02 Regionale agenda GMR 2022 def 20210916.pdf
Tekst van het document
DC^ĨIA ARNHEM IXCVJIW NIJMEGEN
JJJ iljj. ļ hV’i. įįv: ~7Tv"T
'Ŵá'
^ ^ win
'5 'iï- •aįf:
16-09-2021
REGIONALE AGENDA2022
GR#ENE METR#P##L
'lí»
SR J?TT1
J
* ^A
VOORWOORD
Met gepaste trots bood ik u in april jl. de concept-regionale agenda 2022 ter consultatie aan. Ik heb kunnen constateren dat door de gemeenten zeer serieus en grondig werk is gemaakt van deze consultatieronde. Dank hiervoor. De oogst bood het algemeen bestuur de gelegenheid om bij te sturen op ambities, acties en middelen. Nadat het algemeen bestuur op 7 juli jl. de
Nijmegen, de provincie Gelderland en The
richting had aangegeven voor de definitieve
Economic Board. De lnvesteringsagenda regio
versie van de regionale agenda 2022 is deze op
Arnhem-Nijmegen 2022 maakt als bijlage
15 september definitief vastgesteld. In de inleiding
onderdeel uit van het bestuursakkoord. In de
van de regionale agenda wordt ingegaan op de
investeringsagenda is concreet opgenomen hoe
uitgangspunten, aanscherpingen, verbeteringen
de drie partijen bijdragen. Deze regionale agenda
en temporiseringen die in de definitieve regionale
vormt de onderlegger. Onze bijdrage bestaat uit
agenda zijn verwerkt. Met deze gedragen
de middelen die in deze regionale agenda zijn
regionale agenda 2022 beschikt onze regio, na
opgenomen, gekoppeld aan de beschreven resul
het tussenjaar 2021, over een agenda die inhoud
taten in de vijf opgaven. Samen met de provincie
en richting geeft aan onze ambities in 2022.
Gelderland, The Economic Board en andere
De gemeenten wordt nu gevraagd in te tekenen
partners (Rijk, EU, kennisinstellingen en bedrijfs leven) creëren we op deze wijze massa om met
op de vijf integrale opgaven die samen de
volle kracht voortgang te boeken met de reali
regionale agenda vormen. Hiermee stelt u de
satie van onze ambities zoals verwoord in de
gevraagde middelen voor 2022 beschikbaar. Gelet op de ontvangen reacties heeft het bestuur
regionale visie die alle gemeenten in onze regio bijna een jaar geleden hebben onderschreven.
het vertrouwen dat alle gemeenten de financiële ruimte voor 2022 weten te vinden om de schouders onder de gezamenlijk ambities te
Met vriendelijke groet,
zetten. Vooralsnog wordt u gevraagd in te tekenen voor 1 jaar. De intentie is de volgende
Hubert Bruls
regionale agenda een meerjarig karakter te geven. In april ontving u ook het bestuursakkoord; de langjarige samenwerking in de regio tussen drie partijen: de Groene Metropoolregio Arnhem-
3
In het kort
ONZE GEZAMENLIJKE VISIE OP DE GROENE METROPOOLREGIO ARNHEM-NIJMEGEN Horizon
ONZE GEZAMENLIJKE AMBITIE: ^
We positioneren ons als dé groene metropoolregio van Nederland.
^
We profileren ons als dé (inter)nationale circulaire topregio 2050.
^
We werken samen aan dé ontspannen groeiregio in balans.
Hiervoor werken we als regio samen: Fundament
WE WERKEN SAMEN AAN HET BEHOUD VAN DE IDENTITEIT VAN DE REGIO: •
We zetten ons in voor een gevarieerd cultuurlandschap.
•
We houden de regio strategisch bereikbaar.
•
We ontwikkelen de culturele netwerken in de regio.
Heden
WE WERKEN SAMEN AAN DE ONTWIKKELING VAN DE REGIO: ^ •
We ontwikkelen de regio als compleet stedelijk netwerk. We ontwikkelen Energy, Food, Health en Hightech als topsectoren.
^
We benutten talent en het menselijk kapitaal in de regio.
Perspectief
WE WERKEN SAMEN AAN DE KOERS VAN DE REGIO: ^
We maken onze regio veerkrachtig voor klimaat en energie.
^
We zetten breed in op de circulariteit van onze economie.
^
We werken aan een vitale en ontspannen leefomgeving.
Innovatieve economie
Duurzame verstedelijking
Ş*
Veerkrachtige regio
\ 'o*
. Sociaal vitaal
V .9
■4 m n Sociaal kapitaal
Circulaire regio
,0eNTlT®^ Waardevol landschap
Culturele rijkdom Slimme mobiliteit
4
INHOUDSOPGAVE VOORWOORD
3
INLEIDING
8
VERBONDEN REGIO
14
Ambitie å partners
15
Speerpunt 1: Gebiedsgerichte corridoraanpak
18
Speerpunt 2: Regionaal (snel)fietspadennetwerk
20
Speerpunt 3: Hubs en knooppunten
22
Speerpunt 4: Gedragsaanpak en duurzame mobiliteit
24
Speerpunt 5: Verkeersveiligheid
26
PRODUCTIEVE REGIO
28
Ambitie å partners
29
Speerpunt 1: Stimuleren ondernemerschap in het MKB
32
Speerpunt 2: Human capital: onderwijs en arbeidsmarkt
34
Speerpunt 3: Doorontwikkeling van Health, Hightech å Energy tot (inter)nationale clusters
36
Speerpunt 4: Versterking van duurzame logistiek
38
Speerpunt 5: Toekomstbestendige werklocaties
40
CIRCULAIRE REGIO
42
Ambitie å partners
43
Speerpunt 1: Circulaire bouw en infrastructuur
46
Speerpunt 2: Circulaire economie: grondstoffen en ketens
48
Speerpunt 3: Water en klimaatadaptatie
50
Speerpunt 4: Transitie naar duurzame energie
52
ONTSPANNEN REGIO
54
Ambitie å partners
55
Speerpunt 1: Duurzaam toerisme
58
Speerpunt 2: Bruisende binnensteden
enkrachtige kernen
60
Speerpunt 3: Groen-blauw raamwerk
62
Speerpunt 4: Sterke culturele infrastructuur
64
GROENE GROEIREGIO
66
Ambitie å partners
67
Speerpunt 1: Wonen in balans: Versnellen van de woningbouw
70
Speerpunt 2: Leefomgeving: Verbinden van de ruimtelijke opgaven
72
FINANCIËLE PARAGRAAF
74
BIJLAGEN
82
Samenhang
82
Bestuurlijke opgaveteams
84
5
INLEIDING Voor u ligt de regionale agenda voor het jaar
terde leefkwaliteit bedreigd wordt als we niet
2022. Alle gemeenten hebben in het voorjaar
gezamenlijk sturen op de groei die op ons
op basis van de concept regionale agenda hun
afkomt. Als gemeenten willen we daarom op
reactie gegeven op de opgaven. De consultaties
regionaal niveau samenwerken, met elkaar en
zijn grondig voorbereid en hebben geleid tot
onze partners: hoe leiden we de groei gezamen
inhoudelijke opmerkingen, vragen en kritische
lijk in goede banen, zodat de balans tussen
noten, die geholpen hebben om de definitieve
stedelijke ontwikkeling en ontspannen leef
agenda aan te scherpen en te verbeteren.
kwaliteit in de regio behouden blijft? Daarom: groene groei!
We hanteren hierbij de volgende uitgangspunten: ^
We schrappen niet in ambitie, waar nodig temporiseren we.
^ •
We vinden het belangrijk dat alle 18
OPGAVEGERICHT SAMENWERKEN
gemeenten meedoen.
Deze centrale ambitie hebben we uitgewerkt en
De inwonersbijdrage per opgave uit de concept-agenda zien we als maximaal.
onderbouwd in de regionale visie ‘Regio Arnhem-Nijmegen, de groene metropoolregio' (d.d. 23 september 2020). In deze visie hebben
Omdat de regio zich in een opstartfase bevindt,
we negen uitdagingen geformuleerd vanuit
is deze definitieve agenda de uitnodiging aan gemeenten om in te tekenen op de vijf opgaven
urgentie, fundament, heden en perspectief.
voor het jaar 2022. De genoemde inwoners-
van de regionale agenda bijeenbrengen. Op deze
bijdrage gaat dan ook alleen over het jaar 2022.
Dit zijn de uitdagingen die we in de vijf opgaven
Vanaf 2023 heeft de regionale agenda een meer
manier komen we los van de traditionele sectoren. Immers, resultaten voor onze maat
jarig karakter, waarna ook meerjarig op de
schappelijke opgaven boeken we alleen met een
opgaven ingetekend kan worden. Op basis van de ontvangen reacties uit de consultatieronde
meer integrale aanpak in samenwerking met diverse overheden én met onze private en maat
blijkt dat de meeste gemeenten de intentie
schappelijke partners. Onze opgavegerichte
hebben om in te tekenen op alle opgaven.
samenwerking ondersteunt deze beweging naar
Deze agenda geeft invulling aan onze inhoude
samenwerking in allianties. De opgaven van de Groene Metropoolregio bieden focus op concrete
lijke samenwerking: fris, innovatief, integraal en
speerpunten vanuit een integrale blik.
verbindend. Daarmee is het ons inhoudelijk kompas om de ambities van onze regionale
VIJF INTEGRALE OPGAVEN
samenwerking in de komende jaren samen
De vijf opgaven bestrijken een logische
te bereiken.
‘deelverzameling' van het integraal werken.
AMBITIE: GROENE GROEI!
Een opgave in de regionale agenda voldoet aan
De groene Metropoolregio is een bloeiend
de volgende kenmerken:
stedelijk netwerk, zonder de overdruk van de Randstad. Dat willen we zo houden. We
•
van de regionale ambities, aansluitend bij de ambities uit de lokale collegeprogramma's én
verwachten dat onze regio nog verder zal groeien; in inwoners, in werkgelegenheid, in mobiliteit. We hebben een forse woningbehoefte
De opgave draagt positief bij aan ontwikkeling
de agenda's van hogere overheden. •
De opgave betreft een integraal maatschap
van circa 35.000 extra woningen tot 2030. We
pelijk vraagstuk, die verbinding legt tussen
zetten in op blijvend werk en huisvesting voor
meerdere sectoren en domeinen die vertaald
onze inwoners. We zien ook dat onze gekoes
worden in concrete acties en resultaten.
6
PSOOXTItVt BfCIO
■fOOflHIli: i
SAMENHANG OPGAVEN
VERBONDEN REGIO
GROENE GROEI REGIO
CIRCULAIRE REGIO
ruMhbi
ROOUCTIEVE
VERBONDEN REGIO
REGIO
•kitgAnJi ptli*L ONTSPANNEN REGIO
VERBONDEN REGIO
GROENE GROEIREGIO
(I jfMr* GROENE GROEIREGIO
circulaire
REGIO
PRODUCTIEVE REGIO
MltllKJlIft
"OffcMCMM
■tvnuli
ONTSPANNEN RCGiO
REGIO
PROOUCTIEVE
PRODUCTIEVE REGIO
KMD ľ «W»
GROENE GROCIREOIO
REGIO
IM<N<VWNM<
v.uMMtN
A NA-All
ONTSPANNEN REGIO
-İW1MI tf/'nr.Itt«
CIRCULAIRE REGIO
jfw1 s, rtlwi-
HM» n» :U:I
VERBONDEN REGIO
^
CIRCULAIRE REGIO
GROCNC GROEIREGIO
VfROONOCN REGIO
CIRCU LASTE REGIO
WW
"Ie™ 1 W'4«0«MtŅ« ONTSPANNEN REGIO
De opgave vereist samenwerking in allianties
de visie. De Groene groeiregio is daarmee
met andere private en maatschappelijke
integrerend van karakter.
partners op bovenlokaal niveau, alsmede met
^
andere overheden en partners op provinciaal,
We pakken de opgaven in samenhang op. Dat is
Rijks- en Europees niveau.
de kracht van onze werkwijze: vanuit verschil
De opgave biedt toegevoegde waarde
lende invalshoeken werken we aan de
op regionaal niveau met lokale impact in
maatschappelijke opgaven en versterken we
meerdere gemeenten.
elkaars acties. Deze agenda is richtinggevend en maakt integraliteit beheersbaar en handzaam.
De Verbonden regio, de Productieve regio,
We herkennen de cross overs tussen de opgaven,
de Circulaire regio en de Ontspannen regio
maken afspraken welke opgave leidend is en wat
combineren ieder een aantal beleidssectoren
de andere opgave(n) inbrengt of inbrengen.
en domeinen met elkaar. De Groene groeiregio zet juist de integrale samenwerking en integrale
Bovenstaande visualisatie geeft een beeld van de samenhang tussen de opgaven. Deze visualisatie
afweging van ruimteclaims in de leefomgeving
is ook als bijlage 1 bijgevoegd.
centraal, en adresseert zo de kernambitie van
7
r rfcr 1^ '
-
--
-Ą
lí:
---------
IBfflf*’ .
.
‘j.V,
#1ĩļļrtļ z
tòŵ.s żTr V- -
*-ŴT*
■mm Ŵfiŕ
rVŴ-v
fcíŕiť J*
:
OPGAVEN:SPEERPUNTEN EN ACTIVITEITEN
^
In de financiële paragraaf en in de concept-investeringsagenda1 geven we zoveel mogelijk
De regionale agenda gaat uit van wat we met
aan waar wij concrete kansen zien voor
elkaar over vijf jaar willen bereiken en maakt dit
externe financiering.
concreet voor het komende jaar of jaren.
^
De samenhang tussen de opgaven hebben
Per opgave zijn doelen, resultaten, een planning
we concreter in de teksten van de opgaven
en een indicatie voor de benodigde middelen
opgenomen.
inzichtelijk gemaakt. De uitvoering van deze
^
De rolverdeling tussen The Economic Board
acties doen we natuurlijk niet alleen. Per opgave
en de Groene Metropoolregio hebben we
is beschreven met welke partners we samen
opgenomen in bestuursakkoord en inves-
werken om onze ambities te realiseren.
teringsagenda en expliciet verwoord in de opgaven, vooral bij Productieve en Circulaire
De consultatie door de 18 gemeenten op basis
regio. Daar waar het niet mogelijk is om in
van de concept-agenda 2022 hebben bijge dragen aan diverse wijzigingen:
deze fase een concrete taakverdeling op te
^
^
^
De doelstellingen ‘over vijf jaar' hebben we
nemen, vermelden we dat. •
In onze visie hebben we aangegeven dat de
kritisch bekeken op haalbaarheid binnen vijf
beleving van onze bijzondere landschappen
jaar. Waar deze te ambitieus zijn, temporiseren
zich ontwikkelt van monocultuur en functie
we de doelstellingen.
scheiding (landbouw versus natuur) naar (bio)
We hebben de doelstellingen "over vijf jaar”
diversiteit en multifunctionaliteit. In de uitwer
waar mogelijk en nodig geconcretiseerd. Waar
king van de visie in de regionale agenda,
dit nog niet mogelijk is, vindt concretisering
hebben we natuur, biodiversiteit en landbouw
in 2022 plaats. We doen dit in het licht van de
dan ook een plek gegeven als belangrijk
regionale agenda van 2023 en verder en de
onderdeel van het landschappelijk raamwerk
ontwikkeling van een Monitor Brede Welvaart.
van onze regio bij de opgaven Ontspannen
We hebben alle acties per opgave omgevormd
regio (speerpunt groen-blauw raamwerk) en
tot een concreet resultaat, zodat duidelijk is welke concrete resultaten per opgave
Groene groeiregio (verstedelijkingsstrategie). ^
en speerpunt beoogd worden. Zeker bij de
De specifieke punten per opgave die door de gemeenten zijn ingebracht, zijn verwerkt
opgaven of speerpunten waarop regionale
in de tekst van de betreffende opgave door
samenwerking tot nu toe beperkt was, zal het
het opnemen van verduidelijkende teksten of
vaak gaan om een tussen- of procesresultaat.
voorbeelden.
In die gevallen benoemen we wat het doel
^
Als uit de consultatieronde is gebleken dat
hiervan is en wat we met deze resultaten gaan
er gemeenten voornemens zijn niet mee te
doen. Wij zien het proces van totstandkoming
doen met een opgave, zijn de kosten voor
van de regionale agenda 2023 en verder als
de opgave naar beneden bijgesteld, door
een natuurlijk moment om (op basis van de
resultaten te faseren of capaciteit anders
proces- of tussenresultaten die we in 2022
in te zetten. Hiermee bereiken we dat de
opleveren) onze regionale inzet te herijken en
inwonerbijdrage niet omhoog hoeft, als deze
te beslissen of we bepaalde speerpunten en
gemeenten inderdaad besluiten niet mee te
acties regionaal willen blijven oppakken of niet
doen.
(no go/go moment). ^
Daar waar mogelijk hebben we de voorge stelde regionale inspanningen voorzien van een voorbeeld dat laat zien hoe regionale resultaten zich vertalen naar concrete resul taten op lokaal niveau.
1 De Groene Metropoolregio (GMR), de provincie Gelderland en The Economic Board (TEB) willen samen de potentie van de regio Arnhem-Nijmegen ten volle benutten en hiervoor hun krachten bundelen. Om de samenwerking te verankeren en concreet vorm te geven, zijn zij voornemens een bestuursakkoord te sluiten. De investeringsagenda regio Arnhem-Nijmegen 2022 is een belangrijke uitwerking hiervan.
9
AGGLOMERATIEKRACHT EN PUBLIC AFFAIRS
concreet genoeg vanuit de regio is.
Belangrijk doel van en noodzakelijk voor het
Voor het Rijk wordt ingezet op het vergroten van
realiseren van onze visie is het vergroten van de
de zichtbaarheid zodat het Rijk de regio ziet als
agglomeratiekracht van de regio: over vijf jaar is
relevante gesprekspartner. Veel regionale speer
de Groene Metropoolregio zichtbaar als (inter-)
punten kunnen alleen gerealiseerd worden met
nationaal toonaangevende regio op het gebied
actieve steun van het Rijk. Er zijn voor Den Haag
van circulaire verstedelijking en landschap.
daarom 6 lobbydoelen opgesteld die recht
Met agglomeratiekracht wordt bedoeld de slag
streeks uit de opgaven komen:
kracht die de regio heeft wanneer zij de handen
1.
in één slaat en als één partij optrekt om de
2.
Betaalbaar wonen in een groene omgeving
ambities te realiseren. Dit vraagt om een sterk
3.
100.00 nieuwe inwoners vraagt om slimmere
samenspel tussen de 18 gemeenten en onze partners (hogere overheden, bedrijven en
mobiliteit (spoorcorridor en hubs). 4.
kennisinstellingen). De opdracht is om het regionale netwerk op meerdere dimensies
Circulair bouwen op grote schaal.
Steun ConnectR: het groene verdienvermogen van Nederland.
5.
(bestuurlijk, organisatorisch, economisch,
Pas Health ã Hightech en AI uit de regio toe in de gezondheidszorg.
cultureel) te versterken om de agglomoratievoor-
6.
delen van onze regio te verzilveren en te
Hiernaast worden natuurlijk ook landelijke
Meer woningen, meer groen.
versterken op die dimensies waarop de regio nog
ontwikkelingen en eventuele contacten
onvoldoende scoort.
gevolgd voor andere speerpunten.
Het versterken van agglomeratiekracht was tot
BREDE WELVAART
nu toe een speerpunt binnen de opgave Groene
Brede Welvaart gaat over de kwaliteit van het
groei. Omdat dit deze opgave overstijgt, hebben
leven; het welzijn van de inwoners. Uit onder
we besloten dit speerpunt uit de opgave Groene
zoek2 blijkt dat de Brede Welvaartsscore voor
groeiregio te halen en vanuit het regiobureau op
onze regio negatief afwijkt van de omliggende
te pakken, in nauwe afstemming met de opgaven. Samen met onze partners gaan we hiermee aan
regio's en het landelijke gemiddelde. Binnen deze
de slag.
mensies samengebracht. In de Monitor Brede
integrale welvaartsindicator zijn elf welvaartsdiWelvaart (CBS) wordt de ontwikkeling van brede
Door het beter benutten van onze agglomeratie-
welvaart (economisch, ecologisch en sociaal
kracht, zijn we ook beter in staat steun voor onze
maatschappelijk) in kaart gebracht. Aan de hand
regionale ontwikkeling te realiseren. Naast de
van meer dan veertig indicatoren geeft de
positionering van onze regio als Groene Metro
monitor een beeld van de staat en ontwikkeling
poolregio, vormen profilering en lobby de drie
van de samenleving.
dragers onze Public Affairsstrategie. De inzet, vanuit de vijf regionale opgaven, richt zich op
We richten onze gezamenlijke agenda op het
Brussel, Den Haag en onze oosterburen (Nordr
borgen van die dimensies van brede welvaart
hein-Westfalen). Iedere opgave heeft een eigen,
waarop de regio goed scoort en maken werk van
gerichte, inzet die we weer samen met de
die dimensies die onder de maat scoren. Samen
partners (stakeholders) in de regio ontwikkelen.
met onder meer de provincie Gelderland (in het kader van 'Kracht van Oost') gaan we aan de slag
Voor Europa wordt - vanuit de opgaven en
met de ontwikkeling van een passende monitor,
The Economic Board - onverminderd ingezet
die het mogelijk maakt om onze gezamenlijke
op EU-relevante thema's Energy, Mobility,
agenda te richten. Het maken van een dergelijke
Circulair en Health ã Hightech. Regionale
monitor is geen sinecure. We zullen dit dan ook
speerpunten zitten in de aanpak verwerkt voor
stapsgewijs oppakken.
zover de EU hierop kansen biedt en inzet 2 Essay 'Kracht van Oost' Rabobank 27-10-2020.
10
ORGANISATIE OPGAVEN
een bijbehorende investeringsagenda, waarin
Het bestuurlijk opgaveteam (BOT, voor de
partijen in 2022 ieder hun commitment bekrach
samenstelling hiervan wordt verwezen naar
tigen. De provincie streeft ernaar om in 2022 de
bijlage 2) stuurt de uitvoering van de opgave aan, bewaakt voortgang en stelt zo nodig bij.
bijdrage van de gemeenten aan de vijf opgaven van de Groene Metropoolregio te verdubbelen.
Zij doet dit op advies van het opgaveteam,
De provincie zal per project/initiatief afwegen of
bestaande uit de opgavemanager en een
en hoe het project/initiatief bijdraagt aan de
coördinator per speerpunt. Deze speerpunt-
verschillende provinciale doelen.
coördinatoren zorgen voor de verbinding met de speerpunt. Deze bestaat uit een vertegenwoordi
INTEKENEN OP OPGAVEN DOOR GEMEENTEN
ging van de deelnemende gemeenten, waarbij
Als een gemeente besluit mee te doen aan een
gelet wordt op spreiding over de hele regio.
opgave, dan tekent het college, na het besluit van
Daarnaast worden alle relevante ambtenaren
de gemeenteraad, hiertoe een opgave-overeen-
regelmatig op de hoogte gehouden en om
komst. Hiermee zegt de gemeente toe de
input gevraagd.
benodigde middelen ter beschikking te stellen.
Betrokkenheid van alle bestuurders bij de
van de Gemeenschappelijke Regeling. In de over
uitvoering van de regionale agenda is essentieel.
eenkomst staan doel van de samenwerking, de
Tijdens de regio-ochtenden en de Regio
resultaten en activiteiten van de opgave,
Overleg(t)-dagen informeert het BOT de overige
de gemeentelijke bijdrage in financiën en de
regiobestuurders over de voortgang van de
duur van de overeenkomst.
gemeenten door een werkgroep in te richten per
De basis voor deze overeenkomst ligt in artikel 27
uitvoering van de opgave. Deze ontmoetingen hebben een interactief karakter. Daarnaast orga
OVERZICHT PROCES
niseert het regiobureau raadsontmoetingen om
Voor elke opgave wordt door het BOT een
raadsleden te informeren over de ontwikkelingen
actie- of programmaplan uitgewerkt voor 2022
rondom de opgaven.
wat een verdere uitwerking vormt van de acties. Dit werkdocument wordt gedeeld met de
TRIPLE HELIX-SAMENWERKING EN BESTUURSAKKOORD
jaar zal natuurlijk ook verantwoording afgelegd
Werkelijke resultaten met toegevoegde waarde
worden door het BOT over de bereikte resultaten.
voor onze maatschappelijke opgaven boeken we
Deze verantwoording wordt toegelicht tijdens
alleen met een meer integrale aanpak en in een
de Regio Overleg(t)-dagen, regio-ochtenden
samenwerking met uiteenlopende partijen
en raadsontmoetingen.
betrokken ambtenaren en wethouders. Over elk
(overheid, bedrijfsleven, onderwijs en onderzoek). We werken dan ook met veel partners samen om
In het voorjaar van 2022 wordt aan de
de ambities binnen onze opgaven te verwezen
gemeenten de volgende concept-regionale
lijken. Soms doen ze een groot deel van de
agenda voorgelegd, namelijk die van 2023
uitvoering, soms zijn ze mede-initiatiefnemer,
en verder. Zoals al eerder gezegd, heeft deze
medefinancier of supporter. Belangrijk zijn de
een meerjarig karakter. Daarbij wordt uiteraard
samenwerkingsrelaties met de provincie
een link gelegd met de bereikte resultaten in
Gelderland en The Economic Board. Gezamenlijk
2021 en de eerste maanden van 2022.
zien wij het als onze verantwoordelijkheid om het voortouw te nemen in de regionale samenwer king. Voor de uitvoering van de regionale agenda en de realisatie van onze gezamenlijke doelen, is een consistente, meerjarige samenwerking tussen deze drie partijen nodig. We bekrachtigen deze samenwerking in een bestuursakkoord, met
11
VERBONDEN
OVER VIJF JAAR:
fìrnhem Cenlr
\w
Kunnen wij snel, comfor tabel, veilig, schoon en betrouwbaar reizen. We bieden duurzame oplos singen voor een robuust en veilig wegennet, be trouwbaar spoor, (H)OV voor iedereen en een aan trekkelijk fietsnetwerk.
AMBITIE 8t SPEERPUNTEN Speerpunten Verbonden regio 9 1 Gebiedsgerichte corridoraanpak 9 2 Regionaal (snel)fietspadennetwerk
3 Hubs en knooppunten 9 4 Gedragsaanpak duurzame mobiliteit 9 5 Verkeersveiligheid
Wij willen de regionale en stedelijke bereikbaar
van een nieuwe regionaal multimodaal
heid (zeker in het kader van de grote
verkeersmodel en starten we de verkenningen
woningbouwopgaven) waarborgen door een
rondom de gebiedsgerichte corridors. De regio
ombuiging naar meer gebruik van fiets en (H)OV
zet in 2022 sterk in op een aantal majeure
op korte en langere afstand en een beter gebruik
processen/projecten als de A50, A12 en de
9
van bestaande infrastructuur. Dit zorgt voor
spoorcorridor Randstad-Arnhem-Ruhrgebied.
duurzamere mobiliteit en lucht op het regionale
Voor het deelprogramma Slim & Schoon
wegennet. Wij zetten maximaal in op een struc
Onderweg werken wij nauw samen met het
turele mobiliteitsaanpak, waarbij de regio een
Ministerie van I&W, provincie Gelderland,
belangrijke speler binnen het publiek/private
gemeenten en werkgevers. Dit deelprogramma
netwerk is.
loopt nog door tot en met 2022. Daarnaast starten wij met investeringsagenda's (o.a. Hubs &
In de voorloper van deze regionale agenda,
knooppunten, fiets en verkeersveiligheid).
de Agenda Duurzame mobiliteit en bereikbaar
Dit is een belangrijke input voor o.a. de provincie
heid uit 2019, zaten 6 sporen: Weg, Spoor,
Gelderland om financiële middelen beschikbaar
Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV), Fiets,
te stellen. De afspraken die worden gemaakt in
Slim en Schoon Onderweg, Verkeersveiligheid.
de Verstedelijkingsstrategie hebben eveneens
De doelen en projecten uit die agenda zijn nog
gevolgen voor de potentiële mobiliteitsprojecten.
steeds actueel. De vijf speerpunten in deze agenda zijn integraler opgezet en sluiten beter
Logistiek is geen apart speerpunt binnen de
aan bij de Gelderse Mobiliteitsvisie.
Verbonden regio. Wel willen wij de logistiek slimmer en duurzamer maken. In 2021 verkennen
De opgave van de Verbonden regio komt voor
we hoe we in onze regio de economische kansen
het overgrote deel overeen met de koers die in
van de logistieke sector verder kunnen
2019 is ingezet met het ambitiedocument
versterken. Op basis van deze verkenning worden
duurzame mobiliteit en bereikbaarheid. In 2021
in 2022 verdere stappen gezet op het gebied van
zijn een groot aantal activiteiten opgestart die in
logistiek. Er wordt een relatie gelegd met de
2022 e.v. doorlopen. Veel processen hebben een
logistieke corridor (samenwerking met de
langdurige doorlooptijd. Samen met de provincie
provincie Gelderland en TEB), het verduurzamen
Gelderland is een start gemaakt met het maken
van de bouwlogistiek, digitalisering, binnenstad-
13
logistiek, truckparking en het verduurzamen van de binnenvaart. Wij stellen de reiziger centraal en verleiden de reiziger om slimme en schone keuzes te maken. We benutten mobiliteitsnetwerken beter en zetten in op actieve en schone mobiliteit. We stimuleren slim en schoon reizen door: De vorming van mobiliteitshubs, het stimuleren van fietsen en lopen, het HOV-netwerk te vergroten en te versterken en op de langere afstanden in te zetten op openbaar vervoer/spoor. De Groene Metropoolregio is geen uitvoerende organisatie in het fysieke domein. Wij leggen geen fiets paden of rotondes aan. Wel kunnen wij samen met de gemeenten en partners initiëren, stimu leren en adviseren van en over bovenlokale projecten en processen die bijdragen aan onze gezamenlijke opgaven. Daar ligt onze kracht.
Nederland bereikbaar houden is een kwestie van samenwerken. Door te investeren in ons partnerschap, kunnen we toewerken naar een goede doorstroming in de regio. Rijkswaterstaat wil als partner graag met de Groene Metropoolregio samenwerken om het mobiliteits netwerk te optimaliseren. Marjolijn v.d. Zandschulp, Hoofdingenieur-directeur Rijkswaterstaat Oost-Nederland -
ìŕ:r
PARTNERS De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is
BEDRIJFSLEVEN
één van de partners binnen het beleidsveld Mobi
Wij betrekken het bedrijfsleven actief bij onze initiatieven. Belangrijke partners met wie we in
liteit. De acties uit deze regionale agenda voeren we samen met partners uit.
het vervolgtraject afstemmen zijn: ondernemers, ondernemerscollectieven, koepelorganisaties.
PROVINCIE GELDERLAND
Ook aanbieders van mobiliteitsdiensten zijn een
De doelen zijn sterk in lijn met elkaar. Veel van onze processen en projecten pakken we geza
te komen.
belangrijke partij om tot gerichte implementatie
menlijk op. In nauw overleg wordt bepaald wie het voortouw heeft. Dit geldt grotendeels ook
KENNISINSTELLINGEN
voor de overige overheden (Rijk, andere regio's
Kennisinstellingen als Radboud Universiteit,
en de individuele gemeenten) en het Water schap. Wij versterken de relatie met andere
Hogeschool Arnhem-Nijmegen, Van Hall Larenstein en ROC's dragen op verschillende niveaus
regio's via een actieve rol bij het Gemeentelijk
bij aan de ontwikkeling van kennis op het gebied
Netwerk Mobiliteit en Infrastructuur (GNMI). Ook
van Mobiliteit.
adviseren wij bij verschillende rijksprocessen en stemmen wij programma's op elkaar af.
RVMT
THE ECONOMIC BOARD (TEB)
Arnhem Nijmegen (RVMT) is een samenwerking
Hecht veel belang aan de mobiliteitsopgaven,
van wegbeheerders in onze regio (Rijk, provincie
omdat die van wezenlijk belang zijn voor een
en gemeenten).
Het Regionaal verkeersmanagementteam
goed vestigingsklimaat. Wij maken graag gebruik van het netwerk van TEB om deze opgave verder te brengen. Rondom lobby en communicatie van
VERVOERSORGANISATIE REGIO ARNHEM NIJMEGEN
strategische projecten kijken wij samen naar
De Vervoersorganisatie Regio Arnhem Nijmegen
ieders rol en helpen en versterken we elkaar.
organiseert aanvullend vervoer voor mensen die gebruik maken van Wmo, Jeugdwet, leerlingen vervoer en kleinschalig OV in de regio. In de vervoersorganisatie sturen en beheersen de gemeenten samen de uitvoering en ondersteu nende processen voor het aanvullend vervoer.
Jř.jteíA
MW
SPEERPUNT 1
GEBIEDSGERICHTE CORRIDORAANPAK OVER VIJF JAAR:
#
Realiseren we samen gebiedsgerichte projecten in corridors van weg, rail en water.
#
Hebben we goede (OV-) verbindingen naar Utrecht, Eindhoven, Zwolle én Duitsland (ICE).
#
Is de capaciteit van het regionale infrastructuurnetwerk vergroot en dragen wij met projecten bij aan het verbeteren van de leef omgeving.
•- v
L—
taps'
«r '.w
C.SNEL ci
•Ā 'U l,
į&tít:
r**iS*
RESULTATEN 2022 Dit speerpunt richt zich op de ontwikkeling van REGIONAAL TOEKOMSTBEELD OV 2040 Regionale vertaling, inclusief bijbehorende uitvoeringsagenda. Een verkenning en aanpak met een strategie voor de regio en een handreiking om de rol van het (regionale) spoor te versterken.
de (infrastructuur)corridors in de regio vanuit een gebiedsgerichte aanpak. Het gaat om het verbeteren van interne en externe verbindingen over weg, rail en water vanuit een integrale blik op de leefomgeving. Het vergroten van de capa citeit op het mobiliteitsnetwerk koppelen we aan
A12 SPOORCORRIDOR RANDSTAD-ARNHEMRUHRGEBIED Het versterken van de spoorcorridor RandstadArnhem-RheinRuhr. Wij maken een analyse van de kansen en mogelijkheden. Hierbij werken we nauw samen met de provincie en het Rijk.
het verbeteren van de directe leefomgeving. Voor onze inwoners, werknemers, bezoekers en passanten. Dit vraagt en zorgvuldige afweging tussen het goederenvervoer (per spoor) en het toenemend reizigersvervoer. Ook moet rekening worden gehouden met de ontwikkeling van de
IMPLEMENTEREN ACTIEPLAN HOV De betrokken gemeenten ondersteunen bij de plan voorbereiding.
verstedelijking en de leefbaarheid in de kernen langs de corridors, waaronder het hoogwaardige openbaar vervoer en het binnenstedelijk HOV.
REGIONAAL MULTIMODAAL NETWERKMANAGEMENTKADER EN VERKEERSMODEL In 2022 leveren wij 2 producten op: 1. Een regionaal multimodaal netwerkmanagementkader met een leidraad naar de wegbeheerders hoe hier mee om te gaan. 2. Een multimodaal verkeersmodel, waarmee mobiliteitsvraagstukken kunnen worden geanalyseerd.
Wij spelen een adviserende rol bij de nieuwe provinciale aanbesteding van het openbaar vervoer in onze regio. In dit speerpunt richten we ons ook op de versterking van verbindingen tussen de economi sche kerngebieden. Hierbij gaat het om de verbindingen met drukbezochte (werk)locaties
AANPAK A50 Maken van samenwerkingsafspraken over de korte termijnaanpak A50 met de provincie en andere partners. Daarnaast participeren we binnen de projectorganisatie en adviseren we over de Mirt-verkenning A50.
in de regio en externe verbindingen met onze buurregio's zoals Utrecht, Eindhoven en Zwolle. Op internationaal niveau staat de verbinding met Duitsland, de ICE en de verkenning van euregionale verbindingen met het Europese
GEBIEDSGERICHTE CORRIDORS Wij spelen een belangrijke initiërende en coördine rende rol bij de verschillende gebiedsverkenningen. Het voortouw ligt bij Rijkswaterstaat of de provincie Gelderland. In 2022 zullen 3 gebiedsaanpakken worden afgerond: - A325 corridor
achterland op de agenda. Deze schakel is onderdeel van Europese en Duitse spoorplannen.
Gebiedsgerichte corridoraanpak Regionaal toekomstbeeld OV2040 A12 spoorcorridor Implementatie Actieplan HOV Afronding van het regionaal multimodaal netwerkmanagementkader Toepassen van het nieuwe Regionaal Multimaal Model Arnhem Nijmegen Korte termijnaanpak A50 Verkennen gebiedsaanpak A325 corridor Gebiedsaanpak Zuid- en Westflank Nijmegen Verkennen gebiedsaanpak Oostflank Arnhem
2021
2022
2e helft
1e helft
2023 2e helft
1e helft
2e helft
SPEERPUNT 2
REGIONAAL (SNEL) FIETSPADENNETWERK OVER VIJF JAAR:
Gebruiken inwoners, werknemers en bezoekers steeds vaker de fiets. Fietsen zij gemiddeld langere afstanden op meer verkeersveilige routes in de regio.
ľŵ
Zijn er betere aansluitingen op het lokale fietsnetwerk (woonwerk en recreatief).
IÄ'*Ŵ
RESULTATEN 2022 OPSTELLEN MEERJAREN REGIOAGENDA FIETS (MRF) Ontwikkelen van een meerjarige regionale investeringsagenda voor de fiets, gericht op een betere prioritering en programmering van (potentiële) fietsprojecten in de regio.
We zetten vol in op de fiets! De fiets wordt steeds populairder. Wij stimuleren en faciliteren deze groeiende populariteit. Wij willen een sterke toename van het fietsgebruik met positieve gevolgen voor gezondheid, vitaliteit, luchtkwali teit en leefomgeving. Het doel is het vergroten
VERKENNING UTILITAIRE FIETSROUTES Nadere verkenning naar een betere aansluiting en gebruik van utilitaire fietsroutes (voor woon-werkverkeer) op het recreatieve fietsnetwerk in de regio.
van fietsgebruik in en naar de stad naar 35%. Wij zien grote samenhang met de realisatie van hubs en verkeersveiligheid. Tevens is er een relatie met het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF) en de
VERKENNING SNELLE FIETSROUTES Opleveren van een viertal verkenningen van potentieel te realiseren snelle fietsroutes inclusief het in kaart brengen van de knelpunten in de aansluiting op lokale netwerken.
daarbij behorende subsidiemogelijkheden, waarvoor wij al in 2021 zijn gestart met het toewerken naar een (geprioriteerde) lijst van potentiële projecten.
VOORBEREIDEN PLANVORMING WESTFLANKROUTE ARNHEM - ELST - NIJMEGEN Analyse stedelijk netwerk in relatie tot intelligente verkeerslichten (I-vri's). Analyse van de aansluiting van intelligente vri's (datagedreven verkeerslichten) op het stedelijk fietsnetwerk. Deze analyse zal ter beschikking worden gesteld aan de individuele wegbeheerder/ gemeenten.
Begin 2019 heeft de regio een position paper ‘aantrekkelijk fietsnetwerk' gemaakt. Deze vormt een leidraad voor onze inzet en subsidiemogelijk heden. In 2022 komen wij met een bijgestelde werkagenda die het kader biedt voor maatre gelen en prioriteiten. Het netwerk van snelle fietsroutes is nog niet af. Het moet in de regio makkelijker worden om naar een snelle fietsroute te fietsen; of naar een hub of knooppunt, zoals
STIMULERINGSPROJECTEN ‘HEEL GELDERLAND FIETST’ EN FIETSBURGEMEESTER ARNHEMNIJMEGEN Regionale uitwerking van de provinciale campagne ‘Heel Gelderland fietst' en het inzetten van de fietsburgemeester om het gebruik van de fiets te vergroten door bijv. fiets-challenges.
een station. Om ketenmobiliteit te stimuleren is het van belang dat de overstap comfortabel en gemakkelijk is. De overstap tussen fiets en openbaar vervoer optimaliseren we daarom verder. Met de ligging aan rivieren kent de regio veel bruggen. De bruggen vallen veelal samen met de tracés van de snelfietsroutes. De op- en afgangen van bruggen moeten beter. Naast voor zieningen die de ruggengraat van het fietsnetwerk versterken, is aandacht nodig voor doorfietsroutes tussen kernen en binnen steden. Ook veilige schoolfietsroutes vallen hieronder.
Regionaal (snel)fietspadennetwerk Opstellen meerjaren Regioagenda Fiets Verkenning van utilitaire & recreatieve fietsroutes Verkenning snelle fietsroute Nijmegen-Wijchen-Oss Verkenning snelle fietsroute Arnhem-Huissen-Bemmel Verkenning snelle fietsroute Om de Noord Arnhem Verkenning snelle fietsroute Zevenaar Doetinchem Voorbereiden planvorming Westflankroute Analyse stedelijk netwerk i.r.t. I-vri's Stimuleringsprojecten heel Gelderland fietst en fietsburgemeester
2021
2022
2e helft
1e helft
2023 2e helft
1e helft
2e helft
SPEERPUNT 3
HUBS EN KNOOPPUNTEN OVER VIJF JAAR:
Zijn er met partners (nieuwe) mobiliteitshubs en knooppunten in stad en regio gerealiseerd waar we een betere koppeling maken tussen het regionale en stedelijke infrastructuurnetwerk. Bieden wij nieuwe vormen van duurzame mobiliteit aan (deelvervoer, elektrisch, MaaS3). Zorgen wij voor ‘mobiliteit op maat’ als onderdeel van het vraagafhankelijk vervoer in de regio.
3 Mobility as a Service.
//r
RESULTATEN 2022 MEERJARIGE INVESTERINGSAGENDA Ontwikkelen en actualiseren van de meerjarige investeringsagenda regionale hubs en knooppunten.
Dit speerpunt richt zich op het zo efficiënt mogelijk verknopen van modaliteiten op strategische locaties. Met de ontwikkeling van
PLANVOORBEREIDING KANSRIJKE HUBS Verkenning, planvoorbereiding en opstarten van 1e fase investeringsimpuls mobiliteitshubs.
knooppunten en mobiliteitshubs werken we samen met onze partners aan steeds beter bereikbare van de regio. Het kan hier gaan om fysieke ontwikkeling van knooppunten of de
STATIONSGEBIED NIJMEGEN Het stationsgebied Nijmegen is een belangrijk knooppunt in het regionale mobiliteitsnetwerk. De regio adviseert over de plannen voor realisatie van het stationsgebied Nijmegen. Dit is inclusief dexverbetering van de kwaliteit van de stations omgeving met het oog op de realisatie van wonen en werken in de directe omgeving.
ontwikkeling van ehubs, deelvervoer, elektrisch vervoer en MaaS-constructies. Waarbij we ook inspelen op vraagafhankelijk vervoer in de kleinere kernen van de regio met mobiliteit op maatconstructies. De focus ligt op het regionale netwerk. Wij richten ons op die hubs die van meerwaarde
MOBILITEIT OP MAAT/HUBTAXI Uitwerken Mobiliteit op Maat in relatie tot het project haltetaxiRRReis van de provincie Gelder land. In april 2022 zal het project haltetaxiRRReis van start gaan. Samen met de gemeenten zullen wij onderzoeken welke aanvullende maatregelen nodig/ wenselijk zijn.
zijn voor het regionale mobiliteitssysteem. De doelstelling is tweeledig: het verlichten van de druk op het verkeersnetwerk rond drukbezochte plekken en het stimuleren en faciliteren van duurzame vormen van mobiliteit. Hier zoeken we de aansluiting bij lopende ruimtelijke ontwikke
FIETSPARKEREN/GRATIS STALLEN Analyseren van de gemeentelijke kansen en mogelijkheden voor fietsparkeren en gratis stallen.
lingen en de andere regionale opgaven. Wij hanteren het uitgangspunt om nieuwe woningen zoveel mogelijk te programmeren nabij (H)OV en/of in verbinding met nabij gelegen (regionale/ snel-) fietspaden, waarbij in de eerste plaats de bestaande capaciteit wordt benut en knooppuntvorming wordt gestimuleerd (o.a. bij station Nijmegen, Arnhem-Oost). De samenhang en meerwaarde van hubs vanuit verschillende invalshoeken staat centraal. Denk hierbij aan de aansluiting op woon- en werklocaties, binnensteden, voorzieningen en recreatieve hotspots. Maar ook de ontwikke lingen op het gebied van mobiliteit zoals de uitbreiding van het regionale (snel)fietsnetwerk en HOV-netwerk. We kijken op drie schaalniveaus naar het functioneren van hubs en knooppunten: overstaphubs, ontsluitingshubs en speciale hubs.
Hubs en knooppunten Meerjarige investeringsagenda Verkennen en planvoorbereiding kansrijke hubs Adviseren station Nijmegen Uitwerken Mobiliteit op Maat Fietsparkeren en gratis stallen
2021
2022
2e helft
1e helft
2023 2e helft
1e helft
2e helft
SPEERPUNT 4
GEDRAGSAANPAK DUURZAME MOBILITEIT OVER VIJF JAAR:
Maken meer inwoners, werknemers en bezoekers gebruik van duurzame vormen van mobiliteit, Wordt de capaciteit van het regionale infrastructuurnetwerk beter benut.
’smniEi ^ffïïTfí^
SLIMSPITSEN
■i
SC*»*®!
Mijd ook de spits!
ĮĻ. í-
www.slimspi
— .
mtm ŭiäSSÎ ,Ą:řpřŵ'
ťĩř K
'ju
ft-ŴÎS V -
-
RESULTATEN 2022 Dit speerpunt richt zich op gedragsbeïnvloeding
COMMUNICATIE EN MONITORING GEDRAG EN VERKEERSDEELNAME IN DE REGIO Het ontwikkelen van regionale campagnes gericht op werknemers, werkgevers, bewoners en bezoekers voor verduurzaming van hun mobiliteits gedrag. Digitale monitoring van de verkeersdeelname en analyse van mobiliteitsdata.
van de verkeersdeelnemers. Doel is het beter benutten van de het mobiliteitsnetwerk door ons nadrukkelijk te richten op de beïnvloeding van mobiliteitsgedrag en vervoermiddelkeuzen. Een belangrijk programma binnen dit speerpunt is ‘Slim & Schoon Onderweg'. De 18 regio
INNOVATIEVE EN DUURZAME MOBILITEITSPROJECTEN Het verkennen en realiseren van innovatieve projecten, inclusief subsidies hiervoor, van duurzame pilots of experimenten in de regio voor vernieuwende vormen van duurzame mobiliteit.
gemeenten, provincie Gelderland, Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en VNO-NCW werken samen in dit programma om de bereikbaarheid van de regio te verbeteren, waarbij de activiteiten en maatregelen geordend zijn volgens drie programmalijnen: ^
SLIM & SCHOON ONDERWEG Het realiseren van het uitvoeringsprogramma Slim & Schoon Onderweg 2022.
Programmalijn 1: Gezamenlijke aanpak mobiliteitsgedrag.
^
Programmalijn 2: Krachtenbundeling Slimme mobiliteit.
^
Programmalijn 3: Stimuleren Duurzame mobiliteit.
Hiervoor wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma gemaakt. Voor 2022 is deze nog niet gereed. Deze wordt in het najaar van 2021 voorgelegd. Voor de looptijd van het programma (2019 - 2022) zijn de volgende doelen geformuleerd: ^
Minimaal 20.000 extra slimme en duurzame reizigers.
^ ^
Minimaal 20.000 minder autoritten. Regionale bijdrage aan reductie CO2 wegver keer (75 kton in 2022).
^
Reductie autoverkeer met 101^ op kwetsbare corridors gericht op verbetering van de door stroming en vergroting van de leefbaarheid.
Dit doen we door mensen te stimuleren om minder te reizen, op een ander tijdstip, met een ander vervoermiddel of via een andere route. Ook zetten we in op smart mobility om de mobiliteit zo goed mogelijk te faciliteren.
Gedragsaanpak duurzame mobiliteit
2021
2022
2e helft
1e helft
2023 2e helft
1e helft
2e helft
SPEERPUNT 5
VERKEERSVEILIGHEID OVER VIJF JAAR:
Is de verkeersveiligheid in de hele regio verbeterd. Is er een dalende lijn in het aantal doden en gewonden in alle regionale gemeenten. De regio wil extra aandacht voor het verbeteren van de verkeersveiligheid, waarvoor in 2019
■•"LVC
k. sí&v’frŵřw;
V " •*VļK,Y Su .-i--
IS «n 20pjna
RESULTATEN 2022 het Startakkoord Strategisch Plan Verkeersveilig
REGIONALE UITWERKING STRATEGISCH PLAN VERKEERSVEILIGHEID (SPV) Het initiëren en coördineren van regionale studies die bijdragen aan de kaders van het SPV.
heid door VNG en IPO is getekend. De regio werkt samen met de provincie Gelderland en het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid aan onder meer een integraal en uniform verkeersveilig-
INVESTERINGSAGENDA VERKEERSVEILIGHEID Het opstellen van een meerjarige investeringsagenda verkeersveiligheid.
heidsbeleid. We doen al veel, maar er liggen belangrijke kansen om het meer regionaal te doen. Door van tevoren initiatief te nemen om
HANDREIKING VEILIGE LANDBOUWROUTES Het opstellen van een handreiking over veilige landbouwroutes en deze ter beschikking stellen aan de wegbeheerders.
risico's aan te pakken, in plaats van pas maatre gelen treffen als er een ongeluk is gebeurd. Onze aanpak past binnen het landelijk kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030.
ANALYSE PAKKETDIENSTEN Het analyseren van de knelpunten en kansen/moge lijkheden om de verkeersveiligheid te verbeteren.
Onze hoofdopgave is dat iedereen elke dag weer veilig thuiskomt. Elk verkeersslachtoffer is er één teveel. Het in 2019 vastgestelde position paper Verkeersveiligheid vormt de leidraad voor onze
IMPLEMENTATIE GEDRAGSAANPAK Samen met het Regionaal orgaan Verkeersveiligheid Oost Nederland ondersteunen wij en adviseren wij over de gemeentelijke projecten uit het jaarplan.
aanpak, met als kern een meer gerichte, risicogestuurde en proactieve aanpak.
Verkeersveiligheid Regionale uitwerking SPV Meerjarige investeringsagenda Handreiking landbouwroutes Analyse pakketdiensten Implementatie gedragsaanpak
2021
2022
2e helft
1e helft
2023 2e helft
1e helft
2e helft
PRODUCTIEVE
OVER VIJF JAAR: Į1
' ^ * l'ln i iľ 1 1 ' 1 ',,lr
m
3
1
'i
E-f i 1M hl ' i i
M** '■Mm mi Ľr:
ļ j "Uil
Is het MKB de crisis te boven. Innovatief vermogen en positie van bedrijven is versterkt, de productiviteit van bedrijven toegenomen. Werkgelegenheid is geste gen, er is een wendbare arbeidsmarkt en externe gelden zijn binnengehaald om te investeren in onze economie.
AMBITIE 8t SPEERPUNTEN Speerpunten Productieve regio 9 1 Stimuleren ondernemerschap MKB 9 2 Human capital: onderwijs en arbeidsmarkt
9 3 Doorontwikkeling Health,
Hightech & Energy 9 4 Versterking van duurzame logistiek 9 5 Toekomstbestendige werklocaties
INNOVATIE EN WERKGELEGENHEID
TOEKOMSTBESTENDIG MKB
Onze regio kent veel innovatiekracht en de vesti-
Het MKB staat voor een aantal uitdagingen.
gingskwaliteit van onze werklocaties scoort
Onder andere het herstel na de COVID-19 crisis,
boven het landelijk gemiddelde. Tegelijkertijd
digitalisering en personeelstekorten. Voor de
zien we als opgave om de kwaliteiten van onze
korte termijn ondersteunen wij ons bedrijfsleven
regio steviger te profileren en de economische
hierbij. Hiervoor maken wij inzichtelijk wat er
potenties beter te benutten. We versterken onze
beschikbaar is aan financiële mogelijkheden (w.o.
inzet op innovatiekracht in de clusters Health,
subsidies) tot een bedrag van 1 miljoen. Grotere
Hightech & Energy, de cross-over met Food en
bedrijven weten de weg naar financiering wel te
logistiek als onlosmakelijke voorwaarde. Dit legt
vinden, maar voor het MKB is dat vaak lastig. Via
de basis voor een sterke (inter)nationale positie
onze communicatiemiddelen maken we deze
en een goede productiviteit van toonaangevende
informatie toegankelijk en zichtbaar voor onder
bedrijven. Dit sterke economische profiel maakt
nemers. Ook inventariseren wij wat gemeenten al
onze regio interessant voor talenten. De ambitie
doen aan COVID-ondersteuning voor bedrijven
is economische groei te faciliteren om te komen
en delen de ervaringen en best practices met de
tot een forse banengroei in een goede balans
regio.
met de leefkwaliteit in de regio. Voor de lange termijn zetten we ons in voor een Voor de langere termijn zetten we in op behoud
versterking van de economische basis, waarin
en aantrekken van (nieuwe) bedrijvigheid in de
bedrijven zich willen vestigen en kunnen groeien.
regio. Op verschillende niveaus: van zelfstan
Dit is belangrijk voor het verdienvermogen, de
digen en startups tot het MKB en internationals.
werkgelegenheid en de welvaart van onze
We versterken de kwaliteiten van de werkloca
inwoners. Vanuit de Groene Metropoolregio
ties. We verbinden lokale bedrijven, instellingen
dragen we op een aantal thema's bij aan deze
en activiteiten aan de topsectoren en bieden
structuurversterking, het innovatieve vermogen
synergievoordelen en ondersteuning bij het
van onze economie en de aansluiting tussen
uitwerken van ideeën tot concrete projecten.
onderwijs en arbeidsmarkt.
We zetten in op de kwaliteit van onze werkloca ties, passend bij het DNA van de regio. We
k
ECONOMISCHE MONITOR
versterken de samenwerking met partijen in het
In 2021 starten wij met een Economische Monitor
onderwijs, gericht op een betere aansluiting
met data die van belang zijn voor de ambities
tussen onderwijs en arbeidsmarkt, passend bij de
binnen deze opgave. Daarbij maken we slim
vraag van ondernemers en de skills van werkne
gebruik van beschikbare data en voorbeelden.
mers en werkzoekenden.
Elke twee jaar wordt de monitor geactualiseerd.
27
Zo kunnen we resultaten monitoren en bijsturen
samen met TEB en de provincie. Met de Human
waar nodig.
Capital Agenda bundelen we krachten en brengen we focus aan. Op basis van een verken
De Groene Metropoolregio gaat in 2022 aan de
ning naar bestaande instrumenten focussen we
slag met een Monitor Brede Welvaart (zie
ons op de instrumenten die het meeste bijdragen
inleiding). We zorgen ervoor dat de Economische
aan de regionale doelstellingen. In 2022 borduren
Monitor hier goed op aansluit. In de Economische
we voort op deze agenda voor toekomstige
Monitor inventariseren we ook welke sectoren en
acties.
bedrijventerreinen het meest bijdragen aan de economische groei, de werkgelegenheid en de
DUURZAME LOGISTIEK
banen van de toekomst. Dit is input voor toekom
Wij werken in 2021 samen met de Verbonden
stige beleidskeuzes. Juist voor deze
regio, de HAN, de provincie, VNO-NCW en
ontwikkelingen willen wij ruimte bieden in het
Logistics Valley aan een regionale visie en een
Regionaal Programma Werklocaties (RPW).
gezamenlijke koers op logistiek. Waar liggen kansen en mogelijkheden? Wat komt op ons af
HUMAN CAPITAL
en hoe kunnen we daarop inspelen? Daarbij
Met de gevolgen van COVID-19 crisis enerzijds en
komen ook onderwerpen aan bod als bouwlogis-
de krapte op de arbeidsmarkt in sommige
tiek, leefbaarheid, binnenvaart en havens,
sectoren anderzijds willen wij met het opstellen
stadsdistributie, ehubs, duurzame brandstoffen.
van een regiobrede Human Capital Agenda een
Wat gebeurt al en door wie? Wat is daarbij de rol
start maken met het bereiken van onze doelstel
van de regio? Op basis van deze visie kunnen we
lingen: vraag en aanbod in balans brengen en een
gefundeerde keuzes maken voor vervolgacties
wendbare arbeidsmarkt creëren. Dit doen we
op logistiek.
_________
mm
_____________ -
-
-
-
,
WfiJ
wmm
mmm
PARTNERS Bij het bereiken van onze doelen, is de samen
Onze partners zijn de provincie Gelderland, TEB,
werking met onze partners van groot belang, waaronder de samenwerking met de provincie
Innovatiesupportorganisaties zoals KIEMT en
en The Economic Board (TEB).
Health Valley, Logistics Valley, Ministerie EZK, Euregio/INTERREG, Liemerse Ambassade, kennisinstellingen, ondernemers(verenigingen),
Voor de uitvoering van twee speerpunten in deze
Oost NL, VNO/NCW Midden, MKB Koepels, MKB
opgave speelt TEB een belangrijke rol. Het gaat
Nederland, NEXTgarden, Stichting Clok, Arbeids-
daarbij om de speerpunten ‘Doorontwikkeling
marktregio's, Werkbedrijf-regio's, Techniekpact,
van de kansrijke clusters' en ‘Human capital'.
Gelders Vakmanschap, UWV, Banken, Kamer van
TEB heeft een groot triple helix netwerk. Met de
Koophandel, makelaars, beleggers, onderwijsin
helixgroepen Arbeidsmarkt, Health, Hightech & Food en Energy is er een samenwerking tussen
stellingen MBO/HBO/WO, ondernemerskringen en platformen, vakbonden.
bedrijfsleven, overheid en kennisinstellingen en deze vervult een belangrijke rol in het aanjagen van innovaties, het verder brengen en uitvoeren van projecten, verbindingen leggen met het bedrijfsleven en de economische profilering van de regio. De civic entrepreneurs van TEB zijn de coördinatoren van deze helixgroepen. We zijn met provincie en TEB in gesprek om de samen werking verder vorm te geven. Daarnaast is de samenwerking met andere partners van belang. De afstemming met deze partners pakken we actief op.
Wij zijn enthousiast over het initia tief van de gemeenten om zich met vereende kracht te organiseren en trekken graag in de volle breedte gezamenlijk op om onze belangrijke opgaven te realiseren. Gemeenten kunnen zo als één stem hun bijdrage aan de triple helix leveren. Ilko Bosman, VNO-NCW Midden -
___fc;
dustrí
BBSS, Ibbbb '■■r
įįļįį
V?"' řfe:Bí
SPEERPUNT 1
STIMULEREN ONDERNEMERSCHAP IN HET MKB OVER VIJF JAAR:
#
Hebben we in de regio meer start-ups en nieuwe bedrijven in het MKB.
ţ
Stimuleren we ondernemerschap via (lokale) broedplaatsen, training en opleidingen. Zijn ondernemers verbonden aan kennis- en investeringsnetwerken in regionaal en nationaal verband.
9
Heeft het MKB een slag gemaakt in digitalisering.
9
^
Is het MKB meer toekomstbestendig door meer kennis, kunde en slagkracht van MKB’ers.
Mff
iHį + ÏDiid*!»
ÍĀ1QA . āįĵřfioitia ī
ll II
:: ï’ lŝ’Į: :İ
:
; ì i
ŕ O' iLJ
y'v \ \ \\ \ \ \ \ í
^\ NX v. v. \ \
\\ X
\ ~ '■ţ?r-x
pįv^-v-
*B
:s
'n īiì ìĩ"' m2
“
İİÏ»
RESULTATEN 2022 Met de resultaten binnen dit speerpunt onder
PROGRAMMA TOEKOMSTGERICHT ONDERNEMEN Programma gericht op heroriëntatie van MKB'ers o.a. na de COVID-19 crisis. 75 ondernemers kunnen zich aanmelden voor een screening van het bedrijf op toekomstbestendigheid. Afhankelijk van de uitkomst van de screening wordt een vervolgroute gekozen.
steunen wij het MKB om toekomstbestendig te worden. Met het stimuleren van het ondernemer schap, het vergroten van kennis, kunde en slagkracht van MKB'ers kan worden ingespeeld op nieuwe technologieën en verdienmodellen. Daarmee versterken we het innovatievermogen
OPTIMAAL GEBRUIK VAN HET FINANCIËLE LANDSCHAP TOT 1 MILJOEN In 2021 maken we het financiële landschap voor het MKB tot 1 miljoen inzichtelijk. In 2022 zetten we communicatie en marketing in om ondernemers hier optimaal gebruik van te laten maken.
en de positie van de bedrijven en verhogen we de productiviteit van de bedrijven. Het MKB heeft een grote rol in de leefbaarheid van centra van de steden en kernen. De verande ringen die de COVID-19 crisis vragen van het
MEER INNOVATIES DOOR KENNISDELING EN FACILITEREN ONTMOETING ^ Faciliteren van ontmoeting en kennisdeling op regionaal niveau, gericht op het stimuleren van innovaties. Organiseren van een jaarlijks MKB-event en een MKB-Award Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Doel: ontmoeting faciliteren, kennisuitwisseling en op een positieve manier aanjagen van innovaties. ^ Borging van de MKB-deal Sm@rt Together voor digitalisering: uitdragen van de regeling en waar nodig verbinden met het bedrijfsleven. Vinger aan de pols houden bij het Ministerie van EZK voor eventuele nieuwe kansen voor ondersteu ning van MKB'ers in de regio. Met name voor de laatste pijler van de MKB-deal leggen wij verbin ding met de Ontspannen regio. Deze pijler richt zich namelijk op de publiek-private samenwer king ten behoeve van bruisende binnensteden en krachtige kernen.
MKB zijn, net als andere ontwikkelingen zoals de noodzaak tot digitalisering, hierop van invloed. Daarom zetten wij samen met de Ontspannen regio in op kennis delen en elkaar informeren.
Stimuleren ondernemerschap in het MKB Programma Toekomstgericht Ondernemen Optimaal gebruik door ondernemers van het financiële landschap tot 1 miljoen Meer innovaties door kennisdeling en faciliteren ontmoeting
2021
2022
2e helft
1e helft
2023 2e helft
1e helft
2e helft
SPEERPUNT 2
HUMAN CAPITAL ONDERWIJS EN ARBEIDSMARKT OVER VIJF JAAR:
#
Hebben we de vraag van ondernemers op het gebied van personele vraagstukken en het aanbod van personeel dichter bij elkaar gebracht.
ţ
Hebben we een wendbare arbeidsmarkt waardoor het aantal banen in de sectoren Health, Hightech & Energy en Food heeft kunnen groeien.
ţ
Is er een betere aansluiting van MBO, HBO en WO op de arbeidsmarkt.
Mūt'j
■KtÊ
Bron
Gelderlander
RESULTATEN 2022 De arbeidsmarkt is sterk in beweging.
TRIPLE HELIX HUMAN CAPITAL AKKOORD SLUITEN In 2021 is een regiobrede strategische meerjarige Human Capital Agenda opgezet voor overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven met de hoofd thema's Leven lang leren, Veerkrachtige arbeids markt, Aantrekken en behouden van nationaal en internationaal talent, Ontwikkelen van talent voor kansrijke beroepen. In de Human Capital Agenda bundelen we krachten en brengen we focus aan. De Human Capital Agenda wordt de leidraad voor toekomstige acties en van daaruit werken wij toe naar een gedragen triple helix Human Capital Akkoord 2022-2025. Met afspraken hierin over wat betrokken partijen bijdragen, welke resultaten worden voorzien en wie welke rol daarin heeft. De resultaten van het Human Capital Akkoord nemen wij op in de investeringsagenda.
Maatschappelijk transities, zoals de energietransitie of digitalisering, hebben grote impact. Banen veranderen, banen verdwijnen en nieuwe banen verschijnen. In triple helix-verband willen we de uitdagingen op de arbeidsmarkt oppakken met als doel sneller en effectiever te kunnen handelen voor een veerkrachtige arbeidsmarkt. Human capital is randvoorwaardelijk om de doelen te kunnen bereiken in de andere speer punten binnen de Productieve regio (zoals op de clusters, voor ondernemerschap) maar ook voor voortgang in de andere opgaven zoals Ontspannen regio en Circulaire regio. We zetten actief in op levenlang leren, een veerkrachtige arbeidsmarkt, talentontwikkeling en ontwikkeling van talent voor kansrijke beroepen. Dit om te komen tot voldoende en goed gekwalificeerd
INZET OP RESULTAATGERICHTE INSTRUMENTEN De verkenning van 2021 geeft inzicht in welke instrumenten het beste bijdragen aan het behalen van de doelen uit de Human Capital Agenda. Het gaat daarbij om instrumenten als Skillshub, House of IT, Connectr Business School, The Lifenet 3.0. In 2022 zetten wij actief in op de meest resultaat gerichte instrumenten.
personeel nu en in de toekomst en vraag en aanbod beter op elkaar afgestemd te krijgen. Samenwerking op regionaal niveau en commit ment tussen overheden, kennisinstellingen en bedrijven is cruciaal om deze urgente vraag stukken op de arbeidsmarkt te kunnen oplossen.
VERBINDING TUSSEN BEHOEFTE MKB EN AANBOD VAN ARBEID Gerichte acties, met onze partners, om dit resultaat te bereiken. Gebaseerd op onderzoek uit 2021 waaruit blijkt welke acties het meest effectief zijn.
Samen met TEB en de provincie gaan wij aan de slag om te komen tot een gezamenlijke regionale strategische Human Capital Agenda en een Human Capital Akkoord. De Human Capital Agenda vormt de kapstok, brengt focus, draagvlak en commitment voor de verschillende
INZICHT MOGELIJKE FINANCIERINGSBRONNEN Actief zoeken naar mogelijkheden om bestaande financieringsbronnen in te zetten voor alle projecten die nodig zijn om tot een goede evenwichtige arbeidsmarkt te komen.
projecten en initiatieven binnen de triple helix.
Human capital: onderwijs en arbeidsmarkt Opstellen Human Capital Agenda en uitvoering Triple helix Human Capital Akkoord nzet resultaatgerichte instrumenten Verbinding tussen behoefte MKB en aanbod van arbeid Inzicht mogelijke financieringsbronnen
2021
2022
2e helft
1e helft
2023 2e helft
1e helft
2e helft
SPEERPUNT 3
DÓÓRONTWIKKELING VAN HEALTH, HIGHTECH 8 ENERGY TOT (INTER) NATIONALE CLUSTERS OVER VIJF JAAR:
^
Is het innovatieve vermogen van bedrijven in deze clusters versterkt en betaalt zich dit uit in verdienvermogen, in werk gelegenheid en in de kennispositie van de regio.
ţ
Wordt het innovatief vermogen van de bedrijven ook ingezet voor andere maatschappelijke opgaven zoals energietransitie, de woonopgave en de circulaire opgave.
^
Zijn we zichtbaar in onze directe omgeving en daarbuiten als (inter)nationaal toonaangevende regio voor innovaties en sleuteltechnologieën op gebied van Health, Hightech & Energy.
ţ
Werken we met Foodvalley samen aan crossovers tussen Health en Food.
Wij willen deze topsectoren inzetten voor de maatschappelijke opgaven van de regio, zoals energietransitie en de groei van nieuwe banen op alle niveaus. Daarbij hoort ook de crossover met Food waarbij we ons focussen op wat voeding voor onze gezondheid kan betekenen. De ambi tie is om voor bedrijven en instellingen in deze clusters als Groene Metropoolregio ‘the place to be' te worden in Nederland en Europa. We willen onze innovatieve krachten (inter)nationaal zichtbaar maken door innovaties en initiatieven te bundelen, lobby beter te structureren en de mogelijkheden te benutten voor samenwerking met Foodvalley. Dit in lijn met de kansen voor de regio die ook in de Kracht van Oost - Nederland Slim Benutten worden benoemd.
het versterken van het innovatieve vermogen van de regionale bedrijven. Deze wordt versterkt als partners inhoudelijk met elkaar samenwerken in een kennishub zoals Connectr, Briskr, het Chip Integration Technology Centre CITC in Nijmegen, OnePlanetResearch Center of kennishub Circu laire economie. Plannen zijn er voor Artifical Intelligence, water- en droogteproblematiek, radiofrequentie technologie, digital health hub, clean energyhubs. TEB heeft de lead bij dit speerpunt en werkt daarbij samen met de Groene Metropoolregio en de provincie. Samen werken we aan structuurver sterking van de clusters. Dat doen we door in te zetten op: ^
Gezonde bedrijven zijn belangrijk voor een goed vestigingsklimaat. Bedrijven blijven economisch
Hightech ã Energy voor regiogemeenten. ^
succesvol als zij kunnen reageren op nieuwe ontwikkelingen, onder andere door te vernieuwen en/of te innoveren. Dit speerpunt richt zich op
34
Duidelijkheid over de betekenis van Health, Versterkt innovatievermogen met lopende projecten.
^
Ontwikkeling van technologie gedreven kennishubs.
Wij zijn opgetogen dat partijen gecommitteerd zijn om te investeren in een consistente en langjarige samenwerking, waarmee mooie resultaten geboekt kunnen worden. Sigrid Helbig, directeur TEB -
De taak van TEB hierbij:
Daarnaast werken we samen met het Rijk, Europa
^
en Duitsland in de clusters Health, Hightech ã
^ ^ ^
Vast aanspreekpunt voor de clusters op inhoud.
Energy en de crossovers met duurzame logistiek.
Inventariseren en benutten
We zijn de proeftuin op het gebied van decen
structuurversterkende projectkansen.
trale energiesystemen, groeien door naar een
Inbrengen project(kansen) bij de
internationaal Health Hightech topcluster en
Investeringsagenda.
maken onze auto's, vrachtwagens en binnen
Deelnemen aan regionale, nationale en
vaartschepen schoner door toepassing van
Europese netwerken.
alternatieve brandstoffen.
^
Verbindingen leggen tussen partners.
^
Schrijven projectvoorstellen en aanvragen doen (namens partners).
De Groene Metropoolregio heeft daarbij de
NEXTgarden werkt samen met ken nisinstellingen, ondernemers en overheden aan een energieneutraal tuinbouwgebied in 2030 gericht op gezondere voeding, vernieuwing van producten en markten via innovaties, kortere ketens met waar mogelijk meer aandacht voor de leefomgeving. Voorbeeld: het verbouwen van eendenkroos als vleesvervanger; vol eiwit, snel groeiend en lekker.