26006.05 - Bijlage B - Logboek Maatschappelijk Draagvlak

Tegelijkertijd wordt gemist dat raadsleden actief aanwezig zijn bij besprekingen en dat er meer betrokkenheid is bij wijzigingen in regelgeving, zoals APV’s, legesverordeningen en zaalhuur. Er is behoefte aan een gemeente die niet alleen reguleert, maar ook inspireert en stimuleert. Daarnaast wordt benadrukt dat beleid rondom toeristenbelasting zorgvuldig moet worden vormgegeven, in overleg met de betreffende bedrijven. Na de samenvoeging van gemeenten is het bovendien belangrijk dat er een gelijk speelveld ontstaat, met consistente regelgeving en gelijke tarieven voor alle inwoners en ondernemers.

Thema: Kunst & Cultuur Wat gaat goed/ wat willen we behouden De culturele sector in Best en Oirschot wordt gekenmerkt door een rijk verenigingsleven. Activiteiten zoals de atelierroute, het jeugdcircus en carnavalsoptochten trekken veel bezoekers en worden breed gedragen. Ook de historische gebouwen, zoals de Boterkerk, worden gebruikt voor culturele evenementen. De onderlinge verbondenheid van verenigingen en de inzet van vrijwilligers maken dat de cultuur levendig blijft en breed toegankelijk is. 38

Wat kan beter/ aandachtspunten Tegelijkertijd zijn er zorgen over de beschikbaarheid van voldoende vrijwilligers. Steeds vaker komt de organisatie van evenementen op de schouders van een kleine groep terecht, waardoor de druk hoog wordt. Daarnaast is het lastig om betaalbare oefen- en speelruimtes te vinden, vooral voor kleinere verenigingen. Regeldruk en subsidies die verschillen per gemeente maken het voor organisaties ingewikkeld om plannen uit te voeren. Belangrijke ontwikkelingen De regio groeit en internationaliseert, wat kansen biedt om verbinding te maken via verenigingen, cultuur en gezamenlijke platforms. Tegelijk zijn er uitdagingen rondom huisvesting, infrastructuur en vergrijzing, waarbij behoud van groen en identiteit belangrijk blijft. Door samen te werken, van fondsen werven tot het delen van materialen, versterken verenigingen en bedrijven elkaar. Zo ontstaat een toekomstgerichte gemeenschap die geschiedenis en nieuwe inwoners met elkaar verbindt. Toekomstbeeld/ visie Voor ZZP’ers en culturele organisaties is er ruimte om te groeien en betaalbaar te blijven, ondersteund door gemeentelijke faciliteiten zoals schouwburgen en podia. Cultuurplatforms in elke kern kunnen informatie uitwisselen en krachten bundelen, terwijl bestaande voorzieningen behouden en waar mogelijk verbeterd worden.

Goede OV-verbindingen en centraal gelegen sportvelden versterken de samenhang tussen dorpen, zonder hun zelfstandige karakter te verliezen. Brede kunstopleidingen, zoals muziekscholen, dragen bij aan een rijk en divers cultureel aanbod. Eerste stap Samenwerking kan nu al starten door bestaande middelen te inventariseren en elkaar te zien als collega’s in plaats van concurrenten, met ontmoetingen en netwerken zoals ‘Vrienden van kunst en cultuur’. Het delen van kennis en expertise, duidelijke verwachtingen en multifunctionele ruimtes ondersteunen gezamenlijke projecten. Sport en cultuur vragen soms andere voorzieningen, maar authentieke elementen en erfgoed blijven behouden. Met snelle bestuurlijke afstemming en projectleiders kan een gezamenlijke visie op ruimte en activiteiten effectief worden gerealiseerd.

Thema: Bestuur & Dienstverlening Wat gaat goed/ wat willen we behouden Inwoners ervaren de korte lijnen met de gemeente Oirschot als positief en waarderen de toegankelijkheid van het bestuur. In Best zijn voorzieningen zoals de Wmo goed georganiseerd en laagdrempelig bereikbaar. Deze sterke punten zorgen voor vertrouwen en betrokkenheid, en inwoners willen dat deze kwaliteiten behouden blijven in de nieuwe gemeente. 39

Wat kan beter/ aandachtspunten Er moet aandacht zijn voor de verschillende culturen, een nieuwe structuur is hierbij al helpend. Voor de gemeente Oirschot is het daarbij belangrijk dat wet- en regelgeving goed op orde komt. Verder is er geen financiële ondersteuning is voor buurtverenigingen. Daarnaast kan ook de inwonersparticipatie binnen de gemeente verbeterd worden. Belangrijke ontwikkelingen Het harmoniseren van subsidieregelingen, in overleg met verenigingen, is belangrijk, zeker omdat steun voor organisaties zoals scouting hard nodig blijft naast eigen acties. Oirschot en Best krijgen te maken met vergrijzing en druk vanuit ASML. Onderlinge hulp is daarom essentieel. Expats betrekken bij het verenigingsleven biedt kansen, aangezien sommigen hier actief aan willen deelnemen. Toekomstbeeld/ visie Een sterke Wmo en een toegankelijk loket, zoals Bestwijzer, zijn essentieel voor buurtgerichte dienstverlening. Verenigingen moeten inspraak hebben in hun eigen wijk, met aandacht voor voorzieningen voor gehandicapte kinderen, trimtoestellen en een goede verdeling van faciliteiten. Harmonisatie van bestuursprocessen en wijkcontact van ambtenaren zorgen voor participatie en betrokkenheid, terwijl toegankelijke buurthuizen, OV in Beerzen en duurzame kantoorlocaties de leefbaarheid versterken. Flexibele en lokale oplossingen maken de dienstverlening dichtbij en praktisch.

Eerste stap Als eerste stap is het belangrijk dat de verschillen in subsidies en belastingen in kaart worden gebracht en geharmoniseerd. Hierbij is communicatie en participatie ook van belang. Daarnaast moet de gemeente investeren in participatie en communicatie om inwoners actief te betrekken. Reflectie Bij de reflectie op bestuur en dienstverlening valt op dat ondernemers vooral willen weten hoe zij actief kunnen bijdragen en welke rol zij daarin kunnen spelen. Ze zien dat er veel kansen zijn om initiatieven te nemen, maar geven aan dat het belangrijk is om deze durf te stimuleren, zeker bij grotere stappen zoals een mogelijke schaalsprong. Daarnaast is heldere communicatie cruciaal: ondernemers willen duidelijk via de juiste kanalen geïnformeerd worden over hoe en wanneer zij kunnen meedoen.

Thema: Sport Wat gaat goed/ wat willen we behouden

40

Om dubbelingen in voorzieningen te voorkomen is goede afstemming en ondersteuning vanuit de gemeente nodig, met duidelijke handreikingen en een vast aanspreekpunt voor verenigingen. Sportverenigingen verdienen zowel facilitaire als financiële ondersteuning, zodat activiteiten zoals triatlons in meerdere kernen breed kunnen worden aangeboden. Zo wordt samenwerking gestimuleerd en blijft het aanbod divers en toegankelijk voor alle inwoners. Wat kan beter/ aandachtspunten In Oirschot is het contact tussen gemeente en verenigingen beperkt, waardoor kleine verenigingen vaak de dupe zijn en het initiatief vooral vanuit henzelf komt. Verbinding met ambtenaren ontbreekt, en slecht openbaar vervoer belemmert de mobiliteit van inwoners. Particuliere sportaanbieders moeten beter worden meegenomen in vergunningen en beleid, terwijl het onderhoud van accommodaties structureel aandacht vraagt. Verbeterde samenwerking kan de positie van verenigingen en de leefbaarheid in de wijken versterken. Belangrijke ontwikkelingen De komst van expats in de Brainportregio, zoals bij ASML en Defensie, vraagt om meertalige communicatie en voorzieningen die aansluiten bij internationale gezinnen. Verdere druk op sport- en cultuurvoorzieningen vraagt om een evenwichtige verdeling over de hele gemeente, ook in kleinere kernen zoals de Beerzen.

Vrijwilligers behouden en leden binden wordt steeds uitdagender, zeker bij vergrijzing en versnippering van interesses, terwijl het aantal sportende inwoners groeit. Slimme samenwerking en waardering van vrijwilligers zijn cruciaal om aanbod toegankelijk en lokaal te houden. Toekomstbeeld/ visie Toegankelijke sport en beweging voor alle inwoners vraagt om samenwerking tussen verenigingen, bundeling van krachten en professionalisering van besturen. Kleine clubs kunnen elkaar versterken door gezamenlijke inzet en duidelijke overlap in activiteiten, met steun van de gemeente bij ontwikkelingen en faciliteiten. Investeren in goed bereikbare sportvoorzieningen, breedsportaanbod en sportbevordering vanuit scholen houdt de kernen leefbaar en sportief. Zo blijft het verenigingsleven sterk en aantrekkelijk, ook in kleinere kernen. Eerste stap Sportverenigingen samenbrengen vraagt om open gesprekken en goede werkvormen, gefaciliteerd door de gemeente. Met durf en investeringen kan de gemeente ontzorgen, bijvoorbeeld via een loket voor verenigingen en haalbaarheidsanalyses van sporten die kansrijk zijn. Vanuit deze inzichten kan gezamenlijk worden besloten waar in te investeren, met betrokkenheid van sportaanbieders, verenigingen en gemeente. Ook wordt gekeken naar de bereidheid van inwoners om afstanden af te leggen voor sport, zodat voorzieningen effectief en toegankelijk blijven.

Reflectie 41

Bij de reflectie op sport wordt duidelijk dat de gemeente veel taken en verantwoordelijkheden heeft en dat er daardoor veel van hen wordt verwacht. Belangrijk is dat de gemeente niet alleen plannen maakt, maar ook actief de voortgang bewaakt en terugkoppelt wat er daadwerkelijk gebeurt, zodat betrokkenen inzicht hebben in de realisatie van sport- en bewegingsinitiatieven.

42

Themabijeenkomst Spoordonk Datum: 17 september 2025 Locatie: Komaen, Spoordonkseweg 80, Oirschot

Thema: Sociaal domein Wat gaat goed/ wat willen we behouden In zowel Best als Oirschot wordt de zorg en ondersteuning als laagdrempelig en goed georganiseerd ervaren. In Best zijn BestWijzer en de keukentafelgesprekken belangrijke schakels: inwoners weten de weg te vinden, de lijnen zijn kort en de ondersteuning is praktisch opgezet. Er is aandacht voor werk en inburgering van mensen met een ondersteuningsvraag en er zijn initiatieven zoals het naaiatelier, buurtbudgetten en inclusief ondernemen die bijdragen aan participatie. Vrijwilligersorganisaties zijn hier wat meer geformaliseerd en goed ingebed in de lokale infrastructuur. Ook in Oirschot zijn de lijnen kort en is er sprake van één toegang voor welzijn, waarbij dorpsondersteuners en medewerkers dicht bij de inwoners staan. Het ontbreken van wachtlijsten in de jeugdhulp en Wmo wordt als een groot pluspunt gezien. Organisaties werken zichtbaar samen en inwoners herkennen de weg naar ondersteuning. Daarnaast is het sociale netwerk sterk, met een rijk verenigingsleven, veel vrijwilligers en actieve burgerinitiatieven, ondersteund door buurthuizen en projectsubsidies. Gezamenlijk laten beide gemeenten zien dat nabijheid, korte lijnen, vrijwilligerskracht en laagdrempelige toegang de basis vormen van een sociaal domein waarin inwoners zich gehoord en geholpen voelen.

Wat kan beter/ aandachtspunten Ondanks de sterke basis ervaren inwoners in beide gemeenten ook duidelijke knelpunten. In Best wordt vooral gewezen op de lange wachttijden tussen aanvraag en uitvoering in de Wmo, waardoor hulp soms te laat komt. Daarnaast is de vindbaarheid en communicatie van activiteiten en het aanbod via BestWijzer onvoldoende; inwoners weten niet altijd waar ze moeten zijn. Ook wordt genoemd dat de sociale betrokkenheid afneemt en dat er te weinig aanbod is voor seniorenwoningen en ontmoetingsplekken voor jongeren. Daarnaast leeft de wens om meer mensen met een beperking in dienst te nemen en om de wirwar van organisaties en processen beter te stroomlijnen. In Oirschot zijn soortgelijke punten naar voren gebracht. Het Wmo-beleid en de bijzondere bijstand worden als onduidelijk ervaren en de toegang tot hulp verloopt soms omslachtig. Ook hier wordt gepleit voor meer voorzieningen en werkgelegenheid voor jongeren, bijvoorbeeld door het aantrekken 43

van aantrekkelijkere bedrijven en het stimuleren van evenementen. Inwoners geven aan dat de dienstverlening en hulp moeilijk vindbaar zijn en voor sommige groepen, zoals mensen met een beperking, slecht toegankelijk. Bovendien moet de communicatie beter aansluiten bij inwoners die minder digitaal vaardig zijn of moeite hebben met lezen en schrijven. Gezamenlijk ontstaat het beeld dat beide gemeenten nog te winnen hebben op het gebied van toegankelijke communicatie, kortere wachttijden, betere afstemming tussen organisaties en meer ruimte voor jongeren en senioren. Belangrijke ontwikkelingen Inwoners en organisaties zien dat het sociaal domein in de komende jaren stevig onder druk komt te staan door een reeks maatschappelijke en demografische ontwikkelingen. De vergrijzing is daarvan de meest bepalende: zowel in Oirschot als in Best neemt het aandeel ouderen snel toe. Dit leidt tot een groeiende zorgvraag, meer druk op mantelzorgers en een grotere behoefte aan geschikte woningen voor senioren. Tegelijkertijd speelt de woningnood een rol: jongeren kunnen moeilijk zelfstandig wonen, blijven noodgedwongen langer thuis en missen kansen om zich in de eigen kern te vestigen. Hierdoor stagneert ook de doorstroming op de woningmarkt. Naast de vergrijzing wordt de regio geconfronteerd met de komst van expats en nieuwkomers.

Deze groepen voegen diversiteit toe, maar vragen ook om aandacht voor integratie en inclusie, zeker in de kleinere kernen waar de sociale structuren hecht zijn. Inwoners benoemen het belang van een samenleving waarin nieuwe inwoners zich welkom voelen en tegelijk de lokale identiteit behouden blijft. Daarnaast speelt de mentale gezondheid van jongeren een steeds grotere rol. Steeds meer jongeren doen een beroep op ondersteuning en er wordt gevreesd dat een aanzienlijke groep in de Participatiewet zal instromen. Ook gezinnen ervaren toenemende druk, waardoor meer hulpvragen ontstaan richting gemeente en maatschappelijke organisaties. Verder zorgen digitalisering en AI voor nieuwe kansen, maar ook voor risico’s. Enerzijds kunnen technologieën de dienstverlening efficiënter en toegankelijker maken, anderzijds dreigen groepen zoals digibeten of laaggeletterden buitengesloten te raken. Dit vraagt om blijvende aandacht voor toegankelijke en begrijpelijke communicatie. Overkoepelend wordt duidelijk dat het sociaal domein moet inspelen op een samenleving die verandert door vergrijzing, individualisering, demografische groei en de instroom van nieuwe doelgroepen.

Daarbij ligt de uitdaging in het behouden van sociale samenhang, het activeren van vrijwilligers en het versterken van zelfredzaamheid, terwijl tegelijk voldoende voorzieningen en betaalbare woningen beschikbaar moeten zijn voor zowel jongeren als ouderen. Toekomstbeeld/ visie

44

Inwoners van Best en Oirschot schetsen een toekomst waarin toegankelijkheid, nabijheid en sociale samenhang centraal staan. Gemeenten moeten volledig rolstoeltoegankelijk zijn en voldoen aan alle wet- en regelgeving, maar belangrijker nog: de dienstverlening moet dicht bij de kernen, laagdrempelig en herkenbaar georganiseerd blijven. Dorpsondersteuners en inloopspreekuren spelen daarbij een sleutelrol, zodat iedereen snel en eenvoudig de juiste ondersteuning kan vinden. Er wordt veel waarde gehecht aan het behoud van de eigen identiteit van de dorpen als basis voor sociale cohesie, terwijl de deur openstaat voor nieuwe doelgroepen. Inwoners willen dat expats, nieuwkomers en andere groepen volledig kunnen meedraaien in de samenleving en bijdragen aan het gemeenschapsleven. Tegelijkertijd moet de lokale bevolking zich blijvend thuis en onderdeel voelen van hun gemeente. Een belangrijk speerpunt voor de toekomst is het creëren van ontmoetingsplekken voor verschillende doelgroepen, en vooral voor jongeren. Jongeren hebben behoefte aan vaste, betrouwbare plekken waar ze zichzelf kunnen zijn en niet telkens afhankelijk zijn van tijdelijke voorzieningen. Ook ouderen en senioren moeten mogelijkheden hebben voor laagdrempelig zorgwonen en ‘voorzorgcirkels’, waarbij buren en gemeenschappen elkaar ondersteunen.

Inwoners zien daarnaast een samenleving waarin zelfredzaamheid en betrokkenheid weer vanzelfsprekender worden. Ouders nemen verantwoordelijkheid voor hun gezin, buren letten op elkaar en mantelzorg wordt gezien als onderdeel van het dagelijks leven. Gemeente en organisaties trekken hierin samen op door een eenduidige boodschap uit te dragen en duurzaam te investeren in sociale structuren. Voor jongeren wordt het belangrijk gevonden dat er voldoende werkgelegenheid is, kansen om gezond en zelfredzaam op te groeien en perspectief om in hun eigen kern te blijven wonen. Voor ouderen gaat het om een zorgzame buurt waarin men zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven functioneren, met ondersteuning door familie, buren en vrijwilligers. In de kern verlangen inwoners naar een dienstbare overheid die luistert, ondersteunt en ruimte geeft voor eigen initiatief, zodat in 2040 iedereen – jong, oud, nieuwkomer of geboren inwoner – zich welkom, gehoord en verbonden voelt met de gemeenschap.

Eerste stap De eerste stap is om nu al aan de slag te gaan en organisaties beter op elkaar te laten aansluiten. Dat betekent het stroomlijnen van beleid en voorzieningen zoals Bestwijzer, WIJzer en LEV, zodat inwoners sneller en eenvoudiger de juiste hulp vinden. Daarnaast moet het sociaal domein verbonden worden met het fysieke domein, bijvoorbeeld rond wonen en leefomgeving. Inwoners en professionals willen meer samenwerken in platforms waarin gemeente, adviesraden en ervaringsdeskundigen plannen bespreken en successen delen. 45

Tegelijkertijd is er behoefte aan laagdrempelige initiatieven die ontmoeting stimuleren, zoals een jeugdbal of ontmoetingsfestival, en aan mobiele dienstverlening die dicht bij inwoners staat. Voor jongeren is vroege begeleiding richting werk en een betrouwbare ontmoetingsplek belangrijk, terwijl voor ouderen zorg en ondersteuning dichtbij en herkenbaar georganiseerd moeten zijn. Kortom: de eerste stap is stroomlijnen, verbinden en direct starten, met kleine maar zichtbare acties die inwoners merken in hun dagelijks leven.

Reflectie Bij de reflectie op het sociaal domein blijkt dat betrokkenen het belangrijk vinden dat bewoners meer rechtstreeks worden betrokken en dat beslissingen en processen op een toegankelijke manier worden toegelicht. Daarnaast is er aandacht gevraagd voor vluchtelingen en hun integratie, en wordt benadrukt dat wetgeving correct moet worden uitgevoerd. Integraliteit staat hoog op de agenda: er is behoefte aan een domein-overstijgende aanpak, waarbij verschillende beleidsterreinen samenkomen. Ook regionaal onderwijs, inclusief speciaal onderwijs, en de bijbehorende vervoersmogelijkheden verdienen speciale aandacht om gelijke kansen voor alle inwoners te waarborgen.

Thema: Natuur, klimaat & duurzaamheid Wat gaat goed/ wat willen we behouden Zowel in Best als in Oirschot is er veel trots op de groene omgeving en de sterke betrokkenheid van inwoners en organisaties bij natuur en duurzaamheid. In Best spelen het IVN en de klankbordgroep Groen een actieve rol, en initiatieven als Brabant Behaagt en de inzet van tuinklimaatcoaches zorgen voor vergroening in de bebouwde kom. De gemeente werkt nauw samen met duurzaamheidsorganisaties en geeft zelf het goede voorbeeld door gemeentelijke gebouwen te verduurzamen. Er is aandacht voor een zorgvuldige aanpak van de energietransitie – eerst zonnepanelen op daken, daarna pas op landbouwgrond – en de aanwezigheid van zowel een ‘groene’ als een ‘blauwe’ ambtenaar op hetzelfde kantoor leidt tot mooie, integrale projecten. Ook natuurontwikkelingen zoals bij De Vleut en de Nieuwe Heide worden als waardevolle stappen gezien. In Oirschot wordt vooral de ligging in een rijk groen buitengebied geroemd, met groene wijken en een landschap dat het dorp omsluit en een welkom gevoel geeft. Er is veel ruimte voor samenwerking: boeren krijgen mogelijkheden om in harmonie met de natuur te werken, en er zijn structurele overleggen tussen gemeente, ZLTO en het Groen Platform. Ook hier zijn Brabant Behaagt en tuinklimaatcoaches zichtbare voorbeelden van 46

betrokkenheid van inwoners. De gemeente neemt een actieve rol in duurzaamheid door gemeentelijke gebouwen te verduurzamen, en de betrokken en benaderbare wethouders worden gezien als een belangrijke succesfactor. Gezamenlijk laten Best en Oirschot zien dat er al een stevige basis ligt: een groene identiteit, sterke netwerken van vrijwilligers en boeren, en een gemeente die zichtbaar samenwerkt en het goede voorbeeld geeft.

Wat kan beter/ aandachtspunten Inwoners vinden dat het centrum van Best te versteend en te weinig groen is. Ook ontbreekt het in beide gemeenten aan goede fiets- en OVverbindingen, en is er zorg over het ontbreken van een ecoloog en onvoldoende ecologische verbindingen tussen Best, Oirschot en het buitengebied. In Best speelt daarnaast onrust rond De Vleut en het poortgebouw, en er is wantrouwen door sancties in het buitengebied en een gevoel dat ambities niet worden omgezet in actie. In Oirschot ervaren inwoners dat het Groen Platform te weinig wordt gehoord en dat er te weinig urgentie is om verder te verduurzamen. Ook de OV-bereikbaarheid in de Beerzen wordt als knelpunt genoemd. Kortom: er is behoefte aan meer groen in de kernen, betere verbindingen, een sterkere ecologische visie en meer zichtbare daadkracht.

Belangrijke ontwikkelingen De regio staat voor grote uitdagingen door de uitbreiding van ASML en de woningbouw- en mobiliteitsopgaven die daarmee samenhangen. Nieuwe hubs, parkeerterreinen en infrastructuur leggen extra druk op de leefomgeving. Inwoners vrezen dat de geleidelijke overgang tussen dorpen en buitengebied plaatsmaakt voor harde randen, terwijl juist daar kwetsbare soorten zoals steenuilen, zwaluwen en weidevogels leven. Ook de drukte in natuurgebieden neemt toe. Tegelijkertijd liggen er kansen in duurzaam en biobased bouwen, klimaatadaptatie en de energietransitie. Hierbij wordt benadrukt dat boeren een eerlijk verdienmodel moeten krijgen, bijvoorbeeld door de teelt van vezelgewassen. Consistent beleid en langdurige investeringen zijn nodig om het landschap aantrekkelijk en biodivers te houden. Daarnaast spelen grotere regionale ontwikkelingen mee, zoals de uitbreiding van Eindhoven Airport en militaire vliegbewegingen, en de positie van de nieuwe fusiegemeente binnen de Brainportregio. Inwoners verwachten dat de gemeente hier een stevige stem in laat horen en het goede voorbeeld geeft bij keuzes rond mobiliteit, landbouw en duurzaamheid. 47

Toekomstbeeld/ visie Inwoners zien een toekomst waarin de eigen identiteit van de kernen zoals Spoordonk en de Beerzen behouden blijft, en de dorpen niet aan elkaar vastgroeien. Het landschap moet herkenbaar blijven, met een duidelijke overgangszone tussen bebouwde kom en natuur. Voor de boeren is lange termijn duidelijkheid essentieel, zodat zij perspectief hebben en kunnen werken in balans met natuur en landschap. Daarbij hoort een verschuiving naar een kleinschaliger landschap met meer groene dooradering, in plaats van de grootschaligheid die ruilverkaveling bracht. De fusie wordt gezien als kans om één gemeentebreed toekomstplan te maken, waarin aandacht is voor waterbeheer, klimaatadaptatie en groenbeleid. Daarbij kan gebruikgemaakt worden van richtlijnen zoals de 3/30/300/3000-regel, toegepast bij nieuwe wijken met verplichte beplanting en groene ruimte. Overkoepelend verlangen inwoners naar een fijne woonomgeving waarin mens en natuur in harmonie leven, het bestaande groen wordt behouden en nieuwe wijken duurzaam en natuurinclusief worden ontwikkeld.

Eerste stap De eerste stap is dat de gemeentelijke organisaties van Best en Oirschot elkaar beter leren kennen en samenwerken vanuit passie en betrokkenheid. Dat vraagt om goed luisteren, niet politiseren, maar samen kansen zien en beslissingen durven nemen. Daarnaast moet de gemeente actief de verbinding zoeken met ondernemers en inwoners. Initiatieven zoals tuinklimaatcoaches kunnen helpen om het bewustzijn te vergroten, en succesvolle voorbeelden uit andere regio’s kunnen inspiratie bieden. Voor de landbouwsector is het belangrijk dat de positie van groene agrarische ondernemers wordt geborgd in de maatschappij, en dat natuurinclusief boeren wordt beloond. Ook nieuwe ontwikkelingen, zoals bouwen in de hoogte, moeten vanaf het begin groen en natuurinclusief worden ingericht. Tot slot zien inwoners kansen in ecotoerisme als versterkend thema voor de regio, waarbij Oirschot en Best elkaar aanvullen.

48

Reflectie Bij de reflectie op natuur en milieu maken betrokkenen zich zorgen over zonnevelden en de impact daarvan op het landschap. Ook klimaatverandering staat hoog op de agenda, waarbij wordt benadrukt dat groen in stedelijke gebieden, zoals in het centrum, kan helpen om de temperatuur te verlagen en het leefklimaat te verbeteren. Daarnaast wordt cultuurhistorie als belangrijk onderdeel genoemd. Dit valt zowel onder erfgoedbeleid als onder ruimtelijke ordening en kan worden meegenomen bij het behoud en de inrichting van de leefomgeving, zodat historische waarden behouden blijven binnen de huidige ontwikkelingen.

49

Themabijeenkomst Best Datum: 18 september 2025 Locatie: Prinsenhof, Hoofdstraat 43, Best Tijdens deze bijeenkomst zijn ook een aantal individuele kaartjes ingeleverd door deelnemers met perspectieven op de fusie. Hierbij kwamen een aantal wensen naar voren, namelijk dat de nieuwe gemeente een sterk college en ambtenarenapparaat krijgt dat vruchtbaar samenwerkt met draagvlak voor alle inwoners. De gemeente moet toegankelijk, bereikbaar en bruikbaar zijn voor iedereen, met oog voor mens, wens en leefomgeving. Het dorpse gevoel, de groene ruimte, monumenten en sociale verbondenheid maken de kernen uniek, waarbij hun eigen identiteit behouden blijft in harmonie met elkaar. Wonen, economie, mobiliteit en duurzaamheid vormen samen een gelijkwaardige en leefbare gemeente voor nu en de toekomst.

Thema: Wonen Wat gaat goed/ wat willen we behouden In Best zorgen nabijheid van fysieke en sociale voorzieningen, groene leefomgeving en goede fiets- en voetgangersvoorzieningen voor een prettige woonomgeving. In Oirschot worden monumentale bomen, een hechte gemeenschap en behoud van het dorpse karakter gekoesterd, waarbij beschikbaarheid van woningen hoog op de agenda staat. De gemeente wordt gezien als een ‘verborgen parel’, waar groei beperkt blijft en de unieke kwaliteiten behouden blijven. Zo combineren beide gemeenten leefbaarheid, identiteit en toegankelijkheid. Wat kan beter/ aandachtspunten In Best ligt de focus op meer bouwen, met aandacht voor woningen die aansluiten bij de behoeften van kleinere huishoudens. In Oirschot is maatwerk voor specifieke doelgroepen belangrijk, zodat iedere bewoner passende woonruimte vindt. Beide gemeenten streven ernaar hun woningaanbod af te stemmen op actuele en toekomstige behoeften, met oog voor diversiteit en leefbaarheid. Belangrijke ontwikkelingen Klimaatverandering en vergrijzing vragen om levensloopbestendig bouwen en goede doorstroming, met aandacht voor zorg en leefbaarheid. De uitbreiding van ASML en de internationalisering van Brainport brengen vraag naar woningen voor kapitaalkrachtige expats, terwijl ook de uitbreiding van de legerplaats in Oirschot impact heeft.

Er is speciale aandacht voor 1- en 2-persoonshuishoudens, jongeren en ouderen. Toekomstbeeld/ visie 50

Een goede balans tussen voorzieningen, klimaat en leefomgeving maakt wonen prettig en aantrekkelijk, zodat mensen zich echt thuis voelen. Collectieve buitenruimtes, slimme parkeeroplossingen en het vermijden van individuele opritten versterken de samenhang in de buurt. Geclusterde betaalbare woningen voor ouderen dragen bij aan een inclusieve woonomgeving. Het doel is een gemeente waarin comfortabel, duurzaam en plezierig wonen centraal staat. Eerste stap Effectief beleid vraagt overleg met verschillende doelgroepen en ruimte voor experimenten. Leren van zowel goede als minder geslaagde voorbeelden helpt beleid te verbeteren. Consistentie en lange adem zijn belangrijk, met een focus op lange termijn denken en terug redeneren vanuit toekomstige doelen. Zo ontstaat beleid dat duurzaam en doordacht is.

Thema: Economie & Bereikbaarheid Wat gaat goed/ wat willen we behouden Best profiteert van een centrale ligging met goede OV- en autoverbindingen, waaronder station, bus en fietsroutes zoals Heuveleind, en heeft steun via ondernemersfondsen. Oirschot richt zich op sociaal maatschappelijk ondernemen, recreatie en initiatieven zoals Visit Oirschot, met aandacht voor de ligging aan de snelweg. Beide gemeenten kunnen bestaande verbindingen en centrale voorzieningen behouden en benutten. Zo wordt bereikbaarheid, sociaal ondernemerschap en recreatie in de regio versterkt. Een voorbeeld van een goed initiatief in beide gemeenten is Automaatje. Wat kan beter/ aandachtspunten Zowel Best als Oirschot hebben uitdagingen op het gebied van mobiliteit, openbaar vervoer en verkeersveiligheid. In Best zijn er knelpunten bij busverbindingen na 19:00, drukte rond Philips, fiets- en voetgangersgebieden, parkeergebruik en spitsverkeer. Oirschot heeft beperkte OVverbindingen, slecht bereikbare kernen zoals Beerzen, en wegen met slechte fietspaden en kinderkopjes. Verbeteringen in verlichting, veilige fietspaden, toegankelijke wegen en parkeerbeleid kunnen de bereikbaarheid en veiligheid voor alle weggebruikers aanzienlijk vergroten.

Belangrijke ontwikkelingen De groei van ASML brengt druk op huisvesting, scholen, recreatie en vrijwilligersorganisaties, terwijl sluipverkeer en kosten van evenementen toenemen. Veiligheid en natuur vragen om snelfiets- en OV-routes, parkeerhubs buiten de kernen en stimulering van fietsen, met aandacht voor verstedelijking en toegankelijkheid volgens CROW-richtlijnen. Voor expats en inwoners moet woningaanbod eerlijk blijven, met huizen onder de zes

51

ton en soepele mogelijkheden voor eigen kinderen in het buitengebied. Vergrijzing en toenemend aantal mensen slecht ter been vragen extra aandacht voor bereikbaarheid en inclusieve voorzieningen. Toekomstbeeld/ visie De gemeente moet zorgen voor een lokaal loket en behoud van sociaal maatschappelijk ondernemen, met oog voor erfgoed, landgoederen en diverse culturen in alle dorpen. Voorzieningen zoals zwembaden, voetbalvelden en het centrumplan van Oirschot moeten toegankelijk en goed onderhouden blijven, ook voor vergrijzende inwoners en bewoners van het buitengebied. Veiligheid van fietsers, groene fiets- en wandelpaden en goed OV, bijvoorbeeld richting Beerzen, zijn essentieel, net als bereikbaarheid van wegen, winkels en landbouwgebieden. Zo blijft de eigen identiteit van Best behouden, met integrale toegankelijkheid en overleg met doelgroepen voor gebruik van openbare ruimtes. Eerste stap Draagvlak bij inwoners en betrokkenheid van de jeugd zijn belangrijk, bijvoorbeeld via festivals en overleg met belanghebbenden. Bestaande projecten en subsidiebeleid moeten worden gewaarborgd, terwijl nieuwe ideeën zoals een extra station voor ASML en Defensie, HUBparkeerplaatsen en zonnepanelen onderzocht kunnen worden. Bereikbaarheid verbeteren door OV, veilige fiets- en wandelroutes en deelauto’s, met elektrische voertuigen verspreid over het gebied.

Prioriteit ligt bij lopen, fietsen en OV, gevolgd door deelauto’s en privéauto’s, ondersteund door samenwerking van vrijwilligers en duidelijke communicatie. Reflectie Bij de reflectie op economie en bereikbaarheid wordt duidelijk dat de kracht van de gemeente ligt in haar verschillen; Best wordt bijvoorbeeld bewust niet als grote stad gezien. Tegelijkertijd is er aandacht nodig voor ondernemers die mogelijk onder druk komen te staan door grote spelers zoals ASML, waarbij oog voor hun positie belangrijk is. Het behouden van kleine winkeltjes wordt gezien als waardevol, en een grotere gemeente kan daarbij ondersteuning bieden. Tegelijkertijd is er behoefte aan meer diversiteit, met duidelijke grenzen aan de concentratie van specifieke winkeltypes. Jongeren en inwoners vinden het belangrijk dat het centrum actief wordt gemanaged door de gemeente en dat voorzieningen en winkels toegankelijk blijven voor iedereen. Daarnaast spelen ook voorzieningen en dienstverlening een rol. Het ontbreken van een politiebureau wordt als zorgpunt gezien, en er is behoefte aan meer mogelijkheden voor deelmobiliteit, zoals deelauto’s of tweede auto’s delen. Ook wordt een grotere dienstverlenende inzet van de gemeente gevraagd, omdat er nu bij vragen vaak weinig antwoord of opvolging komt.

52

Winnende tekeningen van basisschoolleerlingen Onder basisschoolleerlingen is een prijsvraag uitgeschreven. Scholieren werden uitgenodigd om een tekening te maken over hun woonplaats. De winnende inzending wordt gepubliceerd in het dagblad. Hieronder is een selectie van de ingezonden tekeningen opgenomen.

53

Brief omliggende gemeenten uitnodigen zienswijzen

54