................................................................................33 Ambities en ontwikkelingen.............................................................................................. 33 Doelen en financiën...........................................................................................................35 Wat willen we bereiken?...............................................................................................
35 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................36 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 39 Beleidskaders.................................................................................................................40 Indicatoren.....................................................................................................................40 Verbonden partijen........................................................................................................ 40 5. Omgeving.......................................................................................................................... 41 Programma inhoud............................................................................................................41 Ambities en ontwikkelingen.............................................................................................. 41 Doelen en financiën.......................................................................................................... 41 Wat willen we bereiken?...............................................................................................
41 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................44 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 48 Beleidskaders.................................................................................................................49 Indicatoren.....................................................................................................................49 Verbonden partijen........................................................................................................ 49 6. Openbare orde en veiligheid............................................................................................. 50 Programma inhoud............................................................................................................50 Ambities en ontwikkelingen.............................................................................................. 50 Doelen en financiën...........................................................................................................51 Wat willen we bereiken?...............................................................................................
51 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................52 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 54 Beleidskaders.................................................................................................................54 4
Indicatoren..................................................................................................................... 55 Verbonden partijen.........................................................................................................55 7. Bestuur en algemene ondersteuning.................................................................................56 Programma inhoud............................................................................................................56 Ambities en ontwikkelingen.............................................................................................. 56 Doelen en financiën...........................................................................................................59 Wat willen we bereiken?............................................................................................... 59 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................60 Wat mag het kosten?.....................................................................................................
62 Beleidskaders.................................................................................................................63 Indicatoren.....................................................................................................................63 Verbonden partijen........................................................................................................ 63 8. Onroerende zaakbelasting................................................................................................ 64 Programma inhoud............................................................................................................64 Ambities en ontwikkelingen.............................................................................................. 64 Doelen en financiën...........................................................................................................65 Wat willen we bereiken?............................................................................................... 65 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................65 Wat mag het kosten?.....................................................................................................
65 Beleidskaders.................................................................................................................65 Indicatoren.....................................................................................................................65 Verbonden partijen........................................................................................................ 65 9. Overige eigen middelen.................................................................................................... 66 Programma inhoud............................................................................................................66 Ambities en ontwikkelingen.............................................................................................. 66 Doelen en financiën...........................................................................................................67 Wat willen we bereiken?............................................................................................... 67 Wat gaan we daarvoor doen?........................................................................................67 Wat mag het kosten?.....................................................................................................
69 Beleidskaders.................................................................................................................69 Indicatoren..................................................................................................................... 70 Verbonden partijen.........................................................................................................70 Paragrafen............................................................................................................................... 71 Lokale heffingen................................................................................................................... 71 Beleid................................................................................................................................ 71 5
Geraamde inkomsten.........................................................................................................73 Kostendekkendheid............................................................................................................73 Lokale woonlastendruk..................................................................................................... 74 Kwijtscheldingen................................................................................................................74 Kwijtscheldingsbeleid.................................................................................................... 74 Weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................................................ 76 Weerstandsvermogen.........................................................................................................76 Weerstandscapaciteit.........................................................................................................76 Beschikbare weerstandscapaciteit..................................................................................76 Benodigde weerstandscapaciteit....................................................................................77 Ratio weerstandsvermogen...............................................................................................
78 Financiële kengetallen...................................................................................................... 79 Netto schuldquote (gecorrigeerd)..................................................................................79 Solvabiliteitsratio...........................................................................................................80 Grondexploitatie............................................................................................................80 Structurele exploitatieruimte.........................................................................................80 Belastingcapaciteit........................................................................................................ 80 Risicokaart......................................................................................................................... 82 Onderhoud kapitaalgoederen............................................................................................... 85 Wegen............................................................................................................................... 85 Openbare verlichting........................................................................................................
86 Riolering............................................................................................................................ 86 Water................................................................................................................................ 87 Groen en Speelvoorzieningen........................................................................................... 88 Groen................................................................................................................................ 88 Speelvoorzieningen............................................................................................................89 Gebouwen......................................................................................................................... 89 Civiele kunstwerken...........................................................................................................90 Vervoersmiddelen en werkmateriaal.................................................................................91 Financiering.......................................................................................................................... 92 Beleid................................................................................................................................
92 Risicobeheer...................................................................................................................... 93 Renterisico's....................................................................................................................... 93 Kredietrisico...................................................................................................................... 94 Renteschema.....................................................................................................................95 6
Beleggingen....................................................................................................................... 96 Financieringsbehoefte....................................................................................................... 96 Financieringspositie...........................................................................................................96 Financiering (opgenomen geld O/G)................................................................................98 Uitzettingen (U/G)............................................................................................................98 Relatiebeheer/ Kasbeheer................................................................................................. 98 Bedrijfsvoering.................................................................................................................... 100 Personeel en organisatie................................................................................................. 100 Informatievoorziening.....................................................................................................101 Inleiding.......................................................................................................................
101 Communicatie................................................................................................................. 103 Inleiding....................................................................................................................... 103 Verbonden partijen.............................................................................................................. 106 Beleid...............................................................................................................................106 Veiligheidsregio Gelderland Zuid (VRGZ), Nijmegen......................................................107 Openbaar belang..........................................................................................................107 Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO), Wijchen............................................................... 109 Openbaar belang..........................................................................................................109 Milieusamenwerking en afvalverwerking Regio Nijmegen (MARN), Nijmegen............. 110 Openbaar belang..........................................................................................................110 Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN)....................................................................
111 Openbaar belang..........................................................................................................111 Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), Nijmegen......................................................113 Openbaar belang..........................................................................................................113 Munitax, (Beuningen)......................................................................................................115 Openbaar belang..........................................................................................................115 Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (DRAN)...................................................116 Openbaar belang..........................................................................................................116 Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR), Nijmegen.......................................... 118 Werkbedrijf..................................................................................................................
118 Openbaar belang..........................................................................................................118 IRvN..............................................................................................................................119 Openbaar belang..........................................................................................................119 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen..................................................................... 120 Aandelen......................................................................................................................... 122 7
Grondbeleid........................................................................................................................ 126 Beleid...............................................................................................................................126 Ontwikkelingen............................................................................................................... 126 Wet Open Overheid............................................................................................................. 132 Financiële begroting............................................................................................................... 133 Financiële spelregels...........................................................................................................134 Uitgangspunten begroting............................................................................................... 134 Nieuw beleid................................................................................................................... 139 Coalitieakkoord...............................................................................................................
143 Overzicht baten en lasten....................................................................................................146 Baten en lasten voor en na bestemming..........................................................................146 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien................................................................... 148 Overhead......................................................................................................................... 149 Mutatie in begroting 2024........................................................................................... 149 Baten en lasten per taakveld........................................................................................... 155 Incidentele baten en lasten............................................................................................. 160 Meerjarige investeringen..................................................................................................161 Balans..................................................................................................................................166 Inleiding balans...............................................................................................................
166 Balans...............................................................................................................................166 Waarderingsgrondslagen................................................................................................ 166 Toelichting op de balans................................................................................................. 166 Geprognosticeerde balans............................................................................................... 166 Emu-saldo........................................................................................................................ 169 Reserves en voorzieningen................................................................................................. 170 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves................................................170 Incidentele reservemutaties............................................................................................ 170 Overzicht reserves en voorzieningen...............................................................................171 Bijlagen...................................................................................................................................175 Algemene uitkering.............................................................................................................
176 Langlopende geldleningen...................................................................................................178 Personele kosten................................................................................................................. 179 Staat van investeringen.......................................................................................................180 Staat reserves en voorzieningen......................................................................................... 184 Rekening van baten en lasten......................................................................................... 186 8
Structureel sluitende begroting.......................................................................................186 Lijst met afkortingen.......................................................................................................... 187
9
Inleiding Bericht van het college Een goede start Vorig jaar mei stelden we het coalitieakkoord voor deze bestuursperiode op. Onder de noemer ‘Nieuwe energie voor onze gemeente’ hebben we een ambitieus programma opgesteld. Hierin hebben we onze visie en toekomstplannen opgenomen, onderverdeeld in vier thema’s: » Sociaal kloppend hart, » Zuinig op ons klimaat, » Aantrekkelijk wonen, » Beuningen maken we samen. We zijn aan de slag gegaan met zowel het uitwerken van de ambities uit het coalitieakkoord als met het uitvoeren van de ambities en plannen die er al waren en waarop uw raad op een eerder moment ‘ja’ tegen heeft gezegd. Inmiddels zijn er vele mooie stappen gezet. Per thema brengen we graag enkele grotere mijlpalen en (tussen)resultaten voor het voetlicht. » Sociaal kloppend hart Op het gebied van voorzieningen voor onderwijs, cultuur, sport en ontmoeten kunnen we u berichten dat het nieuwe zwembad in de aanbestedingsfase zit, dat de nieuwbouw van de Dromedaris dit jaar wordt opgeleverd en dat de 1e fase van het onderzoek maatschappelijk vastgoed is afgerond. Het vervolgonderzoek is gestart. Het Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) wordt in het 1e kwartaal van 2024 aan uw raad aangeboden. Voor (o.m.) jeugdzorg en WMO is een plan van aanpak voor het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA) opgesteld.
Doelstelling hierbij is om lokaal en regionaal onze aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis te verstevigen. Dit vormt de basis samen met de Hervormingsagenda Jeugd voor het beleidsplan Sociaal Domein (januari 2024). Werken aan een gezonde samenleving vraagt om breder te kijken dan alleen het sociaal domein. Het raakt ook andere domeinen. Daarom stellen we een nieuwe lokale en regionale Woonzorgvisie op, die in het 1e kwartaal van 2024 aan uw raad wordt aangeboden. » Zuinig op ons klimaat Vanuit onze ambitie om de bebouwde omgeving verder te verduurzamen en onze leefomgeving aan te passen aan de effecten van klimaatverandering, zijn we gestart met een onderzoek naar de aanleg van een warmtenet en gaan we in 2024 onze Energievisie herijken. » Aantrekkelijk wonen Hoewel de markt met loon- en prijsstijgingen en een tekort aan materialen een uitdaging vormen om te kunnen bouwen, blijven we inzetten op extra woningbouw. Zoals met de plannen voor de Hoge Woerd, de Hutgraaf, de Krommehoekstraat, Winssen Zuid en Ewijk. Zo komen we tegemoet aan de vraag naar woningen en zorgen we voor de versterking en het behoud van de kracht van alle kernen. Bestaande wijken knappen we op. Zo staat in 2024 de buurt Tinnegieter op de planning om aangepakt te worden. »
Beuningen maken we samen
10
In 2023 heeft uw raad het Veiligheidsplan vastgesteld, het Uitvoeringsprogramma Kunst & Cultuur staat in de steigers en kan na vaststelling van deze begroting worden uitgevoerd. Ook het Participatiebeleid wordt dit jaar nog aangeboden aan uw raad. Daarnaast blijven we de komende jaren inzetten op het intensiveren van het traject digitalisering van onze dienstverlening, bedrijfsvoering en informatievoorziening waarbij we de laaggeletterden niet uit het oog verliezen. Complexe context en financiële onzekerheid De wereld als geheel wordt steeds complexer en dat geldt ook voor de context waarin we als gemeente functioneren. Afwachten is geen optie voor Beuningen - we moeten vooruitkijken en zo goed mogelijk dealen met de omstandigheden. De basis daarvan is dat we samen beseffen hoe de context eruit ziet en welke factoren invloed hebben. Er woedt nog steeds een oorlog op Europees grondgebied. De prijzen voor gas en elektra laten inmiddels weer een dalende lijn zien, maar tegelijkertijd heeft de Europese Centrale Bank moeite om de oplopende inflatie te beteugelen. Renteverhogingen hebben gevolgen voor de investeringen die we in de periode 2024-2027 gaan doen. Want met het aantrekken van geld is een hogere rente te verwachten, met als gevolg hogere afschrijvingslasten. De stikstofcrisis houdt de gemoederen bezig en een eenvoudige oplossing hiervoor is er niet.
Daarnaast zien we dat de Rijksoverheid steeds meer taken overdraagt aan gemeenten en in bestaande taken hogere eisen stelt zonder het bijbehorende budget. Gemeenten hebben de oplossing voor deze problemen niet in handen, maar hebben wel de verantwoordelijkheid om zo goed mogelijk met de situatie om te gaan. Het is juist in dit soort omstandigheden belangrijk om te kijken naar wat er wel kan. Dat zullen we samen doen, binnen de mogelijkheden en verantwoordelijkheden die we als gemeente hebben. De gemeentelijke financiën waren altijd al lastig te voorspellen, maar dat is in de afgelopen jaren nog ingewikkelder geworden. Zo zijn er doorlopende discussies met het Rijk over de omvang van het Gemeentefonds en verlopen de onderhandelingen tussen het Rijk en de VNG over de hervormingsagenda moeizaam. De voornaamste onzekerheid op financieel vlak is nog steeds het zogeheten ‘ravijnjaať vanaf 2026. Met ingang van 2026 gaat een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten van kracht. Het Rijk stelt hiermee de reguliere systematiek van ‘samen trap op / samen trap af buiten werking. Gemeenten worden als gevolg hiervan geconfronteerd met fors teruglopende inkomsten. Voor onze gemeente betekent de nieuwe systematiek dat we vanaf 2026 jaarlijks ruim twee miljoen euro minder aan bijdrage ontvangen.
Het Rijk erkent weliswaar de ontstane situatie, maar er is nog geen zicht op concrete resultaten. Meerjarenbegroting 2024-2027: structurele tekorten De Beuningse meerjarenbegroting 2024-2027 is sluitend voor de jaarschijf 2024 maar laat op dit moment vanaf 2026 een structureel tekort zien. Naast de nieuwe financieringssystematiek van de algemene uitkering, autonome ontwikkelingen als loon- en prijsstijgingen en de toename van taken voor gemeenten en de eisen daaraan, wordt het tekort veroorzaakt door de financiële vertaling van de ambities.
11
Het gaat hierbij om een inschatting van de hoogte van de investeringen op het maatschappelijke domein, waaronder de Lèghe Polder, onderwijshuisvesting en als onderdeel van een bovenwijkse voorziening de ontsluitingsweg Ewijk en de aanpassing van het gemeentehuis. Deze ambities waren in de begroting 2023 deels aangekondigd. In de voorliggende begroting zijn de ambities op basis van een eerste inschatting vertaald naar geld en indicatief opgeleverd in 2026. Dat betekent dat de investeringslasten zijn opgenomen in de jaarschijf 2027 en verder, ook weer op basis van een eerste inschatting. Ze laten voor nu een tekort zien. In tempo en tijd kunnen er nog verschuivingen plaatsvinden. Bij het concreter worden van de plannen kan een bewuste integrale afweging kan worden gemaakt. Daarnaast zijn in de meerjarenbegroting 2024-2027 de nieuwe geactualiseerde beheerplannen voor wegen, groen, gebouwen en civiele kunstwerken (als bruggen en duikers) nog niet opgenomen. Dat geldt ook voor de overige investeringen in het kader van Bovenwijkse Voorzieningen. De verwachting is dat hiervoor extra middelen nodig zijn. Heroriëntatie Bij de volgende perspectiefnota voorzien we uw raad van voorstellen om tot een sluitend meerjarenperspectief te komen. Hierbij geven we aan wat dat zal betekenen voor onze inwoners, onze partners en de openbare ruimte.
12
Resultaten begroting Financiële resultaten meerjarenperspectief in een oogopslag Totaal baten en lasten (meerjaren)begroting 2024 - 2027 (x 6 1.000) +=voordeel/-=nadeel
2024
2025
2026
2027
Totaal baten (inclusief reserves)
84.067
83.211
79.969
80.370
Totaal lasten (inclusief reserves)
-84.040
-81.048
-82.303
-83.402
Resultaat (meerjaren) begroting
27
2.164
-2.334
-3.032
Structureel en incidenteel resultaat (x6 1.000 +=voordeel/-=nadeel)
Incidenteel
2024
2025
2027
2026
Baten
1.928
731
478
270
Lasten
-2.588
-780
-478
-270
-660
-49
-
-
Baten
82.139
82.480
79.491
80.100
Lasten
-81.452
-80.267
-81.824
-83.132
Totaal Structureel
687
2.213
-2.334
-3.032
Eindtotaal
27
2.164
-2.334
-3.032
Totaal Incidenteel Structureel
13
Toelichting op resultaat Het begrotingsresultaat voor 2024 en het meerjarenperspectief heeft als basis de Perspectiefnota 2023 die (gedeeltelijk) is vastgesteld in de raadsvergadering van 11 juli 2023. Aanvullend zijn nu de meicirculaire 2023, voorgestelde begrotingskaders 2024, besluitvorming die heeft plaatsgevonden tot en met september en tenslotte actualisatie van het coalitieakkoord 2022-2026 plaatsgevonden. Dit levert het volgende financiële beeld op: Financieel perspectief Bedragen in ĉ 1000 ^baat, voordeel/^last,.nadeel)
202411
2025
2026
2027
Vertrekpunt na perspectiefnota (t/m hoofdstuk 3 PSN 2023)
-1.136
1.610
353
890
1.611
847
-830
-963
-1.335
-300
600
779
276
547
-230
-184
-427 29
-398 -79
-388 -1.667
-412 -3.417
233 478 42 355
-162 492 42 -105
-652 507 42 -2.158
-1548 784 42 -4.551
-268 800 532 27
-688 800 112 2.164
-1.665 1.366 -299 -2.334
-553 1.366 813 -3.032
Aanpassingen meicirculaire 2023 - Algemene uitkering brief uitkomsten meicirculaire - Algemene uitkering (stelposten m.b.t. ontwikkelingen) subtotaal Niet besloten bij Perspectiefnota 2023 (H4) - Nieuw beleid - Actualisatie coalitieakkoord 2022-2026 - Financiele gevolgen uitgangspunten begroting 2024-2027 - Aanpassing lonen en salarissen personeel - Onroerende zaakbelasting 2024 - Toeristenbelasting subtotaal
Overige aanpassingen in de begroting 2024-2027 Inzet spaarprogramma subtotaal Totaal
In deze begroting is de meicirculaire 2023, advies van de provincie en ook van de VNG verwerkt. We krijgen van het Rijk extra geld in de jaren 2024 en 2025, maar voor 2026 en verder bestaat nog veel onzekerheid. Dit geldt voor alle gemeenten in Nederland. Oorzaak van ‘ravijnjaar’ in beeld brengen op advies van VNG Hoewel de laatste 2 jaarschijven niet structureel in evenwicht zijn, worden hier vooralsnog geen consequenties aan verbonden. Een sterke teruggang van de algemene uitkering draagt bij aan de negatieve resultaten over 2026 en 2027. Op advies van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben we een benadering gemaakt van het structurele gevolg van niet ontvangen compensaties (accres) met ingang vanaf 2026.
Vanaf 2026 is er voor gemeenten structureel zo'n E3 miljard minder beschikbaar voor het uitvoeren van gemeentelijke taken. Dit komt mede door het lager vastgestelde accres en de terugkeer van de opschalingskorting.
14
Tot 2026 worden gemeenten voor ontwikkelingen gecompenseerd met de ‘trap op, trap af systematiek: het gemeentefonds groeit mee met de rijksuitgaven. Het kabinet heeft deze systematiek vanaf 2026 eenzijdig afgeschaft. Het financiële gat, ook wel “ravijnjaar” genoemd is bij gemeente Beuningen ook zichtbaar. Vanaf 2026 krijgt de gemeente Beuningen structureel tussen de E3 en E4 miljoen minder geld voor het uitvoeren van gemeentelijke taken. Het is nog steeds onduidelijk of en in hoeverre het Rijk gemeenten hierin tegemoet gaat komen. Integrale afweging Zoals beloofd bij de Perspectiefnota worden financiële keuzes hierbij integraal aan de raad voorgelegd voor wat betreft nieuwe beleidswensen. In de financiële begroting (Hoofdstuk 4) onder financiële spelregels zijn de keuzes beschreven.
Het is een ambitieus pakket aan voorstellen waaronder de kwaliteit van de openbare ruimte, veiligheid en de ruimtelijke ontwikkeling. En ook het functioneren van de wijken en het verbeteren van het groen hebben een plek gekregen. Er zijn veel ambities, uitdagingen en ontwikkelingen waar het fundament stevig genoeg voor moet zijn. Vandaar dat ook een belangrijke kwaliteitsslag in de bedrijfsvoering gemaakt moet worden. Salarissen, belastingen en leges zijn geïndexeerd en de begroting is wederom geactualiseerd naar een realistisch mogelijk scenario. In 2024 gaat de gemeente verder met de uitvoering van de plannen die de afgelopen jaren zijn gemaakt waaronder uitvoering geven aan diverse onderzoeken voor verdere uitvoering van ambities uit het coalitieakkoord.
15
Toelichting op weerstandsvermogen De weerstandsratio voor 2024 van 1,7 blijft op basis van de huidige risicokaart boven de minimale gewenste norm van 1,4. De bepaling van de ratio blijft een moment opname. Het weerstandsvermogen van de gemeente Beuningen laat de laatste jaren een constante lijn zien en vanaf 2024 is een afname van de ingeschatte risico’s waar te nemen. Dit is voornamelijk veroorzaakt door getroffen beheersingsmaatregelen binnen de organisatie waardoor risico's kleiner worden.
16
Programma's 1. Werk en inkomen Programma inhoud Dit programma omvat uitkeringen, minimaregelingen, schuldhulpverlening en re-integratie. Al deze onderdelen dragen bij aan de ambitie van het college om ons in te zetten voor een vitale en gezonde samenleving. Het doel is om zoveel mogelijk inwoners van Beuningen in staat te stellen te werken (naar vermogen) en de kansenongelijkheid in de gemeente te verkleinen. Ook stimuleren we met onze minimaregelingen dat iedereen in de samenleving kan meedoen. Aansluiting op programma 2, 3 en 4 Dit programma sluit aan op programma 2 Jeugd (en Onderwijs), 3 Maatschappelijke ondersteuning en 4 Educatie en Welzijn. Werk en inkomen richt zich o.a. op opvoeding, kansen krijgen, de juiste uitstroomprofielen in het onderwijs, voorkomen van uitval en een gepaste aansluiting op de arbeidsmarkt.
Ambities en ontwikkelingen 1. De verwachting is dat de arbeidsmarkt in 2024 minder snel zal groeien dan de voorgaande jaren. De economie zal door de hoge inflatie minder sterk groeien, wat gevolgen heeft voor het aantal beschikbare banen en vacatures. 2. De hoge inflatie blijft een aandachtspunt in Nederland, naar verwachting zal deze in 2023 dalen naar 4,2Zo en in 2024 verder afnemen naar 3,7Zo. 3. De werkloosheid blijft naar verwachting laag in Nederland met 3,70Zo in 2024. De prijsstijgingen en de tekorten aan personeel in verschillende sectoren leiden ook tot een stijging van de lonen in 2024. (bedragen x S 1.000,-; + = voordeel, nadeel)
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
Baten
6.289
6.289
6.289
6.289
Lasten
-12.879
-12.544
-12.400
-12.165
Saldo programma excl reserves
-6.590
-6.255
-6.110
-5.876
-6.590
-6.255
-6.110
-5.876
Mutaties reserves Dotaties Onttrekkingen
Saldo programma incl reserves
17
Doelen en financiën Wat willen we bereiken? 1. We willen een nieuwe visie op de regionale arbeidsmarkt en re-integratie presenteren en vaststellen. 2. We blijven stappen zetten om schuldhulpverlening voor onze inwoners en ondernemers te verbeteren en meer maatwerk te bieden. 3. We willen de bestaanszekerheid van Beuningse inwoners verder verbeteren en de kansenongelijkheid in Beuningen verkleinen. Wat gaan we daarvoor doen? » Het nieuwe beleidsplan regionale arbeidsmarkt 2024 speelt in op de veranderende arbeidsmarkt. Deze wordt in december 2023 in uw raad geagendeerd. » Om onze inwoners beter te begeleiden en te volgen, wordt nieuwe software aangeschaft. Daarnaast zetten we meer in op preventie door middel van huisbezoeken en vroegsignalering van betalingsachterstanden. We leggen werkprocessen vast en monitoren deze. Ook breiden we de samenwerking met huisartsen in Beuningen uit. » In samenwerking met de gemeenten Druten en Berg en Dal onderzoeken we de behoefte en het draagvlak voor de oprichting van een stichting voor urgente noden. Hierbij betrekken we lokale partners om gezamenlijk de beste aanpak te bepalen. » We verhogen de jaarlijkse subsidie voor de Voedselbank Beuningen om hun belangrijke werk te steunen.
» We evalueren op grond van de beschikbare landelijke ondersteuningsmaatregelen hoe we de stroppenpot van 2024 het meest effectief kunnen inzetten de inwoners en verenigingen in Beuningen te ondersteunen. » We stimuleren middels de Klavervierpas een gezonde leefstijl voor Beuningse inwoners (jong en oud), door deelname aan sport-, culturele en educatieve activiteiten te vergoeden. Ook breiden we het aanbod van de Klavervierpas verder uit. » Na aanleiding van signalen van inwoners breiden we ook het aanbod van de Klavervierpas voor inwoners die slecht ter been zijn verder uit.
18
Wat mag het kosten? Werk en inkomen Incl.reserves (bedragen x6 1.000,-; * = voordeel, nadeel)
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027
Baten Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ)
54
Inkomensvoorzieningen
392
80
80
80
80
80
5.651
6.174
6.174
6.174
6.174
6.174
Gemeentelijk minimabeleid
103
35
35
35
35
35
RESERVERINGEN PROGRAMMA 1
16
8
Totaal baten
6.215
6.297
6.289
6.289
6.289
6.289
Lasten Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ)
-143
-155
-234
-238
-242
-247
Inkomensvoorzieningen
-2.069
-994
-545
-300
-304
-309
Participatiewet (PW)
-5.789
-6.438
-5.991
-6.003
-6.015
-6.028
-76
-71
-72
-73
-74
-74
Sociale werkvoorziening (MGR)
-2.672
-2.819
-2.980
-2.885
-2.668
-2.373
Gemeentelijk minimabeleid
-1.063
-1.153
-1.204
-1.214
-1.225
-1.237
Schuldhulpverlening
-182
-215
-275
-257
-264
-272
Kwijtschelding lokale belastingen
-121
-147
-149
-143
-143
-143
Reïntegratie/participatievoorzieningen
-1.249
-1.372
-1.430
-1.432
-1.463
-1.483
Totaal lasten
-13.364
-13.363
-12.879
-12.544
-12.400
-12.165
-7.149
-7.066
-6.590
-6.255
-6.110
-5.876
Participatiewet (PW)
Sociale recherche (IBO)
Saldo
Beleidskaders » Participatiewet (Landelijk) » Modulaire gemeenschappelijke regeling Rijk van Nijmegen (Regionaal) » Werk voorop! Arbeidsmarkt- en Re-integratiebeleid 2020 t/m 2023 Rijk van Nijmegen (Regionaal) » Beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025 (Lokaal) » Beleidsplan sociaal domein 2023-2026 Indicatoren
Beuningen Nederland
Verplichte indicatoren Banen - aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 - 64 jaar
545,3
825,3
Netto arbeidsparticipatie - in /o van de werkzame beroepsbevolking
74,4
72,2
Personen met een bijstandsuitkering - aantal per 1.000 inwoners
24,2
43,1
Lopende re-integratievoorzieningen - aantal per 1.000 inwoners van 15 64 jaar
4,2
19,8
19
Verbonden partijen » - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR) Nijmegen » - Instituut voor Bijzonder Onderzoek (IBO) Regio Gelderland-Zuid (Wijchen) Voor meer informatie verwijzen we u naar de paragraaf "Verbonden partijen".
20
2. Jeugd Programma inhoud In het programma Jeugd zitten de volgende posten: de jeugdgezondheidszorg, peuter- en kinderopvang, jeugd- en jongerenwerk, de individuele voorzieningen Natura Jeugd en tot slot Veiligheid rondom jeugd, jeugdreclassering en opvang Jeugd. In de gemeente Beuningen zetten we ons in voor een vitale en gezonde samenleving. We willen dat alle kinderen en jongeren kansrijk opgroeien, in een veilige en zelfredzame leefomgeving. Hier kunnen zij zich ontwikkelen tot volwassenen die zo zelfstandig mogelijk kunnen participeren in de samenleving. We zorgen dat kwetsbare gezinnen passende ondersteuning op het juiste moment krijgen. Hierbij doen we wat nodig is. Daarom vindt preventieve of tijdelijke ondersteuning of versterking van de opvoed- en opgroeivaardigheden plaats. Aansluiting met programma 1, 3 en 4 Dit programma Jeugd staat nauw in verbinding met programma 1 (werk en inkomen) , 3 (maatschappelijke ondersteuning) en 4 (educatie en welzijn). Opgroeien vindt plaats vanuit een breed systeem (o.a. opvoeding in het gezin, onderwijs en vrije tijd in de directe omgeving). De bemoeienis van o.a. het Sociaal Team en zorgtrajecten gaan vaak ook door na het 18e levensjaar (Wmo). Of het kan aan de orde zijn om met het juiste uitstroomprofiel uit het onderwijs door te stromen naar een vervolgopleiding, werk of dagbesteding.
Ambities en ontwikkelingen 1. Beleidsplan Sociaal Domein 2023-2027. Het eerdere plan 2018-2022 herschrijven we als basis met een aanvulling van beleidsvoornemens voor de jaren 2023-2027. We nemen de actiepunten mee uit o.a. de hervormingsagenda , de te maken ontwikkelagenda onderwijs, het landelijke en lokale (GALA) gezondheidsplan en andere ontwikkelingen die voor jeugd van belang zijn. 2. Hervormingsagenda Jeugd: Deze hervorming binnen het jeugdstelsel bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Er zal structureel worden geïnvesteerd in kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. 3. Regioprogramma Jeugd : dit programma jeugd voor de 7 gemeenten in het Rijk van Nijmegen sluit aan bij de opgaven uit de Hervormingsagenda. De opgaven voor jeugd vragen om een stevigere sturing zowel inhoudelijk als financieel. We professionaliseren het werkveld en via een meerjarige regionale programmasturing richten we de jeugdhulp efficiënter in om meer financieel beheersbaar te houden. 4. IZA (integraal zorg akkoord)en GALA (Gezond en Actief leven Akkoord) plan van aanpak : Met deze landelijke programma’s bouwen we het fundament voor een gerichte lokale- en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en een sterke sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met de inzet op preventief (gezondheids)beleid.
We zorgen voor samenwerking in het sociaal domein met huisartsen en ggz gericht op gezond leven en preventie. Via minder (gezondheids) achterstanden en een betere leefstijl versterken we de gezondheid en het welbevinden van de jongere. Zo verwachten we minder beroep te doen op hulp en/of ondersteuning en/of (medische)zorg en dragen we bij aan toegankelijke, goede en betaalbare zorg. 5. Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid: We ontvangen jaarlijks rijksmiddelen voor voorschoolse educatie om onderwijsachterstanden tegen te gaan. Daarnaast subsidiëren we peuteropvang voor kinderen waarvan de ouders geen recht hebben op 21
kinderopvangtoeslag. In 2023 is het beleid voor peuteropvang en voorschoolse educatie herzien en zijn nieuwe afspraken gemaakt over de koers en richting voor de komende jaren.
(bedragen x 6 1.000,-; + = voordeel, nadeel)
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
Baten
26
26
31
3
Lasten
-9.466
-9.501
-9.543
-9.554
Saldo programma excl reserves
-9.441
-9.476
-9.512
-9.550
Mutaties reserves Dotaties Onttrekkingen
Saldo programma incl reserves
__________ -9.441__________ -9.476__________ -9.512__________ -9.550
Doelen en financiën Wat willen we bereiken? 1. We willen zo veel mogelijk kinderen een kansrijke start geven. We versterken kwetsbare kinderen (en hun ouders) in de eerste 1.000 dagen van hun leven. 2. We versterken het opvoedklimaat rond gezinnen, in wijken en scholen. Jongeren in het onderwijs worden voldoende ondersteund o.a. via jeugdhulp of zorg binnen onderwijs en stromen door met het juiste profiel richting vervolgopleiding of werk. 3. We zorgen dat de mentale veerkracht van jeugdigen en gezinnen wordt versterkt zodat ze eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin, gezondheid en actief deel nemen aan de maatschappij. 4. We ondersteunen kinderen en gezinnen bij gezond- en veilig opvoeden en opgroeien met passende (specialistische) ambulante jeugdhulp indien nodig. We versterken gezinnen die de basis van het bestaan niet (meer) op orde hebben of deze dreigen te verliezen. 5. We versterken jeugdigen en gezinnen zodat er minder kinderen in verblijf opgroeien en als dit moet, dan in gezinsvormen en zo kort mogelijk. 6. We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een veilige thuissituatie kunnen leven.
Wat gaan we daarvoor doen? We willen zo veel mogelijk kinderen een kansrijke start geven. We versterken kwetsbare kinderen (en ouders/verzorgers) in de eerste 1.000 dagen van hun leven. » We breiden de Baby-Oudergroepen uit naar tenminste zeven groepen op jaarbasis zodat dit een standaard aanbod wordt in de preventieve sociale basis voor jonge (en kwetsbare) gezinnen. 22
» » »
We zetten het Ouder-Kind café voort. Het Ouder-Kind café biedt een laagdrempelige ontmoetingsplek voor jonge gezinnen. Ook wordt ingezet op voorlichting rondom opvoedthema’s zoals voeding, slapen, bewegen etc. We zetten in op het verbinden van armoedebeleid en de Kansrijke Start aanpak om de kwetsbare doelgroep met geldzorgen en/of armoede problematiek extra te ondersteunen. We herijken de regeling Sociaal Medische Indicatie zodat deze ondersteuning bereikbaar en betaalbaar blijft voor de gezinnen die het nodig hebben.
We versterken het opvoedklimaat rond gezinnen, in wijken en scholen. » In 2023 is het beleidsplan onderwijsachterstandenbeleid herzien. We geven dit nieuwe beleid verder vorm in de uitvoering. » We stellen een ontwikkelagenda onderwijs op met primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. We organiseren betere aansluiting onderwijs met jeugdhulp voor meer inclusief onderwijs en uitstroomprofielen richting vervolgonderwijs of werk. » Binnen het Voortgezet Onderwijs versterken we zorgteams op school, verbinden we onderwijs, jeugdhulp en lokale teams. Bij het voortgezet speciaal onderwijs (vso) organiseren we collectieve financiering van Zorg binnen onderwijs (zbo). We zorgen voor borging en doorontwikkeling regionale aanpak Jongeren naar school of werk o.a. door voorkomen van schooluitval van mbo-studenten of door voldoende inzet van zorg. We zorgen dat de mentale veerkracht van kinderen en gezinnen wordt versterkt zodat ze eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin en gezondheid en actief deel nemen aan de maatschappij. » We ondersteunen huisartsen bij de verwijzing naar jeugdhulp via de Ondersteuner Jeugd en Gezin. » We zetten ons in de regio samen in voor kundige lokale teams. We vertalen de Hervormingsagenda opgaven naar een meerjarig ontwikkelplan voor het Sociaal Team. » Goed onderwijs en kinderopvang vormen de beste preventie.
We formuleren een nieuwe opdracht voor het ondersteuningsteam 4-12 jaar via o.a signaleren van (opvoed)problematiek bij de basisscholen en kinderopvang op de Kindcentra. » We implementeren de STORM -aanpak depressiviteit (programma tegen zelfdoding) onder jongeren in het voortgezet onderwijs onze regio. We ondersteunen kinderen en gezinnen bij gezond en veilig opvoeden en opgroeien met passende (specialistische) ambulante jeugdhulp indien nodig. » Het ambulant jongerenwerk in de gemeente Beuningen zet zich verder in op de activering van jongeren lokaal en in de regio en de 8 actiepunten die genoemd zijn in de kaderstelling voor het jongerenwerk. » De regionale contracten van de ambulante jeugdhulp lopen af eind 2024. Regionaal werken we samen aan de nieuwe inkoop en contractafspraken voor ambulante jeugdhulp. We blijven samen met het regionaal ondersteuningsbureau (ROB) sturen op de realisatie van contracten en het uitvoeren van kwalitatief goede ambulante hulp. » We onderzoeken de mogelijkheden om lokaal in te zetten op de doorbraakmethode zoals ontwikkeld door het Instituut Publieke Waarden (IPW).
23
We versterken jeugdigen en gezinnen zodat er minder kinderen in verblijf opgroeien en als dit moet dan in gezinsvormen en zo kort mogelijk. » In 2024 starten we regionaal met de nieuwe inkoop voor jeugdhulp met verblijf, aansluitend op de landelijk gehanteerde term specialistische jeugdhulp. Dit is het geheel van ambulante gezinsbehandeling, pleegzorg, gezinshuizen en residentiële jeugdhulp. » We werken op provinciaal niveau (de zeven Gelderse Jeugdhulpregio’s) samen op de Essentiële Jeugdhulpfuncties. Doel van bovenregionale samenwerking op G7 niveau is het borgen van de beschikbaarheid, kwaliteit, betaalbaarheid en transformatie van hoog-specialistische jeugdhulpvoorzieningen. » We zetten de wervingscampagne voor pleegzorg en steungezinnen voort. We geven doorlopend aandacht aan pleegzorg omdat pleegzorg als gezinsvorm een belangrijke positie in het zorglandschap inneemt als alternatief voor open en gesloten groepen. We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een veilige thuissituatie kunnen leven. » Complexe en onveilige situaties rond kinderen en jongeren worden besproken in het Regionaal Expert Team (RET) met deelname aan de Jeugdbeschermingstafel relevante casussen. » Complexe scheidingen leiden tot ontwikkelingsbedreigingen bij kinderen, onveiligheid en kindermishandeling.
Er is in 2023 gestart met het Regionaal Expertise Project (complexe) Scheidingen (REPS). In 2024 wordt de samenwerking en werkwijze tussen het REPS en het Sociaal Team verder ontwikkeld en volgt regionaal een besluit over het vervolg.
24
Wat mag het kosten? Jeugd Incl.reserves (bedragen x6 1.000,-; * = voordeel, nadeel) Baten Kinderopvang
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022
2023
2024
2025
2026
2027
4
3
3
3
3
3
22
22
28
Jeugdgezondheidszorg Totaal baten
4
3
26
26
31
3
Lasten Peuteropvang
-243
-296
-340
-342
-345
-348
Kinderopvang
-227
-211
-214
-215
-216
-217
Individuele voorzieningen Jeugd
-5.009
-5.160
-5.001
-5.024
-5.049
-5.074
Individuele voorz. Jeugd Intensief
-3.078
-3.041
-2.934
-2.934
-2.934
-2.934
-721
-789
-978
-986
-1.000
-981
Totaal lasten
-9.279
-9.498
-9.466
-9.501
-9.543
-9.554
Saldo
-9.275
-9.494
-9.441
-9.476
-9.512
-9.550
Jeugdgezondheidszorg
Beleidskaders » » » » » » »
Jeugdwet Wet Publieke Gezondheid (WPG) Hervormingsagenda Jeugd Regioprogramma Jeugd Beleidsplan Sociaal Domein 2023-2027 Beleidsplan Onderwijsachterstanden Beleidsplan GALA
Indicatoren Beuningen Nederland
Verplichte indicatoren Jongeren met een delict voor de rechter - in /o 12 tot en met 21 jarigen
1,0
1,0
Kinderen in uitkeringsgezinnen - /o van alle kinderen tot 18 jaar
4,0
6,0
Werkloze jongeren - /o van 16 tot en met 22 jarigen
2,0
2,0
Jongeren met jeugdhulp - /o van alle jongeren tot 18 jaar
13,7
13,2
Jongeren met jeugdbescherming - /o van alle jongeren tot 18 jaar
0,9
1,2
Jongeren met jeugdreclassering - /o van alle jongeren van 12 tot 23
0,3
0,3
Verbonden partijen » GGD Gelderland-Zuid voor Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Voor meer informatie verwijzen we u naar de paragraaf Verbonden partijen.
25
3. Maatschappelijke ondersteuning Programma inhoud Het programma maatschappelijke ondersteuning omvat de volgende onderdelen: Ouderenbeleid, gezondheid, mantelzorg, vrijwilligers, sociale basis, maatwerkvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning, Beschermd Wonen en de Wet inburgering, ‘Wij zetten ons in voor een vitale en gezonde samenleving’ In de gemeente Beuningen willen we dat alle inwoners zo lang mogelijk zelfstandig wonen, zelfredzaam zijn, eigen regie behouden en op hun eigen niveau deelnemen aan het leven van alle dag. We zorgen dat kwetsbare inwoners die ondersteuning nodig hebben op het gebied van zelfredzaamheid of participatie op het juiste moment de juiste ondersteuning ontvangen. Het geheel aan informele en formele diensten en voorzieningen in de buurt vormt hiervoor de basis. Waar nodig vindt preventieve of tijdelijke ondersteuning plaats en/of we zetten in op het behouden van de zelfredzaamheid en het deelnemen aan de samenleving. Hierin speelt fysieke en mentale gezondheid een grote rol. Aansluiting met programma 1, 2, 4 en 5 Dit programma maatschappelijke ondersteuning staat nauw in verbinding met programma 1 (werk en inkomen), 2 (jeugd), 4 (educatie en welzijn) en 5 (wonen). Het behouden en/of bevorderen van de zelfredzaamheid en participatie vindt namelijk plaats vanuit een breed systeem (o.a.
welzijn, (arbeidsmatige)dagbesteding, begeleiding, hulpmiddelen, basisvaardigheden, cultuur, ouderenbeleid, wonen en gezondheid). Stichting Perspectief voert als brede welzijnsorganisatie een groot deel van de taken uit op gebied van zelfredzaamheid en het versterken van de participatie. Het Sociaal Team zorgt voor de juiste afstemming tussen de verschillende domeinen: op het juiste moment de juiste ondersteuning, we doen wat nodig is!