01 GGD Gelderland Zuid 2021 Concept Jaarrekening 2021 IN22.01566.pdf

GGD Gelderland Zuid

De raden van de gemeenten die participeren in de Gemeenschappelijke Regeling GGD Gelderland-Zuid

ons kenmerk: uw kenmerk: datum: onderwerp:

GGD/DIR/22/2488/MP 31 maart 2022 Concept Jaarrekening GGD 2021

afdeling: contactpersoon:

Directie Moniek Pieters

e-mail: GGDdirectie@qqdqelderlandzuid.nl

Geachte Raad, Overeenkomstig artikel 33 lid 1 van de gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland-Zuid, stuurt het Dagelijks Bestuur u hierbij het concept jaarverslag en jaarrekening 2021 van GGD Gelderland-Zuid. De accountant heeft mondeling voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid een goedkeurend oordeel afgegeven. De accountantsverklaring is nog niet opgenomen in de jaarrekening 20211; deze wordt z.s.m. nagestuurd. Inmiddels zijn de stukken ook aangeboden aan de Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen Regio Nijmegen. De Adviesfunctie zal haar advies over deze jaarstukken eind april uitbrengen. In het inhoudelijk jaarverslag 2021 wordt toegelicht welke activiteiten GGD Gelderland-Zuid in 2021 op het terrein van de publieke gezondheidzorg heeft ondernomen en welke resultaten ze daarbij geboekt heeft. Dit jaar bestaat het jaarverslag uit een publieks- en een bestuursversie. Beide zijn bijgevoegd. Daarnaast komt u via onderstaande linken bij de digitale versies van het jaarverslag: www.qqdqz.nl/iaarverslaq-2021-publiek en www.qqdqz.nl/iaarverslaq-2021-bestuur De bijgevoegde jaarrekening 2021 toont de baten en lasten van 2021 van GGD Gelderland-Zuid. Onderstaand treft u het resultaat aan van de jaarrekening 2021 en een (korte) verklaring van het resultaat. Corona De GGD heeft uiteindelijk ruim 57Mio aan extra lasten uitgegeven in 2021 in het kader van de coronabestrijding.

Dat is flink meer dan in de managementrapportage t/m juni 20212 werd aangenomen, omdat de testcapaciteit eind 2021 fors werd opgeschaald. In de jaarrekening zijn de

1 De Nederlandse Beroepsvereniging van Accountants wil een uniforme tekst over de oorlog in Oekraïne opnemen in de verschillende uit te geven accountsverklaringen. 2 Deze managementrapportage is u toegestuurd op 14 oktober 2021.

Centraal postadres

Hoofdvestigingen

Postbus 1120

GGD Gelderland-Zuid

6501 BC Nijmegen www.ggdgelderlandzuid.nl

Regio Nijmegen (Nijmegen)

info@ggdgelderlandzuid.nl

Rivierenland (Tiel)

Bezoekadres

Regio Nijmegen Groenewoudseweg 275 6524 TV Nijmegen T: (088) 144 71 44 F: (024) 322 69 80

BIC/SWIFT: RABONL2U IBAN: NL56.RABO.030.73.24.826 BTW: NL8003.34.930.B01 KvK: 09212724

datum: 31 maart 2022 ons kenmerk: GGD/DIR/22/2488/MP pagina 2 van 4

lasten toegerekend aan corona conform de vastgestelde uitgangspunten (tussen VWS, GGD'en en Nederlandse Beroepsvereniging van Accountants). Resultaat GGD Gelderland-Zuid sluit het jaar 2021 af met een positief resultaat van € 149.000. De gewijzigde begroting was sluitend zonder resultaat. Gezien het feit dat de algemene reserve nog niet de streefwaarde heeft bereikt, stelt het Dagelijks Bestuur voor om het positieve resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. Inclusief de genoemde € 149.000 zou de algemene reserve oplopen tot € 1.696.000. De algemene reserve is daarmee 50% (was 85%3) van de streefwaarde en dekt 50% (was 56%) van de gekwantificeerde risico's af. De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting zijn opgenomen in het overzicht in bijlage 1. Ten opzichte van de gewijzigde begroting is er een aantal producten die in 2021 een negatieve uitwerking hebben gehad op het resultaat: 1. Bijzondere Zorg: tekort van € 275.000. Een hoger aantal trajecten zorgt voor een overschrijding in de lasten. Het tekort is hoger dan in de tussentijdse rapportage werd aangenomen door met name de Cao-ontwikkeling; 2. MMK: € 74.000 tekort. Dit betreft met name de voorbereidingen op de wetswijzigingen (met name de Omgevingswet) die niet in rekening gebracht kunnen worden bij gemeenten.

De GGD heeft dit meerdere malen onder de aandacht gebracht bij het bestuur, maar er is voor gekozen om dit vooralsnog niet te financieren. Daardoor ligt het risico volledig bij de GGD. 3. Forensische Zorg: € 14.000 tekort. Zowel in 2020 als 2021 is het aantal schouwen met circa 10% gestegen, waardoor het tekort ontstaat. Dit staat los van de mogelijke stijging van lasten door krapte aan forensisch artsen (zie hieronder bij risico's). Alle coronalasten zijn gedekt en verlopen, net als in 2020, kostenneutraal. Uit het overzicht in bijlage 1 blijkt dat een belangrijk deel van het positieve resultaat veroorzaakt wordt door lagere afschrijvingslasten en lagere financiële lasten (door uitstel nieuwbouw). Wanneer we naar de producten van de GGD kijken, dan hebben Bijzondere Zorg, MMK en Forensische Zorg geleid tot financieel negatieve resultaten. Hier staan positieve resultaten van Veilig Thuis, JGZ en AGZ tegenover. Acquisitie De GGD heeft de opdracht om een 'ondernemende GGD' te zijn. Dit vertaalt de GGD door ontwikkelingen goed te volgen, uitdagingen op te pakken en te innoveren op zowel de inhoud van het werk als op de aanpak. Hierdoor kan de GGD de gemeenten op een eigentijdse manier blijven ondersteunen.

Deze ontwikkelende opstelling, waarbij de GGD veel samenwerkt met netwerkpartners, leidt er tevens toe dat we goed op de hoogte zijn van subsidiemogelijkheden bij het Rijk en gezondheidsfondsen die worden benut ten behoeve van gemeenten. In de begroting 2021 is een acquisitiedoelstelling van € 340.000 opgenomen. De werkelijke toename (exclusief reizigersadvisering en vaccinaties) bedraagt € 1.530.000 bruto4 (de realisatie komt terug op andere opbrengst categorieën, zoals subsidies gemeenten en overige opbrengsten). Dat is netto circa € 425.000. De acquisitiedoelstelling van € 340.000 (netto) is hiermee in 2021 behaald. Dit illustreert dat de GGD in staat is om de inhoudelijke vernieuwingen en kansen die er zijn, op te pakken en te verzilveren. 3 De streefwaarde wordt berekend door de algemene reserve uit te drukken in een % van de baten. Door de forse stijging in 2021 van de baten door corona daalt dit % ten opzichte van 2020 ondanks het positieve resultaat. 4 In het totaalbedrag van € 1.530.000 zijn niet de gederfde inkomsten opgenomen als gevolg van corona en de bijdrage meerkosten voor de corona bestrijding.

datum: 31 maart 2022 ons kenmerk: GGD/DIR/22/2488/MP pagina 3 van 4

Proces De GGD valt onder de regelgeving van Single Information Single Audit (SISA). Dit betekent dat de vastgestelde jaarrekening vóór 15 juli 2022 aangeleverd moet zijn bij het Centraal Bureau voor de Statistiek. Daarnaast dient de jaarrekening eveneens vóór 15 juli 2022 toegezonden te worden aan Gedeputeerde Staten (artikel 34. lid 4 Wgr). De vaststelling van de Jaarstukken is geagendeerd op de vergadering van het Algemeen Bestuur van 30 juni 2022. Wij verzoeken u daarom de behandeling van de jaarstukken 2021 in april/mei te plannen en uw zienswijze liefst vóór 2 juni 20225 aan het Algemeen Bestuur kenbaar te maken. De zienswijzen worden door het Algemeen Bestuur betrokken bij de behandeling en vaststelling van de Jaarrekening 2021 in de vergadering van 30 juni 2022. Op 5 april a.s. verzorgt de GGD een toelichting op de concept jaarrekening 2021 en concept begroting 2023 voor het RA O en de financieel ambtenaren. Daarnaast verzorgt de GGD op maandagavond 11 april een toelichting op de concept jaarstukken 2021 en de concept begroting 2023. Deze digitale bijeenkomst voor de raden wordt georganiseerd door de griffie van gemeente Nijmegen. Op de website Vergaderingen Nijmegen - iBabs RIS (bestuurliikeinformatie.nl) zal t.z.t. informatie staan bij 11 april incl. linkjes naar'toelichting jaarrekening en begroting GGD'.

Tot slot laten wij u weten dat de GGD graag bereid is om in uw raad of in een raadscommissie nadere toelichting te geven op de concept jaarstukken 2021. U kunt hiervoor contact opnemen met het directiesecretariaat van de GGD (zie pag. 1 voor de contactgegevens).

Bijlagen:

De belangrijkste verschillen t.o.v. de gewijzigde begroting Concept Jaarverslag 2021 publieksversie Concept Jaarverslag 2021 bestuursversie Concept Jaarrekening 2021.

5 Op deze manier kan het Dagelijks Bestuur in de vergadering van 9 juni 2022 uw zienswijze bespreken en hiermee de vergadering van het Algemeen Bestuur van 30 juni voorbereiden. Mocht de raad 2 juni niet halen voor de zienswijze, dan is het verzoek om z.s.m. na 2 juni de zienswijze in te dienen bij de GGD. In uiterste geval kan de raad de zienswijze meegeven aan het betreffende AB-lid t.b.v. besluitvorming in het AB van 30 juni 2022.

datum: 31 maart 2022 ons kenmerk: GGD/DIR/22/2488/MP pagina 4 van 4

Bijlage 1:

De belangrijkste verschillen ten opzichte van de gewijzigde begroting: Analyse belangrijkste afwijking (I = incidenteel / S = structureel)

Opbrengsten Rijksvaccinatieprogramma

I/S

Toezicht handhaving en registratie (lichtere controle)

I I I I

Vergoeding meerkosten corona (incl zorgbonus) Lagere opbrengsten reizigersvaccinaties Overige opbrengsten

■ ■ ■ ■

■

149.000 170.000 57,491.000 1.365.000 889.000

r | 56.994.000

Totaal opbrengsten

Personeelslasten Extra personeelslasten door opbrengsten / corona Cao akkoord

■

I S I

42.498.000 195.000

■

109.000

I

■

116.000

Extra huisvestingslasten corona

I

■

2.638.000

Kantoormiddelen

I

Mutatie voorziening niet-actieven

Afschrijvingen In 2020 minder geïnvesteerd (afschrijving start volgende boekjaar)

Overige materiële kosten

68.000

Medische kosten - corona

I

Medische kosten - lagere inkoop voor reizigers Communicatieapparatuur - corona

I I

Communicatieapparatuur - EKD* en licenties

S

169.000

Algemene kosten - corona

I

9.216.000

Inkoop ondersteunende diensten VRGZ

I

Financiële baten en lasten (lagere financieringsbehoeftd Post onvoorzien Overige mutaties

I I

1.892.000

■ 1

433.000 680.000

■ ■

143.000 86.000 175.000

1■

Totaal posten

13.000 56.811.000

Totaal ■

183.000

Mutatie reserves

I

1■

50.000

Vennootschapsbelasting

I

1■

16.000

Totaal

m

149.000

* EKD (Electronisch Kinddossier)

Jaarverslag 2021

U ziet voor u het jaarverslag 2021, een jaar dat opnieuw in het teken

Wat doet de GGD?

stond van de strijd tegen corona. We begonnen het jaar vol hoop

GGD Gelderland-Zuid is de Gemeentelijke GezondheidsDienst voor: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Ook voor Mook en Middelaar verzorgen wij enkele diensten.

met de eerste grote vaccinatie-actie. Door de ontwikkelingen en door de opkomst van nieuwe virusvarianten moesten we ons steeds maximaal aanpassen. In dit jaarverslag leest u over ons werk in de coronabestrijding en wat we daarmee bereikt hebben. Natuurlijk gingen ook onze vaste taken door; soms op een iets andere manier door corona. Hier en daar hebben we zelfs wat werk kunnen inhalen, wat door corona was blijven liggen. Ook hebben we onze diensten verder ontwikkeld. Mensen zijn bijvoorbeeld sneller aan de beurt bij Veilig Thuis.

Wij werken aan publieke gezondheid. Onze hoofdtaak is: het beschermen, bewaken en verbeteren van de gezondheid van mensen van alle leeftijden. We hebben speciale aandacht voor kwetsbare groepen. We zorgen dat we makkelijk bereikbaar zijn en we werken samen met gemeenten en organisaties in de zorg, het onderwijs, welzijn en veiligheid.

TERUGBLIK CORONA

In dit jaarverslag leest u de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen in 2021. Wilt u alles over 2021 weten? Lees dan het jaarverslag dat we voor de gemeenten gemaakt hebben. Ik wens u veel leesplezier!

Dr.ir.

Moniek Pieters

Directeur Publieke Gezondheid

TERUGBLIK NORMALE DIENSTVERLENING

TERUGBLIK CORONA VACCINATIES De GGD begon op 15 januari 2021 in Wijchen met vaccineren. Er is een aparte corona-vaccinatieorganisatie opgebouwd, met locaties verspreid over de regio. Hiervoor is veel extra personeel aangenomen en opgeleid. In juni en juli vaccineerden we de meeste mensen. Daarna hebben we ons gericht op het vaccineren van moeilijk bereikbare groepen. Bijvoorbeeld in wijken waar nog niet zoveel mensen gevaccineerd waren. Tijdens de regiotour trok de GGD hiervoor 2 maanden met een vaccinatiebus door de regio. Bijna elke dag lieten 100 tot 150 mensen zich toch nog vaccineren. Eind 2021 was het nodig om de boostercampagne te versnellen. Hiervoor waren veel extra GGD-medewerkers nodig en ook het leger hielp mee. Daarna kregen mensen die de deur niet uit kunnen hun boosterprik aan huis. Bewoners van zorginstellingen prikten we in hun eigen zorginstelling. Huisartsen hielpen ons daarbij.

Totaal aantal gezette vaccinaties in Gelderland-Zuid

812.650

JAARVERSLAG 2021

526.907

Neder-Betuwe Buren

Culemborg

coronatesten uitgevoerd

Tiel

78.058

West Betuwe

Druten West Maas en Waal

positieve uitslagen (besmettingen) verwerkt, ook van testen elders en in zorginstellingen

Beuningen Berg Nijmegen Wijchen

Heumen Maasdriel Zaltbommel

Positieve coronatesten per week In Gelderland-Zuid

& Dal

CONTINU MEEBEWEGEN MET VACCINEREN EN TESTEN “Er zat steeds erg weinig tijd tussen een opdracht die we van de minister kregen en de uitvoering ervan. We moesten dus steeds snel schakelen. Bij de keuze van de vaccinatielocaties hebben we gekeken naar een goede verdeling over de regio. Een locatie moest binnen een bepaalde tijd te bereizen zijn; daarom hebben we later Zaltbommel toegevoegd. Bij de regiotour hebben we gekeken wat een mooie aanvulling zou zijn op de bestaande vaccinatieplekken. Wat ik heel bijzonder vond, is de snelheid waarmee de crisisorganisatie is opgebouwd én de flexibiliteit en veerkracht van de medewerkers. Meer mensen, minder mensen, ander werk; alle afdelingen moesten meebewegen. We hebben veel nieuwe mensen met verschillende achtergronden; dat zorgde voor een mooie dynamiek op de locaties. Iedereen is erg gemotiveerd om er te werken. Ook oud-medewerkers willen graag weer terugkomen als het nog een keer nodig is. Mooi toch!”

Marloes van den Dries Teammanager Vaccineren & Testen

BRON- EN CONTACTONDERZOEK (BCO) EN CALLCENTER De teams BCO en Callcenter hebben 7 dagen per week gezorgd voor:

Goede informatie en uitleg aan besmette inwoners en aan instellingen over besmettingen

Bijhouden van besmettingen en daarover advies geven

Antwoord geven op vragen van inwoners en organisaties

141.892 Totaal aantal telefoontjes

Sommige mensen vonden het moeilijk om hun digitaal coronacertificaat op hun telefoon te krijgen. Samen met de bibliotheek heeft de GGD deze mensen geholpen.

Seksuele gezondheid

TERUGBLIK NORMALE DIENSTVERLENING KENGETALLEN 18-PLUSSERS

77% 50%

heeft overgewicht

vindt de eigen gezondheid goed of zeer goed

18% rookt

4.561 SOA-afspraken (met een vindpercentage van 23%)

1.065 SOA’s gevonden

318

Seksualiteitsafspraken

42%

drinkt geen alcohol of max. 1 glas per dag

Top 3 onderwerpen in deze afspraken: 1. Anticonceptie 2. Onbedoelde zwangerschap 3. Seksueel geweld

GEMEENTETEAMS In 2021 ontwikkelde de GGD gemeenteteams. In een gemeenteteam

de gezondheidsmakelaar Volwassenen en iemand van de JGZ. Medewerkers

werken de GGD’ers van verschillende afdelingen samen om de wensen en

van Veilig Thuis, Bijzondere Zorg en Algemene Gezondheidszorg doen mee

vragen in hun gemeente of wijk zo goed mogelijk aan te pakken. In de

als dat nodig is. Zo kunnen we bij elke gemeente doen wat daar goed past.

gemeenteteams zitten standaard: de gezondheidsmakelaar School & Jeugd,

In Nijmegen heb je niet één gemeenteteam maar een aantal stadsdeelteams.

“Het gemeenteteam Heumen komt 2x per jaar bij elkaar. We zitten dan aan tafel met de afdelingen Algemene Gezondheidszorg, Veilig Thuis, Bijzondere Zorg, Gezond Leven en Jeugdgezondheidszorg. De ambtenaren van gemeente Heumen hoorden over ons gemeenteteam en wilden meedoen. Zij horen graag van de experts welke belangrijke ontwikkelingen die zien. Zodat ze deze in hun gemeenteplannen kunnen meenemen. Daarom organiseren we nu 2x per jaar een overleg met de gemeente erbij. Het bevalt heel goed en er komen mooie acties uit. Bij de jeugd is mentale gezondheid een belangrijk onderwerp. Want wat zijn de mentale gevolgen van corona? De GGD-experts zien meer pubers die last hebben van eenzaamheid en stress. Deze mentale klachten lijken in coronatijd vooral erger te zijn bij jongeren die al problemen hadden. Een groot deel van de jeugd voelt zich gewoon goed en komt de coronaperiode prima door. In het gemeenteteam bespreken we dit soort ontwikkelingen. We bespreken hoe we daar samen iets aan kunnen doen.”

Brechtje Bandell Gezondheidsmakelaar School & Jeugd in Heumen

PUBLIEKE GEZONDHEID NIEUWKOMERS In 2021 zijn de gezondheidstaken voor het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) uitgevoerd. Dat gebeurde het hele jaar voor het AZC in Nijmegen. En vanaf september voor de noodopvang van voornamelijk Afghaanse vluchtelingen op Heumensoord. Voor de bijna 1.000 bewoners is uitgebreide inzet geweest voor coronatesten en -vaccinaties. Bijna 100% van de 12+ bewoners van Heumensoord is gevaccineerd. Om corona-uitbraken te voorkomen, gaven we advies over wat je kunt doen om niet besmet te raken. Ook zijn coronatesten en bron- en contactopsporing op die plek ingezet. Samen met GHOR Gelderland-Zuid is de samenwerking met zorgaanbieders (ziekenhuizen, ambulancedienst, verloskundigen, enzovoort) voor Heumensoord opgezet. De JGZ heeft er 285 kinderen van 0-12 jaar gezien en 470 afspraken voor hen gehad. 726 bewoners zijn via een TBC-sneltest onderzocht. Er is geen actieve TBC (tuberculose) vastgesteld.

TOP 5 MELDINGSPLICHTIGE INFECTIEZIEKTEN (geen corona)

HEUMENSOORD “In hele korte tijd moesten we als Jeugdgezondheidszorg bij Heumensoord vanuit het niets een consultatiebureau opzetten. Er bleken 535 kinderen van 0 tot 18 jaar tijdelijk te wonen. Samen met onze arts deed ik de afspraken omdat ik Dari spreek. Zo hadden we een half uur tijdwinst en was er ook tijd voor emoties. De bewoners van Heumensoord waren erg dankbaar dat hun kinderen door een jeugdarts en jeugdverpleegkundige werden gezien. Veel kinderen hebben ook vaccinaties gehad. We waren 5 dagen per week beschikbaar. We hebben veel voor deze mensen gedaan, op allerlei gebied. Soms door te vertalen bij gesprekken met COA. Voor het GGDvaccinatieteam regelden we eigen tolken. Deze gaven extra uitleg over testen, vaccineren en later de QR-code. Veel mensen waren in Afghanistan al gevaccineerd. Dat bewijs moest worden omgezet, omdat ze daar een andere jaartelling aanhouden. Een heel gedoe maar daar konden we gelukkig bij helpen.”

Marina Asian Jeugdverpleegkundige bij noodopvang Heumensoord

LUCHTKWALITEIT In de samenleving is altijd veel aandacht voor luchtkwaliteit. In 2021 ging het vooral om de schade in de natuur door houtstook, verkeer op A2 en A50, en uitstoot van gassen door fabrieken. De regering heeft in 2021 aan de gemeenten gevraagd om op te schieten met het vervangen van loden waterleidingen; de GGD helpt daarbij. Door de verspreiding van corona begrijpt iedereen dat goede ventilatie op scholen erg belangrijk is. Daarom gaf ons team Gezondheid en Milieu hierover dit jaar meer adviezen. Daarnaast geven wij veel aandacht aan problemen met het binnenmilieu (temperatuur, vocht en schimmel).

“In 2021 hebben we met de 2 andere Gelderse GGD’en gewerkt aan het vierde rapport over de luchtkwaliteit van Gelderland. Met dit rapport gaan we de boer op. Luchtkwaliteit moet bij alle gemeenten hoog op de agenda komen te staan. Het is namelijk één van de belangrijkste risico’s voor ziek worden en doodgaan in Nederland. Het Schone Lucht Akkoord helpt gemeenten om in de eigen gemeente de luchtkwaliteit te verbeteren, samen met de GGD.”

Francée Aarts Arts Maatschappij en Gezondheid

UITVOERING RIJKSVACCINATIES JEUGDGEZONDHEIDSZORG

VACCINATIEGRAAD IN PROCENTEN 1

In 2021 zijn alle vaccinaties doorgegaan; voor 0-4 jaar op het consultatiebureau. De groepsvaccinaties zijn volgens de coronaregels georganiseerd. Hierdoor waren er ruim 3 keer zoveel dagen nodig als in een niet-coronajaar. De opkomst was 5 tot 10% lager dan anders. Dit komt waarschijnlijk door corona (tijd tussen vaccinaties, thuis blijven, enzovoort). In Nijmegen zijn de inhaalspreekuren voor kinderen van 4-18 jaar uitgebreid met een verpleegkundig spreekuur. Zo zijn er meer kinderen gezien

1

Opkomst bij de standaard vaccinaties. Zuigelingen zijn baby’s en kinderen tot 2 jaar die alle prikken hebben gehad. Kleuters zijn de kinderen die met 5 jaar alle DKTP-prikken hebben gehad. Schoolkinderen gaat over kinderen die met 10 jaar alle DTP-prikken hebben gehad. 2 HPV = vaccinatie bij meisjes om sommige soorten kanker te voorkomen 3 MenACWY = vaccinatie tegen meningokokken

en kon de inzet van de jeugdarts omlaag.

‘GEZAMENLIJK INSCHATTEN ZORGBEHOEFTE’ (GIZ) BIJ KINDEREN Op het consultatiebureau, de basisschool en in het voortgezet onderwijs volgt de JGZ de gezondheid van alle kinderen. Dit jaar is daarbij gewerkt met de GIZ-praatplaat (zie hiernaast) en GIZ-filmpjes. De GIZ-werkwijze helpt om met ouder en kind te bespreken wat wel en niet goed gaat. Is er hulp nodig? Dan wordt samen gekeken welke hulp het best past. © GGD Hollands-Midden

CONTACTMOMENTEN JGZ 0 - 4 jaar

4 - 18 jaar

Standaard

44.255

16.818

Zorg op indicatie

28.445

20.425

Contact derden

8.633

10.401

“Ik zie alle kinderen van 10, 11 jaar op de basisscholen in de omgeving Zaltbommel en een stukje Neder-Betuwe. Wegen, meten en het GIZ-gesprek met de praatplaat. Door die praatplaat te gebruiken haal je als vanzelf de krachten en behoeften van het kind naar boven. Je gaat heel anders met ze in gesprek. Ik leg de driehoek op tafel en dan zie je ze nadenken waar ze het over willen hebben. Dat bepalen ze zelf. Het kan gaan over zich niet veilig voelen in de klas, kindermishandeling thuis. Het zijn positieve gesprekken waar kinderen ook gemakkelijk over nare dingen kunnen praten. Ik heb nu meer kinderen doorverwezen naar de jeugdverpleegkundige of jeugdarts. Daar vonden ze hulp bij hun probleem. In 2021 is Gelderland-Zuid als eerste GGD-regio in Nederland begonnen met deze proef waarin doktersassistenten deze GIZ-gesprekken voeren. We hebben een korte cursus gehad. Op de maandelijkse terugkomdag leren we van elkaars ervaringen. Ik ben blij dat de proef ook in 2022 doorloopt. Want uit de gesprekken komt altijd wat het beste past bij het kind. En we hebben nog niet alle kinderen gezien sinds corona.”

Esma Jasenica Doktersassistente op school

GEZOND LEVEN

TOP 5 THEMA’S GEZONDE SCHOOL

“Voor de Gezonde School ben ik betrokken bij ruim 30 basisscholen en middelbare

1.

Voeding

scholen. Je kijkt met de gemeente en organisaties wat er op de scholen speelt én

2.

Welbevinden

vanuit de cijfers die de GGD ophaalt. Gezonde School heeft veel thema’s; daarom is het

3.

Sport en bewegen

belangrijk om ergens de aandacht op te leggen. Soms maakt een gemeente hierin een

4.

Roken en alcohol

duidelijke keuze. Neder-Betuwe is een JOGG-gemeente (Jongeren Op Gezond Gewicht)

5.

Relaties en seksualiteit

en doet veel aan bewegen en voeding. Aan scholen in die gemeente is gevraagd waar ze kansen zien; dat bleek water drinken te zijn. In samenwerking met de gemeente en de JOGG-regisseur konden we scholen duurzame waterflessen en advies over hun Gezonde-School-plannen aanbieden. Soms krijg ik een duidelijke vraag van een school. In Culemborg kwam uit de Gezondheidsmonitor Jeugd dat het mentaal niet goed ging met de jeugd. Een middelbare school wilde daarom iets doen aan het voorkómen van somberheid. De zelfmoord van een leerling versnelde dat. We hebben toen een brede werkgroep opgezet met mensen van de school, de GGD en een ggz-organisatie. Met als doel: hoe kunnen we gezamenlijk ouders, leerlingen en leerkrachten helpen. Dat heeft voor een goede

GEZONDE SCHOOL

samenwerking gezorgd.” 203 van de totaal 299 scholen in onze regio

Charlotte Wouters Gezondheidsmakelaar School & Jeugd in Culemborg en Neder-Betuwe

werkten in 2021 aan Gezonde School. Daarvan hebben 81 scholen een Gezonde School vignet. Op het speciaal onderwijs heeft 32% van de scholen een vignet. Op het voortgezet onderwijs is dat 27% en op het basisonderwijs 25%. 85% van alle scholen wordt bij deze aanpak begeleid door een gezondheidsmakelaar School & Jeugd.

AANTAL MELDINGEN MBZ

2021

“Sinds oktober 2021 hebben we een Team Buitenslapers. Dat zijn medewerkers van

Consultatie en advies

onze afdelingen Buitenzorg en Bijzondere Zorg en van IrisZorg, MEE

Bijzondere Zorg-trajecten

624

Gelderse Poort en ProPersona. Zo gauw als het gaat vriezen, komen zij in actie.

Interventieteam-trajecten

177

Elke maandag rijdt er iemand met de wijkagent een rondje langs de plekken

Begeleide Herkansing

7

waar we weten dat mensen overnachten. Bij min 5 of kouder doen we dat

Psychosociale hulpverlening bij incidenten

12

elke dag.

Housing First

18

De winteropvang voor daklozen is nu veel beter geregeld. Het helpt dat

Sekswerk

18

we een speciaal team hebben. We hebben daardoor meer mensen kunnen

Praktijk Buitenzorg

87

Nazorg Ex-gedetineerden

32

Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg

45

helpen dan een jaar eerder. Elke week zien we de meeste buitenslapers. Als je merkt dat het slechter gaat met iemand, kun je hulp inschakelen. Dat hebben we een paar keer gedaan. Ook als iemand dat zelf niet wil. Daar zijn speciale regels voor. Sinds we de rondjes rijden,

Totaal

787

1807

merken we dat er meer mensen vrijwillig naar de winteropvang gaan. In Nijmegen zit de winteropvang op het terrein van De Hulsen. In Tiel is er opvang op de Kwelkade. Als daar geen plek is en het vriest, dan kunnen de mensen naar Nijmegen.”

MELDPUNT BIJZONDERE ZORG

Karen van Breemen

Dagelijks komen bij het Meldpunt Bijzondere

meewerkend coördinator Interventieteam

Zorg (MBZ) meldingen binnen over (psychisch)

(Bijzondere Zorg)

kwetsbare, verwarde mensen. In de afgelopen jaren steeg het aantal mensen, die door Bijzondere Zorg zijn begeleid. Vooral de politie nam in 2021 vaker contact op met MBZ voor advies en voor het starten van Bijzondere Zorg-begeleidingen (zie tabel voor aantallen).

BESCHERMD WONEN EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG In mei 2021 is Team Beschermd Wonen gestart

hulpvrager. Die krijgt breed advies over opvang,

met de uitvoering van de Centrale toegang

begeleiding of een woonvoorziening en komt

maatschappelijke opvang (CTMO). De naam van

daardoor sneller en beter op de juiste plek. In

het team is toen veranderd in ‘Team centrale

2021 heeft CTMO 776 meldingen ontvangen.

toegang beschermd wonen en maatschappe-

Voor 344 meldingen is een onderzoek

lijke opvang’. De combinatie van deze taken in

uitgevoerd. De overige meldingen waren

één centrale toegang heeft voordelen voor de

voornamelijk adviesvragen.

“Wij kunnen breed kijken. Bij de dag- en nachtopvangen kan iedereen zich zonder indicatie melden. Ons team is 2x per week op de locatie en spreekt alle nieuwe mensen. We zoeken uit wat er aan de hand is, hoe iemand in deze situatie terecht is gekomen en wat nodig is om eruit te komen. Wij geven indicaties voor een opvangplek af, mensen kunnen doorstromen en komen veel sneller op de meest passende plek. Iemand komt bijvoorbeeld binnen op de nachtopvang van IrisZorg, maar krijgt na een gesprek een indicatie ‘beschermd wonen’ voor een opvangplek van het RIBW. Doordat wij het overzicht hebben en de zorgaanbieders met elkaar kunnen verbinden, wordt iemand beter en sneller geholpen. We werken hierbij prettig samen met de zorgaanbieders.”

Sandra van de Weijer Team centrale toegang beschermd wonen en maatschappelijke opvang:

DATAGESTUURD WERKEN

GEZONDHEIDSMONITORS

Voor verschillende afdelingen worden

Elke 2 jaar wordt de gezondheid van de inwoners van de regio

nu overzichten gemaakt met informatie

Gelderland-Zuid in kaart gebracht doordat een grote groep

over de laatste stand van zaken. Deze

mensen een vragenlijst invult. Deze gezondheidsmonitors houden

overzichten zijn nodig om meer

we onder volwassenen, ouderen en kinderen. Team Gezonde

informatiegestuurd te kunnen werken.

Kennis heeft in 2021 de uitkomsten van de gezondheidsmonitor

In samenwerking met Veilig Thuis is

2020 gepresenteerd. Meer dan 21.500 volwassenen en ouderen

bijvoorbeeld een landelijk overzicht

deden mee aan dit onderzoek. De uitkomsten staan in 2 e-magazines:

ontwikkeld om de chatfunctie te volgen.

de Volwassenmonitor en de Ouderenmonitor.

En er is een overzicht dat de experts van

Verder zijn dit jaar gegevens verzameld voor de Kindmonitor en

Veilig Thuis altijd inzicht geeft in de

een extra Jeugdmonitor in het voortgezet onderwijs. Dit deden we

meldingen van dat moment.

om inzicht te krijgen in het effect van corona op jongeren. De uitkomsten komen in 2022.

TIJDELIJK HUISVERBOD

VEILIG THUIS

Een dader van huiselijk geweld kan een Tijdelijk Huisverbod (THV) krijgen om te zorgen dat de situatie niet uit de hand loopt. Hij of zij mag dan 10 dagen niet thuis komen en geen contact zoeken met de partner of de kinderen. In 2021 zijn 54 THV’s

“Bij het tijdelijk huisverbod is de samenwerking met de hulpofficier van justitie – de HOVJ – erg belangrijk. Stel dat er iemand is meegenomen naar het politiebureau en er is een screening THV nodig. Dan ga ik samen met de HOVJ naar de cel om met de dader te praten en naar het gezin. Na de gesprekken zetten we alle risico’s op

gegeven.Veilig Thuis heeft in 2021 verschillende bijeenkomsten over het tijdelijk huisverbod georganiseerd voor de wijkteams, de HOVJ’s en de ambtenaren Integrale Veiligheid. De

een rij. We vergelijken met elkaar wat we ervan vinden. De HOVJ neemt mijn advies

samenwerking met de hulpofficieren is

mee in het besluit of de geweldpleger wel of niet uit huis wordt geplaatst. De

intensiever geworden.

burgemeester neemt dat besluit officieel. Omdat we zo nauw samenwerken, zijn de HOVJ en ik het bijna altijd met elkaar eens. Het is een heel natuurlijk proces.”

Jelske van Leeuwen, Specialist THV bij Veilig Thuis

“We zijn getraind om anders te werken: doe wat je moet doen, vraag je af wat waarde toevoegt en sluit af wat je af kunt sluiten. Zo doe je meer. Het heeft ons duidelijk gemaakt wat we wel

WACHTLIJSTVRIJ WERKEN BIJ VEILIG THUIS

en niet moeten doen. We deden eerst meer dan onze taak was, gingen zelf helpen. Maar daar zijn anderen veel beter in. De meldingen en onderzoeken naar kindermishandeling en huiselijk geweld doen we nog steeds; alleen de manier van werken is speciaal voor Veilig Thuis geworden. We maken een inschatting van de veiligheid en leggen contact met de wijkteams. Die kunnen dan de leiding nemen en hulp

Veilig Thuis werkte in 2021

inschakelen. We reageren nu beter en sneller op nieuwe meldingen. Eind

samen met een extern bureau

2021 was de verdeellijst bijna leeg. En nu is het de kunst om die lijst kort

aan een betere doorstroom van het

te hoúden. Daar werken we met elkaar aan. Wat de mensen ervan

werk. Het is ze gelukt om hun taken

merken? Ze krijgen sneller contact met ons en als er hulp nodig is,

veel vaker binnen de afgesproken tijd

kan die sneller starten.”

te doen. Er was elke week overleg om bij te sturen. Eind 2021 waren de werkvoorraden weggewerkt. Het team is er trots op dat er geen wachtlijst meer is.

Rik Plakke Teammanager Veilig Thuis

COLOFON FOTOGRAFIE TEKST EN COÖRDINATIE

VORMGEVING

Goedele Monnens

De Taalfactor

Reclamebureau Vormgave

Linda Verweij, Unsplash

HOME

GGD Gelderland-Zuid

RESULTATEN

Jaarverslag 2021

JAARVERSLAG 2021

Inhoudsopgave

HOOFDSTUK 5 JAARREKENING

RESULTATEN

5.1

Balans per 31 december 2021

5.2

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar

HOOFDSTUK 1 CORONABESTRIJDING HOOFDSTUK 2 RESULTATEN GGD-BREDE PRODUCTEN

5 11

5.3

Grondslagen van resultaatbepaling en waardering

5.4

Toelichting op de balans

5.5

Toelichting baten en lasten

5.6

Specifieke uitkeringen (SiSa)

2.1 Publieke Gezondheid bij crises en rampen

12

5.7

Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen (WNT)

2.2 Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA)

13

5.8

Taakvelden

5.9

Opgave meerkosten corona 2021

HOOFDSTUK 3 RESULTATEN PER WERKVELD

16

5.10 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

HOOFDSTUK 6 BIJLAGEN

3.1 Algemene Gezondheidszorg

17

3.2 Jeugdgezondheidszorg

23

3.3 Gezond Leven

27

6.1

Begrotingswijzigingen

3.4 Bijzondere Zorg

32

6.2

Geplande en gerealiseerde investeringen

3.5 Veilig Thuis

35

6.3

Afname Mook en Middelaar

6.4

Afrekening huisvesting locaties Jeugdgezondheidszorg

6.5

Organogram GGD Gelderland-Zuid

6.6

Bijdrage per gemeente gespecificeerd

6.7

Dienstenoverzicht Veilig Thuis

6.8

Beleidsindicatoren

6.9

Overzichten naar thema’s

JAARSTUKKEN (APART DOCUMENT) HOOFDSTUK 4 PARAGRAFEN 4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

6.10 Verantwoording subsidies op basis van voorschotten

4.2

Onderhoud kapitaalgoederen

6.11 Bestuur en vaststelling jaarrekening

4.3

Financiering

4.4

Interne dienstverlening

4.5

Verbonden partijen

HOOFDSTUK 7 VERKLARING VAN AFKORTINGEN

2 / 39

JAARVERSLAG 2021

OEKRAÏNE

LEESWIJZER

Op het moment van schrijven groeit de vluch-

samen met de gemeenten te organiseren.

telingenstroom uit Oekraïne. De impact op de

De GGD zal de publieke gezondheidszorg

jaarrekening 2021 is nihil. Voor 2022 en

voor deze groep uitvoeren, maar de exacte rol

daarna kunnen de gevolgen echter fors zijn,

van de GGD is nog niet duidelijk. In financieel

inhoudelijk en financieel. Het Kabinet vraagt

opzicht is alleen bekend dat het Kabinet van

de Veiligheidsregio’s om de opvang van

Rijkswege de kosten die gemaakt zullen

Oekraïense vluchtelingen te coördineren en

worden, integraal zal vergoeden.

Wat doet de GGD?

Dit jaarverslag geeft een overzicht van de

GGD Gelderland-Zuid is de gemeentelijke gezondheidsdienst voor: Berg en Dal, Beuningen, Buren,

behaalde resultaten in het jaar 2021. Leidend

Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas

voor deze resultaten zijn de doelstellingen

en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Ook voor Mook en Middelaar verzorgen wij enkele diensten.

zoals die in de programmabegroting 2021 zijn geformuleerd. Deze programmabegroting is

Als verlengstuk van deze gemeenten werken wij aan publieke gezondheid. Onze hoofdtaak is:

opgesteld in lijn met onze meerjarenstrategie

het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van inwoners van alle leeftijden

2020-2023 en is vastgesteld door het

(-9 maanden tot 100+). Speciale aandacht gaat hierbij uit naar kwetsbare groepen. Onze

Algemeen Bestuur. Het eerste hoofdstuk gaat

dienstverlening organiseren we zo laagdrempelig mogelijk en in samenwerking met gemeenten

over de coronabestrijding; deze opgeschaalde

en partners in de zorg, het onderwijs, welzijn en veiligheid.Ons takenpakket is divers. Naast taken

infectieziektebestrijdingstaak stond centraal

op het gebied van gezondheidsbescherming, gezondheidsmonitoring, publieke gezondheid bij

in 2021. Het tweede hoofdstuk gaat over

rampen en crises en toezichthouden, voeren we de jeugdgezondheidszorg, OGGZ, Veilig Thuis,

onze GGD-brede producten. In het derde

gezondheidsbevordering en forensische geneeskunde uit.

hoofdstuk zoomen we per werkveld in op de behaalde resultaten. In het onderdeel

De meeste GGD-taken liggen vast in de Wet publieke gezondheid. Andere relevante wetten voor

Jaarstukken vindt u informatie over de

de taken die wij uitvoeren, zijn: de Wet kinderopvang, Wet op de lijkbezorging, Jeugdwet en

bedrijfsvoering, de jaarrekening en diverse

Wet maatschappelijke ondersteuning.

bijlagen met aanvullende gegevens, zoals cijfers per gemeente.

3 / 39

JAARVERSLAG 2021

Voorwoord Ook 2021 stond in het teken van de

of wijk. Het gemeenteteam is aanspreekpunt

coronabestrijding. We startten het jaar

voor gemeenten en netwerkpartners en zorgt

hoopvol met de eerste grootschalige

voor lokaal maatwerk.

vaccinatiecampagne. De ontwikkelingen en de opkomst van virusvarianten vroegen om

Het monitoren van de gezondheid van de

maximale flexibiliteit. In het jaarverslag geven

bevolking is een belangrijke taak van de GGD.

we aandacht aan de inspanning die dit heeft

Door het opzetten van nieuwe dashboards,

gekost en aan de geleverde prestaties.

in 2021 onder meer voor Bijzondere Zorg, ontstonden nieuwe inzichten. We werken

Uiteraard gingen ook onze andere, reguliere

ernaartoe dat deze gegevens ook periodiek

taken door, soms in aangepaste vorm. Hier en

beschikbaar zijn voor onze samenwerkings-

daar is zelfs een inhaalslag gemaakt; zo waren

partners. Op die manier kunnen we, samen

er inhaalspreekuren RVP voor kinderen van

met partners, steeds beter inspelen op wat

4-18 jaar. Dit jaar zijn weer alle kindercentra

nodig is in de samenleving.

geïnspecteerd. Daarnaast was er ruimte voor

Samen inzetten op gezond en veilig

verdere ontwikkeling van de dienstverlening.

opgroeien, vitaal ouder worden en sociale

Zoals verbeterde doorlooptijden van Veilig

verbinding: dat wordt de komende jaren

Thuis en verdere professionalisering op het

belangrijker dan ooit. De resultaten in dit

gebied van ouderenmishandeling en

jaarverslag laten zien waar we samen toe in

eergerelateerd geweld.

staat zijn. Voor een aantrekkelijk overzicht van de highlights van 2021 verwijs ik u naar

Vanuit onze meerjarenstrategie 2020-2023

het beknopte publieksjaarverslag.

investeren we nadrukkelijk in netwerken en lokaal partnerschap. Dat heeft in 2021

Ik wens u veel leesplezier.

geresulteerd in de ontwikkeling van gemeenteteams. GGD’ers van verschillende

Dr.ir. Moniek Pieters

afdelingen werken hierin samen om optimaal

Directeur Publieke Gezondheid

aan te sluiten bij de behoeften van gemeente

GGD Gelderland-Zuid

4 / 39

HOOFDSTUK 1

Coronabestrijding 5 / 39

JAARVERSLAG 2021

1. Coronabestrijding De bestrijding van het coronavirus heeft in 2021 veel gevraagd van GGD

WERKZAAMHEDEN CORONABESTRIJDING

Gelderland-Zuid. De aanvullende (crisis)organisatie voor de

Dit waren de werkzaamheden door de GGD ten behoeve van de

coronabestrijding is flexibel en schaalbaar opgezet. Op piekmomenten is

coronabestrijding:

opgeschaald tot meer dan 1.000 medewerkers, voor een belangrijk deel door inzet van externe medewerkers. Eind december 2021 hebben we extra

1.

opgeschaald om versnelling van de boostercampagne mogelijk te maken.

Kernactiviteiten IZB (inhoudelijke beleidsregie, afstemming RIVM, GGD GHOR Nederland en GGD’en Oost Nederland, etc.).

Naast het uitgebreide team coronabestrijding zijn daarbij ook veel

2.

Telefoonlijn voor vragen van het publiek.

reguliere GGD-medewerkers ingezet. Daarnaast heeft Defensie met een

3.

Telefoonlijn voor vragen van professionals.

groot team van de Luchtmobiele brigade en ook zorgpersoneel van de

4.

Inrichten en bemensen testlocaties in Nijmegen (4, inclusief L-locatie

omliggende ziekenhuizen extra bijstand verleend.

in Lent), Wijchen, Tiel, Culemborg en Zaltbommel. 5.

REGIEFUNCTIE

Testorganisatie voor mobiele testen (testen op locatie bij uitbraken, etc).

Het kernteam Infectieziektebestrijding (IZB) heeft een regiefunctie op

6.

Registratie positief-geteste personen.

inhoudelijke taken binnen de coronabestrijding en voert haar reguliere

7.

Bron- en contactonderzoek (BCO).

taken uit op het gebied van de niet-coronagerelateerde meldingen.

8.

Advisering infectiepreventie (hygiëne-adviezen bij uitbraken, op GGD-locaties en overige instellingen zoals AZC’s).

9.

Advisering zorgorganisaties en andere clusters (corona clusterteam).

10. Advisering Onderwijs (corona scholenteam).

526.907

coronatesten uitgevoerd

11. Inrichten en bemensen vaccinatielocaties in Zaltbommel, Culemborg, Tiel, Wijchen (2), Heumen en Nijmegen (2). 12. Datamanagement, bijvoorbeeld van vaccinatiegraad, in samenwerking met het programma OIA.

78.058 positieve uitslagen (besmettingen) verwerkt, ook van testen elders en in zorginstellingen

13. Facilitair, inclusief locatiebeheer en logistiek van beschermingsmaterialen, testmaterialen, vaccinatiematerialen, etc. 14. Roostering en planning. 15. Communicatie. 16. Crisisoverleg en afstemming crisisorganisatie Veiligheidsregio (RBT, ROT, etc.).

6 / 39

JAARVERSLAG 2021

AANPAK VACCINATIES

het testbeleid, de beschikbaarheid van zelftesten, de effecten van

De vaccinaties in Gelderland-Zuid gingen op 15 januari 2021 van start in

vaccinaties en de opkomst van virusvarianten. De testcapaciteit in

Wijchen. Daarvoor is een aparte corona-vaccinatieorganisatie

Gelderland-Zuid is op geleide hiervan steeds aangepast. Eind 2021 heeft

opgebouwd, inclusief aparte locaties. Ook kwam er een coördinatieteam

Defensie steun verleend aan het team coronabestrijding om de testcapa-

waarvoor extra personeel is geworven en opgeleid. Voor de kwaliteits-

citeit versneld te kunnen uitbreiden. Waar nodig hebben we de basisca-

borging is een apart team opgezet plus een apotheker. De piek van de

paciteit voor het testen aangevuld met mobiele testmogelijkheden.

1e en 2e vaccinaties lag in juni en juli. Daarna is maximaal ingezet op het vaccineren van moeilijk bereikbare doelgroepen en fijnmazig vaccineren, onder andere door de organisatie van een regiotour. Met een bus trok het vaccinatieteam van de GGD door de regio en bezocht wijken met een lagere vaccinatiegraad. Deze regiotour duurde 2 maanden en trok bijna dagelijks 100-150 inwoners naar de bus om zich alsnog te laten vaccineren.

BOOSTERVACCINATIE Eind 2021 is weer maximaal opgeschaald voor de uitvoering van de boostervaccinatie. Hiervoor is naast het corona vaccinatieteam extra personeel vanuit het team coronatesten, zorgpersoneel van de omliggende ziekenhuizen en regulier GGD-personeel ingezet. Ook Defensie heeft extra bijstand verleend. Daarnaast waren er meerdere initiatieven om de vaccinatiegraad te verhogen. Zo is er een speciaal prikangstspreekuur opgezet. Met inzet van onder meer een VR-bril en een hulphond is de angst van mensen zover afgenomen dat zij het toch aandurfden om een coronavaccinatie te krijgen.

BRON- EN CONTACTONDERZOEK (BCO) EN CALLCENTER

We hebben niet-mobiele thuiswonenden hun boosterprik aan huis

De teams BCO en Callcenter hebben 7 dagen per week gezorgd voor:

gegeven en bewoners van zorginstellingen (zonder medische dienst) in

•

AANPAK CORONATESTEN

zorgvuldige communicatie met inwoners en instellingen over besmettingen,

de eigen zorginstelling. Hierbij hebben huisartsen ons ondersteund. •

analyse van clusters en advisering daarover,

•

het beantwoorden van vragen van inwoners en organisaties.

De behoefte aan coronatesten en de opdracht vanuit VWS wisselden

Ook is veel inzet geleverd om er voor te zorgen dat inwoners bij proble-

voortdurend. Deze variatie hing samen met het aantal besmettingen,

men met registreren toch een geldig digitaal coronacertificaat kregen.

7 / 39

JAARVERSLAG 2021

VOORTDUREND SCHAKELEN De (deel)taken voor coronabestrijding zijn continu doorontwikkeld en op- en afgeschaald, afhankelijk van de wisselende behoefte, nieuwe (landelijke) richtlijnen en (landelijke) beleidsinstructie. Kern hiervan is het basis IZB-team en het AGZ-management, aangevuld met een aparte organisatie voor coronabestrijding, inclusief dedicated teams voor coronataken op het gebied van HRM, facilitair, planning & roostering en applicatiebeheer.

KOSTEN GEDEKT DOOR HET RIJK De kosten voor de coronabestrijding, als gevolg van de hoge GGD-inzet voor testen, bron- en contactopsporing, vaccineren en alle andere taken als gevolg van actuele richtlijnen worden door het Ministerie van VWS gedekt. In het najaar zijn daar de extra kosten voor coronabestrijding voor de COA-noodopvang Heumensoord (gemeenten Heumen en Nijmegen) bijgekomen. Op Heumensoord werden zo’n 1.000 Afghaanse

De 3e prik betreft hen die om een of andere reden een 3e prik nodig hadden om volledig gevaccineerd te zijn. Het gaat om de prikken gezet in onze regio (dus door ons gezet). Dit kunnen dus ook mensen zijn die in een andere regio wonen.

vluchtelingen tijdelijk opgevangen.

8 / 39

JAARVERSLAG 2021

9 / 39

JAARVERSLAG 2021

10 / 39

Op de foto bekijkt een vrouw de vaccinatie strategie

HOOFDSTUK 2

Resultaten GGD-brede producten 11 / 39

JAARVERSLAG 2021

2.1 Publieke Gezondheid bij crises en rampen Naast de reguliere publieke gezondheidstaken heeft de GGD ook taken in ramp- en crisissituaties. Het gaat dan om situaties waarbij de publieke gezondheid bedreigd wordt. Bij rampen en crises zijn wij verantwoordelijk voor vier processen: medische milieukunde (MMK), infectieziektebestrijding (IZB), gezondheidsonderzoek na ongevallen en rampen (GOR) en psychosociale hulpverlening (PSH). De GGD heeft een actueel integraal crisisplan en is voorbereid op een crisis of ramp door oefeningen, trainingen en opleidingen, zij het in aangepaste vorm door de coronapandemie.

URGENTE SITUATIES De crisiscoördinator van GGD Gelderland-Zuid is in 2021 voor 13 urgente situaties opgeroepen. Deze oproepen hebben niet geleid tot activeren van het crisisplan. De meldingen zijn regulier opgepakt.

PIKETFUNCTIES

De coronacrisis leidde tot een langdurige opschaling binnen de GGD en

In 2021 hebben we de piketfuncties voor de VRGZ-/GHOR-crisisorgani-

tot het formeren van een crisisteam. Vanaf 2 maart 2020 is hiervoor het

satie gerealiseerd en ingevuld. Afspraken hierover zijn gemaakt in de

integrale crisisplan geactiveerd. De opgeschaalde situatie is eind 2021

regio-overeenkomst Publieke Gezondheid tussen GHOR Gelderland-Zuid

nog steeds van toepassing.

en GGD Gelderland-Zuid. De inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS) is gebaseerd op afspraken hierover tussen de

OPLEIDEN, TRAINEN, OEFENEN

GGD’en in Oost-Nederland die in 2021 nog steeds golden.

Door de coronacrisis hebben we het jaarlijkse plan voor het opleiden, trainen en oefenen (OTO) van medewerkers in opgeschaalde situaties,

PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING BIJ INCIDENTEN

niet volledig kunnen uitvoeren. Een extern bureau heeft de opdracht

De Psychosociale Hulpverlening bij incidenten (PSHi) is een facultatieve

gekregen om de opgedane ervaring vanuit de coronapraktijk te

taak. Als GGD-inzet wordt gevraagd, wordt deze naar de betreffende

evalueren. Waar mogelijk gebruiken we deze input voor aanpassing

gemeente(n) gefactureerd. In 2021 is in totaal vier keer een beroep

en verbetering van het integrale crisisplan en opleidingsplan 2022.

gedaan op de GGD voor ondersteuning bij PSHi-casussen.

12 / 39

JAARVERSLAG 2021

2.2 Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA) Binnen het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) verzamelen,

GGD’en in het land ingezet om in een totale reeks van tot nu toe 17 me-

bestuderen en vergelijken wij gegevens over de gezondheid van inwoners

tingen sinds april 2020 het welbevinden van de bevolking, de navolging

uit Gelderland-Zuid. We analyseren ook de factoren die hiermee kunnen

van gedragsmaatregelen en de determinanten om te voldoen aan die

samenhangen. We kunnen over een breed terrein gezondheidsgegevens

gedragsmaatregelen in kaart te brengen.

verzamelen, verbinden en duiden.

DATA-ANALYSE DEMENTIE Dat komt doordat we onze data-expertise doorontwikkelen en doordat we

Vanuit een ZonMw-voucher (Juiste Zorg op de Juiste Plek) is in samen-

aansluiten op diverse databronnen. De informatie die uit de analyses voort-

werking met Netwerk-100 een analyse van risicofactoren voor crisissitua-

vloeit, versterkt onze advisering en uitvoering binnen de (lokale) gezond-

ties bij personen met dementie gemaakt. Naast een inhoudelijke analyse

heidspreventie.

zijn beschikbare databronnen binnen de keten geïnventariseerd en mogelijke datakoppelingen tussen de bronnen bekeken. Het gaat onder

CORONACIJFERS

meer om het registratiesysteem van zorgtrajectbegeleiders Dementie,

Met het team coronabestrijding hebben we de data geanalyseerd,

het Huisarts Informatie Systeem (HIS) van Academisch Huisartsen Net-

waarmee een completer beeld ontstaat over de uitbraak van corona en

werk Nijmegen, data van het Bureau Crisistoewijzing Intramuraal (BCI),

over de vaccinatiestatus van de bewoners in ons werkgebied. Dit heeft

de GGD Gezondheidsmonitor en de database van DementieNet.

geresulteerd in drie rapportages. Wekelijks zijn in een multidisciplinair

Er is onderzocht hoe vaak crisisopnames voorkomen en wat risicofac-

overleg de coronacijfers besproken en aandachtspunten uit de lokale

toren voor een crisisopname zijn. Per jaar wordt 32% van de mensen

dashboards geduid.

met dementie in crisis opgenomen. Suikerziekte, vallen, ondervoeding,

Daarnaast wordt meerdere keren per week met het BCO-team (Bron- en

dwalen en gedragsproblemen verhogen de kans op een crisis. Dit laat

Contactonderzoek) gekeken naar de data over de positieve testen om te

zien dat samenwerking met fysiotherapeut, ergotherapeut en diëtist

controleren of alle mogelijke clusters opgemerkt zijn.

belangrijk is.

In het kader van de bestrijding van corona, zijn op verzoek van de ge-

Vergelijking van de data uit het registratiesysteem van zorgtrajectbege-

meenten overzichten gemaakt over bijvoorbeeld de uitbraak van corona

leiders Dementie en de twee systemen voor huisartsen liet zien dat deze

in de eigen gemeente of de vaccinatiestatus op wijkniveau.

elkaar op veel gebieden aanvullen maar dat onderlinge uitwisseling nog te wensen overlaat.

PANELONDERZOEKEN De coronacrisis heeft het panel-onderzoek extra belangrijk gemaakt. Samen met de gedragsunit van het RIVM worden de panels van alle

13 / 39

JAARVERSLAG 2021

14 / 39

JAARVERSLAG 2021

OVERZICHTCIJFERS JEUGD In afstemming met JGZ-professionals zijn eerste rapportages gemaakt met inzichten op het gebied van productie, planning en beleid. Ze geven een goed beeld van de nog te plannen en de gerealiseerde contactmomenten en geven een dynamisch inzicht over hoe het met de jeugdigen uit onze regio gaat. Deze rapportages worden wekelijks geactualiseerd en structureel gedeeld met een aantal professionals binnen de GGD.

ONDERSTEUNING ANDERE AFDELINGEN Voor verschillende afdelingen is gestart met het maken van accurate en realtime inzichten die nodig zijn om meer informatiegestuurd te kunnen werken. De cijfers zoals we die structureel inzichtelijk maken dienen als input voor de OGGz-monitor, waarbij we via de inzet van ZorgTTP samen met andere partijen een integraal inzicht gaan maken. In samenwerking met Veilig Thuis is een aantal dashboards ontwikkeld. Het gaat onder meer om een landelijk dashboard voor het monitoren van de chatfunctie en een dashboard dat professionals continu inzicht geeft in hun onderhanden werk en dat helpt bij wachtlijstvrij werken.

VERBINDEN DATA KETENPARTNERS DASHBOARD DELEN

Er is een inventarisatie gestart om een regionaal beeld te maken van

De applicatie Tableau is doorontwikkeld zodat het nu mogelijk is om op

jeugdhulpgebruik binnen ons werkgebied. Landelijke cijfers laten zien

een veilige manier dashboards te delen met collega’s binnen en buiten

dat 1 op de 8 jeugdigen een vorm van jeugdhulp ontvangt. We gaan

de GGD.

regiobreed op zoek naar handelingsperspectieven voor gerichte

Voor de taak Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang (CTMO van

interventies om de inzet van jeugdhulp waar mogelijk te verminderen.

Bijzondere Zorg) delen we sinds kort een dashboard met de betrokken

Hiervoor stemmen we momenteel met gemeenten af hoe we op een

professionals binnen de GGD en beleidsmedewerkers van centrumge-

veilige manier tot een gezamenlijk beeld kunnen komen.

meente Nijmegen. Op deze manier krijgt het team Centrale Toegang de werkprocessen en registratiedata goed in beeld waardoor ze tijdig bij kunnen sturen; daarnaast krijgen de beleidsmedewerkers van de gemeente Nijmegen structureel inzicht in de uitvoeringscijfers van deze nieuwe taak.

15 / 39

HOOFDSTUK 3

Resultaten per werkveld 16 / 39

JAARVERSLAG 2021

3.1 Algemene Gezondheidszorg De afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) combineert de volgende

meldingsplichtige infectieziekten stabiel gebleven. Het aantal niet

taakgebieden: het voorkómen en bestrijden van infectieziekten en tuber-

meldingsplichtige ziekten is fors toegenomen. Zie de tabel.

culose, reisvaccinaties, seksuele gezondheidszorg, technische hygiënezorg,

De GDD monitort de vaccinatiegraad van het RVP. De rapportages

forensische geneeskunde en medische milieukunde. Ook het toezicht op

over de vaccinatiegraad in 2021 zijn met gemeenten, huisartsen en

kinderopvang en Wmo-voorzieningen zijn taken van de afdeling AGZ.

verloskundigen in onze regio gedeeld.

PREVENTIE EN BESTRIJDING VAN INFECTIEZIEKTEN

OVERZICHT VAN INFECTIEZIEKTEN NAAST DE CORONABESMETTINGEN

Zie voor de resultaten van de coronabestrijding hoofdstuk 1.

REIZIGERS EN VACCINATIES 2021 kende veel reisbeperkingen. De behoefte aan advisering en vaccinatie van reizigers was daardoor zeer beperkt. De medewerkers van het team Reizigers en vaccinaties zijn in 2021 gedeeltelijk ingezet bij de coronavaccinaties. Met steun van GGD Gelderland-Zuid is de landelijke website https://

TOP 5 MELDINGSPLICHTIGE INFECTIEZIEKTEN

www.vaccinatiesopmaat.nl live gegaan. Op deze site kunnen inwoners terecht voor vragen over of afspraken voor vaccinaties die buiten het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) vallen, maar die zij om diverse gezondheidsredenen toch willen ontvangen. Inwoners die in het kader van een beroepsrisico een vaccinatie wilden ter voorkoming van infectieziekten konden in 2021 ook bij de GGD terecht.

MELDINGEN INFECTIEZIEKTEN In 2021 is het aantal coronabesmettingen enorm gestegen. In vergelijking met 2020 is het aantal niet-coronagerelateerde

17 / 39

JAARVERSLAG 2021

AANTAL ART. 26 MELDINGEN BINNEN INSTELLINGEN* Kinderopvang

156

Onderwijs (basis)

18

Langdurige zorg (intramuraal)

11

Asielzoekerscentra

2

*melding van ongewoon aantal infectieziekten bij kwetsbare groepen, Wpg art. 26

ANTIBIOTICARESISTENTIE GGD Gelderland-Zuid is actief betrokken bij het Gelders zorgnetwerk voor infectiepreventie GAIN. De ambitie van GAIN is regionale zorgprofessionals uit alle lagen van de zorg met elkaar verbinden zodat de kennis beter gedeeld wordt, met als doel om verspreiding en ontstaan van infecties te voorkómen. Ook in 2021 heeft de GGD hieraan meegewerkt door bijvoorbeeld huisartsen en verzorgingsinstellingen te scholen op het gebied van infectiepreventie.

TUBERCULOSEBESTRIJDING Het aantal patiënten met acute tuberculose (19) is toegenomen ten

HYGIËNE-INSPECTIES

opzichte van 2020 (10). Dit komt overeen met de landelijke trend

In het najaar zijn alle seksinrichtingen in Gelderland-Zuid geïnspecteerd.

waarbij in 2020 door corona een daling was van TBC meldingen. Het

Er is een contract afgesloten met een VVT-instelling voor de inzet van

aantal patiënten met een latente tuberculose is ongeveer hetzelfde

een deskundige infectiepreventie voor Rivierenland. Daarnaast is een

gebleven (40). Voor de optimalisering van TBC-bestrijding zijn landelijke

begin gemaakt met inspecties in grootkeukens. Door de landelijke

voorstellen gedaan. Samen met de 2 andere Gelderse GGD’en is hiervoor

maatregelen in verband met corona zijn grootschalige evenementen

in onze regio een pilot gestart die in 2022 een vervolg krijgt.

niet doorgegaan.

BESMETTINGEN TUBERCULOSE

TOEZICHT TATTOO EN PIERCING In 2021 zijn alle binnengekomen aanvragen voor een vergunning voor tatoeëren en piercen, inclusief permanente make-up, afgehandeld. In totaal zijn 54 vergunningen verleend.

SEKSUELE GEZONDHEIDSZORG CONSULTEN Het aantal uitgevoerde consulten seksuele gezondheid was door de coronapandemie opnieuw lager dan in de jaren voor 2020. In totaal zijn er 4561 consulten uitgevoerd. Het soa-vindpercentage was 23%, hetzelfde als in 2020. Dit is volgens verwachting omdat er zeer beperkt consulten konden worden uitgevoerd. Onze PrEP-zorg kon in 2021 wel gewoon doorgaan.

18 / 39

JAARVERSLAG 2021

CONSULTEN EN SOA-VINDPERCENTAGE

bij de GGD voor een intensieve begeleiding. Daarnaast hebben de aandachtsfunctionarissen en hun collega-professionals met een veelvoud

Seksuele gezondheid 4.561 SOA-consulten

van personen gesprekken gevoerd. Door voortzetting van de landelijke ondersteuning en financiële ondersteuning per regio kunnen we het programma in 2022 verder uitrollen.

(met een vindpercentage van 23%)

1.065 SOA’s gevonden

SEKSWERKERS Er is opnieuw samengewerkt met de ervaringsdeskundige sekswerk van

318

Seksualiteitsconsulten

Top 3 onderwerpen in deze consulten:

1.

Anticonceptie

2.

Onbedoelde zwangerschap

3.

Seksueel geweld

de afdeling Bijzondere Zorg. Via internetveldwerk is zij een vraagbaak voor de doelgroep. In het najaar van 2021 zijn ook de outreachactiviteiten, voorlichting en Hepatitus B-vaccinatie voor sekswerkers weer opgepakt. In totaal zijn er 11 sekswerklocaties bezocht.

VROUWELIJKE GENITALE VERMINKING (VGV) De GGD kent een VGV-nazorgspreekuur. In een coproductie met Pharos en de Federatie Somalische Associaties Nederland is een voorlichtings-

PREVENTIE JEUGD EN JONGEREN

film gemaakt over het nazorgspreekuur voor deze doelgroep. De samen-

Het Expertiseteam Seksuele Gezondheid heeft 13 scholen ondersteund

werking met het netwerk van sleutelpersonen is voortgezet. In 2021 zijn

die met het thema Relaties, Seksualiteit en Diversiteit aan de slag

3 intervisiebijeenkomsten met sleutelpersonen gehouden.

wilden. De ondersteuning sloot aan bij de behoefte van de school op dit thema. Er zijn leerkrachten en docenten getraind en ouderavonden

ONDERSTEUNINGSGESPREKKEN

georganiseerd. Hierbij wordt nauw samengewerkt met JGZ en de

Het aantal ondersteuningsgesprekken bij onbedoelde zwangerschap was

gezondheidsmakelaars School & Jeugd van de afdeling Gezond Leven,

dit jaar iets lager dan afgelopen jaren. Vooral in de eerste helft van 2021

die het contact onderhouden met de scholen en zorgen voor

waren er minder gesprekken. In de tweede helft van het jaar nam het

implementatie en borging van het thema seksuele vorming op school.

aantal weer toe tot normale aantallen. Er zijn in totaal 36 gesprekken gevoerd.

NU NIET ZWANGER (NNZ) Ondanks de coronapandemie krijgt Nu Niet Zwanger steeds meer een

SEKSUELE GEZONDHEID OOST-NEDERLAND

plek in gemeenten. Er zijn inmiddels 5 gemeenten aangesloten en 61

Als coördinerende GGD voor de regio Oost-Nederland is de ASG-taak

aandachtsfunctionarissen (25 in 2020), die werken bij 22 verschillende

uitgevoerd in overeenstemming met het jaarlijkse subsidieprogramma,

ketenpartners in Gelderland-Zuid. Sinds de start van het

gefinancierd door VWS. De uitvoering van de PrEP-pilot die medio 2019

NNZ-programma eind 2017 zijn er in totaal 247 personen aangemeld

is gestart met subsidie van VWS wordt door onze GGD gecoördineerd.

19 / 39

JAARVERSLAG 2021

Op het gebied van communicatie, voorlichting en gezondheidsbevorde-

toegenomen. Dit heeft geleid tot een toename van het aantal adviezen

ring werken de vijf GGD’en zoveel mogelijk samen. De kwaliteitseisen

vanuit team Gezondheid en Milieu. Daarnaast blijft binnenmilieu-

zijn periodiek geëvalueerd en geactualiseerd op basis van de landelijke

problematiek (temperatuur, vocht en schimmel) een belangrijk thema

richtlijnen. Medisch-inhoudelijke zaken zijn onderling afgestemd om

voor het team Gezondheid en Milieu.

de uniformiteit van de uitvoering te bevorderen. Door deze inzet is de afstemming tussen de landelijke aansturing van ASG en de regionale

OMGEVINGSWET

uitvoering geborgd, zijn de regionale plannen c.q. subsidieaanvragen

In het kader van de voorbereidingen op de Omgevingswet (naar

tot stand gebracht en heeft verantwoording over uitvoering in Oost-

verwachting per 1 januari 2023 in werking) is de GGD aangesloten bij

Nederland plaatsgevonden. VWS en RIVM hebben deze plannen en

diverse bijeenkomsten waarin alle gemeenten van onze regio

verantwoording goedgekeurd en vastgesteld.

vertegenwoordigd zijn. Doel is om meer inzicht te krijgen in welke rol de gemeente ziet voor de GGD binnen de Omgevingswet. Hiervoor zijn

MEDISCHE MILIEUKUNDE

procesafspraken gemaakt met de Omgevingsdiensten in de regio. Daarnaast zijn de eerste overleggen met gemeenten gestart over wat zij van ons verwachten. De financiering hiervan is voorlopig facultatief.

ENERGIETRANSITIE EN KLIMAAT Het team Gezondheid en Milieu adviseert burgers, instanties en gemeenten over gezondheidsrisico’s door milieublootstellingen. In 2021

TOEZICHT EN HANDHAVING KINDEROPVANG

speelden kwesties rondom de energietransitie en klimaatverandering. De opmars van windmolens en andere bronnen van duurzame energie

WETTELIJKE VERPLICHTINGEN

roept vragen en ongerustheid op bij burgers en gemeenten. Door de

Ondanks de coronacrisis is – onder meer door grote inzet van de

klimaatverandering kunnen hitteperiodes vaker voorkomen, wat

toezichthouders en door vroegtijdige inzet van extra toezichthouders -

gezondheidsrisico’s voor kwetsbaren met zich meebrengt. De

100% van alle kindercentra geïnspecteerd (554 locaties). De door de

ontwikkelingen van 5G, hoogspanningslijnen en gebruik van

gemeente gewenste steekproef bij gastouders, variërend van 5 tot 20%,

bestrijdingsmiddelen in fruitteelt waren ook in 2021 actueel.

is volledig uitgevoerd. De door 5 gemeenten gewenste intensivering van het toezicht gastouderopvang is bijna geheel uitgevoerd.

LUCHTKWALITEIT Er is er altijd veel maatschappelijke en beleidsmatige aandacht voor

INSPECTIES

luchtkwaliteit. In 2021 ging dat met name om de verontreiniging door

De coronacrisis is op diverse aspecten van invloed geweest. Toezichthou-

houtstook, verkeer op A2 en A50, en emissies van industrie. Het rijk

ders werden gedeeltelijk ingezet in de coronaorganisatie. We hebben