04 Bijlage 4: 201015 Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen-lr.pdf

rV

' n»*wi

r-

\r^:

Regio Arnhem-Nijmegen Regionale Agenda

ļ,

ļ

måà \ ļj i ŕ'jLi,. i er 2020

Stuurgroep Versterking regionale samenwerking Regio Árnheifí-Nijifvęfġięn

‘

In het kort

Onze gezamenlijke visie op de regio Arnhem Nijmegen Horizon Onze gezamenljke ambitie: ^ ^ ^

we positioneren ons als dé groene metropoolregio van Nederland we profileren ons als dé (inter)nationale circulaire topregio 2050 we werken samen aan dé ontspannen groeiregio in balans

Hiervoor werken we als regio samen:

Fundament We werken samen aan het behoud van de identiteit van de regio: ^ ^ ^

we zetten ons in voor een gevarieerd cultuurlandschap we houden de regio strategisch bereikbaar we ontwikkelen de culturele netwerken in de regio

Heden We werken samen aan de ontwikkeling van de regio: ^ ^ ^

we ontwikkelen de regio als compleet stedelijk netwerk we ontwikkelen energy, food, health en hightech als topsectoren we benutten talent en het menselijk kapitaal in de regio

Perspectief We werken samen aan de koers van de regio: ^ ^ ^

we maken onze regio veerkrachtig voor klimaat en energie we zetten breed in op de circulariteit van onze economie we werken aan een vitale en ontspannen leefomgeving

innovatieve

duurzame verstedelijking

! vitaal

J Groene ^ . metropoolregio

sociaal kapitaal

ìŕa"

r"..... rr* culturele rijkdom

waarde vol land schap slimme mobiliteit

2 | Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

circulai

Inhoud Introductie: Regionale Agenda

Verbonden regio

^ ^ ^ ^ •

Speerpunt #1: Gebiedsgerichte corridoraanpak Speerpunt #2: Regionaal (snel)fietsnetwerk Speerpunt #3: Mobiliteitshubs en knooppunten Speerpunt #4: Gedragsaanpak duurzame mobiliteit Actieagenda Verbonden regio

Productieve regio

^ ^ ^ ^ ^ ^

Speerpunt #1: Ontwikkeling van (inter)nationale clusters Speerpunt #2: Vestigingskwaliteit van werklocaties Speerpunt #3: Human Capital - onderwijs en arbeidsmarkt Speerpunt #4: Ondernemerschap in het MKB Speerpunt #5: Versterking van duurzame logistiek Actieagenda Productieve regio

Circulaire regio

^ ^ ^ ^ ^

Speerpunt #1: Circulaire bouw en infrastructuur Speerpunt #2: Circulaire economie: grondstoffen en ketens Speerpunt #3: Water en klimaatadaptatie Speerpunt #4: Transitie naar duurzame energie Actieagenda Circulaire regio

Ontspannen regio

^ ^ ^ ^ ^

Speerpunt #1: Duurzaam toerisme in de regio Speerpunt #2: Bruisende binnensteden en krachtige kernen Speerpunt #3: Landschappelijk recreatief netwerk Speerpunt #4: Sterk regionaal cultuuraanbod Actieagenda Ontspannen regio

Groene groeiregio

^ ^ ^ ^

Speerpunt #1: Wonen in stad, dorp en ommeland Speerpunt #2: Leefomgeving: integraal ruimteclaims afwegen Speerpunt #3: Agglomeratiekracht - groene metropoolregio Actieagenda Groene groeiregio

Colofon

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen | 3

Met deze Regionale Agenda ítóaïï

geven we richting

-it* v

aan de versterkte regionale samenwerking. We geven vorm en inhoud aan onze gedeelde ambitie ■’ ļíîkA.'

voor kwalitatieve groene groei. Onze ssy^ť

1 ľ#i

.

inzet: elkaar actief ■'

opzoeken, partijen

'- t-

verbinden en samen zoeken naar H

a(ŕ^ŕ"‘j

Jv

s

.iŕ*ŢWÍ3

nieuwe kansen!

^1

Regio Arn hem-Nijmegen

gio Arnhem-Nijmeg' intòüren voor de giņnale Agenda

^

řĮ

iľ

Li?

LLLJ f:U

'7 ■íśSn Jm*KTą

—

REGIONALE AGENDA REGIO ARNHEM-NIJMEGEN Dit is de nieuwe Regionale Agenda voor de regio Arnhem-Nijmegen. Hiermee vertalen we onze gezamenlijke visie 'Groene metropoolregio' naar vijf centrale opgaven, met hierbinnen gerichte speerpunten en concrete acties. Het is de gezamenlijke agenda die richting geeft aan onze inhoudelijke samenwerking als regio: fris, innovatief, integraal en verbindend. Ons inhoudelijk kompas voor versterking van de regionale samenwerking in de komende jaren. Ambitie: versterkte samenwerking De regio Arnhem-Nijmegen staat voor uitdagingen op het gebied van verstedelijking, wonen, werk en bereikbaarheid, maar ook op nieuwe thema's zoals klimaat, energie, circulariteit, gezondheid en leefkwaliteit. Onze grootste uitdaging is om die opgaven op een evenwichtige manier te combineren. We zijn een bloeiend stedelijk netwerk, maar zonder de overdruk van de Randstad. Dat willen we zo houden. We verwachten dat onze regio nog verder zal groeien, in inwoners, in

werkgelegenheid, in mobiliteit. We hebben een forse woningbehoefte van circa 35.000 extra woningen tot 2030. We ondersteunen dit om onze inwoners blijvend werk en huisvesting te bieden. Maar we zien ook dat onze gekoesterde leefkwaliteit bedreigd wordt als we niet gezamenlijk sturen op de groei die op ons afkomt. Als gemeenten willen we daarom op regionaal niveau samenwerken, met elkaar en onze partners: hoe geleiden we de groei gezamenlijk, op zo'n manier dat we de typische balans tussen stedelijke ontwikkeling en ontspannen leefkwaliteit kunnen behouden? Daarom: groene groei!

Opgavegericht samenwerken Deze centrale ambitie hebben we uitgewerkt en onderbouwd in de regionale visie 'Regio Arnhem-Nijmegen, de groene metropoolregio'. In deze visie hebben we negen uitdagingen geformuleerd vanuit urgentie, fundament, heden en perspectief. Dit zijn de uitdagingen die we in de opgaven van deze Regionale Agenda bijeenbrengen. Op deze manier komen we los van de traditionele sectoren. Immers,

resultaten voor onze maatschappelijke opgaven boeken we alleen met een meer integrale aanpak in samenwerking met diverse overheden én met onze private en maatschappelijke partners. De nieuwe Regionale Agenda gaat deze beweging naar samenwerking in allianties ondersteunen. Integraal werken vraagt van gemeenten een sterke regionale samenwerking, met meer slagkracht en betere democratische legitimatie. Om slagkracht en legitimatie te kunnen verenigen kiezen we voor een opgavegerichte samenwerking, via een voortschrijdende Regionale Agenda met een beperkt aantal maatschappelijke opgaven. De opgaven in deze Regionale Agenda zijn niet meer ingedeeld naar traditionele beleidsdomeinen, maar bieden focus op concrete speerpunten

'deelverzameling' van het integraal werken: natuurlijk hangt alles met alles samen, maar deze agenda wil richtinggevend zijn en integraliteit beheersbaar en handzaam maken. Een opgave in de Regionale Agenda voldoet aan de volgende kenmerken: ^ De opgave draagt positief bij aan ontwikkeling van de regionale ambities, aansluitend bij de ambities uit de lokale collegeprogramma's én de agenda's van hogere overheden. ^ De opgave betreft een integraal maatschappelijk vraagstuk, die verbinding legt tussen meerdere sectoren en domeinen die vertaald worden in concrete acties en resultaten. De opgave vereist samenwerking in allianties met andere private en maatschappelijke partners op bovenlokaal niveau, alsmede met andere overheden op provinciaal, rijks­ en Europees niveau. De opgave biedt toegevoegde waarde op regionaal niveau met lokale impact in meerdere gemeenten die door de regionale aanpak in hun ontwikkeling worden gestimuleerd.

^

vanuit een integrale blik.

Vijf integrale opgaven Vijf opgaven staan in deze Regionale Agenda centraal. Opgaven die bepaalde sectoren en domeinen aan elkaar koppelen, en zo een samenhangend maatschappelijk vraagstuk adresseren. De opgaven bestrijken een logische

^

AMBITIE Ä

VISIE GROENE

DOELEN

METR0P00LREGI0 202Ũ-204Ū

OPGAVEN

REGIONALE

PRIORITEITEN

AGENDA 2020-2025

RESULTAAT Ü IMPACT

U1TV0ERINGS PROGRAMMA 2021 (P ROG RÄ MMďS EN P ROJ ECTE N Į

Hoofdlijnen producten regionaal versterkingsproces

6 | Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Op grond van deze criteria hebben we vijf opgaven in deze Regionale Agenda uitgewerkt, die in samenhang invulling geven aan onze centrale ambitie van groene groei: de Verbonden regio, de Productieve regio, de Circulaire regio, de Ontspannen regio en de Groene groeiregio. De eerste vier opgaven combineren ieder een aantal beleidssectoren en domeinen met elkaar zodat rond die maatschappelijke vragen integraal gewerkt kan worden. De Groene groeiregio zet juist de integrale samenwerking en integrale afweging van ruimteclaims in de leefomgeving centraal, en adresseert zo de kernambitie van de visie. In de Groene groeiregio brengen we meerdere opgaven samen.

Actieagenda: speerpunten en acties In deze Regionale Agenda hebben we handen en voeten gegeven aan de vijf

integrale opgaven door per opgave prioriteit te leggen bij een select aantal speerpunten. Het zijn drie, vier, en soms vijf regionale speerpunten die inhoudelijk richting geven aan iedere ontwikkelopgave. Per speerpunt hebben we het beoogd resultaat benoemd dat we in 2025 zouden willen bereiken. Datgene dat we in de komende vijf jaar samen willen bereiken. Bovendien hebben we ieder speerpunt vertaald naar een concreet pakket van acties. Acties waarmee een speerpunt een handelingsperspectief krijgt: dit is wat we als regio gaan doen, dit is wat we gaan ondernemen in de komende vijf jaar. Als actie benoemen we uitvoeringsacties voor projecten en programma's, maar ook acties om bepaalde onderwerpen nader te verkennen, of hiervoor lobby te organiseren of beleidsacties

Actieprogramma 2021

Regionale Agenda

Van visie naar uitvoering via vijf regionale opgaven

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen | 7

voor bepaalde onderwerpen die om besluitvorming vragen of waarvoor een verankering in formeel beleid nodig is. Kortom, een divers pakket aan acties per speerpunt. Met alle speerpunten tezamen leidt dit per opgave tot een Actieagenda met concrete acties met indicatief aangegeven fasering. Deze Actieagenda's voor iedere opgave worden de komende maanden verder uitgewerkt.

lopende trajecten hun plaats en wordt in de uitwerking vooralsnog voortgebouwd op de ingezette lijnen en afspraken. Het bijgevoegde schema biedt een eerste overzicht van lopende trajecten die in de vijf nieuwe opgaven worden ondergebracht. En bij ieder speerpunt benoemen we de meest relevante lopende trajecten.

Resultaat van een proces van co-creatie

Koppeling aan lopende trajecten Per opgave wordt in deze Regionale Agenda ook een directe koppeling gemaakt met lopende beleids- en investeringstrajecten op regionaal niveau die verbonden zijn aan de huidige structuur van onder meer de PFO's economie, wonen, mobiliteit en duurzaamheid. In de opgaven vinden alle

Deze Regionale Agenda is niet een product van een kleine kring betrokkenen, maar het resultaat van een breed proces van co-creatie met en door de 18 regiogemeenten. Als vervolg op de 'Contouren voor de Regionale Agenda' hebben we zowel voorafgaand aan de zomervakantie als erna een serie van vijf zogenoemde Regio Meet-up's georganiseerd, voor iedere opgave twee Regio-Meet-up's. Hierin zijn ambtelijke

VERBONDEN REGIO

Fnafaiwnilhnriiļ OV 30*0

inn-auAh-*- mn Topsector*nļjf l«kİ

Nal.n.r N**vì«h-Iì Pimtimriiuvi iNNNį

Wniiirsghrrii.v» ■.«■uiŕllin.ĵ

Fr.vKim.ip Hi*frųm Cltprt-N TppiKtonn 2Ũ2Ü-2Ū21

HÉburiēla Pdrţrti

UiţvťHn*P-Hįjvpcaärā?rirr»* -NQVi

NOV1 i Nůbŭittlv Orŕiįje-riŕiįíiivŕ

provincie

VIU# wHísk BārMiheei Oc*d*rl

voii Oom

Annp-J-

Cmum Iconom* Ondmñil

F'oįrwVtmrt KJirnieiádtpIMiÉ

LobiīiiM «k ūoHerso Múior

ïtITO-jonr IQ 7 p. v r 3

Oinqcv!rļjy.V|; Gul Gċlďcr afrfl □řTVİJ*Vİnļ|Ma|ŕnct* Oost

Mŕäb4ŕi*ît fn Bey**boerh*J*

Str#T*sHKfi Hm Tl®

«IJ àrwétļm - Nh.irvŗg-r n

Regio

Rog'ofìdiri Prc-yî Ammi

Slim 4: Seřwŵn Chidŕi

AniiplVMQV

WerVtiKUEtai LflŕWļ

bariilhin TA4knr.tt1ianp*:liil

hrnhiin nàiiiMn Uiţva«ri«wļsprosrĮķrni|M GWVŕ CJiür.uiį-ni.ÿ C»

Vpnivrhing MKS ľMÄŮ dn«J|

Arnhdm ■N.iniiro#ii

Vttii Grcwf# mevoÿoolŕoļļio Rui ml dijk» AďãpUfck

voorbeelden

■#Oů Ïljńd 1.4*4 Er ijd i i I g iMkr+HjuHuf»! ţr,«rn lnj;h~

Ųrnopw Jirjļi vlşlB-i,

Eerste inventarisatie van lopende trajecten binnen de vijf regionale opgaven

8 |Reg ionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Wwndf*! M-r-gn-,

VcrsTodefljhinfisImefI

deskundigen en vertegenwoordigers vanuit alle regiogemeenten genodigd om op een interactieve manier samen te komen tot invulling van de speerpunten en het formuleren van de acties binnen de opgaven. Tevens hebben we een zogenoemd Breed Beraad georganiseerd met en voor al onze private en maatschappelijke partnerorganisaties in de regio. Hierin zijn de benoemde speerpunten gewogen, is aansluiting gezocht met de agenda's van de partners, en hebben we alle partijen uitdrukkelijk uitgenodigd om de samenwerking met ons aan te gaan in de vijf opgaven. Bovendien is de concept-Regionale Agenda op twee verschillende gelegenheden gepresenteerd en bediscussieerd met en door de leden van de Colleges van B&W van de 18 regiogemeenten. De bijeenkomsten Regio Ontmoet waren hier het moment voor om met elkaar in gesprek te gaan over de vijf opgaven, speerpunten en acties. Ook de raadsleden van alle 18 gemeenten hebben recent kennis genomen van de concept-Regionale Agenda via een brede online bijeenkomst en eerste vragen en signalen meegegeven. Deze bestuurlijke consultaties hebben steeds geleid tot verfijning van deze agenda.

Triple Helix-samenwerking en intentieovereenkomst Werkelijke resultaten met toegevoegde waarde voor onze maatschappelijke opgaven boeken we alleen met een meer integrale aanpak en in een samenwerking met uiteenlopende partijen (overheid, bedrijfsleven, onderwijs en onderzoek). De nieuwe Regionale Agenda gaat deze beweging aanjagen en tot bloei brengen. De provincie Gelderland en The Economic Board dragen bij aan de opgaven en samen brengen we de ambitie van de regio op een hoger

plan. Om deze samenwerking goed te regelen, willen de regiogemeenten, provincie en The Economic Board een nieuw bestuursakkoord sluiten. Dit bestuursakkoord en bijbehorende investeringsagenda zullen in het eerste kwartaal van 2021 worden voorbereid.

Oproep: aan de slag! Met deze Regionale Agenda geven we richting aan de versterkte regionale samenwerking, en geven we vorm en inhoud aan onze gedeelde ambitie voor kwalitatieve groene groei. Deze agenda verbindt de verschillende gemeenten onderling en met de medeoverheden. En vormt de uitnodiging aan alle private en maatschappelijke partners die vanuit hun eigen doelstellingen willen meewerken aan de opgaven van deze regio. Zij juichen de versterking van de regionale samenwerking toe en roepen op geen nieuwe overlegvormen of gremia te creëren, maar vooral bestaande netwerken te benutten en te verbinden. Elkaar actief opzoeken, partijen verbinden en samen zoeken naar nieuwe kansen! Maar bovenal roepen maatschappelijke partners en medeoverheden op tot actie: laten we aan de slag gaan! Innoveren en leren van experimenten, living labs, proeftuinen, en samen investeren in concrete projecten en programma's. En dat is een uitnodiging aan de regiogemeenten: samen aan de slag. Met het slagvaardig en opgavegericht samenwerken, met de internationale positionering van de regio, met de profilering als 'groene metropoolregio': de enige metropoolregio waarin op een zorgvuldige manier de groei en bloei wordt gekoppeld aan de ontspannen leefkwaliteit. Gericht op een aantrekkelijke groene metropoolregio waarin we ons allemaal thuis voelen. Nu én straks!

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen | 9

Snel, comfortabel veilig, schoon en betrouwbaar reizen. Dat is het devies. We bieden duurzame oplossingen voor LŚ- ř -1-'□Į._L—"—ļ

een robuust wegennet, betrouwbaar spoor, (H)OV voor iedereen en een aantrekkelijk fietsnetwerk.

L

. Mį/ľŢįļ

m-' k.

tř.ļF"

r Tv

[(Him Vi

Station Mook-Molenhoek - Mook en Middelaar

AMBITIES DE VERBONDEN REGIO Versterken van onze (inter)nationale schakelfunctie Onze regio kent een strategische ligging tussen de Randstad en het Ruhrgebied en binnen Nederland zelf. De regio is goed verbonden via vele modaliteiten en fungeert als schakel- en knooppunt op verschillende schaalniveaus. De ambitie van de regio is om deze schakelfunctie nog beter te benutten op een duurzame en schone manier. Zo zetten wij in op betere internationale spoorverbindingen zowel richting Frankfurt (ICE) en Wenen (nachttrein) als op termijn naar Berlijn (ICE). Dit als alternatief en ter vervanging van de niet-duurzame luchtvaart naar deze bestemmingen. Het multimodale netwerk in de regio komt echter steeds meer onder druk te staan. Met de groei van de regio en de groeiende mobiliteit (in zowel reizigers als goederen) is het van belang dat zowel de bereikbaarheid als de leefkwaliteit van de regio gegarandeerd blijven. Dat is primair in het belang van onze eigen inwoners maar ook in relatie met de aansluiting op de (inter)nationale infrastructuur.

Toekomstbestendig mobiliteitsnetwerk De opgave Verbonden regio richt zich op het bereikbaar houden van de regio vanuit een brede benadering gericht op 1) het beter benutten van het huidige netwerk op slimme en nieuwe manieren; en 2) het vergroten van de capaciteit op het netwerk voor diverse modaliteiten. We werken aan speerpunten die structureel een positief effect hebben op het duurzaam gebruik van ons mobiliteitsnetwerk. Dat betekent ook (experimenteren met) nieuwe vormen

van 'smart mobility', ontwikkelen van mobiliteitshubs en knooppunten en het beïnvloeden van het reizigersgedrag naar duurzame mobiliteit. Ons doel is een robuust en toekomstbestendig mobiliteitsnetwerk waarmee we de verstedelijkingsopgave kunnen opvangen en tegelijkertijd kunnen bijdragen aan de ontspannen leefkwaliteit. Hierbij passen zorgvuldige afwegingen tussen het goederenvervoer (o.a. via spoor, de zogenoemde Noordtak Betuweroute) en het toenemend reizigersvervoer (op dezelfde corridor), maar vooral ook met de leefbaarheid van de kernen en de verstedelijkingsopgaven in en langs deze corridors.

Samen werken aan duurzame mobiliteit Snel, comfortabel, veilig, betrouwbaar en schoon reizen. Dat is het devies. We bieden duurzame oplossingsrichtingen voor een robuust wegennet, betrouwbaar spoor, (H)OV voor iedereen en een aantrekkelijk fietsnetwerk. Samen met onze partners werken we aan een verkeersveilige omgeving en stimuleren we duurzaam reisgedrag. We zetten grotere stappen richting het beter benutten van de mobiliteitsnetwerken en richten ons daarbij specifiek op het gebruik van actieve en schone mobiliteit (fiets, openbaar vervoer, elektrisch vervoer etc.). Méér schone kilometers in onze dagelijkse verplaatsingen en die van goederen is ons streven. Samen, steviger en sterker voor een gezonde en duurzaam bereikbare regio waar het prettig wonen, werken en reizen is.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen 111

verbonden regio

Speerpunt 1

Gebiedsgerichte corridoraanpak Mfrtţ jľtTïţļaċfflļ

'

Multimodale verbinding A15

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

realiseren we samen gebiedsgerichte projecten in corridors van weg, rail en water

met goede (OV-)verbindingen naar Utrecht, Eindhoven, Zwolle én Duitsland (ICE)

waarmee we de capaciteit van het regionale infrastructuurnetwerk vergroten

en met projecten bijdragen aan verbetering van de leefomgeving

12 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Gebiedsgerichte corridoraanpak Dit speerpunt richt zich op de ontwikkeling van de infrastructuurcorridors in de regio vanuit een gebiedsgerichte aanpak. Het gaat om het bevorderen van interne en externe verbindingen over weg, rail en water vanuit een integrale blik op de leefomgeving. Het versterken van verbindingen doen we door het beter benutten van de multimodale infrastructuur. Het vergroten van de capaciteit op het netwerk willen we koppelen aan het verbeteren van de directe leefomgeving. Voor onze inwoners, werknemers, bezoekers en passanten. Dit vraagt onder meer een zorgvuldige afwegingen tussen het goederenvervoer (per spoor) en het toenemend reizigersvervoer, maar ook met de ontwikkeling van de verstedelijking en de leefbaarheid in de kernen langs de corridors. In dit speerpunt richten we ons ook op de versterking van verbindingen tussen economische kerngebieden. Hierbij gaat het om de verbindingen met drukbezochte (werk) locaties in de regio en externe verbindingen met onze buurregio's zoals Utrecht, Eindhoven en Zwolle. Maar ook op internationaal niveau staat de verbinding met Duitsland, de ICE en de verkenning van euregionale verbindingen met het Europese achterland op de agenda. LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ ^ ^

Ambitiedocument Duurzame Mobiliteit - regio Arnhem-Nijmegen Programma Slim & Schoon Onderweg - regio Arnhem-Nijmegen A50 corridor (o.a. MIRT-verkenning Bankhoei), VÍA50, etc. Visie voor een bereikbaar Gelderland - provincie Gelderland Toekomstbeeld OV 2040

^ ^

Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse (NMCA) Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT)

ACTIES *

Regionale uitwerking Toekomstbeeld OV 2040

Regionale vertaling van het Toekomstbeeld OV 2040 inclusief uitvoeringsagenda.

*

Verkenning van regionaal spoor in de regio

Nadere verkenning naar functioneren en toekomst van het regionaal spoor in en vanuit de regio, gericht op regionale lijn Arnhem-Tiel, Arnhem-Doetinchem, Nijmegen-Venlo.

*

Economische analyse en lobbydocument ICE Frankfurt en Berlijn

Nadere verkenning naar de ruimtelijk-economische effecten van de ICE naar Frankfurt en Berlijn, en op basis hiervan ontwikkelen van een lobbydocument voor beleidsontwikkeling en investeringen.

*

Uitrol van actieplan voor Hoogwaardig Openbaar Vervoer

Nadere uitwerking en uitrol van het HOV-actieplan in samenwerking met provincie en gemeenten.

*

Regionaal kader voor multimodaal netwerkmanagement

Opstellen van een regionaal kader en ontwikkelen van een multimodaal model (incl. monitoringssysteem) voor het multimodaal netwerkmanagement voor betere beheersing en benutten van verschillende verkeers- en vervoersstromen in en door de regio.

*

Verkenning en lobby A12 spoorcorridor incl. Arnhem-Oost

Verkenning van de gebiedsgerichte aanpak voor de A12 spoorcorridor (Schiphol-Utrecht-Arnhem/Nijmegen) inclusief spoorzone Arnhem-Oost en het opzetten van de A12 alliantie in samenhang met de bestaande gedragsaanpak A12.

*

Uitwerking gebiedsaanpak A325 corridor en de zuid- en westflank Nijmegen

Uitwerking van de gebiedsgerichte aanpak voor A325 corridor en de zuid- (A73 corridor) en westflank (A50 corridor) van Nijmegen, waarbij de capaciteits- en benuttingsmaatregelen voor infrastructuur worden gecombineerd met leefbaarheidsmaatregelen.

PARTNERSCHAPPEN Vervoerbedrijven, bedrijven, eigenaren, ontwikkelaars, maatschappelijke organisaties, ondernemers- en bewonersgroepen, kennisinstellingen (RU, HAN, VHL, ROC's), provincie Gelderland, Ministerie van IenW, Ministerie van EZK, internationale partners

Corridoraanpak A12 De A12 tussen Arnhem en de Duitse grens is in beide richtingen een filegevoelig traject. Om de regio nu en in de toekomst bereikbaar te houden werkt het bedrijfsleven samen met de provincie Gelderland, de betrokken gemeenten en Rijkswaterstaat aan maatregelen voor de corridor A12 tussen Arnhem en de Duitse grens.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen 113

verbonden regio

Speerpunt 2

Regionaal (snel)fietsnetwerk

^:

'

;

.

___ Reg ionale fietsverbindingen: fietsbrug 't Groentje bij station Nijmegen Lent

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

gebruiken inwoners, werknemers en bezoekers steeds vaker de fiets

en fietsen zij gemiddeld langere afstanden op meer verkeersveilige routes in de regio

door uitbreiding en betere aansluiting op het lokale fietsnetwerk (woon-werk en recreatief)

14 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Regionaal (snel)fietsnetwerk We zetten vol in op de fiets! De fiets, zeker met de komst van de e-bike, wordt steeds populairder. Deze groeiende populariteit van de fiets stimuleren en faciliteren we richting 2025. Het doel is om al op korte termijn een sterke toename van het fietsgebruik in de regio te behalen met de positieve gevolgen voor gezondheid, luchtkwaliteit en leefomgeving van dien. Het gaat om meer mensen op de fiets krijgen dan gemiddeld, op gemiddeld gezien langere afstanden. Een uitgebreid fietsnetwerk en verkeerveilige en snelle fietsroutes zijn middelen waar we op inzetten. Enerzijds gaat dit om uitbreiding van het bestaande regionale fietsnetwerk en anderzijds om het verbeteren van de aansluiting tussen het regionale fietsnetwerk, met snelfietsroutes, en lokale fietsnetwerken. Zowel voor woon-werkverkeer als voor recreatief verkeer.

ACTIES *

Meerjarige investeringsagenda voor fìetsprojecten

Ontwikkelen van een meerjarige regionale investeringsagenda voor de fiets, gericht op een betere prioritering en programmering van (potentiele) fìetsprojecten in de regio, en op een betere aansluiting tussen het regionale fietsnetwerk en stedelijke, lokale fietsnetwerken.

*

Verkenning van utilitaire fietsroutes en recreatief fietsnetwerk

Nader verkenning naar een betere aansluiting en gebruik van utilitaire fietsroutes (voor woon-werkverkeer) op het recreatieve fietsnetwerk in de regio. Inclusief een analyse van de aansluiting op het stedelijk fietsnetwerk in relatie tot intelligente VRI's (datagedreven stoplichten).

*

Fietsstimulering: campagne 'Heel Gelderland fietst'

Regionale uitwerking van de provinciale campagne 'Heel Gelderland fietst' met actieve gedragsstimulering om het gebruik van de fiets te vergroten door bijv. fietschallenges, in samenwerking met bedrijven, bewonersgroepen, kennisinstellingen en overheden.

LOPENDE TRAJECTEN

*

^

Verkenning van potentieel te realiseren snelle fietsroutes tussen Wijchen en Oss, Om de Noord in Arnhem en Arnhem-Huissen, en nader verkenning van knelpunten in de aansluiting op lokale netwerken.

^ ^

Ambitiedocument Duurzame Mobiliteit - regio Arnhem-Nijmegen Programma Slim & Schoon Onderweg - regio Arnhem-Nijmegen Visie voor een bereikbaar Gelderland - provincie Gelderland

PARTNERSCHAPPEN Belangenorganisaties, bedrijven, aannemers, ontwerpers, grondeigenaren, werklocaties, kennisinstellingen (RU, HAN, VHL, ROC's), provincie Gelderland, Ministerie van lenW

*

Verkenning van nieuwe snelle fietsroutes

Verkenning en planvoorbereiding Westflankroute Arnhem Elst - Nijmegen

Nadere verkenning en planvoorbereiding voor een nieuwe (snel) fietsroute tussen Arnhem en Nijmegen via de westkant van Elst.

Snelle regionale fietsroutes

De regio werkt aan snelle fietsroutes in een regionaal netwerk. Een verfijnde hoofdstructuur voor de fiets maakt een goede verbinding tussen de verschillende kernen en de voorzieningen op fietsafstand goed bereikbaar. Voorbeelden zijn het in 2020 geopende Maaswaalpad tussen Nijmegen-Malden-Mook-Cuijk en een nieuwe snelfietsverbinding aan de westflank tussen Arnhem-Elst-Nijmegen.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |15

verbonden regio

Speerpunt 3

Mobiliteitshubs en knooppunten ~ -Ÿ.f

Hl* J I 'îįŗf

Regionaal mobiliteitsnetwerk met ov-knooppunten: stationsomgeving Wijchen

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

realiseren we met partners (nieuwe) mobiliteitshubs en knooppunten in stad en regio

waar we nieuwe vormen van duurzame mobiliteit aanbieden (deelvervoer, elektrisch, MaaS)

'mobiliteit op maat' bieden voor vraagafhankelijk vervoer in de regio

en zo een betere koppeling maken tussen het regionale en stedelijke infrastructuurnetwerk

16 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

1

Mobiliteitshubs en knooppunten Dit speerpunt richt zich op het zo efficiënt mogelijk verknopen van multimodaliteit op strategische locaties en het versterken van multimodale ketens in stad en regio. Met de ontwikkeling van knooppunten en mobiliteitshubs werken we samen met onze partners aan steeds beter bereikbare faciliteiten in de regio. Het gaat om het aanbieden van alternatieven op het gebruik van de auto en de verkeersdeelnemer te verleiden de overstap te maken op actieve en duurzame vormen van mobiliteit. Het kan hier gaan om fysieke ontwikkeling van knooppunten of de ontwikkeling van ehubs, deelvervoer, elektrisch vervoer en Mobility as a Service constructies. Waarbij we inspelen op vraagafhankelijk vervoer in de kleinere kernen van de regio met mobiliteit op maat constructies. Hier trekken we samen in op. De knooppunten en mobiliteitshubs fungeren als scharnierpunten tussen regionale en lokale netwerken en maken het reizen door de regio voor een bredere groep (betaalbaar) beschikbaar. Op de knooppunten en mobiliteitshubs maken we de koppeling tussen het regionale mobiliteitsnetwerk en lokale (drukbezochte) plekken, werklocaties en voorzieningen. Een integrale benadering staat ook hier centraal waarbij we de leefomgeving van inwoners, werknemers en bezoekers verbeteren.

ACTIES *

Meerjarige investeringsagenda 'Hubs en knooppunten' ontwikkelen

Ontwikkelen van een meerjarig regionaal investeringsprogramma voor de realisatie van mobiliteitshubs en knooppunten binnen de regio.

*

Ontwikkelen van 1e fase investeringsimpuls mobiliteitshubs

Verkenning, planvoorbereiding en verkenning van 1e fase investeringsimpuls in mobiliteitshubs, w.o. spoorknoop Arnhem-Zuid, hub station Nijmegen Goffert, hub station Nijmegen Dukenburg, Zevenaar-Oost en P&R Zevenaar, hub station Rheden, Druten, Kronenburg Arnhem, Waalfront Nijmegen, in combinatie met fietsparkeren op deze hubs.

*

Verkenning en lobby stationsgebied Nijmegen

Nadere planvoorbereiding en realisatie van het stationsgebied Nijmegen, inclusief verbetering van de kwaliteit van de stationsomgeving met het oog op de realisatie van wonen en werken in de directe omgeving. Deel van de uitvoering start in 2023 aan de westkant van het station.

*

Mobiliteit op Maat (i.r.t. hubtaxi)

Planvoorbereiding en voorbereiding van implementatie 'Mobiliteit op Maat' 2022 in relatie tot het project hubtaxi van de provincie Gelderland.

LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ ^

Visie voor een bereikbaar Gelderland - provincie Gelderland Ambitiedocument Duurzame Mobiliteit - regio Arnhem Nijmegen Programma Slim & Schoon Onderweg - regio Arnhem Nijmegen Actieplan HOV - regio Arnhem-Nijmegen

PARTNERSCHAPPEN Projectontwikkelaars, (institutionele) investeerders, vervoerders, provincie Gelderland, Ministerie van EZK, Ministerie van lenW

Stationsgebied Nijmegen Om het groeiend aantal reizigers op te vangen wordt de oostkant van het stationsgebied Nijmegen aangepast. De fietsroute voor het station zal worden verdiept, zodat fietsers en voetgangers elkaar niet in de weg zitten. Met een grote ondergrondse fietsenstalling en uitbreiding van het busstation wordt het station aantrekkelijker voor het gebruik van openbaar vervoer.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |17

verbonden regio

Speerpunt 4

Gedragsaanpak duurzame mobiliteit

• I*

; Ä’ă&Bé ŗtfiļ 'ĩ*

v*

'

.

ìlļ Gedragsaanpakken mobiliteit: Slim Spitsen Waalbrug

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

maken meer inwoners, werknemers en bezoekers gebruik van duurzame vormen van mobiliteit

door een actieve beïnvloeding van mobiliteitsgedrag en vervoermiddelkeuze

met een goede samenwerking tussen werkgevers, mobiliteitsaanbieders en overheden

waardoor de capaciteit van het regionale infrastructuurnetwerk beter wordt benut 18 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Gedragsaanpak duurzame mobiliteit Dit speerpunt richt zich op gedragsbeïnvloeding van verkeersdeelnemers in de regio vanuit het programma Slim 8 Schoon Onderweg. In dit programma werken de 18 regiogemeenten samen aan een beter bereikbare en schonere regio. Met diverse oplossingen helpen we inwoners en werkgevers om duurzamer, slimmer, sneller en gezonder te reizen. Met actieve beïnvloeding van het mobiliteitsgedrag is nog een wereld in te winnen. Hiervoor zoeken we naar nieuwe partnerschappen: werkgevers, mobiliteitsaanbieders, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties slaan de handen ineen. Het gaat om samen experimenteren en het opschalen van effectieve oplossingen. Met slimme maatregelen maar ook met het slim benutten van informatie en data die beschikbaar is over het mobiliteitssysteem. Het doel is het beter benutten van de het mobiliteitsnetwerk door ons, in plaats van met grotere en meer kostbare infrastructurele ingrepen, nadrukkelijk te richten op de beïnvloeding van mobiliteitsgedrag en vervoermiddelkeuzen. Hierbij past ook extra aandacht voor het verbeteren van de verkeersveiligheid waarvoor in 2019 het Startakkoord Strategisch Plan Verkeersveiligheid is getekend. Hiervoor werkt regio al samen met de provincie en het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid aan onder meer een integraal en uniform verkeersveiligheidsbeleid.

ACTIES *

Uitvoeringsprogramma Slim & Schoon Onderweg

Uitvoeringsprogramma werkpakketten 'Slim å Schoon Onderweg' in drie programmalijnen: programmalijn 1 SAMEN (gedragsverandering - o.a. Gedragsaanpak A12, werkgeversaanpak); programmalijn 2: SLIM (slimme wegen - o.a. data op orde, i-VRI's); programmalijn 3: SCHOON (o.a. E-hubs, deelmobiliteit, duurzame last mile logistiek).

*

Communicatie en monitoring gedrag en verkeersdeelname

Ontwikkelen van regionale campagnes gericht op werknemers, werkgevers, bewoners en bezoekers voor verduurzaming van hun mobiliteitsgedrag, en digitale monitoring van de verkeersdeelname, en analyse van mobiliteitsdata.

*

Verkenning en realisatie van innovatieve mobiliteitsprojecten

Verkenning en realisatie van innovatieve projecten, inclusief subsidies hiervoor, van duurzame pilots of experimenten in de regio voor vernieuwende vormen van duurzame mobiliteit.

*

Regionale uitwerking Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV)

De regio initieert en coördineert regionale studies die bijdragen aan de kaders van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) inclusief het opstellen van een meerjarige agenda van gemeentelijke projecten in het kader van het SPV.

LOPENDE TRAJECTEN ^ ^

Programma Slim å Schoon Onderweg - regio Arnhem-Nijmegen Visie voor een bereikbaar Gelderland - provincie Gelderland

PARTNERSCHAPPEN Vervoerders, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, werkgevers, dataspecialisten, communicatiespecialisten, provincie Gelderland, Ministerie van IenW

Digitaliseringsopgave van mobiliteitsdata Wegbeheerders zijn eigenaar of beheren diverse data-items en vormen dus een belangrijke bron van data. Zij profiteren van een efficiënter gebruik van het verkeersnetwerk als diensten grootschalig worden gebruikt. Doel is om te komen tot een gezamenlijke aanpak voor productie, beheer en kwaliteitsborging van publieke mobiliteitsdata in de regio. Hiermee kunnen we efficiënter werken in onze werkprocessen en komt er meer data beschikbaar voor monitoring van beleidskeuzen.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |19

verbonden regio

Opgave Verbonden regio

Actieagenda speerpunt 1

GEBIEDSGERICHTE CORRIDORAANPAK acties

type

uitvoering

fasering ‘21

‘22

Regionale uitwerking Toekomstbeeld OV 2040

beleidsactie

lopend

Verkenning van regionaal spoor in de regio

verkenning

starten na 2021

Economische analyse en lobbydocument ICE Frankfurt en Berlijn

beleidsactie, lobby

lopend

Uitwerking van actieplan voor Hoogwaardig Openbaar Vervoer

uitvoering

starten in 2021

—

Regionaal kader voor multimodaal netwerkmanagement

beleidsactie, uitvoering

starten in 2021

—

Verkenning en lobby A12 spoorcorridor incl. Arnhem-Oost

verkenning, lobby

starten in 2021

Uitwerking gebiedsaanpak uitvoering A325 corridor en de zuid­ en westflank Nijmegen

‘23

‘24

‘25

^m

lopend en starten in 2021

speerpunt 2

REGIONALE (SNEL)FIETSROUTES acties

type

uitvoering

Meerjarige investeringsagenda voor fietsprojecten

beleidsactie, lobby

lopend

Verkenning van utilitaire fietsroutes en recreatief fietsnetwerk

verkenning

starten in 2021

Fietsstimulering: campagne 'Heel Gelderland fietst'

uitvoering, lobby

lopend

Verkenning van nieuwe snelle fietsroutes

verkenning

starten in 2021

Verkenning en planvoorbereiding Westflankroute Arnhem Elst - Nijmegen

uitvoering

starten in 2021

fasering ‘21

—

‘22

‘23

‘24

‘25

speerpunt 3

MOBILITEITHUBS EN KNOOPPUNTEN acties

type

uitvoering

Meerjarige investeringsagenda 'Hubs en knooppunten' ontwikkelen

beleidsactie, lobby

starten in 2021

Ontwikkelen van 1e fase investeringsimpuls mobiliteitshubs

uitvoering

lopend

Verkenning en lobby stationsgebied Nijmegen

verkenning, lobby

lopend

Mobiliteit op Maat (i.r.t. hubtaxi)

uitvoering

starten na 2021

fasering ‘21

‘22

‘23

‘24

‘25

^u

speerpunt 4

GEDRAGSAANPAK DUURZAME MOBILITEIT acties

type

uitvoering

Uitvoeringsprogramma Schoon Onderweg en Verkeersveilige omgeving

beleidsactie

lopend

Communicatie en monitoring gedrag en verkeersdeelname

verkenning, uitvoeren

starten in 2021

Verkenning en realisatie van innovatieve mobiliteitsprojecten Slim & Schoon

verkenning, uitvoeren

lopend

Regionale uitwerking Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV)

beleidsactie, uitvoering

starten in 2021

fasering ‘21

‘22

‘23

‘24

‘25

MŲd «k Jį ■*ļ d« ïpkfeĩ

MW*

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen İ21

m&rlí' We investeren in de structuurversterking en innovatiekracht

E Ū3Ï M

——

industriepark

mrm

1

f

nmm

Kleefse Waard

1 **

Bedrijventerrein Schoenaker - Beuningen

AMBITIES DE PRODUCTIEVE REGIO Economische structuurversterking De regio Arnhem-Nijmegen is meer en meer in ontwikkeling als een compleet stedelijk netwerk. Ruimtelijk, economisch en maatschappelijk. We zien de synergie tussen de twee steden en stad en ommeland groeien. Synergie tussen de verschillende verzorgingsgebieden, werklocaties en woonlocaties. De forse woningbouwopgave waar we voor staan vraagt ook om een gezamenlijke inspanning om te zorgen voor voldoende werkgelegenheid. We zetten ons gezamenlijk in voor een versterking van de economische basis, waarin bedrijven zich willen vestigen en kunnen groeien. Dit is belangrijk voor de werkgelegenheid en de welvaart van onze inwoners. Vanuit de versterkte regionale samenwerking kunnen we op een aantal thema's bijdragen aan deze structuurversterking, het innovatieve vermogen van onze economie en de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.

Innovatiekracht en banengroei De regio Arnhem-Nijmegen creëert ruim 70% van het Gelderse aandeel in het Bruto Binnenlands Product (BBP). Er is veel innovatiekracht geconcentreerd in onze regio en de vestigingskwaliteit van onze werklocaties scoort boven het landelijk gemiddelde. Tegelijkertijd zien we de opgave om onze de kwaliteiten van onze regio steviger te profileren en de economische potenties beter te benutten. We versterken daarom onze inzet op innovatiekracht in de

iconische clusters Energy, Health & Hightech en de cross-over met Food. Dit legt de basis voor een sterkte (inter)nationale positie en productiviteit van toonaangevende bedrijven. Dit sterke economische profiel zorgt ervoor dat onze regio interessant is voor talenten. De ambitie is groei te faciliteren en aan te jagen voor een forse banengroei in een goede balans met de leefkwaliteit in de regio. Dit doen we samen met The Economic Board en andere betrokken partijen.

Topsectoren, werklocaties en human capital We zetten in op behoud en aantrekken van (nieuwe) bedrijvigheid in de regio. Op verschillende niveaus: van zelfstandigen en start­ ups tot het MKB en internationals. We versterken de kwaliteiten van de werklocaties, zodat nieuwe bedrijven zich vestigen en dat ondernemerschap en innovatie gestimuleerd worden. We verbinden lokale bedrijven, instellingen en activiteiten aan de topsectoren en bieden synergievoordelen en ondersteuning bij het uitwerken van ideeën tot concrete projecten. We zetten in op de ontwikkeling van campussen en het opwaarderen van onze werklocaties door herstructurering en duurzame transformatie. We versterken de samenwerking met partijen in het onderwijs, gericht op een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, passend bij de vraag van ondernemers en de skills van werknemers en werkzoekenden.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |23

productieve regio

Speerpunt 1

Ontwikkeling van (inter)nationale clusters .

ŵW ïïT

'r P jia .

' -

*

. ťVV--'

5^

l- í

ţffl T 'ļ

.M'.ťr Hotspot health en hightech - NovioTech Campus Nijmegen

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

zijn we zichtbaar als (inter)nationaal toonaangevende regio

op innovaties en sleuteltechnologieën op gebied van health, hightech en energy

zetten we deze innovaties in voor onze maatschappelijke opgaven (o.a. meer banen)

en werken we met Foodvalley samen aan crossovers tussen health en food

24 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Ontwikkeling van (inter)nationale clusters Dit eerste speerpunt is gericht op de dóórontwikkeling van de (inter)nationale clusters health en hightech, en energy, met crossovers naar food. De ambitie is om deze topsectoren - waarin onze regio al voorop loopt - nóg verder te versterken en internationaal toonaangevend te maken. Onze regio is ook sterk in de mogelijkheden voor directe implementatie en innovatieve toepassingen ervan met proefopstellingen, prototypen of nieuwe toepassingsmogelijkheden. Onze innovatieve krachten in health, hightech en energymoeten we ook vooral (inter) nationaal zichtbaar maken, met toepassingsgerichte innovaties en sleuteltechnologieën volop in de schijnwerpers. De zichtbaarheid kunnen we verbeteren door innovaties en initiatieven beter te bundelen en onze lobby beter te structureren. Bovendien zijn er veel kansen om de ontwikkeling van onze topsectoren in te zetten voor de maatschappelijke opgaven waarvoor de regio staat, zoals energietransitie, een gezonder klimaat maar ook de groei van nieuwe banen op alle niveaus. We zien volop mogelijkheden voor een nauwe samenwerking met Foodvalley. Met name op het gebied van (agro)food zijn hier cross-overs te verkennen met de topsectoren health en hightech. En dit geldt evenzeer voor cross-overs met de foodsector binnen onze regio (zoals met Next Garden en Van Hall Larenstein).

De uitvoering van dit speerpunt ligt voor een belangrijk deel in handen van The Economic Board. LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^ ^ ^

ACTIES *

Nader uitwerken van de koppeling van de (inter)nationale clusters aan bedrijven en instellingen in de verschillende regiogemeenten en verkennen van kansen voor verdere netwerk- en clustervorming in de regio voor bedrijven, kennisinstellingen en gemeenten.

*

*

Start-ups, kennis- en technologie bedrijven, institutionele en private investeerders, maatschappelijke instellingen, kennisinstellingen (RU, HAN, ROC's), Health Valley Nederland, The Economic Board, Oost NL, provincie Gelderland, Ministerie van EZK

Ontwikkeling van het Chip Integration Technology Centre

Uitvoering geven aan de verdere ontwikkeling van Chip Integration Technology Centre (CITC) als brandpunt van de kennisontwikkeling op gebied van hoogwaardige chiptechnologie in de regio en inzet van toepassingsmogelijkheden.

*

ConnectR - innovatielab voor sleuteltechnologieën energy en mobiliteit

Verdere ontwikkeling ondersteunen van 'ConnectR' op het IPKW Arnhem als hét (inter)nationale innovatielab - het flagship - voor nieuwe sleuteltechnologieën op het gebied van energie en mobiliteit, bijv. op batterijtechnologie.

*

Roadmap Artificial Intelligence for Life uitvoeren

Doorontwikkelen van het regionale bedrijfsleven op gebied van Artificial Intelligence (AI) met nieuwe projecten, prototypen en onderzoek in de AI Hub Oost-Nederland met crossovers naar andere regio's (w.o. Brainport Eindhoven en Twente).

Uitvoering geven aan supportprogramma's Briskr 2.0, Startlife en Orion

De programma's Briskr 2.0, Startlife en Orion zijn brede supportprogramma's voor bedrijven voor brede ondersteuning in kennis, techniek, faciliteiten, ondernemerschap en financiering op het gebied van health & hightech en energy.

*

PARTNERSCHAPPEN

Acceleratieprogramma imec iStart doorontwikkelen

We ondersteunen de ontwikkeling van het iStart acceleratieprogramma (van imec) om nieuwe innovaties te stimuleren bij start-ups en scale-ups op het gebied van health, hightech en crossovers met food.

*

Strategisch en Tactisch Plan TEB - The Economic Board Economische beleidsplannen van gemeenten Een Economie voor de Toekomst - provincie Gelderland Uitwerking nieuwe economische accenten - provincie Gelderland Innovatie- en topsectorenbeleid - Ministerie van EZK

Betekenis van health&hightech, energy en food voor regiogemeenten uitwerken

Beter gestructureerde lobby en profilering van de (inter)nationale clusters

Economische kennis, innovaties en initiatieven in de regio beter bundelen en extern uitdragen door een beter gestructureerde lobby voor beleidskoppelingen en subsidie- en investeringsfondsen bij het Rijk en in Europese verband.

Chip Integration Technology Center (CITC)

zž 1J3 1

Dit topcentrum voor innovatie in chipintegratie en fotonica is een koploper op het gebied van Hightech, één van de regionale topsectoren. Op de Nijmeegse Novio Tech Campus werken vijftien verschillende bedrijven en kennisinstellingen samen om nieuwe technologieën en toepassingen mogelijk te maken.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |25

productieve regio

Speerpunt 2

Vestigingskwaliteit van werklocaties V rMáí

tem .i-'-gįst

Sřïį: ■jķ jļśįZ įjtŕįi ,ŢĮ“rM

■iŕ.W äSř

įi 'ĵ'

Sřŵf.H

' --

*-1pï

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

worden de werklocaties in onze regio hoger gewaardeerd door ondernemers

op het gebied van bereikbaarheid, voorzieningen en duurzaamheid

en draagt de leefkwaliteit van wonen en landschap substantieel bij aan onze vestigingskwaliteit

26 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Vestigingskwaliteit van werklocaties De regio kent allerlei werklocaties, in verschillende soorten en maten, van bedrijventerreinen tot binnensteden en campuslocaties. In en rond de steden maar ook in de omliggende kernen. Deze werklocaties worden gewaardeerd door ondernemers en werknemers, maar onze ambitie is om die waardering van onze werklocaties flink boven het gemiddelde te laten stijgen. Ten eerste gaat het om een betere afstemming van vraag en aanbod van werklocaties in verschillende deelmarkten, en uitvoering van regionale afspraken in het kader van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Hiernaast gaat het om het versterken van de vestigingskwaliteit van de toplocaties in de regio, en de campuslocaties in het bijzonder, met een goede bereikbaarheid, hoog niveau voorzieningen en duurzaamheid in een hoogwaardige ruimtelijke setting. Ook het duurzaam en toekomstbestendig maken van reguliere, gemengde bedrijventerreinen vraagt om een regionale aanpak. Herstructurering en soms transformatie zijn nodig om deze werklocaties weer 'bij de tijd' te krijgen en te laten voorzien in veranderde behoeften van ondernemers en werknemers op gebied van bereikbaarheid, voorzieningen, groen, uitstraling en duurzaamheid.

Hierbij past een brede benadering met een koppeling naar wonen en woonklimaat en kwaliteit van het landschap als belangrijke vestigingsfactoren voor (nieuwe) bedrijvigheid in de regio.

ACTIES *

Uitvoering van Regionaal Programma Werklocaties (RPW)

Beleidsmatige vertaling en uitvoering van het Regionaal Programma Werklocaties in lokale plannen voor afstemming vraag en aanbod, herstructurering en kwaliteitsverbetering van werklocaties, onder leiding van het Intergemeentelijk Overleg Werklocaties (IOW).

*

Regionale campuslocaties verder doorontwikkelen

Bijzondere campuslocaties, met een clustering van specifieke bedrijven en toeleveranciers rond een bepaald profiellbranche, doorontwikkelen als campuslocatie met een (inter)nationale uitstraling. NovioTech Campus, Universiteitscampus Heyendaal, IPKW Arnhem en Arnhems Buiten zijn voorbeelden.

*

Impuls voor duurzame energie op werklocaties in de regio

Versterking van de gebiedsontwikkeling van werklocaties gericht op gebruik van duurzame energie op werklocaties zoals laadpaleninfrastructuur, waterstof noodstroomvoorziening Rijnstate ziekenhuis Arnhem, de Energy Hub rond de AVR Duiven, het ontwikkelen van een waterstofcluster, of voor duurzaam energiegebruik Next Garden.

*

Herstructurering van gemengde bedrijventerreinen

Verkennen van een regionaal herstructureringsprogramma voor gemengde bedrijventerreinen en werklocaties in de regio waar een verbetering van het ruimtegebruik, bereikbaarheid, voorzieningen en gemeenschappelijk parkmanagement van waarde is. Gericht op veiligheid, leefbaarheid, human capital en duurzaamheid. Inzet van instrument stedelijke kavelruil.

LOPENDE TRAJECTEN ^ ^

Regionaal Programma Werklocaties (RPW) - regio ArnhemNijmegen Verstedelijkingsstrategie - regio Arnhem-Nijmegen I Foodvalley

PARTNERSCHAPPEN Grond- en vastgoedeigenaren, ondernemers(verenigingen) en grote bedrijven, projectontwikkelaars, beleggers, kennisinstellingen (RU, HAN, ROC's), The Economic Board, provincie Gelderland, Ministerie van EZK, Ministerie van BZK

Bedrijventerrein Tatelaar/ Hengelder - Zevenaar De bedrijventerreinen Tatelaar en Hengelder in Zevenaar zijn gemengde bedrijventerrein die op sommige plekken aan vernieuwing toe zijn. Door herstructurering van de kavelstructuur, clustering van bedrijven, pleksgewijze integratie met wonen en kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte en de uitstraling worden deze bedrijventerreinen weer aantrekkelijke vestigingsplekken.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |27

productieve regio

Speerpunt 3

Human Capital - onderwijs en arbeidsmarkt

Opleiden van praktisch geschoolden in de regio

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

hebben we een wendbare arbeidsmarkt waardoor het aantal banen in de regio is gegroeid

en realiseren bedrijfsleven en onderwijsinstellingen in de regio steeds meer samen

in projecten die zorgen voor een betere aansluiting van MBO, HBO en WO op de arbeidsmarkt

28 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Human capital - onderwijs en arbeidsmarkt

ACTIES

Human capital is een belangrijk vraagstuk dat bij veel regiogemeenten hoog op de agenda staat. Het doel is het ontwikkelen van een wendbare regionale arbeidsmarkt door 'een leven lang leren' van werknemers en (nieuwe) werkzoekenden op

*

Regiobrede Human Capital Agenda ontwikkelen

Ontwikkelen van een beleidsagenda voor Human Capital voor alle regiogemeenten tezamen voor een betere aansluiting van werkzoekenden op behoeften van het regionale bedrijfsleven en voor een betere aansluiting van onderwijs (MBO, HBO en WO) op de regionale arbeidsmarkt.

de arbeidsmarkt. Met een betere koppeling tussen onderwijs en arbeidsmarkt, en gericht op meer baankansen tot 2025. Innovatieve ontwikkelingen in de topsectoren health&hightech en energy bieden nieuwe uitdagingen voor hooggekwalificeerde werknemers. Dit vraagt om het vasthouden van hoogopgeleide talenten na afronding van hun studie op Radboud Universiteit of aan een van de hogescholen in de regio. Ook voor praktische geschoolden bieden deze sectoren nieuwe kansen. Deze kansen zijn er ook op het gebied van circulaire economie en verduurzaming. En die kansen beperken zich niet tot de steden, maar zijn van betekenis voor alle regiogemeenten. We willen inzetten op bij- of omscholing op verschillende opleidingsniveaus, van WO tot praktisch geschoolden, bijvoorbeeld in grondstoffenbeheer of installatietechniek. Het speerpunt richt zich op intensiveren van de samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en gemeenten in een vroeg stadium in onderwijstrajecten. Met concrete projecten zorgen we voor een betere aansluiting van MBO, HBO en WO op de vraag en behoeften van het regionaal bedrijfsleven. De uitwerking van het speerpunt Human capital doen we in nauwe samenwerking met The Economic Board.

*

Netwerkvorming tussen regionale bedrijfsleven - onderwijs - overheid versterken

Versterken van coalities met private en maatschappelijke partners om (sub)regionale programma's te ontwikkelen voor een 'leven lang ontwikkelen' met learning communities, Fieldlabs, Skillslabs en Communities of Practice (CoP). Ook een regionaal Techniekpact of Katapult, en lectoraten en practoraten kunnen helpen om innovaties regionaal te laten renderen in onderwijs en bedrijven.

*

Ontwikkelen van regionale pilot Skills Lab

Verkennen en ontwikkelen van de 'Skills Lab' als regionale pilot om kennis, kunde en vaardigheden van werknemers en werkzoekenden te verbeteren door bij- en omscholing naar passend werk. En vanuit werkgeversperspectief nieuwe vaardigheden te ontwikkelen die passen bij de maatschappelijke behoeften van de New Economy in termen van diensteneconomie, innovaties, toegepaste technologie en duurzaamheid.

*

Hybride leer-werkomgevingen voor praktisch geschoolden

Ontwikkelen van hybride leer-werkomgeving voor VMBO, MBO en HBO in de regio, verbonden aan specifieke werklocaties in logistiek, electronica, energie of maak-, food- en consumentenindustrie, waar innovaties, werken en leren dicht op elkaar worden georganiseerd met ook hybride rollen voor ondernemers als opleiders en praktijkbegeleiders.

LOPENDE TRAJECTEN ^ ^ ^

Randvoorwaardelijk cluster Human Capital - The Economic Board Gelders beleidsprogramma Onderwijs en arbeidsmarkt 2020-2023 - provincie Gelderland Roadmap Human Capital Topsectoren 2020-2023

*

Energie in Stroom

De energietransitie gebruiken we als middel om duurzame baankansen te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en voor zij-instromers/doorstromers. Dit project is al opgestart i.s.m. Arnhem, Nijmegen, TEB en wordt opgetild op regionaal niveau en uitgebreid met partners als corporaties, bouwers, installatiebranche, producenten, leveranciers en onderwijsinstellingen

PARTNERSCHAPPEN Bedrijfsleven, ondernemersverenigingen, (sub)regionale werkbedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen, UWV, Liemers Ambassade, The Economic Board, provincie Gelderland, Ministerie van VWS, Ministerie van EZK

Regionaal Skills Lab

In samenwerking met House of Skills Amsterdam denken we na over een regionaal 'Skills Lab' dat samen met bedrijven werkt aan een matching tool tussen werknemer en werkgever. Gericht op de vaardigheden van (potentiële) werknemers. Het uitgangspunt is een wendbare arbeidsmarkt en meer uitwisseling tussen sectoren. ..-r'

ľB]

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |29

productieve regio

Speerpunt 4

Ondernemerschap in het MKB mm

mn

WĒ l *p*«ia(í

I

ir. i

if Ia'QA į

įįdįijť ļSļSTWK vż vV,

ľĮ^TT

\V '

■r

\ \\ '

-

ŬĶ .ŵ’

«xasç

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

hebben we in de regio meer start-ups en nieuwe bedrijven in retail, horeca en andere MKB

stimuleren we ondernemerschap via (lokale) broedplaatsen, training en opleidingen

en verbinden we ondernemers aan kennis- en investeringsnetwerken in regionaal en nationaal verband

30 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Ondernemerschap in het MKB Met dit speerpunt willen we een flinke impuls geven aan de ontwikkeling van het MKB in de regio. Het MKB zorgt voor een brede basis in onze regionale economie en zit als het ware 'onder de motorkap'. In deze veranderende tijden moet ook het MKB in beweging blijven. En het stimuleren van het ondernemerschap zorgt voor nieuwe dynamiek in de regio. Met innovatieve ondernemers, met start-up's en scale-up's, gericht op nieuwe behoefte en ontwikkelingen in de retail, horeca, makers-industrie of andere vormen van MKB. Het MKB levert een grote bijdrage aan de innovatiekracht van de regio, waarvoor we het ondernemerschap willen stimuleren. Veel MKB'ers hebben echter niet voldoende kennis, kunde of slagkracht om te kunnen groeien, zeker niet als starter. Hiervoor zijn trainingen, broedplaatsen, opleidingen en het verbinden van ondernemers aan regionale kennis- en investeringsnetwerken het streven. Zo geven we ook een flinke impuls aan de digitalisering via de MKB-deal voor onze regio. Daarnaast sluiten we aan op provinciale en landelijke MKB-programma's.

ACTIES *

*

*

PARTNERSCHAPPEN Ondernemers(verenigingen), koepelorganisaties, start-ups, bedrijven, Kamer van Koophandel, institutionele en private investeerders, The Economic Board, provincie Gelderland, Ministerie van EZK

Ontwikkelen van een Community of Practice voor start-up's

Het regionaal organiseren van de kennisontwikkeling en -uitwisseling voor starters in de vele facetten van ondernemerschap (productie, sales, marketing, administratie, fiscus, ect.) door middel van trainingen en opleidingen en begeleiding door ervaren (oud-)MKBondernemers.

* MKB-deal - regio Arnhem Nijmegen Een Economie voor de Toekomst - provincie Gelderland

Investeringsnetwerken verbinden aan bedrijven en ondernemers

Veel bedrijven en ondernemers hebben behoefte aan kennis- en ondersteuning op het gebied van investeren en financieren, maar zien verspreide, ongestructureerde subsidie- en investeringsfondsen. Een betere structurering, ontsluiting en procedurele begeleiding helpt om (MKB-)ondernemers te verbinden aan provinciale of nationale investeringsmogelijkheden. Zoals het TOP-fonds Gelderland.

LOPENDE TRAJECTEN ^ ^

MKB-deal voor digitalisering en uitvoering ervan

Uitvoering geven aan de MKB-deal voor de regio, waarbij de 18 regiogemeenten tezamen met belangen- en ondernemersverenigingen met provincie en Ministerie van EZK willen afspreken om 1,6 miljoen te investeren in de periode 2021-2023 in de digitalisering van het regionale MKB.

Regionale incubator: ecosysteem ontwikkelen tussen grote MKB en start-up's

Verkennen van de kansen voor een regionale 'incubator' door een ecosysteem te ontwikkelen tussen grote MKB-bedrijven, ervaren ondernemers en nieuwe start-up's en scale-up's in het MKB. Projecten en tools kunnen worden ontwikkeld waarmee zowel start­ up's als 'corporate MKB' zich kunnen spiegelen aan hun 'peers' op het gebied van nieuwe ontwikkelingen in samenleving en MKB.

*

Regionaliseren van de Digitale Werkplaats Arnhem Nijmegen (DWAN)

De Digitale Werkplaats Arnhem Nijmegen (DWAN) van de HAN is de plek voor MKB-ondernemers voor praktisch advies en ondersteuning op het gebied van digitalisering. Studenten en professionals helpen MKB'ers bij het vormgeven van de eerste stappen in het digitaal ondernemen. We verkennen de inzet van de HAN voor MKB-ondernemers in alle regiogemeenten.

Digitale Werkplaats Arnhem Nijmegen (DWAN) De Digitale Werkplaats is een regionale publiek-private samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. De HAN organiseert deze plek waar studenten uit het hbo, wo of het mbo onder begeleiding van docenten en experts MKB-ondernemers helpen met het benutten van data en automatisering, inclusief online verkoop, marketing en social media.

Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen |31

productieve regio

Speerpunt 5

Versterking van duurzame logistiek

DIT IS EEN ELEKTRISCH AANGEDREVEN AUTO. -

Verduurzaming van stadsdistributie in binnensteden

BEOOGD RESULTAAT 2025 In vijf jaar...

hebben we onze kansrijke ligging aan weg, rail en water voor logistiek, handel en transport verzilverd

met een verminderde milieubelasting en slimmer en bewuster gebruik van de ruimte

door samenwerking tussen logistieke bedrijven, transporteurs, kennisinstellingen en overheden

32 I Regionale Agenda Regio Arnhem-Nijmegen

Versterking van duurzame logistiek Vanwege de strategische ligging als schakelpunt tussen Randstad en het Europese achterland heeft onze regio van oudsher een belangrijke rol op het gebied van logistiek en distributie. Onze ambitie is om die strategische rol nog verder te verzilveren door de kansen voor multimodaal transport via weg, rail en water goed te benutten. Hiervoor zetten we in op de vele, nieuwe mogelijkheden voor verdere verduurzaming van de logistieke sector, gericht op het verminderen van de milieubelasting en vermindering van het ruimtebeslag. In samenwerking met logistieke bedrijven, transporteurs, kennisinstellingen en overheden onderzoeken we mogelijkheden voor verduurzaming en bewuster ruimtegebruik in deze sector. Dat geldt niet alleen voor logistiek over de weg of spoor, maar zeker ook voor het vervoer over water. We zien kansen om onze havens beter te positioneren en verduurzaming van de binnenvaart te stimuleren. Voor grote bedrijventerreinen, zoals Park A15, 7Poort Zevenaar of DocksNLD Montferland, geschikt voor grootschalige logistiek, zien we nieuwe mogelijkheden binnen het knooppunt EMZ (Emmerich-MontferlandZevenaar) voor schone energie en efficiënt en schoon transport over de weg. Hiernaast zetten we ons ook in voor nieuwe vormen van kleinschalige stadsdistributie.

Met de groeiende druk van de distributie van pakketten, producten en bevoorradingen groeit nut en noodzaak om nieuwe duurzame vormen van kleinschalige distributie te ontwikkelen, niet alleen in de steden maar ook voor de kleine kernen.

ACTIES *

Verkennen van nieuwe logistieke concepten; smart logistics

Regionale verkenning naar nieuwe ontwikkelingen in smart logistics en nieuwe handel-, opslag- en supplychainconcepten, en de betekenis hiervan voor de regio op gebied van economie en mobiliteit. Met kansen voor vermindering van de milieubelasting en voor een efficiëntere benutting van ruimte voor overslag en opslag, inclusief de beleidsontwikkeling rond XXL-logistiek in de regio.

*

Beleidsontwikkeling voor slimme stadsdistributie

Verkenning naar kansen voor nieuwe vormen van stadsdistributie van goederen en bevoorradingen op stedelijk en regionaal niveau gericht op verduurzaming en inzet van nieuwe technologische mogelijkheden, en de beleidsmatige ontwikkeling hiervan, met inzicht in regionale belemmeringen en obstakels op ruimtelijk, economisch, organisatorisch, juridisch en financieel gebied.

*

Project Energycorridor 2030 doorontwikkelen

Brede ontwikkeling van de corridor A15 als 'handels- en transport' corridor van weg (snelweg A15), rail (Betuweroute) en water (Waal) gericht op de vermindering van de milieubelasting door inzet van elektrisch vervoer en schone brandstoffen (zoals waterstof) voor het multimodaal transport van goederen.