04 Bijlage 4: 201015 Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen-lr.pdf
Tekst van het document
*
Engieterrein/BCTN Nijmegen - Energy Hub
Op het terrein van de voormalige Gelderland centrale aan de Waal in Nijmegen komt een duurzame (snel)laadmogelijkheid voor accucontainers voor binnenvaartschepen. Deze containers wordt geladen met zon- en windenergie. Vervolgens worden ze gebruikt om een elektrisch aangedreven binnenvaartschip van stroom te voorzien. We verkennen hoe deze lokale oplossing ook op regionaal niveau toepast kan worden.
LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^
Ambiťedocument Duurzame Mobiliteit - regio Arnhem-Nijmegen Onderzoek XXL-logistiek - regio Arnhem-Nijmegen Logistiek als Gelderse Motor - provincie Gelderland
PARTNERSCHAPPEN Logistieke bedrijven, Logistics Valley, transporteurs, kennisinstellingen, brandstofleveranciers, binnenhavens en overslagplaatsen, Liemers Ambassade, The Economic Board, provincie Gelderland, Ministerie van EZK, Ministerie van lenW
Energy Corridor 2030
Verduurzamen van transport en logistiek op corridor tussen Rotterdam en Duitsland via de weg (A15), spoor (Betuweroute) en binnenvaart (Waal). Dit project zet in op de transitie naar green logistics met elektrisch vervoer en schone brandstoffen, zoals waterstof. Met oplaadpunten bij inland containerterminals en nieuwe batterijtechnologie voor schone binnenvaart.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen 133
Productieve regio
Opgave Productieve regio
Actieagenda speerpunt 1
ONTWIKKELING (INTER)NATIONALE CLUSTERS acties
type
begroot budget 2021
Betekenis van health&hightech, energy en food voor regioregiogemeenten uitwerken
verkenning, lobby
Acceleratieprogramma imec iStart doorontwikkelen
lobby
starten in 2021
Ontwikkeling van het Chip Integration Technology Centre (CITC)
uitvoering
lopend
ConnectR - innovatielab voor sleuteltechnologieën energy en mobiliteit
verkenning, uitvoering
lopend
Roadmap Artificial Intelligence for Life uitvoeren
beleidsactie, uitvoering
lopend
Uitvoering geven aan supportprogramma's Briskr 2.0, Startlife en Orion
uitvoering
lopend
Beter gestructureerde lobby en profilering van de (inter)nationale clusters
lobby, uitvoering
starten in 2021
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘23
‘24
‘25
starten in 2021 1
speerpunt 2
VESTIGINGSKWALITEIT WERKLOCATIES acties
type
uitvoering
Uitvoering van Regionaal Programma Werklocaties (RPW)
beleidsactie, lobby
lopend
Regionale campuslocaties verder doorontwikkelen
uitvoering
lopend
Impuls voor duurzame energie op werklocaties in de regio
verkenning, uitvoering
starten na 2021
Herstructurering van gemengde bedrijventerreinen
beleidsactie
starten na 2021
fasering ‘21
‘22
1
speerpunt 3
HUMAN CAPITAL - ONDERWIJS EN ARBEIDSMARKT acties
type
uitvoering
beleidsactie
starten in 2021
Netwerkvorming regionaal beleidsactie, bedrijfsleven - onderwijs - uitvoering overheid versterken
lopend
Ontwikkelen van regionale verkenning, pilot Skills Lab uitvoering
starten in 2021
Hybride leerwerkomgevingen voor praktisch geschoolden
verkenning, beleidsactie
starten na 2021
Energie in Stroom
uitvoering
lopend
Regiobrede Human Capital Agenda ontwikkelen
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
speerpunt 4
ONDERNEMERSCHAP IN HET MKB acties
type
uitvoering
MKB-deal voor beleidsactie digitalisering en uitvoering ervan
starten in 2021
Investeringsnetwerken verbinden aan bedrijven en ondernemers
beleidsactie, uitvoering
lopend
Ontwikkelen van een Community of Practice voor start-up's in MKB
beleidsactie, uitvoering
starten na 2021
Regionale incubator: ecosysteem ontwikkelen tussen grote MKB en start-up'
beleidsactie, uitvoering
starten na 2021
Regionaliseren van de Digitale Werkplaats Arnhem Nijmegen (DWAN)
uitvoering
starten in 2021
^U
speerpunt 5
VERSTERKING DUURZAME LOGISTIEK acties
type
uitvoering
Verkennen van nieuwe logistieke concepten; smart logistics
verkenning
starten na 2021
Beleidsontwikkeling voor slimme stadsdistributie
beleidsactie
starten in 2021
Project Energycorridor 2030 doorontwikkelen
uitvoering
lopend
Engieterrein/BCTN Nijmegen - Energy Hub
uitvoering
lopend
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |35
1sZ-i * i tt
We versterken onze positie als circulaire topregio met internationale
V.V-J - -v
zichtbaarheid. Door projecten op te schalen naar regionaal niveau waarbij we circulariteit zichtbaar maken in economische processen, leefomgeving en samenleving.
f C 1 -v
r
« iĉT * |
gWI ma
*
ivį&'f
71 Aanleg circulair 'Grasfalt' fietspad - Zevenaar
AMBITIES DE CIRCULAIRE REGIO Naar een circulaire topregio Als regio willen we toonaangevend worden op het gebied van circulariteit. Als dé circulaire topregio in Nederland en in Europa. De ambitie is dat onze regio (inter)nationaal wordt (h)erkend als gidsregio voor circulair denken en handelen. Een ambitie die vraagt om inzet van iedereen in de regio, van de regiogemeenten zelf tot onze bedrijvigheid, maatschappelijke organisaties én onze inwoners. Het gaat om samen experimenteren, bewustwording creëren op regionaal niveau en doelgericht tot uitvoering komen. We bouwen hiermee voort op de eerdere uitverkiezing tot 'circulaire topregio' en 'Green Capital' en op de ambities verwoord in de NOVI-propositie 'Naar een groene metropoolregio'.
Volhoudbaar handelen Circulariteit staat voor toekomstbestendig handelen. Het gaat om volhoudbaarheid van ons handelen zonder afwenteling naar andere groepen, andere tijden of andere gebieden. Zonder afval of uitval, een duurzaam leven waarin iedereen kan en mag meedoen. Circulariteit is geen aparte economische sector, business of domein. Het is een manier van denken en doen. Het gaat om gesloten ketens
en kringlopen voor een toekomstbestendige leefomgeving; economisch, ruimtelijk en sociaal maatschappelijk.
Focus op vier domeinen De opgave circulaire regio zet in op vier domeinen: duurzame verstedelijking; circulaire economie; energietransitie; klimaatbestendig groen en water en in bredere zin op sociaal inclusief handelen. Met koppelingen en cross-overs hiertussen op niveau van de regio. Circulariteit biedt grote kansen voor nieuwe werkgelegenheid. We werken in deze opgave nauw samen met The Economic Board en haar clusterprogramma 'Slimme Duurzaamheid'. Vanuit een economisch perspectief is het noodzakelijk om aantrekkelijk te zijn voor talenten, bedrijven en investeringen. Met het groene investeringsklimaat van de regio kunnen we deze talenten aantrekken, opleiden en in de regio houden. En bieden we nieuwe werkgelegenheid aan praktisch geschoolden en werkzoekenden.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |37
circulaire regio
Speerpunt 1
Circulaire bouw en infrastructuur 4 â « ÍS ■ļ •*f*f*m,*ï‘
-
'xāe*rm
!
'rS**
w» *g *-í-.
ļBP,'íŕV' 'Şs
Houten woningen - Nijmegen
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar:
hebben we (woning)bouw en infrastructuur circulair gerealiseerd, meer dan landelijk gemiddeld
door een beter (her)gebruik van duurzame bouwmaterialen en sloopafval, en slimme logistiek
als gevolg van een intensieve samenwerking in de bouwketen en GWW-keten
38 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Circulaire bouw en infrastructuur
ACTIES
Dit speerpunt over circulair bouwen gaat over het besparen en hergebruiken van grondstoffen en voorkomen van afval en uitval. Het is een ontwikkeling
*
die (inter)nationaal gaande is om de gehele bouw- en GWW-sector substantieel circulair te maken met (her) gebruik van duurzame materialen en grondstoffen, bijvoorbeeld door gebruik van materialenpaspoorten en meer. De ambitie van onze regio is met omvang en aantal circulaire bouwprojecten hoger uit te komen dan landelijk gemiddeld. Hier kan veel geleerd worden van eerste projecten en experimenten. Uiteindelijk is het de bedoeling dat het hergebruik van bouwmaterialen en ook de bouwlogistiek, dus het vervoer en bewerken van materialen, te verduurzamen. Juist door een betere en intensieve samenwerking in de gehele bouwketen en in de GWW-keten.
Uitwerken van circulaire bouwopgaven uit Woondeal
Uitwerken van de uitvoeringsstrategie voor de circulaire bouw doelstellingen uit de Woondeal en organiseren van de partijen en samenwerking in de keten (kennis, praktijk, opleidingen, gemeenten). Met inventarisatie en prioriteren van (mogelijke) circulaire bouwprojecten.
*
Regionaal kenniscentrum voor circulair bouwen
Ontwikkelen van brede onderzoeksprogramma's met kennisinstellingen (RU, HAN, ROCs, VHL) voor circulair bouwen en versterken van een regionaal kenniscentrum voor circulaire bouw.
*
Circulair opdrachtgeverschap bij inkoop en aanbestedingen
Gezamenlijke inkoop en aanbestedingen door de regiogemeenten samen, met schaalvoordelen en circulariteit als kwaliteitscriterium bij woningbouw- en GWW-projecten. Inclusief het inrichten van een kennisconsortium en kennisplatform (o.a. GWW-sector) en uitwerking van het convenant GWW en het Regiomanifest Economie.
LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ ^ ^
Uitvoering Woondeal - regio Arnhem-Nijmegen Regionaal convenant en uitvoeringsprogramma GWWprojecten - regio Arnhem-Nijmegen Programma Slimme Duurzaamheid - The Economic Board Aanpak Circulaire Economie - provincie Gelderland Uitvoeringsagenda Circulaire Economie - provincie Gelderland
PARTNERSCHAPPEN Projectontwikkelaars, institutionele beleggers, aannemers, woningcorporaties, kennisinstellingen RU, HAN, ROC's, provincie Gelderland, Ministerie van EZK, Ministerie van BZK, Ministerie van lenW
*
Bouw nieuwe woningen circulair uitvoeren
Start met de realisatie van de circulaire bouw van 25X van de bouwopgave van 60.000 woningen tot 2040 volgens afspraken in de Woondeal, en ontwikkeling van materiaalpaspoorten.
*
Stimuleren van houtbouw in de regio
Verkenning naar de mogelijkheden voor circulaire houtbouw in de woningbouw in de regio met grote ontwikkelaars, corporaties, aannemers, kennisinstellingen en overheden.
*
Proeftuinen en experimentlocaties voor circulaire bouw
Ontwikkeling van proeftuinen en locaties voor innovatieve praktijkprojecten in de regio als 'living labs' voor experimenteren met circulaire bouw en bouwlogistiek.
*
Community of Practice voor Circulaire Bouw
Kennisuitwisseling organiseren tussen de 18 regiogemeenten over concrete circulaire bouwprojecten, om te leren van de kennis, kunde en ervaringen die hiermee zijn opgedaan.
■tl**'
Kenniscentrum Circulaire Bouw Hubertusstraat Dit kenniscentrum aan de St. Hubertusstraat in Nijmegen is een voorbeeld waar kennis en kunde over circulaire bouw wordt samengebracht. Het centrum voorziet in kennisdeling, opleidingen en exposities over het onderwerp en helpt bij invulling geven aan opdrachten van opdrachtgevers en aannemers die circulair willen bouwen.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |39
circulaire regio
Speerpunt 2
Circulaire economie: grondstoffen en ketens SECZ
-7
l "
i*»:«
*ŕ .--í f i
w.
. j Tim-
İ4*jM^
WW J* r‘ á.
U-
^■lÉA
.L
jsļfe JC .-í
WfWWi.
dMuittŕļ
; i' įįîMf .Tiiiř ü/Qprr*.
Ēļi - r ã,-. “iStìľV VįJS
Circulaire afvalverwerking in de regio - DAR, ARN, AVR
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar:
hebben we goed zicht op de afval- en grondstoffenstromen in de regio
hebben we korte en efficiënte ketens gerealiseerd in de maak- en productieketens
plukken we de vruchten van gedragsbeïnvloeding van consumenten en producenten
en is het hergebruik van materialen en grondstoffen fors toegenomen
40 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Circulaire economie Dit speerpunt over circulaire economie gaat primair om het hergebruik van grondstoffen en verkorten van productieketens. We hebben in 2025 beter (in) zicht gekregen op de afval- en grondstofstromen in de regio voor verschillende economische sectoren. Hiervoor is nog veel kennis en uitzoekwerk nodig om de technische, juridische, beleidsmatige en organisatorische belemmeringen te beslechten. Naast het hergebruik gaat het ook om het efficiënter en korter maken van de productieketens. Dus over minder lange vervoersafstanden internationaal en makkelijker binnen korte regionale ketens, vooral in de producerende sectoren, de maak- en consumentenindustrie en de agrofood-industrie. Inmiddels worden ook de grond-, weg- en waterbouwsector (GWW) flinke stappen naar circulair handelen gezet, middels een regionale ambitieverklaring met een uitvoeringsprogramma. In dit speerpunt zetten we ook in op actieve gedragsbeïnvloeding. Want besparing, het voorkomen van verspilling, is voor consumenten en producenten nog steeds de beste bijdrage die je op circulair gebied kunt doen. Uiteindelijk bedoeld om het hergebruik van grondstoffen fors te laten toenemen.
ACTIES *
Verkenning naar regionale grondstoffenstromen
Inzicht in regionale stromen van grondstoffen, producten materialen en zicht op de productie- en logistieke keten met inzet van bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden.
*
Kansen voor regionale grondstoffenbank en grondstoffenhubs
Verkenning naar (on)mogelijkheden voor regionale grondstoffenbank/hubs (fysiek en/of digitaal) voor een betere uitwisseling tussen vragers en aanbieders van materialen en grondstoffen in de regio.
*
Breed onderzoeksprogramma 'Circulaire economie' opzetten
Breed onderzoeksprogramma met kennisinstellingen (RU, HAN, Artez, VHL, ROC's) in de regio opzetten, gekoppeld aan opleidingen en onderwijsprogramma's (zoals de HAN recent gestart is). Voor (sub) regio inrichten van een circulair programma van projecten, zoals nu gestart is voor het Rijk van Nijmegen.
*
Beleidsontwikkeling op grondstoffenstromen en materiaalgebruik
Streven naar circulariteit in grondstoffenstromen en materiaalgebruik beleidsmatig verankeren in gemeentelijke beleidsplannen en omgevingsvisies, en slechten van technische, juridische en organisatorische belemmeringen.
*
Uitvoeringsprogramma Circulaire GWW-sector
LOPENDE TRAJECTEN
Uitvoering van projecten voor circulaire projecten in de grond-, weg- en waterbouwsector (GWW-sector) als vervolg op de regionale ambitieverklaring van de regiogemeenten.
^ ^
*
^ ^ ^
Regiomanifest Economie - regio Arnhem-Nijmegen Regionaal convenant en uitvoeringsprogramma GWWprojecten - regio Arnhem-Nijmegen Programma Slimme Duurzaamheid - The Economic Board Aanpak Circulaire Economie - provincie Gelderland Uitvoeringsagenda Circulaire Economie - provincie Gelderland
* PARTNERSCHAPPEN Productiebedrijven, afvalverwerkers en dienstverleners, koepelorganisaties zoals VNO-NCW, ondernemersverenigingen, maatschappelijke instellingen, kennisinstellingen RU, HAN, ROC's, provincie Gelderland, Ministerie van EZK
Programma voor actieve gedragsbeïnvloeding uitwerken
Uitwerken van een regionaal programma voor gedragsbeïnvloeding bij producenten en consumenten om bewustwording te stimuleren en verspilling tegen te gaan, w.o. bewustwording van gezonde voeding en het voorkomen van voedselverspilling.
Innovatiewerkplaats Synergiepark Innofase doorontwikkelen
Synergiepark Innofase Duiven ontwikkelt zich als regionale hotspot voor clustering van allerlei op het gebied van grondstoffen- en ketenbeheer. Het verder doorontwikkelen van dit synergiepark vraagt om verdere uitwerking van businesscases, investeringen en implementatie.
*
Human Capital - werkervaringsplekken voor praktisch geschoolden
Stimuleren van leer-werkplekken in de regio om praktisch geschoolden en ongeschoolden werkervaring te laten opdoen in de circulaire economie. Zoals de leer-werkplekken bij de electronicahub bij de Dar Nijmegen.
Leer- en werkplek Elektronicahub Deze regionale hub in het Dar in Nijmegen zorgt voor de inzameling en verwerking van huishoudelijke elektrische apparaten en het terugwinnen van waardevolle metalen, met inzet van mensen met afstand arbeidsmarkt.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |41
circulaire regio
Speerpunt 3
Water en klimaatadaptatie
y vT
a#-:T
Rivierklimaatpark IJssel
ăřJ*.
Arnhem, Duiven, Rheden, Westervoort, Zevenaar
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar:
^ hebben we het opvangen, vasthouden en hergebruiken van water geperfectioneerd in de regio
hebben we het bebouwd gebied in stad en dorp verder vergroend
en zijn maatregelen genomen om wateroverlast, droogte of hittestress fors te verminderen
42 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Water en klimaatadaptatie
ACTIES
Dit speerpunt over water en klimaatadapatie gaat over de inzet op groen en water als twee-eiige tweeling waarin we in de regio meer ruimte geven aan vergroening en landschapsontwikkeling in combinatie met water. Van oudsher heeft onze regio al een bijzondere relatie met water vanwege de ontstaansgeschiedenis van de grote rivieren en de grote reliëfverschillen binnen de regio. Dit maakt water een belangrijke sleutel voor klimaatadaptatie: in de regio willen we water beter opvangen, vasthouden en ook weer hergebruiken. Dat doen we al en weten we tot 2025 verder te perfectioneren. Niet alleen in het landelijk gebied maar ook in het bebouwd, versteend gebied in de steden en dorpen: hier benutten we kansen om het versteende gebied substantieel te vergroenen. Hiermee nemen we maatregelen om wateroverlast met piekbuien en hittestress, met droogte, in de regio aanzienlijk te verminderen.
LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^
Regionale Adaptatie Strategieën in drie waterschappen Programma Slimme Duurzaamheid - The Economic Board Programma Klimaatadaptatie - provincie Gelderland
*
*
Innovatieplatform 'Living Lab Delta Oost' ontwikkelen
Verkennen van volgende fase van het Living Lab Delta Oost als regionaal innovatieplatform voor vraagstukken op het gebied van water, biodiversiteit, klimaat en vitaal landelijk gebied.
*
Strategie 'Bouwen met Natuur' uitwerken
Ontwikkelen van haalbare businesscases voor 'bouwen met natuur', gericht op het combineren van beperkte woningbouw als financiële drager voor natuurontwikkeling (rood voor groen).
*
Klimaatproeftuinen en vergroeningsprojecten
Stimuleren van proeftuinen voor water en klimaatmaatregelen en vergroeningsprojecten in steden, dorpen en ommeland, met initiatieven van bewonersgroepen, ondernemers en anderen. Zoals de aanpak van 'hitte-eilanden' in centrum en Malburgen Arnhem, woonbuurt Jeruzalem en voedselbos Nijmegen, Next Garden en Park Lingezegen.
* PARTNERSCHAPPEN Waterschappen, natuur- en landschapsorganisaties zoals Gelders Landschap, GWW-bedrijven en hoveniersbedrijven, bewonerscoöperaties, kennisinstellingen RU, HAN, ROC's, provincie Gelderland, Ministerie van EZK, Ministerie van lenW
Regionale Adaptatie Strategieën uitwerken
De drie Regionale Adaptatie strategieën uitwerken voor de regio op het gebied van water, droogte, hittestress en vitaal platteland, inclusief uitvoeringsplan. In nauwe samenwerking met waterschappen en provincie Gelderland. De RAS Rivierenland is inmiddels vastgesteld en wordt uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsprogramma.
Rivierklimaatpark IJssel - Arnhem-Rheden-WestervoortDuiven-Zevenaar
Verkennen van de realisatie van een Rivierklimaatpark IJssel met de gemeenten Rheden, Westervoort, Duiven, Zevenaar en Arnhem, gericht op een duurzame, waterrijke landschapsontwikkeling langs de IJssel.
*
Park Lingezegen - Boven Linge
Doorontwikkeling van Park Lingezegen als regionaal klimaatpark in combinatie met vraagstukken op gebied van water (o.a. Linge), vergroening, landbouw, voedsel, natuur en recreatie.
Living Lab Delta Oost
. - JL«nZ
In dit living lab zijn een verzameling van verschillende publieke en private partijen, stakeholders, bijeen gebracht die een belang hebben of betrokken zijn in het verstedelijkt rivierengebied. Samen stemmen zijn een tal aan (lopende) projecten in het rivierengebied beter op elkaar af en wordt synergie opgezocht. Met als doel het realiseren van een geïntegreerde, duurzame toekomst voor het rivierengebied Delta Oost.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |43
circulaire regio
Speerpunt 4
Transitie naar duurzame energie
if ŗt rïarider
j
-'
ĩ\
1HİE
ie Netwerkbedrijf Liander - duurzaam kantoor Duiven
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar:
hebben we stappen gezet naar een energie-efficiënte regio
waarin door gedragsbeïnvloeding minder energie wordt gebruikt
en het aandeel schone energie dat we in de regio gebruiken groter is dan landelijk gemiddeld
door een betere opwekking, opslag en transport van duurzame energie 44 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Transitie naar duurzame energie
ACTIES
De energietransitie wordt inmiddels (inter)nationaal breed erkend en staat hoog op de agenda. Met dit speerpunt geven we invulling aan de ambitie om een energie-efficiënte regio te worden. Enerzijds door het besparen van energie en tegengaan van verspilling door een actieve gedragsbeïnvloeding van producenten en consumenten. Anderzijds door gebruik van een hoger aandeel aan schone,
Opstellen van het definitieve bod voor de Regionale Energiestrategie en de Routekaart Energiestrategie verankeren in het regionale en lokale beleid. En vervolgens het ontwikkelen van een implementatiestrategie met en voor gemeenten en andere partners.
duurzame energie in de regio. Dit vraagt om verdere kennisontwikkeling en -uitwisseling tussen gemeenten onderling en met kennispartners. Maar ook op het opschalen van energieprojecten in woningbouw en op bedrijventerreinen, en om een goede ruimtelijke inpassing in het landschap. Het doel is om regionaal op termijn tot een hoger aandeel in gebruik van duurzame energie te komen dan het landelijk gemiddelde. Dat wordt mogelijk gemaakt door een betere opwekking, opslag en transport van duurzame energie in onze regio. LOPENDE TRAJECTEN ^ ^
Regionale Energie Strategie - regio Arnhem Nijmegen Programma Slimme Duurzaamheid - The Economic Board
PARTNERSCHAPPEN Energiebedrijven, netwerkbeheerders, bedrijfsleven, projectontwikkelaars, institutionele beleggers, aannemers, woningcorporaties, kennisinstellingen RU, HAN, ROCs, provincie Gelderland, Ministerie van EZK, Ministerie van BZK
*
*
Regionale Energiestrategie verankeren in beleid
Regionale aanpak van bedrijventerreinen voor energie en duurzaamheid
Ontwikkelen van een regionale aanpak voor verduurzaming van bedrijventerreinen in regio op het gebied van energie, water en klimaat, w.o. haalbaarheidsonderzoek naar recycling van zonnepanelen op IPKW Arnhem.
*
Regionaal plan voor energiebesparing voor woningen en bedrijfspanden
Opstellen van een Plan van Aanpak voor energiebesparing van woningen (via corporaties, VvE's, vastgoedeigenaren en particulieren) en bedrijfspanden (o.a. via Regionaal Energieloket).
*
Investeringen in (landschappelijke inpassing) van zonneparken
De energietransitie vraagt om een zorgvuldige landschappelijke inpassing van zonneparken en zonnevelden door middel van (investeringen in) landschapsplannen voor bijvoorbeeld Zonnepark Elst, Larendeel Druten of zonnepark Bankhoef in Wijchen.
*
Kennisdeling voor projecten Aardgasvrije wijken
Organiseren van regionale kennisdeling tussen de 18 regiogemeenten, provincie en andere kennispartijen over kennis, kunde en ervaringen met aardgasvrij maken van woonwijken.
*
Programma voor gedragsbeïnvloeding ontwikkelen
Ontwikkelen van een regionaal programma voor gedragsbeïnvloeding bij consumenten en producenten voor energiebesparing, tegengaan verspilling en (her)gebruik van schone energie.
*
Regionaal investeringsprogramma Waterstof
Verkenning naar de mogelijkheden voor een regionaal investeringsprogramma op gebied van waterstof (ontwikkeling en toepassing) en andere schone brandstoffen, inclusief lobby.
*
Human Capital - werkervaringsplekken voor praktisch geschoolden
Stimuleren van leer-werkplekken in de regio voor omscholing van praktisch geschoolden werkervaring te laten opdoen in de energietransitie (o.a. installatie zonnepanelen).
Next Garden - Lingewaard NEXTgarden werkt aan een energieneutraal tuinbouwgebied. De aansluiting van het gebied op het warmtenet dat Arnhem en Nijmegen verbindt is hier onderdeel van. Sinds 2018 heeft NEXTgarden een drijvend zonnepark op een gietwaterbassin en een biovergistingsinstallatie die afvalstoffen uit onder meer bermgrassen, dierlijke mest en tuinbouwafval vergist. ■vV.':
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |45
circulaire regio
Opgave Circulaire regio
Actieagenda speerpunt 1
CIRCULAIRE BOUW EN INFRASTRUCTUUR acties
type
uitvoering
Uitwerken van circulaire bouwopgaven uit Woondeal
beleidsactie, uitvoering
starten in 2021
Regionaal kenniscentrum voor circulair bouwen
verkenning
starten in 2021
Circulair beleidsactie, uitvoering opdrachtgeverschap bij inkoop en aanbestedingen
lopend
Bouw nieuwe woningen circulair uitvoeren
uitvoering
starten na 2021
Stimuleren van houtbouw in de regio
verkenning
starten na 2021
Proeftuinen en experimentlocaties voor circulaire bouw
uitvoering
lopend
Community of Practice voor Circulaire Bouw
uitvoering
starten na 2021
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘22
‘23
‘24
‘25
speerpunt 2
CIRCULAIRE ECONOMIE: GRONDSTOFFEN EN KETENS acties
type
uitvoering
Verkenning naar regionale grondstoffenstromen
verkenning
starten in 2021
Kansen voor regionale grondstoffenbank en grondstoffenhubs
verkenning, beleidsactie
starten na 2021
Breed onderzoeksprogramma 'Circulaire economie' opzetten
verkenning, uitvoering
starten in 2021
Uitvoeringsprogramma Circulaire GWW-sector
uitvoering
lopend
Beleidsontwikkeling op grondstoffenstromen en materiaalgebruik
beleidsactie
starten na 2021
Programma voor actieve gedragsbeïnvloeding uitwerken
beleidsactie
starten na 2021
Innovatiewerkplaats Synergiepark Innofase doorontwikkelen
uitvoering
lopend
Human Capital werkervaringsplekken voor praktisch geschoolden
uitvoering
starten in 2021
fasering ‘21
—
speerpunt 3 WATER EN KLIMAATADAPTATIE acties
type
uitovering
Regionale Adaptatie Strategieën uitwerken
beleidsactie
lopend
Innovatieplatform 'Living Lab Delta Oost' ontwikkelen
verkenning, uitvoering
starten in 2021
Strategie 'Bouwen met Natuur' uitwerken
verkenning, beleidsactie
starten na 2021
Klimaatproeftuinen en vergroeningsprojecten
uitvoering
lopend
Klimaatpark IJssel
uitvoering
starten in 2021
Park Lingezegen - Boven Linge
uitvoering
starten na 2021
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
speerpunt 4 TRANSITIE NAAR DUURZAME ENERGIE acties
uitvoering
type
Regionale Energiestrategie verankeren in beleid
beleidsactie
lopend
Regionale aanpak van bedrijventerreinen voor energie en duurzaamheid
beleidsactie, uitvoering
starten in 2021
Regionaal plan voor energiebesparing voor woningen en bedrijfspanden
beleidsactie
starten na 2021
Investeringen in (landschappelijke inpassing) van zonneparken
uitvoering
starten in 2021
Kennisdeling voor projecten Aardgasvrije wijken
uitvoering
lopend
Programma voor gedragsbeïnvloeding ontwikkelen
beleidsactie, uitvoering
starten na 2021
Regionaal investeringsprogramma Waterstof
uitvoering
starten na 2021
Human Capital werkervaringsplekken voor praktisch geschoolden
uitvoering
starten na 2021
iu
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |47
We willen leven in een ontspannen regio. Stedelijke ontwikkelingen van wonen, economie en mobiliteit groeien nog sterk. Dit brengen we in balans met onze goede leefkwaliteit en de aantrekkelijkheid van onze cultuur, recreatie, ons erfgoed en landschap.
íUh KIL.-,
Bruisende binnensteden: binnenstadsmanagement Arnhem
AMBITIES DE ONTSPANNEN REGIO Aantrekkelijke regio in balans Onze regio is in verandering. Stad en land vormen steeds meer één samenhangend netwerk. Wonen, mobiliteit en economie groeien nog sterk door. Met de opgave ontspannen regio willen we deze groei in balans brengen met onze leefkwaliteit en aantrekkelijkheid van cultuur, recreatie en landschap. Gericht op de leefkwaliteit voor inwoners en aantrekkelijkheid voor ondernemers en bezoekers. We willen het voorzieningenniveau op peil houden in onze steden en dorpen en de kwaliteiten van ons erfgoed, landschap en culturele activiteiten in de regio versterken. We verbinden hierbij de kwaliteit van de leefomgeving met de kwaliteit van de vrijetijdseconomie voor onze inwoners en bezoekers.
Bruisende, levendige regio De opgave ontspannen regio zet in op een bruisende, levendige regio: in onze steden en omliggende kernen, op het behoud van basisvoorzieningen, het verduurzamen van toerisme en een waardevol recreatief cultuurlandschap. Het behouden en versterken van onze ontspannen leefkwaliteit in de regio is hierbij het primaire doel. We zien de sterke binnensteden als een belangrijke motor voor de regionale voorzieningen, zoals horeca, winkels en kunst en cultuur(historie), en als
vestigingsfactor voor werknemers en werkgevers en een bruisende omgeving voor jongeren. Bruisende dorps- en stadscentra en duurzaam toerisme zijn belangrijke dragers van onze regionale economie. Hier liggen dan ook belangrijke koppelingen met de opgave Productieve regio. Deze economische dimensie verbinden we in deze opgave Ontspannen regio met de bijzondere landschappen van onze regio en met het aantrekkelijke woonen leefklimaat in de omliggende kernen. We versterken deze kwaliteiten met extra aandacht voor multifunctionaliteit en combinaties van landschap, toerisme, voedselproductie, cultuur en beleving.
Complementaire steden, dorpen en ommeland We ontwikkelen onze culturele rijkdommen in steden en kernen, en onze aantrekkelijke natuur. Het groen in buurten en wijken en ons landschap wordt toegankelijk gemaakt voor bewoners en bezoekers. Recreatie en toerisme ondersteunen de leefbaarheid en werkgelegenheid. Een breed en gevarieerd vrijetijdsaanbod draagt bij aan welvaart, welzijn en de leefkwaliteit voor onze inwoners. En aan een aantrekkelijk regionaal cultuurprofiel, waarin steden en omliggende gebieden complementair zijn en bijdragen aan zowel de economie, het sociale klimaat als de leefbaarheid. Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |49
ontspannen regio
Speerpunt 1
Duurzaam toerisme in de regio
ţ ií;-
v. *
Sţĵfŕonćr 'Vv~ Ti
rC j'į-’
■;;rT,vaawu,xî:ĩs-ā inn
ļJgmgĮjļļļļ .r, ļ inįļt
'0W&
-ŭĚlg
"oeristische hotspot Fort Pannerden - Lingewaard
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar:
•3 •3 •3 •3
hebben we meer bezoekers en (recreatie)ondernemers naar onze regio weten te trekken
kunnen we de groei van bezoekersstromen reguleren en verbinden aan toeristische hotspots
i
en versterken we de (basis)voorzieningen en leefbaarheid in de kernen -
waardoor levendigheid en leefbaarheid lokaal duurzaam in balans blijven
50 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Duurzaam toerisme in de regio Dit speerpunt richt zich op het beter regionaal reguleren en 'managen' van bezoekersstromen op het gebied van toerisme en recreatie. Enerzijds gaat dit speerpunt over het aantrekken van meer en een grotere diversiteit in bezoekers en recreatieondernemers naar de regio, gericht op hoogwaardige duurzame toeristische activiteiten. Anderzijds vraagt de groei van bezoekersstromen, die sowieso in onze regio verwacht wordt, om een goede regulering en beheersing om de rust voor bewoners te bewaren. Het is zaak die groei in bezoekersstromen beter te verbinden aan toeristische hotspots en arrangementen. Hoe beter we op regionaal niveau bezoekersstromen weten te begeleiden in tijd en plaats, hoe beter we de balans tussen levendigheid en leefbaarheid weten te behouden. Beide zijn nodig: de levendigheid van bezoekers levert een bijdrage aan het versterken van voorzieningen in de kernen. En de gemeenschap plukt ook economisch de vruchten van voldoende toeristische drukte. Tegelijkertijd is het nodig om de leefbaarheid in steden en kernen duurzaam te behouden en bewoners voldoende rust en gemak te bieden in een zorgvuldige balans. LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ ^ ^
Toeristisch toekomstperspectief - regio Arnhem-Nijmegen Regionale uitvoeringsagenda Toeristisch toekomstperspectief - regio Arnhem-Nijmegen (Sub)regionale toeristisch-recreatieve visies - bijv. voor Veluwezoom, Rijk van Nijmegen Uitvoeringsagenda 2020 'Beleef het in Gelderland' provincie Gelderland Gelderse Taskforce Toerisme - provincie Gelderland
ACTIES *
Verkenning naar de vitaliteit van het toeristisch aanbod
Regionale verkenning naar de vitaliteit en ontwikkelingsmogelijkheden van het huidige toeristische aanbod met en voor ondernemers, voor een toekomstbestendige en duurzame toerismesector.
*
Uitwerken van bestemmingsmanagement in de regio
Regionaal bestemmingsmanagement uitwerken voor reguleren van bezoekersstromen voor de balans tussen levendigheid en rust, met inzicht in actuele en volledige data via een data-alliantie zodat er actueel inzicht is in de spreiding van bezoekersaantallen over de regio.
*
Uitvoeringsagenda Toeristisch toekomstperspectief regio Arnhem Nijmegen
Investeren in concrete uitvoeringsacties en 'quick wins' uit het regionaal uitvoeringsplan van het Toeristisch toekomstperspectief en ondersteunen en begeleiden naar realisatie van projecten.
*
Stichting Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen aan het werk
Opdrachtverstrekking van de regio aan stichting Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen op het gebied van toeristische promotie, gebiedsmarketing, gastheerschap en ontwikkeling van aanbod.
*
Uitvoering geven aan regionale recreatieve campagnes
Ontwikkelen en uitvoeren van toeristisch-recreatieve campagnes voor bewoners en bezoekers, gericht op de gehele regio, zoals de campagne 'Ontdek de eigen regio' #mooidichtbij.
*
Human capital - 'House of Leisure'
Uitwerken van 'House of Leisure' om (hoge)scholen te verbinden aan het toeristisch bedrijfsleven in de regio, en inwoners met weinig perspectief op de arbeidsmarkt, een baan te bieden in de vrijetijdseconomie via leerwerkplekken en zo de doorstroming naar werk te verbeteren.
PARTNERSCHAPPEN Recreatieondernemers, toeristische platforms, toeristisch bedrijfsleven, Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN), koepelorganisaties RECRON, HISWA en Koninklijke Horeca Nederland, kennisinstellingen RU, HAN, ROC's, provincie Gelderland, Ministerie van EZK
Ontdek de regio #MooiDichtbij Deze campagne #MooiDichtbij laat op social media de mooie en bijzondere plekken op de Veluwe, in de regio Arnhem en het Rijk van Nijmegen zien, die lijken op foto's van verre bestemmingen. In deze campagne van TVAN worden bezoekers en recreanten opgeroepen om foto's op social media te delen en zo te laten zien dat je niet ver hoeft te gaan om je op een verre bestemming te wanen.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |51
ontspannen regio
Speerpunt 2
Bruisende binnensteden en krachtige kernen
Centrum van Hanzestad Doesburg
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar:
hebben we een sterk complementair aanbod van voorzieningen in onze steden en dorpen
is de leegstand in onze kernen fors gedaald en zijn basisvoorzieningen blijvend beschikbaar
door intensieve samenwerking van ondernemers, investeerders, kennispartners en overheden
52 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Bruisende binnensteden en krachtige kernen In dit speerpunt gaat het om het behoud en versterken van de vitaliteit van de centra in de steden en kernen in de regio. De centra veranderen in snel tempo als gevolg van veranderingen in retail en consumentengedrag, bijvoorbeeld door stijging van online aankopen. Groeiende leegstand dreigt en dit wordt ook zichtbaar, mede als gevolg van de coronacrisis. Dit speerpunt gaat primair over het structureel versterken van het voorzieningenniveau in de steden en behoud van een basisniveau aan voorzieningen in de dorpen en kernen, ook voor de lange termijn. Dit vraagt om acties om leegstand actief te bestrijden en te voorkomen, en de centra te ondersteunen in de overgang van place-to-buy naar place-to-meet: van koopcentrum naar verblijfscentrum. Om aantrekkelijke dorps- en stadscentra te ontwikkelen waar het prettig toeven is en je elkaar kunt ontmoeten in een aantrekkelijke, gezonde omgeving. Dit vraagt in centra om intensieve samenwerking tussen ondernemers, inwoners, investeerders, kennispartners en overheden. En vraagt om een verlenging van het stimuleringsbeleid, ook na de coronacrisis, om de ontwikkeling van binnensteden te ondersteunen, maar ook om de basisvoorzieningen in de kleine kernen in stand te houden.
Voor de uitwerking van dit speerpunt liggen belangrijke koppelingen met de opgave Productieve regio en met lopende lokale investeringsprogramma's van gemeenten. LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ • •
Gemeentelijke investeringsprogramma's voor leegstandsbestrijding (Sub)regionale toeristisch-recreatieve visies - bijv. voor Veluwezoom, Rijk van Nijmegen Beleidsprogramma Leefbaarheid 2020-2021 - provincie Gelderland Programma Steengoed Benutten - provincie Gelderland Programma Bruisende Steden - provincie Gelderland
ACTIES *
Uitvoeren van verkenning van voorzieningenniveaus in steden en kernen door informatie en visies van regiogemeenten bijeen te brengen, gericht op complementariteit, leegstand voorkomen en verbeteren van leefbaarheid.
*
Winkeliers, ondernemers, inwoners, vastgoedeigenaren, institutionele beleggers, koepel-, winkeliers- en ondernemersverenigingen, cultuurnetwerken, woningcorporaties, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen RU, HAN, ROC's, provincie Gelderland, Ministerie van EZK
WELKOM
Ţjrr Tjyjĩ «ļ: INíMSMOraBĮ RENKUM
Nieuwe ontwikkelingen in detailhandel beleidsmatig uitwerken
Nieuwe trends en ontwikkeling in retail en detailhandel opnemen en uitwerken als onderdeel van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW), in samenhang met opgave Productieve regio.
*
Centrummanagement en ondernemerschap in steden en kernen versterken
Samenwerking tussen winkeliers, ondernemers, voorzieningen en instellingen versterken door versterking van het centrummanagement en de organisatiegraad in de binnensteden en de kernen. Gekoppeld aan versterking van het ondernemerschap in MKB (zie Productieve regio).
*
Bestrijding van leegstand in binnensteden en kernen
Programma voor bestrijden van leegstand in steden en kernen door ondersteuning te bieden om structurele leegstand anders in te vullen, voor transformatie en verduurzaming van panden, herbestemmen naar andere functies dan detailhandel of horeca. Koppelen aan programma 'Steengoed benutten' van de provincie Gelderland.
*
Investeringsimpuls in economische structuurversterking binnensteden en kernen
Economische structuurversterking in de binnensteden en kleinere kernen door gebiedsontwikkeling en investeringen in strategische culturele locaties en infrastructuur.
*
Investeringsprogramma openbare ruimte binnensteden en kernen
Anticyclisch investeren in de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte en een gezonde en klimaatadaptieve inrichting van kleine en grote centra tot een prettig en groen verblijfsgebied.
*
PARTNERSCHAPPEN
Regionale verkenning voorzieningenniveaus steden en kernen
Kansen benutten van investeringsfondsen voor retail en binnensteden
Verkenning naar de mogelijkheden voor benutten van het nationale groeifonds en andere investeringsfondsen voor versterking van retail, kleine centra en binnensteden.
Krachtige kernen: leefbaarheid centrum Renkum Renkum is aan de slag om van het centrum weer een favoriete ontmoetingsplek te maken. Ook recreatie en toerisme is van groot belang voor de ondernemers in de kleine kernen. Bezoekers dragen bij aan het behoud van voorzieningen en zorgen voor extra levendigheid. Samenwerking met het Platform Lage Veluwe leidt tot een toename van bezoekers en werkgelegenheid.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |53
ontspannen regio
Speerpunt 3
Landschappelijk recreatief raamwerk
'jrv iřwīrf
- V
rš'ţr
Jį •1. ^
XVi Bil í-ji '.-'
h-, íï
Wandelroute Veluwe-Posbank - Arnhem, Rheden, Rozendaal
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar:
waarderen recreanten onze waardevolle natuur, landschap en cultureel erfgoed nog hoger
•3 •3
k
op basis van een richtinggevend regionaal landschappelijk en recreatief raamwerk
voor duurzaam behoud en versterking van recreatie, erfgoed, natuur en landschap
54 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
k
Landschappelijk recreatief raamwerk
ACTIES
In dit speerpunt gaat het om het duurzaam behoud en versterking van natuurwaarden, waardevolle landschappen en cultuurhistorisch erfgoed. Onze regio
*
kent een rijke variëteit aan landschappen en erfgoed uit allerlei tijdsperioden. De inzet is enerzijds erop gericht om deze waarden en kwaliteiten duurzaam te behouden en anderzijds deze kwaliteiten beter zichtbaar en beleefbaar te maken. Ook hier is het zoeken naar een zorgvuldige balans, zodat bewoners en bezoekers onze landschappen en erfgoed hoger gaan waarderen en dat ook duurzaam blijven doen. Dit vraagt om goede ruimtelijke en functionele verbindingen en een (nog) betere toegankelijkheid en beleefbaarheid van de kwaliteiten. Hiervoor zetten we in op het ontwikkelen van een richtinggevend landschappelijk raamwerk, als casco voor recreatieve activiteiten en voor ruimteclaims voor water, klimaat, energie en verstedelijking. Het landschappelijk raamwerk dient als duurzaam casco voor natuur- en landschapsontwikkeling, biodiversiteit, waterberging en klimaatadaptatie, en verbindt plekken en gebieden tot een regionaal samenhangende landschapsstructuur die nieuwe activiteiten en ruimteclaims kan opvangen.
*
^ ^ ^ ^
Toeristische hotspots en toeristische overstapplaatsen verbinden
Regionale verkenning naar het verbinden van de verspreid liggende toeristische hotspots, en hoe deze onderling te verbinden vanuit oogpunt van bereikbaarheid, arrangementen en ruimtelijk. En verbeteren van de TOP's (Toeristische overstapplaatsen) qua netwerk, plekken en kwaliteit.
*
Uitwerken van de 'customer journey' in relatie tot landschap
Belevings- en gebruikswaarde van het landschap in de regio verbeteren, alsmede de toegankelijkheid tot natuur, landschap en erfgoed vanuit inzichten in de wensen en ervaringen vanuit oogpunt van bezoekers en bewoners. Uitwerken van regionale customer journeys in relatie tot landschap.
*
Investeringsimpuls in het regionaal landschappelijk raamwerk
Uitwerken van investeringsimpuls in concrete strategische projecten binnen het landschappelijk raamwerken, zoals bijvoorbeeld Gastvrije Waaldijk, Bovenlinge, Rivierklimaatpark IJssel, Park Lingezegen, of het Gelderse Arcadië (landgoederenzone langs de Veluwezoom).
LOPENDE TRAJECTEN ^ ^
Regionale visie op landschappelijk raamwerk ontwikkelen
Gezamenlijk ontwikkelen van een landschappelijk raamwerk van natuurgebieden, waardevolle landschappen, cultureel erfgoed als casco voor toeristisch-recreatieve functies en activiteiten, en ruimtevragende functies vanuit water, klimaat en energie. Verbinden van toeristische hotspots.
Toeristisch toekomstperspectief - regio Arnhem-Nijmegen Regionale uitvoeringsagenda Toeristisch toekomstperspectief - regio Arnhem-Nijmegen Regionale Adaptatie Strategieën - drie regio's Agenda Landschap - provincie Gelderland Beleidsprogramma Cultuur en Erfgoed - provincie Gelderland Programma Klimaatadaptatie - provincie Gelderland
PARTNERSCHAPPEN Natuur- en landschapsorganisaties, Staatsbosbeheer, particuliere natuurbeheerders, waterschappen, landbouworganisaties, eigenaren cultuurhistorisch erfgoed, recreatieondernemers, horeca-ondernemers, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen RU, HAN, VHL, ROC's, provincie Gelderland, Ministerie van LNV
UNESCO-werelderfgoed Fort Pannerden
* VI 1
k . '
Ut
jí
Fort Pannerden is een oud verdedigingsfort in de splitsing tussen de Waal en het Pannerdensch Kanaal, richting IJssel. Het landschap is een mooie combinatie van water, natuur (Natura 2000) en cultuurhistorie: fort Pannerden is onderdeel van de Hollandse Waterlinie. Deze is genomineerd voor opname als UNESCO-werelderfgoed dat naar verwachting in 2021 wordt toegekend.
'J*
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |55
ontspannen regio
Speerpunt 4
Sterk regionaal cultuuraanbod
,'*İíí•žtr ^ ff i/
KW ŗ-
WM,
fi u ’ *
Į, ‘s'íä
"
- ^
Duurzaam festival Framed - Arnhem
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar:
is aanbod en kwaliteit van culturele activiteiten en voorzieningen in de regio gegroeid
werken we aan een betere regionale programmering van het cultuuraanbod
en weten we een breed en gevarieerd publiek binnen en buiten de regio aan te trekken
56 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Sterk regionaal cultuuraanbod Dit speerpunt richt zich op het versterken van het aanbod aan culturele activiteiten en instellingen in de regio. Deze ontwikkeling is al in gang gezet met onder andere de 'Cultuurregio 025' waarin Arnhem en Nijmegen gestart zijn met intensivering van hun samenwerking. In de speerpunt wordt ook nadrukkelijk gezocht naar verbreding van deze samenwerking naar andere gemeenten binnen de regio. De inzet van die samenwerking is om gezamenlijk aanbod, diversiteit, kwaliteit en cross overs van culturele activiteiten en voorzieningen in de regio te laten groeien. Dit vraagt om een regionaal gedeelde visie op cultuur, om een betere regionale programmering en afstemming van het culturele aanbod en investeringen in de infrastructuur en voorzieningen. Beoogd resultaat is dat we als regio samen een veel breder en gevarieerder publiek weten te trekken, binnen én buiten de regio. Hiermee dragen we, zowel direct als indirect, bij aan het vestigingsklimaat van de regio zowel in economische termen als in sociale termen. Een sterk regionaal
ACTIES *
Dóórontwikkeling regionale visie Cultuurregio 025
Verbreden en doorontwikkelen van de visie Cultuurregio 025 met aandacht voor cultuurbeoefening in zowel de steden als in de kleine kernen, met verbreding, ondersteuning en in stand houden van de cultuurbeoefening in verschillende segmenten (van cultuureducatie, amateurcultuur tot toptalent).
*
Gezamenlijke promotie en harmonisatie van culturele agenda
Verkennen van mogelijkheden voor gezamenlijke promotie en het regionaal harmoniseren van de culturele agenda's tot o.a. een regionale cultuuragenda als instrument van verbrede Cultuurregio 025. Initiatieven kunnen in brede regio beter gebundeld en uitgedragen worden.
*
Investeringsimpuls in strategische culturele infrastructuur
Investeren in de strategische culturele infrastructuur en ontwikkelingen in de Cultuurregio 025 van (boven)regionaal belang, zoals de renovatie van het Stadstheater Arnhem, gebiedsontwikkeling Valkhofkwartier en renovatie Stadsschouwburg Nijmegen.
*
Gezamenlijke visie op ontwikkeling van cultuureducatie in de regio
Ontwikkelen van een gezamenlijke visie op behoud en versterking van cultuureducatie in de regio, met doorgaande leerlijnen (bijv. muziekles, lezen, etc.) en het optimaliseren van binnen- en buitenschoolse cultuureducatie in de steden en dorpen in de regio.
cultuuraanbod maakt hiervan integraal deel uit. * LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ ^ ^
Groeidocument 025 Arnhem Nijmegen Cultuurregio 025 - regio Arnhem-Nijmegen Beleidsprogramma Cultuur en Erfgoed - provincie Gelderland Beleids- en uitvoeringsprogramma Cultuur en Erfgoed 2017-2020 - provincie Gelderland Uitgangspuntenbrief Aanpak Cultuur en Erfgoed vanaf 2021 - provincie Gelderland
PARTNERSCHAPPEN Culturele instellingen, creatieve en culturele ondernemers, instellingen, culturele platforms, gezelschappen, verenigingen, culturele broedplaatsen, kennisinstellingen RU, ArtEZ, HAN, ROCs, provincie Gelderland, Ministerie van OCW
Kansen voor culturele broedplaatsen met faciliteiten
Verkennen van kansen voor culturele broedplaatsen met voorzieningen en faciliteiten voor makers en kunstenaars door opdrachtversterking door regiogemeenten, via subsidieregelingen of in de vorm van ateliers, proefpodia en betaalbare woon-werkruimten.
*
Regionale ondersteuning en kennisuitwisseling
Verkennen van behoeften aan uitwisseling van kennis en ervaringen zoals: ondersteuning van amateurverenigingen op gebied van bijvoorbeeld vrijwilligers en experts, samenwerking op gebied van ticketing, marketing, materialen e.d..
*
Human Capital - Schakel025 en Cultuur Academy
Investeren in de brede, duurzame inzetbaarheid van ondernemers en inwoners die nu werkzaam zijn in de cultuursector, ook op lange termijn na de coronacrisis, en niet alleen voor toptalent maar ook voor andere segmenten in de cultuursector, o.a. door verbreding activiteiten Schakel 025 en Cultuur Academy naar de regio te halen.
Cultuurregio 025
024
Cultuurregio 025
De Cultuurregio 025 is een koploper voor regionale samenwerking. Door cultureel programma regionaal af te stemmen en het cultuurprofiel te versterken wordt het publiek van de regio bediend met een rijk en gevarieerd pakket aan culturele activiteiten. De gehele cultuurketen wordt bij elkaar gebracht, van opleidingen tot presentatie.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |57
Ontspannen regio
Opgave Ontspannen regio
Actieagenda speerpunt 1
DUURZAAM TOERISME IN DE REGIO acties
type
uitvoering
Verkenning naar de vitaliteit van het toeristisch aanbod
verkenning, beleidsactie
starten in 2021
Uitwerken van bestemmingsmanagement in de regio
verkenning, beleidsactie
starten in 2021
Uitvoeringsplan Toeristisch toekomstperspectief regio Arnhem Nijmegen
uitvoering
starten in 2021
Stichting Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen aan het werk
uitvoering
lopend
Uitvoering geven aan regionale recreatieve campagnes
uitvoering
starten na 2021
Human capital - 'House of Leisure'
uitvoering
starten na 2021
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘22
‘23
‘24
‘25
speerpunt 2
BRUISENDE BINNENSTEDEN EN KRACHTIGE KERNEN acties
type
uitvoering
Regionale verkenning voorzieningenniveaus steden en kernen
verkenning, beleidsactie
starten in 2021
Nieuwe ontwikkelingen in detailhandel beleidsmatig uitwerken
verkenning, beleidactie
starten na 2021
Centrummanagement en ondernemerschap in steden en kernen versterken
uitvoering, lobby
lopend
Bestrijding van leegstand in binnensteden en kleine kernen
uitvoering
lopend
Investeringsimpuls in economische structuurversterking binnensteden en kernen
uitvoering
lopend
Investeringsprogramma openbare ruimte binnensteden en kernen
beleidsactie, uitvoering
starten na 2021
Kansen benutten van investeringsfondsen voor retail en binnensteden
verkenning
starten in 2021
fasering ‘21
—
—
speerpunt 3
LANDSCHAPPELIJK RECREATIEF RAAMWERK acties
type
uitvoering
Regionale visie op landschappelijk raamwerk ontwikkelen
beleidsactie, lobby
starten in 2021
Toeristische hotspots en toeristische overstapplaatsen verbinden
verkenning
starten na 2021
Uitwerken van de 'customer journey' in relatie tot iandschap
verkenning, lobby
starten in 2021
Investeringsimpuls in het regionaal landschappelijk raamwerk
uitvoering
starten na 2021
fasering ‘21
‘22
‘23
‘24
‘25
‘24
‘25
—
—
speerpunt 4 STERK REGIONAAL CULTUURAANBOD acties
type
uitvoering
Dóórontwikkeling regionale visie Cultuurregio 025
beleidsactie, lobby
lopend
Gezamenlijke promotie en harmonisatie van culturele agenda
verkenning, lobby
lopend
Investeringsimpuls in strategische culturele infrastructuur
uitvoering
starten na 2021
Gezamenlijke visie op ontwikkeling van cultuureducatie in de regio
beleidsactie
starten in 2021
Kansen voor culturele broedplaatsen met faciliteiten
verkenning, lobby
starten na 2021
Regionale ondersteuning en kennisuitwisseling
verkenning
starten na 2021
Human Capital Schakel025 en Cultuur Academy
uitvoering
starten na 2021
fasering ‘21
‘22
‘23
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |59
Samen regisseren groei in de regio. Op zo'n manier dat we de typische balans tussen stedelijke ontwikkeling en ontspannen leefkwaliteit behouden. Hierdoor worden ■įP9
we herkenbaar als dé groene metropoolregio.
įn ■ vr-
4 -
~
ál
Į-
» -r
Groene kwaliteiten in de regio: Wijngaard de Holdeurn, Berg en Dal
AMBITIES DE GROENE GROEIREGIO Integraal aan groei werken In deze regionale opgave gaat het om het faciliteren en coördineren van groei (in wonen, werken en voorzieningen) in de regio en het tegelijkertijd versterken en gezamenlijk uitdragen van ons profiel als groene metropoolregio. We vullen deze groei zo in dat de typische balans tussen levendige stedelijkheid en een meer ontspannen leefkwaliteit in de regio in stand blijft. Door hierbij integraal samen te werken op regionaal niveau ontstaat een nieuw perspectief om de opgaven in stad, dorp, wijk en ommeland op te pakken. Zo maken we gebruik van de schaalgrootte van het stedelijk netwerk, de complementariteit van regiogemeenten en de agglomeratiekracht van de regio.
Groene groei in ruimteclaims In de opgave groene groeiregio verbinden we de doelstellingen op het gebied van wonen en werk, mobiliteit, klimaatadaptatie en energie én agrarisch en recreatief cultuurlandschap. Ook de landbouw blijft een belangrijke rol spelen als drager van het landelijk gebied. We benaderen de uitdagingen die op de regio afkomen vanuit drie invalshoeken: wonen, leefomgeving en agglomeratiekracht. Door
verschillende ruimteclaims in afstemming met elkaar te bekijken, benutten we het integrale karakter van deze opgave optimaal. Het doel is een toekomstbestendige en leefbare regio met gedifferentieerde dorpen, wijken en steden, met een evenwichtige verdeling van woon- en werkmilieus en een passend voorzieningenniveau, binnen ons profiel als groene metropoolregio.
Samen sterk als groene metropoolregio Om onze doelen op het gebied van wonen, werken, energie en landschap (in relatie tot natuur, landbouw en klimaatadaptatie) daadwerkelijk te bereiken, kiest de regio voor samenwerking en profilering als 'groene metropoolregio'. Zo kan de regio ook de krachten van verschillende overheidslagen intensiever bundelen en inzetten. Deze opgave vormt de basis voor een langjarig partnerschap die we als regio aangaan met provincie en Rijk en in nauwe samenwerking met economische en maatschappelijke partners, én onze bewoners, bezoekers en ondernemers.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |61
groene groeiregio
Speerpunt 1
Wonen in stad, dorp en ommeland Balans tussen vraag en aanbod in wonen
n * TTTV
Y 4
f"
-
Aantrekkelijke woonmilieus in dorpen - Didam, Montferland
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...
hebben we een evenwichtige regionale woningmarkt
met goede afstemming tussen de marktvraag en een gevarieerd aanbod
waarbij de woningtekorten zijn gedaald en meer betaalbare woningen zijn gerealiseerd
62 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Wonen in stad, dorp en ommeland Dit speerpunt richt zich op het bouwen van voldoende duurzame en betaalbare woningen in de regio. Hierbij gaat het om nadere invulling en uitvoering geven aan de afspraken uit de Woondeal tussen regio, provincie en het Rijk. Enerzijds is dit gericht op het versnellen van de woningbouwproductie, en het verminderen en voorkomen van planuitval van potentiële bouwlocaties. Doel op korte termijn is het gezamenlijk inlopen van het woningbouwtekort in de regio (naar 2% in 2030) en het regionaal organiseren van een stabiele en continue woningbouwproductie. Tot 2025 is de ambitie om tot een woningbouwversnelling te komen van 20.000 woningen. Op lange termijn groeit de regionale woningbehoefte naar 50.000-60.000 woningen over de periode 2020-2040. Hieraan gekoppeld zet de regio zich in voor toekomstbestendige en gedifferentieerde wijken waarbij middenhuur, betaalbare koopwoningen en vrije sectorwoningen meer worden gemengd in kwetsbare gebieden in de regio. Met name betaalbaarheid van woningen heeft hierbij de aandacht. Dit alles vraagt om inzet van innovatieve instrumenten, slimme procedures en middelen, waarvoor de kennisuitwisseling tussen gemeenten onderlingen en met provincie en het Rijk actief georganiseerd moet worden. LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ ^ ^
Actieplan Wonen - provincie Gelderland Steengoed Benutten - provincie Gelderland Wijken van de Toekomst - provincie Gelderland Uitvoeringafspraken Woondeal regio Arnhem Nijmegen Gemeentelijke woonvisies en omgevingsvisies
PARTNERSCHAPPEN Woningcorporaties, projectontwikkelaars, institutionele beleggers, vastgoedeigenaren, aannemers, dorps- en wijkorganisaties, bewonersgroepen, kennisinstellingen RU, HAN, VHL, ROC's, provincie Gelderland, Ministerie van EZK, Ministerie van BZK, Ministerie van lenW
ACTIELIJST * Woningbouwversnelling en Versnellingstafel Implementatie van de versnelling van de bouwproductie tot 20.000 woningen in 2025, met een gemiddelde bouwproductie van 4000 woningen per jaar. Inrichten van de regionale Versnellingstafel om uitval te verminderen, risico's beheersbaar te maken en programmering vorm en inhoud te geven, inclusief kennisuitwisseling op gebied van contractering. * Adaptief programmeren van woningbouwplannen Voorkomen van vertraging en uitval van (potentiële) bouwplannen door het ontwikkelen van een werkwijze van regionaal adaptief programmeren. De regionale woningbouwprogrammering moet zorgen voor voldoende plancapaciteit zodat volume, continuiteit en snelheid en in bouwstromen duurzaam kan worden georganiseerd. Inclusief het opzetten van een regionaal monitoringssysteem van de planvoorraad, inzichtelijk voor regio, provincie en Rijk, die hiervoor ook kennis leveren. *
Strategische visie op toekomstbestendige en gedifferentieerde wijken Ontwikkelen van een gemeenschappelijke visie op sterke, toekomstbestendige en gemengde wijken, in samenwerking met corporaties en marktpartijen, waarbij meer middenhuur, betaalbare koopwoningen en vrije sectorwoningen worden gemengd in kwetsbare gebieden in de regio. Hierbij wordt ook gekeken naar instrumenten en middelen uit provinciale programma's Wijken van de Toekomst, Steengoed Benutten, Leefbaarheid en Klimaatadaptatie, en mogelijke pilots verkend. * Uitwerken en afspraken over het conceptueel bouwen Het versneld bouwen van voldoende duurzame en betaalbare woningen vraagt om vormen van innovatie, standaardisatie en industrialisatie zodat de gewenste bouwproductie slimmer kan worden georganiseerd. De regio werkt dit zogenoemde conceptueel bouwen verder uit, ondersteund door de provincie en het Rijk, en maakt zij hierover afspraken met corporaties en marktpartijen. * Uitvoeringsstrategie voor betaalbaar wonen Uitwerken van een uitvoeringsstrategie voor woningbouw, waarbij de regio 50X van de zachte plancapaciteit in het betaalbare segment (sociaal, middeldure huur en betaalbare koop) wil realiseren. Hiervoor wordt kennisuitwisseling georganiseerd tussen regio, provincie en Rijk over innovatieve instrumenten en procedures (zoals woonplicht, kettingbedingen, etc.).
Woondeal regio Arnhem-Nijmegen De regionale Woondeal is een voorbeeld van de samenwerking tussen regio, provincie en het Rijk op de verstedelijkingsopgave van 60.000 woningen waar we tot 2040 voor staan. In de uitwerking van de Woondeal staat de balans tussen groei en leefkwaliteit centraal: het bijbouwen van voldoende (betaalbare) woningen en het versterken van het groene ontspannen profiel.
Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |63
groene groeiregio
Speerpunt 2
Leefomgeving: integraal ruimteclaims afwegen Balans tussen ruimteclaims van verstedelijking, mobiliteit, water, energie en landschap
-j—,
\ -'
-- A 'V 'V Ruimteclaims in de leefomgeving: windturbines langs de A15
BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...
nemen we ruimteclaims van verstedelijking, mobiliteit, water en energie in het landschap op
door het realiseren van meervoudig ruimtegebruik en slimme functiecombinaties
weten we de milieubelasting te beperken en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren
en zijn natuur-, recreatieve en landschappelijke waarden behouden en versterkt
64 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen
Leefomgeving: integraal ruimteclaims afwegen Dit speerpunt richt zich op de integrale afweging van verschillende ruimteclaims die vanuit de andere opgaven (o.a. voor mobiliteit, bedrijventerreinen, water, energie, klimaat en verstedelijking) op de regio afkomen. Het gaat primair om de ruimtelijke dimensie van de andere opgaven, dus de ruimteclaims die voortvloeien uit de Verbonden, Productieve, Circulaire en Ontspannen regio. In de basis staat in dit speerpunt behoud en versterking van de kwaliteit van de leefomgeving (inclusief natuur en landschap) centraal. Dit krijgt vorm en inhoud door enerzijds het verkennen en agenderen van trends en ontwikkelingen, en het schetsen van inspirerende toekomstscenario's en nieuwe keuzevraagstukken waar de regio voor komt te staan. Anderzijds gaat het om het organiseren en verankeren van integrale regionale afspraken met het Rijk (o.m. over de Verstedelijkingsstrategie) en het vastleggen ervan in provinciale en gemeentelijke (omgevings)visies en beleidsplannen. Ook speelt het opzetten van een integrale monitoring van ontwikkelingen en afgesproken doelen een belangrijke rol door het ontwikkelen van een regionaal 'dashboard' voor groene groei als basis voor integrale afwegingen over de leefomgeving in de regio. LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ ^ ^
Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen en Foodvalley Gemeentelijke omgevingsvisies Omgevingsvisie 'Gaaf Gelderland' - provincie Gelderland Uitvoeringsprogramma 'Gaan voor Gaaf Gelderland' provincie Gelderland Uitvoeringsprogramma Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ministerie van BZK
ACTIELIJST *
Uitwerken van de Verstedelijkingsstrategie
De concept-Verstedelijkingsstrategie uitwerken tot een definitieve Verstedelijkingsstrategie die moet leiden tot (besluitvorming) over afspraken in een Verstedelijkingsakkoord met het Rijk tijdens met BOMIRT in najaar 2021. Hierin trekt de regio samen op met regio Foodvalley.
*
Verstedelijkingsstrategie verankeren in omgevingsvisies
Beleidsmatig uitwerken van de Verstedelijkingsstrategie in provinciale beleidsplannen en gemeentelijke beleidsplannen en/of omgevingsvisies. En verkennen van de nut en noodzaak van een samenhangende ruimtelijke visie of -agenda voor de regio.