26006.05 - Bijlage B - Logboek Maatschappelijk Draagvlak

Best en Oirschot, samen één Vitale kernen, groene dorpen & een krachtige gemeente in de Brainportregio

BIJLAGE B. LOGBOEK MAATSCHAPPELIJK DRAAGVLAK Overzicht en verslagen participatiemomenten bij de totstandkoming van het herindelingsadvies

1

Tabel A. Overzicht participatiemomenten Voor een onderzoek naar maatschappelijk draagvlak zijn gesprekken gevoerd met inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties. In onderstaand overzicht worden deze activiteiten beschreven. Hierbij is een onderscheid gemaakt van de activiteiten die tijdens de verkennings- en participatiefase hebben plaatsgevonden, de activiteiten die tijdens het opstellen van het herindelingsontwerp hebben plaatsgevonden en de communicatie uitingen gedurende de zienswijzenperiode. Van alle bijeenkomsten en gesprekken zijn verslagen en/of rapportages opgesteld, die als onderdeel van dit document zijn opgenomen. Enkele uitzonderingen hierop zijn in de tabel vermeld, met daarbij aangegeven waar het betreffende verslag of rapport is terug te vinden. Op de laatste pagina van het logboek zijn bovendien enkele inzendingen van basisschoolleerlingen opgenomen, die in tekeningen lieten zien wat zij het fijnste vinden aan hun woonplaats. Datum

Activiteit

Locatie

Opkomst

Toelichting

April 2025

Vragenlijst - Inwonerpanel Best

949 deelnemers

Januari – April 2025

Online vragenlijst uitgezet onder inwoners over kansen en zorgen die zij hebben ten aanzien van fusie. Gesprekken met alle omliggende gemeenten van de gemeenten Best en Oirschot, de provincie Noord-Brabant en alle ‘grote’ regionale samenwerkingsverbanden over de impact van de fusie van Best met Oirschot op de regio.

7 april 2025

Gespreksronde met alle omliggende gemeenten van de gemeenten Best en Oirschot, de provincie Noord-Brabant en alle ‘grote’ regionale samenwerkingsverbanden Participatieavond Spoordonk

Digitaal– rapport vragenlijst zie bijlage K. Digitaal – rapport zie bijlage I.

9 april 2025

Participatieavond Best

Dorpshuis Hart van Spoordonk, Oirschot Prinsenhof, Best

12 april 2025

Markt Best

Weekmarkt, Best

Circa 15 deelnemers en enkele raadsleden Circa 25 deelnemers en enkele raadsleden Ongeveer 55 mensen gesproken

15 april 2025

Markt Oirschot

Weekmarkt, Oirschot

April 2025

Vragenlijst - Inwonerspanel Oirschot

Digitaal – rapport vragenlijst zie bijlage K.

791 deelnemers

18 medeoverheden

Ongeveer 65 mensen gesproken

Online vragenlijst uitgezet onder inwoners over kansen en zorgen die zij hebben ten aanzien van fusie.

Participatie avond in Oirschot, alle thema’s van de visie besproken. Participatie avond in Best, alle thema’s van de visie besproken. Bezoekers van de markt gesproken, aan de hand van verschillende thema’s. Hierbij hebben ze verschillende kaarten ingevuld. Bezoekers van de markt gesproken, aan de hand van verschillende thema’s. Hierbij hebben ze verschillende kaarten ingevuld.

2

17 april 2025

Participatieavond de Beerzen

Bij Ons-Plek om te zijn, Oirschot

Circa 20 deelnemers en enkele raadsleden

Participatie avond in De Beerzen (kern in Oirschot), alle thema’s van de visie besproken.

Datum

Activiteit

Locatie

Opkomst

Toelichting

Stembureau

30.176 inwoners hebben gestemd

Voor een uitgebreid rapport van de naamgevingscommissie zie Bijlage D. Bezoekers van de markt gesproken over hun visie op de nieuwe gemeente. Hierbij ook verschillende kaarten ingevuld. Bezoekers van het winkelcentrum gesproken over hun visie op de nieuwe gemeente. Hierbij ook verschillende kaarten ingevuld. Bezoekers van de markt gesproken over hun visie op de nieuwe gemeente. Hierbij ook verschillende kaarten ingevuld. Jongeren gesproken over hun ideeën voor de nieuwe gemeente. Ook een pubquiz gedaan en pizza uitgedeeld. Bezoekers van de markt gesproken over hun visie op de nieuwe gemeente. Hierbij ook verschillende kaarten ingevuld. Themabijeenkomst voor inwoners met de focus op thema’s: Bestuur & Dienstverlening, Kunst & Cultuur, Sport en Toerisme & Recreatie. Bezoekers van de markt gesproken over hun visie op de nieuwe gemeente. Hierbij ook verschillende kaarten ingevuld. Bezoekers van de buurtmiddag gesproken over hun visie op de nieuwe gemeente. Hierbij ook verschillende kaarten ingevuld.

25 augustus en 21 september 2025

29 oktober 2025

Alle inwoners van Best en Oirschot en leerlingen van basisscholen konden naamsuggesties aandragen die zijn beoordeeld door een onafhankelijke naamgevingscommissie Inwoners konden stemmen op naam

Digitaal en fysiek op het gemeentehuis en tijdens participatieavonden

1.952 namen, waarvan 808 unieke namen en 135 namen ingediend door basisschoolleerlingen

2 september 2025

Markt Oirschot

Weekmarkt, Oirschot

Circa 25 mensen gesproken

3 september 2025

Winkelcentrum Heivelden Best

Ingang winkelcentrum, Best

Circa 20 mensen gesproken

6 september 2025

Markt Best

Weekmarkt, Best

Circa 50 mensen gesproken

10 september 2025

Jongerenbijeenkomst Best

Circa 20 deelnemers

11 september 2025

Markt Middelbeers

Jongerencentrum Todo, Best Weekmarkt, Middelbeers

11 september 2025

Themabijeenkomst Oirschot

Zalencentrum ’t Zand, Oirschot

Circa 50 deelnemers

12 september 2025

Markt Oostelbeers

Weekmarkt, Oostelbeers

Circa 25 mensen gesproken

14 september 2025

Buurtmiddag Wilhelminadorp

Scouting Frama, Best

Circa 30 mensen gesproken

Circa 10 mensen gesproken

Voor een uitgebreid rapport van de naamgevingscommissie zie Bijlage D.

3

17 september 2025

Themabijeenkomst Spoordonk

Komaen, Spoordonk

Circa 40 deelnemers

18 september 2025

Themabijeenkomst Best

Prinsenhof, Best

Circa 20 deelnemers

September 2025

Vragenlijst – Inwonerpanel Best

640 deelnemers

September 2025

Vragenlijst – Inwonerpanel Oirschot

Digitaal – rapport vragenlijst zie bijlage N Digitaal – rapport vragenlijst zie bijlage O.

Datum

Activiteit

Locatie

Opkomst

3-12-2025 3-12-2025

14-01-2026

15-01-2026

21-01-2026

De zienswijzenperiode wordt aangekondigd via sociale media en de lokale krant. Omliggende gemeenten worden per brief geïnformeerd, waarbij zij worden uitgenodigd om een zienswijze in te dienen. Brief toegevoegd aan dit logboek. Aanvullend bericht om aandacht te vragen voor zienswijzeperiode op website van de gemeente Oirschot Aanvullend bericht om aandacht te vragen voor zienswijzeperiode op website van de gemeente Best Aanvullend bericht om aandacht te vragen voor zienswijzeperiode in Oirschots Weekjournaal en Groeiend Best

583 deelnemers

Themabijeenkomst voor inwoners met de focus op de thema’s: Sociaal Domein en Natuur, Klimaat & Duurzaamheid. Themabijeenkomst voor inwoners met de focus op de thema’s: Wonen, Bereikbaarheid & Mobiliteit en Economie. Online vragenlijst uitgezet onder inwoners waarin verschillende thema’s aan bod komen. Online vragenlijst uitgezet onder inwoners waarin verschillende thema’s aan bod komen.

Toelichting

De zienswijzeperiode loopt van 3 december 2025 tot en met 28 januari 2026. De zienswijzeperiode loopt van 3 december 2025 tot en met 28 januari 2026.

Website van de gemeente Oirschot

De zienswijzeperiode loopt van 3 december 2025 tot en met 28 januari 2026.

Website van de gemeente Best

De zienswijzeperiode loopt van 3 december 2025 tot en met 28 januari 2026.

Lokale krant van beide gemeenten

De zienswijzeperiode loopt van 3 december 2025 tot en met 28 januari 2026.

4

Participatie tijdens verkennings- en participatiefase Tijdens de verkennings- en participatiefase heeft participatie op verschillende manieren plaatsgevonden. Zo zijn er inwonersbijeenkomsten georganiseerd, is op diverse momenten de markt bezocht en is in beide gemeenten een online vragenlijst uitgezet. Het doel van deze participatiemomenten was om inzicht te krijgen in de kansen, zorgen en verwachtingen die inwoners zien rondom de mogelijke fusie. Op deze manier werd in een vroeg stadium opgehaald hoe inwoners tegen de fusie aankijken. Bij het organiseren van de bijeenkomsten is ervoor gekozen om inwoners van Best en Oirschot nog niet gezamenlijk uit te nodigen. De participatie vond in deze fase dus gescheiden per gemeente plaats. Wel is bewust gekozen voor een spreiding over meerdere locaties, zodat inwoners uit alle kernen en wijken laagdrempelig konden deelnemen. Zo zijn in Oirschot bijeenkomsten gehouden in verschillende dorpskernen, om deelname voor iedereen toegankelijk te maken. De input die tijdens deze momenten is opgehaald, wordt in dit logboek verder beschreven. De resultaten waarin de resultaten van de vragenlijsten zijn opgenomen zijn onderdeel van bijlage K. De foto’s hieronder geven een impressie van de participatiemomenten.

5

Participatieavond Spoordonk Datum: 7 april 2025 Locatie: Dorpshuis Hart van Spoordonk, Oirschot Algemene beelden en opmerkingen Tijdens de avond werd breed gedeeld dat het essentieel is om de betrokkenheid van inwoners en de kennis van de kernen goed te benutten in het verdere proces. Inwoners vragen zich af hoe de samenleving hierin wordt meegenomen en hoe het vertrouwen behouden blijft. Daarbij leeft de vraag wat precies het nut en de noodzaak van een fusie is, en of dit voldoende duidelijk wordt uitgelegd. Zorgen worden uitgesproken over het mogelijk vergroten van de afstand tussen inwoners en bestuurders, zeker als bestuurders straks niet meer uit alle dorpen komen, zoals nu bijvoorbeeld wel het geval is met een wethouder uit de Beerzen. De betrokkenheid van het bestuur bij de lokale samenleving mag hierdoor niet afnemen. Ook speelt de vraag hoe het straks zit met de zichtbaarheid van het bestuur en of de voeling met de samenleving behouden blijft. Het behouden van de identiteit van de kernen wordt als zeer belangrijk gezien, evenals het behoud van lokale voorzieningen, zoals de bibliotheek. Er leven vragen over de toekomst van lokale politieke partijen: hoe ziet het politieke landschap er straks uit, blijft er voldoende lokale vertegenwoordiging? Ook het traject rond een eventuele nieuwe gemeentenaam wordt als belangrijk punt genoemd.

Inwoners ervaren dat het nog onvoldoende duidelijk is wat er concreet verandert bij een fusie. Er wordt gevraagd naar goede voorbeelden uit de regio en de vraag gesteld of een fusie daadwerkelijk meerwaarde oplevert. Kansen worden gezien in het bieden van meer van meer ondersteuning vanuit de gemeente voor lokale evenementen, het versterken van dorpsraden als brug tussen inwoners en gemeente, en het vergroten van aandacht en steun voor verenigingen en vrijwilligers. Een nieuwe organisatie kan volgens deelnemers kansen bieden voor snellere procedures, betere handhaving, meer sociale cohesie en kundigere raadsleden. Transparantie en een goed ingericht proces worden daarbij als randvoorwaarde genoemd om vertrouwen te behouden. Woningbouw Inwoners zien woningbouw als een belangrijk thema waarin een grotere gemeente kansen kan bieden, bijvoorbeeld door betere samenwerking en realisatiekracht. Tegelijkertijd leven er zorgen over de gevolgen voor wachtlijsten en sociale samenhang in de kleine kernen. Er wordt gevraagd of er straks nog voldoende aandacht is voor de lokale kennis en voor de signalen uit de samenleving over woningbehoefte. Daarnaast speelt de angst dat Best wordt volgebouwd en dat Oirschot de klappen opvangt ten koste van het groene landschap. 6

Dienstverlening Inwoners zien kansen om de dienstverlening dichter bij de mensen te organiseren, bijvoorbeeld via wijkloketten voor inwoners, verenigingen en ondernemers. Er is brede steun voor het idee dat een fusie kan bijdragen aan kennisdeling, versterking van leefbaarheidsnetwerken en meer participatie. Daarbij wordt opgemerkt dat het serieus oppakken van participatie een belangrijke stap is om vertrouwen in het proces en in de gemeente te verbeteren. Tegelijkertijd worden zorgen uitgesproken over de bereikbaarheid van het gemeentehuis en over de toegankelijkheid van de dienstverlening. Specifiek wordt genoemd dat Oirschot qua vertegenwoordiging mogelijk minder zwaar weegt dan Best, vanwege de grootteverschillen. Er leeft twijfel of schaalvergroting daadwerkelijk tot betere dienstverlening leidt. Ook is er zorg of inwoners voldoende zicht houden op het bestuur, zowel letterlijk als figuurlijk. De positie van kleinere kernen, zoals Spoordonk, wordt hierbij nadrukkelijk genoemd: blijven deze kernen voldoende in beeld? Waar straks het gemeentehuis komt en hoe aandacht voor de kernen geborgd blijft, zijn belangrijke vragen. Financiën en woonlasten Op het gebied van financiën wordt als kans genoemd dat kosten mogelijk gelijkgetrokken kunnen worden.

Tegelijkertijd leeft de zorg dat woonlasten voor met name jongeren onbetaalbaar worden, mede onder druk van de woningmarkt en de economische dynamiek in de regio. Groene en gezonde wijken Rondom de leefomgeving benoemen inwoners zorgen over de voortgang van bestaande plannen, zoals het Centrumplan. Specifiek wordt genoemd dat sportaccommodaties en andere faciliteiten in de kleinere kernen mogelijk onder druk komen te staan. Het behouden van ontmoetingsplekken in de buurten wordt als essentieel gezien voor de leefbaarheid en sociale cohesie. Als kans wordt gezien dat een grotere gemeente meer mankracht kan inzetten voor de aanpak van het centrum en voor het vergroten van de mobiliteit en leefbaarheid. Brainportregio & Economie Inwoners zien kansen in een sterkere positie binnen de Brainportregio, met meer ondernemers en een krachtiger stem in regionale overleggen. Tegelijkertijd klinkt er scepsis: ontstaat er met de fusie daadwerkelijk meer slagkracht, of worden Best en Oirschot juist overvleugeld door Eindhoven en ASML? Zorgen worden uitgesproken over het risico dat woningen duurder worden, waardoor vooral jongeren moeite krijgen om in de eigen gemeente te blijven wonen en de binding met de regio verzwakt. Sociaal domein & Samenleving

7

Op het gebied van zorg en welzijn zien inwoners kansen in het versnellen van samenwerkingen, bijvoorbeeld met de Lev-groep, en het realiseren van meer uniformiteit en gelijke ondersteuning voor alle inwoners. Een bredere populatie kan volgens sommigen de gemeente aantrekkelijker maken voor aanbieders van zorg en welzijn. Tegelijkertijd klinkt de zorg dat hulp steeds verder weg georganiseerd wordt en dat juist de specifieke behoeften binnen kleinere dorpen hierdoor uit beeld kunnen raken. De vraag wordt gesteld of bij een grotere populatie de juiste zorgen en signalen nog wel voldoende worden opgepikt.

8

Participatieavond Best Datum: 9 april 2025 Locatie: Prinsenhof, Best Algemene beelden en opmerkingen Bij aankomst van de bijeenkomst zijn door inwoners enkele vragen gesteld. Deze opgehaalde vragen zijn: •

• •

•

•

Nut en noodzaak? o Wat is de winst van een fusie o Is het noodzaak of luxe o Wat schieten de inwoners & bedrijven ermee op? o Wat zijn de 10 voordelen? o Wat zijn de 10 nadelen Waarom Oirschot? o Zijn ook andere gemeente onderzocht? Tijdspad & Participatie o

Hoe ziet het tijdspad eruit

o

Wanneer kunnen inwoners meedenken

o

Hoe kunnen inwoners meedenken

o

Welke invloed hebben inwoners

Wat betekent een fusie praktisch? o

Wat merk ik als inwoner ervan?

o

Gaat het beleid veranderen?

Wat kost een fusie o

Geld 9

o

Capaciteit

Algemene beelden en opmerkingen Inwoners zien de mogelijkheid om te leren van eerdere fusies, zoals die in Meierijstad, en om te profiteren van schaalvoordelen. Tegelijkertijd is er veel onzekerheid over hoe de overgangsfase wordt ingericht. Inwoners vragen om duidelijke communicatie, begrijpelijke taal en concrete informatie over waar welke zaken geregeld worden. Ook leven er vragen over dubbele voorzieningen: wat blijft, wat verdwijnt? Een veelgehoorde wens is om voorafgaand aan bijeenkomsten beter te informeren en na afloop terug te koppelen wat er met de input gebeurt. Tijdens de avond is meerdere keren benoemd dat de bijeenkomst bij veel inwoners niet bekend of pas later bekend was. Er is behoefte aan meer transparantie over het vervolgproces en de besluitvorming. Deelnemers geven aan dat het belangrijk is dat hun inbreng zichtbaar wordt meegenomen in de verdere stappen. Ook wordt het proces als complex ervaren, waardoor er een sterke behoefte is aan begrijpelijke, toegankelijke communicatie over het onderwerp en het vervolg. Woningbouw Inwoners zien kansen in een fusie als het gaat om het creëren van meer ruimte voor woningbouw, vooral in Oirschot. Daarbij worden verschillende doelgroepen genoemd, zoals jongeren, arbeidsmigranten en asielzoekers.

De gunstige ligging van de gemeenten voor de ontwikkeling van nieuwe woonwijken wordt als een pluspunt gezien, mits daarbij aandacht blijft voor het behoud van de kwaliteit van de bestaande wijken. Zowel in Best als Oirschot wordt nadrukkelijk het belang onderstreept van het beschermen van het groene landschap en het karakteristieke dorpsbeeld. Inwoners geven aan dat woningbouwopgaven niet ten koste mogen gaan van het open landschap, de groene zones en de herkenbare schaal en sfeer van de dorpen. Dit vraagt volgens hen om zorgvuldige keuzes in waar en hoe gebouwd wordt. Tegelijkertijd leven er zorgen over de bereidheid van Oirschot om daadwerkelijk in gelijke mate bij te dragen aan de woningbouwopgave als Best. Inwoners vrezen voor een scheve verdeling waarbij vooral Best de grootste bouwopgave op zich neemt, terwijl Oirschot mogelijk terughoudender is. Het belang van een evenwichtige en eerlijke verdeling wordt daarom expliciet benoemd. Breder klinkt de oproep om een integrale visie op het woningbeleid op te stellen, waarin niet alleen wordt gekeken naar aantallen en locaties, maar ook naar de inzet van verschillende gronden en de ruimtelijke keuzes die daarbij gemaakt worden. Dienstverlening Inwoners zien kansen in het verbeteren van de organisatie van de gemeentelijke dienstverlening bij een mogelijke fusie.

Er wordt verwacht dat een grotere gemeente minder afhankelijk is van éénpitters, dat er meer continuïteit in de bezetting ontstaat en dat processen efficiënter kunnen worden ingericht. Het verminderen van personeelsverloop en het versterken van de ambtelijke capaciteit worden hierbij als belangrijke voordelen genoemd. 10

Tegelijkertijd leeft onder inwoners ook de zorg dat de werkdruk juist hoger kan worden en de doorlooptijden voor inwoners verder oplopen. Er wordt opgemerkt dat het aantal medewerkers niet verdubbelt als de gemeenten samenvoegen, terwijl het werkgebied en het aantal inwoners wel groter worden. Hierdoor vrezen sommigen dat de dienstverlening per saldo niet verbetert, maar juist kan verslechteren – niet alleen in de overgangsfase, maar ook structureel. Inwoners spreken daarnaast hun zorg uit dat de dienstverlening onpersoonlijker wordt en dat de afstand tussen inwoners en gemeente groter zal worden. Onzekerheid over de toekomstige locatie van het gemeentehuis of de loketten speelt hierin een belangrijke rol. Inwoners spreken de wens uit dat bestaande voorzieningen, zoals Bestwijzer, behouden blijven. Er worden zorgen uitgesproken over langere wachttijden door de grotere schaal en over de bereikbaarheid van hulp tijdens de overgangsfase. Ook op het vlak van politieke vertegenwoordiging klinken zorgen. Inwoners vragen zich af of straks alle kernen van Oirschot en alle wijken van Best wel voldoende zichtbaar en evenwichtig vertegenwoordigd zullen zijn in de nieuwe gemeenteraad. Met name de kleinere dorpen en randwijken worden hierbij als kwetsbaar genoemd.

Financiën & Woonlasten Op financieel gebied verwachten inwoners dat een fusie kan leiden tot lagere woonlasten, onder andere door efficiëntere aanbesteding en kostenbesparing op bijvoorbeeld afval- en milieubeheer. Het inzetten van het vermogen van Best voor inwoners wordt hierbij als kans gezien. Daartegenover staat de onzekerheid over hoe financiële middelen verdeeld zullen worden tussen Best en Oirschot. Veel inwoners vragen zich af wat een fusie concreet betekent voor hun eigen woonlasten. Groene en gezonde wijken Inwoners zien mogelijkheden voor beter groenonderhoud en goede speelvoorzieningen binnen een grotere gemeente. Ook het behoud en de benutting van groene stroken tussen de dorpen worden als belangrijk benoemd. Ook rondom sportvoorzieningen worden kansen en zorgen gedeeld. Aan de ene kant zien inwoners mogelijkheden om sportvoorzieningen te versterken door deze (deels) te centraliseren. Daarbij wordt wel nadrukkelijk benoemd dat centrale sportvoorzieningen goed bereikbaar moeten zijn voor alle kernen en wijken. Goede verbindingen en toegankelijkheid zijn volgens de deelnemers randvoorwaarden voor succes. Aan de andere kant leeft sterk de wens om sporten ook dichtbij huis mogelijk te houden, in de eigen wijk of het eigen dorp. Inwoners benadrukken dat laagdrempelige sportvoorzieningen in de buurt bijdragen aan leefbaarheid, sociale ontmoeting en gezondheid.

Er is dan ook zorg dat deze lokale sportmogelijkheden verloren gaan als te veel wordt ingezet op centralisatie.

11

Tegelijkertijd leven er zorgen over het behoud van het dorpskarakter van de wijken. Er is angst dat woningbouw ten koste zal gaan van het landschap en de groene ruimte. Brainportregio & Economie Inwoners benoemen de kans om als gefuseerde gemeente samen een sterkere positie in de Brainportregio te hebben en beter tegenwicht te kunnen bieden aan de invloed van Eindhoven en ASML. Zij verwachten dat dit kan bijdragen aan meer werkgelegenheid en economische diversificatie. Tegelijkertijd is er zorg dat ASML en Eindhoven al veel invloed hebben en dat de nieuwe gemeente onvoldoende zeggenschap houdt. Ook wordt gevreesd dat er te veel ‘buitenstaanders’ komen wonen, wat de lokale betrokkenheid kan ondermijnen. Sociaal domein & Samenleving De fusie biedt volgens deelnemers kansen om aantrekkelijker te worden voor zorgverleners, zoals huisartsen, en om de ondersteuning voor inwoners te verbeteren. Er is ook hoop dat sociale ontmoeting en initiatieven als een ‘huis van gezondheid’ gestimuleerd worden. Tegelijkertijd worden zorgen uitgesproken over de bereikbaarheid van zorgvoorzieningen, met speciale aandacht voor ouderenproblematiek in Oirschot. Daarnaast wordt aangegeven dat niet iedereen over voldoende digitale vaardigheden beschikt en dat daar rekening mee moet worden gehouden.

Belangrijk is volgens de aanwezigen dat bestaande netwerken, vrijwilligersinitiatieven en informele hulp behouden blijven en niet verloren gaan door een schaalvergroting. Cultuur & Identiteit Inwoners zien kansen om sport- en cultuurverenigingen te bundelen en samen sterkere culturele voorzieningen te realiseren. Daarbij wordt benadrukt dat het behouden van de lokale identiteit essentieel is. Er leeft een duidelijke wens om niet ‘te stads’ te worden en het dorpskarakter van zowel Best als Oirschot te respecteren. Specifieke plekken zoals Tejaterke, Bestwijzer en sportclubs worden genoemd als belangrijke voorzieningen die behouden moeten blijven. Verkeer & Openbaar Vervoer Inwoners zien mogelijkheden voor betere verbindingen tussen de kernen en een sterkere positie in regionale overleggen over openbaar vervoer. Tegelijkertijd worden zorgen uitgesproken over de huidige bereikbaarheid, waarbij de snelweg tussen Son en Breugel als een belemmering wordt ervaren. Het ontbreken van concrete plannen voor de bereikbaarheid na een eventuele fusie roept vragen op.

12

Markt Best Datum: 12 april 2025 Locatie: Weekmarkt, Best Wat inwoners op de markt zien als mogelijke kansen van de fusie Meer slagkracht in de regio: samen staan we sterker De meest genoemde kans is een betere positie in de regio als Best en Oirschot fuseren. Zowel op bestuurlijk en economisch als op organisatorisch gebied benoemen inwoners dat zij de samenwerking zien als dé manier om sterker te staan in de regio en gemeente-overstijgende opgaven kunnen effectiever worden aangepakt. Veel mensen zien dat Best tegen haar grenzen aanloopt bij het oplossen van complexe maatschappelijke opgaven. Door de krachten te bundelen kunnen de gemeenten betekenen, zowel lokaal als richting de provincie en de Brainportregio. Hierbij worden de fysieke schaalvoordelen genoemd, maar ook gezamenlijke lobbykracht, menskracht, kennis en bestuurlijke invloed. Meer kwaliteit en efficiëntie in het bestuur en de ambtelijke organisatie De meeste inwoners hebben er vertrouwen in dat een fusie leidt tot een professionelere en stabielere ambtelijke organisatie. Er wordt vaak genoemd dat ambtenaren elkaar kunnen versterken (kennisdeling), dat specialistische functies beter kunnen worden ingevuld en de organisatie als geheel beter gaat functioneren. Door schaalvergroting wordt de gemeente mogelijk ook minder afhankelijk van externe inhuur en ontstaat een robuustere interne organisatie.

Behoud van de dorpse identiteit door samenwerking met Oirschot (in plaats van grotere steden in de regio) Deze kans is zowel inhoudelijk als emotioneel sterk aanwezig. Veel mensen noemen expliciet dat ze niet met Eindhoven zouden willen fuseren. Ze zijn bang voor schaalvergroting, bureaucratisering en verlies van dorps karakter. De samenwerking met Oirschot voelt voor veel inwoners natuurlijker aan: beide gemeenten hebben een eigen identiteit, maar delen ook waarden als kleinschaligheid en gemeenschapszin. Door te kiezen voor Oirschot wordt ‘opgeslokt worden door Eindhoven’ voorkomen. Er blijft meer ruimte voor lokale keuzes, korte lijnen en betrokkenheid. Een aantal mensen noemt de fusie met Oirschot de enige manier om zelfstandigheid te borgen. Mogelijkheden voor woningbouw, vooral voor starters Veel mensen benoemen de krapte op de woningmarkt. Ze zien de samenwerking als een kans om gezamenlijke woningbouwlocaties aan te wijzen en plannen af te stemmen. Er komt meer ruimte, meer schaalvoordeel en betere spreiding van woningtypen, waardoor starters en kwetsbare groepen meer kans krijgen op een woning. Door als gemeente samen te werken, ontstaat er meer grond en een breder aanbod. 13

Wat inwoners op de markt aan zorgen hebben ten aanzien van een fusie Dienstverlening komt mogelijk op afstand te staan De meest uitgesproken zorg is dat de dienstverlening letterlijk en figuurlijk verder van de inwoner af komt te staan. Vooral ouderen of mensen die minder digitaal vaardig zijn, zijn hierin kwetsbaar. Er heerst onzekerheid over de mogelijke plek van een nieuw gemeentehuis. Ook wordt genoemd dat de fysieke nabijheid van dienstverlening belangrijk is voor het gevoel van toegankelijkheid en verbondenheid met het bestuur. Als dat wegvalt, ontstaat meer afstand. Verlies van lokale identiteit en het ‘ons-kent-ons’ gevoel Waar inwoners enerzijds kansen zien wat betreft het behoud van het dorpse karakter van de gemeente door samen te gaan met Oirschot in plaats van met een grotere gemeente als Eindhoven, wordt anderzijds het verdwijnen van de unieke identiteit van de gemeente als zorg genoemd. Inwoners zijn trots op hun lokale karakter en vrezen dat dit verwatert of ondergeschikt raakt aan een ‘nieuwe’ gemeente die geen van beide echt vertegenwoordigt. Best wordt gezien als meer stedelijk, Oirschot als meer dorps. Beide zijn verschillend, maar waardevol. Mensen willen dat verschil behouden en vrezen een 'eenheidsworst' of een sfeer die niet meer past.

Ook leeft de vraag of inwoners van beide gemeenten zich met elkaar kunnen identificeren: “Een Bestenaar zal zich nooit een Oirschottenaar voelen”. Onzekerheid over de concrete gevolgen van de fusie Veel mensen voelen zich onvoldoende geïnformeerd of betrokken bij de fusie. Inwoners willen weten: wat betekent dit voor míj? Waar kan ik straks terecht? Wat zijn de gevolgen voor de lokale politiek? Hoe worden verschillen in voorzieningen rechtgetrokken? Zonder helderheid over deze zaken groeit het gevoel dat het een bestuurlijke top-down-operatie is waarin inwoners weinig invloed hebben. Financiële ongelijkheid Inwoners van Best vrezen dat zij moeten opdraaien voor mogelijke tekorten of achterstanden in Oirschot: er is behoefte aan meer inzicht in de financiële consequenties van de fusie. Ook is er zorg over lokale lasten (zoals de OZB) en subsidieregelingen. Best heeft volgens inwoners financieel meer armslag dan Oirschot. Inwoners willen niet ‘betalen voor andermans problemen’, zeker als de baten niet evenredig terugkomen. Verlies van groen, volbouwen van buitengebied, ruimtelijke druk De angst dat het buitengebied tussen Best en Oirschot wordt volgebouwd, komt vaak terug. Inwoners willen juist het open landschap behouden. Ook is er zorg dat de invloed van ASML leidt tot een ongewenste prijsopdrijving of stedelijke druk.

Groen en open ruimte zijn belangrijke elementen voor de leefbaarheid. Mensen willen dat dit behouden blijft. 14

Het globale beeld Er zijn brede kansen te benoemen in de mogelijke fusie tussen Best en Oirschot. Veel inwoners zien dat beide gemeenten afzonderlijk steeds vaker tegen hun grenzen aanlopen. Door samen te werken ontstaat meer slagkracht op regionaal niveau, bijvoorbeeld richting de provincie of in de Brainportregio. Ook zien mensen kansen om de bestuurlijke en ambtelijke organisatie te versterken. Men verwacht meer professionaliteit, betere dienstverlening en efficiënter werken, met gedeelde kosten en inzet van personeel. Daarnaast worden kansen genoemd als meer ruimte voor woningbouw, betere spreiding van voorzieningen en mogelijkheden om maatschappelijke vraagstukken gezamenlijk op te pakken. De samenwerking wordt gezien als een manier om de zelfstandigheid te behouden, zonder opgeslokt te worden door een grote stad als Eindhoven. Oirschot voelt daarbij als een meer natuurlijke en gelijkwaardige partner. Veel mensen noemen dat ze liever fuseren met een dorp dat dezelfde schaal en waarden deelt, dan met een stad waar ze zich niet in herkennen of mee identificeren. Tegelijkertijd leven er zorgen. De meest terugkerende zorg is dat dienstverlening minder toegankelijk wordt, vooral voor ouderen en kwetsbare groepen. Men vreest dat fysieke loketten verdwijnen of op afstand komen te staan. Ook leeft er een sterke zorg over het verlies van de dorpse identiteit en de lokale cultuur.

De unieke sfeer in Best moet behouden blijven, vinden veel inwoners. Verder is er onduidelijkheid over de concrete uitvoering van de fusie: waar komt het gemeentehuis, wat gebeurt er met lokale politieke partijen, hoe blijven inwoners betrokken? Financiële zorgen spelen daarin ook een rol. Inwoners vrezen dat de fusie leidt tot lastenverhoging of dat Best geconfronteerd wordt met de mogelijke (financiële) knelpunten van Oirschot. Tot slot is er angst voor ongewenste verstedelijking: het volbouwen van het buitengebied, verlies van natuur, en druk op woningprijzen. Hoewel er dus veel potentie wordt gezien, staat het draagvlak onder inwoners sterk in relatie tot duidelijke communicatie over het proces, zichtbare voordelen en behoud van het lokale karakter.

15

Markt Oirschot Datum: 15 april 2025 Locatie: Weekmarkt, Oirschot Wat inwoners op de markt zien als mogelijke kansen van de fusie Samen sterker – een robuustere organisatie De meest genoemde kans is dat samenwerking versterkt. “Samenwerken is altijd goed” en “Samen sta je sterker” geven de overtuiging weer dat een fusie de slagkracht vergroot. Een grotere gemeente wordt gezien als beter in staat om regionale en maatschappelijke opgaven aan te pakken. Daarbij verwachten inwoners een versterking van de ambtelijke organisatie: meer specialistische kennis, minder inhuur, en beter in staat om goede medewerkers aan te trekken. Ook werd genoemd dat het bestuurlijk efficiënter en goedkoper kan worden. Een aantal deelnemers gaf aan dat dit zou kunnen leiden tot snellere besluitvorming en verbeterde dienstverlening. Grotere stem in de regio Meerdere deelnemers verwachten dat een grotere gemeente meer invloed krijgt in de regio. Er wordt gehoopt op meer stem en inspraak in regionale samenwerkingen en besluitvorming. Deze versterkte positie wordt als kans gezien, bijvoorbeeld bij het realiseren van woningbouw, het behouden van voorzieningen of het verbeteren van mobiliteit. Verbetering van voorzieningen en leefomgeving Een andere vaak genoemde kans is het op peil houden of verbeteren van voorzieningen.

Denk aan culturele voorzieningen, zoals het Oirschots theater dat mogelijk nieuw leven ingeblazen kan worden, en aan het versterken van het verenigingsleven. Zo werd specifiek opgemerkt dat het verenigingsleven in Oirschot het niet alleen redt, en dat samenwerking hierin juist steun kan bieden. Ook op het gebied van de openbare ruimte worden kansen gezien: beter onderhoud van fietspaden, wegen en groenvoorzieningen werden benoemd. Daarnaast werd gesproken over het ontwikkelen van een nieuw bestuurlijk centrum in de stijl van Brandevoort, strategisch gelegen tussen Best en Oirschot. Best en Oirschot passen goed bij elkaar

16

Sommige inwoners gaven aan dat Best en Oirschot historisch gezien al één gemeente waren en dat zij goed bij elkaar passen. Best wordt bovendien gezien als een logische fusiepartner vanwege de ligging en bereikbaarheid. Daarbij werd ook benoemd dat als het bestuurlijk efficiënter wordt, er weinig bezwaar is: “Als de organisatie er efficiënter van wordt, dan helemaal prima.” Kansen voor wonen, zorg en mobiliteit Ook op inhoudelijke domeinen werden kansen gesignaleerd. Enkele deelnemers verwachten betere mogelijkheden voor woningbouw, waaronder ook specifieke doelgroepen zoals senioren of starters. Er werd gewezen op het belang van het op peil houden van de zorg en de wens om de OVverbinding tussen Oirschot en station Best te verbeteren. Verder werd de wens uitgesproken om het Groene Woud meer te verbinden met de rest van het gebied – een kans om natuur en recreatie beter in de structuur van de gemeente te integreren. Wat inwoners op de markt aan zorgen hebben ten aanzien van een fusie Behoud van identiteit en karakter De meest genoemde zorg is het behoud van het dorpse en landelijke karakter van Oirschot, inclusief het historisch centrum. Veel inwoners hechten sterk aan de eigenheid van Oirschot en vrezen dat deze verloren gaat wanneer de gemeente opgaat in een grotere eenheid. Daarbij wordt met nadruk genoemd dat ook de naam ‘Oirschot’ behouden moet blijven.

Meerdere inwoners spreken zich uit tegen de gedachte dat de nieuwe gemeente mogelijk ‘Best’ zou gaan heten. Specifiek voor de Beerzen leeft het gevoel dat zij niet georiënteerd zijn op Best en dus niet vanzelfsprekend onderdeel zouden moeten zijn van een nieuwe gemeente. Westelbeers wordt als voorbeeld genoemd, waar de afstand tot Best als (te) groot wordt ervaren. Ook wordt benoemd dat het agrarische karakter van Oirschot beter aansluit bij de Kempengemeenten dan bij Best. Vertegenwoordiging en inspraak Een belangrijke zorg is de balans in de vertegenwoordiging binnen de gemeenteraad. Inwoners vrezen dat Best als grotere partner meer invloed krijgt dan Oirschot, waardoor de stem van Oirschot en de kleinere kernen mogelijk ondergesneeuwd raakt. Het behoud van inspraak en zeggenschap wordt als essentieel ervaren. Ook wordt benoemd dat raadsvergaderingen en andere politieke bijeenkomsten regelmatig in Oirschot moeten plaatsvinden om de betrokkenheid van inwoners te behouden. Er klinkt daarnaast zorg dat de kleinschaligheid verloren gaat en inwoners het gevoel krijgen dat zij ‘nummertjes’ worden in een grotere organisatie. De angst leeft dat er minder oog zal zijn voor de gewone inwoner en voor de specifieke behoeften van de kleine dorpen. 17

Toegankelijkheid van dienstverlening en voorzieningen Op het gebied van dienstverlening werd meerdere keren de wens uitgesproken dat er een eigen gemeentehuis of loket in Oirschot blijft voor zaken zoals paspoorten en andere basisvoorzieningen. Er is vrees dat de afstand tot dienstverlening te groot wordt, zeker voor inwoners van de kleinere kernen en buitengebieden. Het behouden van eigen voorzieningen in Oirschot wordt als een belangrijk uitgangspunt gezien. Sociale samenhang, woningbouw en leefomgeving Ook het behoud van de sociale samenhang tussen de dorpen wordt als belangrijk aandachtspunt benoemd. Inwoners maken zich zorgen over voldoende verbinding tussen de kernen en vragen aandacht voor het behoud van natuur, wandelpaden en het open landschap. Er wordt expliciet gewaarschuwd tegen ‘alles volbouwen’ en de vrees uitgesproken dat woningbouw ten koste zal gaan van het groene karakter van de omgeving. De zorgen rond woningbouw spelen ook door in de angst voor herhaling van situaties zoals met het AZC in Best. Financiële risico’s en toekomstbeeld Enkele inwoners benoemen dat er goed oog moet zijn voor de financiële positie van Best. Er leeft de zorg dat eventuele schulden of financiële uitdagingen van Best ten koste gaan van Oirschot.

Daarnaast is er bij sommigen de angst dat de fusie slechts een tussenstap is naar een verdere schaalvergroting, bijvoorbeeld richting Eindhoven. Dit voedt het gevoel van onzekerheid over de toekomst en de wens om de zelfstandigheid te behouden.

18

Participatiebijeenkomst De Beerzen Datum: 17 april 2025 Locatie: Bij Ons – Plek om te zijn, Oirschot Algemene beelden en opmerkingen Tijdens de participatieavond kwamen bij verschillende inwoners van de Beerzen gevoelens en ervaringen naar boven die teruggaan naar de eerdere herindeling waarbij de gemeente Oost-, West- en Middelbeers fuseerde met Oirschot. Sommigen gaven aan destijds liever bij Hilvarenbeek te zijn aangesloten, vanwege de oriëntatie van de Beerzen op de Kempen. Men voelt zich qua cultuur en voorzieningen vaak meer verbonden met plaatsen als Hilvarenbeek, Vessem en Eersel. Vanuit die achtergrond wordt nu ook de vraag gesteld of het splitsen van de Beerzen ooit is overwogen in het kader van de huidige fusieverkenning. Er is daarnaast sprake van een fysieke en emotionele afstand: hoewel Oirschot op slechts 7 kilometer ligt, voelt die afstand voor sommigen als groot. Tegelijkertijd geven anderen aan dat zij zich verbonden voelen met Best en zich daar prima in kunnen vinden. Er lijkt sprake van een balans tussen voor- en tegenstanders, waarbij het gevoel van betrokkenheid en herkenning in de eigen leefomgeving centraal staat. Dienstverlening Inwoners van de Beerzen zien in de fusie kansen om de bestuurlijke en ambtelijke kwaliteit te verbeteren.

Er wordt positief gekeken naar het idee van een nieuw gemeentehuis op de grens van Best en Oirschot, waarmee beide kernen evenwichtig bediend zouden worden. Ook wordt het als kans gezien om de kwaliteit van de organisatie te versterken en om afdelingen die nu ondergebracht zijn bij Kempengemeenten weer ‘in huis’ te halen. Specifiek wordt genoemd dat een eigen loket in zowel de Beerzen als Oirschot wenselijk zou zijn om de nabijheid van de gemeente te behouden. Tegelijkertijd zijn er zorgen over een eerlijke verdeling van voorzieningen. In de vorige herindeling ervaarden inwoners van de Beerzen dat zij er qua aandacht en voorzieningen onvoldoende vanaf kwamen. Er leeft nu de angst dat dat opnieuw gebeurt. De afstand tot ambtenaren en bestuur wordt als groter ervaren in een grotere organisatie. Huidige ambtenaren kennen de Beerzen goed; straks zal dat mogelijk niet meer zo zijn. Ook de fysieke bereikbaarheid van de dienstverlening wordt als een knelpunt benoemd. Inwoners ervaren dat er vaak met een ‘Oirschotse bril’ naar de Beerzen en Spoordonk wordt gekeken. Openbaar vervoer

19

Het openbaar vervoer vanuit de Beerzen wordt op dit moment als onvoldoende ervaren, vooral in het weekend zijn andere gemeenten – waaronder Best - moeilijk bereikbaar. De twijfel bestaat of een fusie dit verbetert of juist verder verslechtert. Als mogelijke kans wordt genoemd dat Best een intercitystation zou kunnen worden, wat de bereikbaarheid voor/ naar de nieuwe gemeente zou versterken. Lokale identiteit In de Beerzen wordt grote waarde gehecht aan het behoud van de lokale identiteit. Sommige inwoners ervaren dat zij qua cultuur en oriëntatie beter passen bij de Kempengemeenten of Hilvarenbeek dan bij Best. De Beerzen zijn bijvoorbeeld meer gericht op Tilburg voor werk, winkelen en zorg. Eindhoven wordt door hen niet veel bezocht. Inwoners noemen hun gemeenschap hecht en betrokken; mensen kennen elkaar en zetten zich actief in voor hun leefomgeving. Die betrokkenheid en kleinschaligheid willen ze graag behouden. Er leven zorgen dat door de fusie tradities verloren gaan of verwateren. Tegelijkertijd wordt erkend dat sommige tradities juist uit nostalgie in stand worden gehouden en niet per se toekomstbestendig zijn. Er is dus zowel waardering voor behoud als ruimte voor verandering. Woonopgave Op het gebied van woningbouw wordt opgeroepen tot een eerlijke verdeling over het hele grondgebied. De Beerzen mogen hierin niet vergeten worden.

Ook wordt benoemd dat de gemeente kritisch moet blijven op de woonafspraken met woningcorporaties. Er leeft de zorg dat als de opvang van het AZC in Best niet doorgaat, deze opgave alsnog bij Oirschot/de Beerzen terechtkomt in de nieuwe gemeente. Tegelijkertijd worden kansen gezien in het bouwen van meer diverse woningen, waaronder ook seniorenwoningen. Daarmee kan beter worden ingespeeld op de behoeften van verschillende doelgroepen, wat bijdraagt aan de leefbaarheid en vitaliteit van de kernen. Woonlasten Er leeft bij inwoners bezorgdheid over mogelijke stijging van woonlasten, zoals de OZB. Ook worden verschillen gesignaleerd in het onderhoud van huurwoningen tussen Best en Oirschot. Men vraagt zich af of die verschillen in een nieuwe gemeente worden gelijkgetrokken en of dat niet ten koste gaat van kwaliteit of betaalbaarheid. Brainportregio & Economie In de discussie rondom de Brainportregio komt een terugkerende zorg naar voren: de vrees dat woningen in toenemende mate worden ingenomen door werknemers uit de Brainportregio. Dit zou de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen voor eigen inwoners onder druk zetten. Aan de andere kant zien inwoners ook kansen: als grotere gemeente zou Best-Oirschot sterker kunnen opkomen voor de eigen belangen en meer invloed kunnen uitoefenen binnen de regionale samenwerking. 20

Groene en gezonde wijken Er zijn zorgen over het groenonderhoud, dat in Best als minder wordt ervaren dan in Oirschot. Ook maken inwoners zich zorgen over bouwontwikkelingen in landelijke gebieden en het toenemend aantal inbreidingslocaties. Er wordt gewaarschuwd voor het risico dat dorpen aan elkaar groeien, wat ten koste zou kunnen gaan van het open landschap en het karakter van de afzonderlijke kernen. Sociaal domein In het sociaal domein zien inwoners kansen in het vergroten van het aanbod aan zorgaanbieders en het bundelen van kennis. Er wordt ook gewezen op de mogelijkheid om werk te maken van een lokale inclusie-agenda, in plaats van aparte beleidslijnen voor bijvoorbeeld gehandicapten of chronisch zieken.Tegelijkertijd bestaat de vrees dat een grotere gemeente leidt tot meer bureaucratie en stroperigheid, wat de toegankelijkheid en snelheid van ondersteuning juist in de weg zou kunnen staan. Overige overwegingen Tot slot werden nog enkele bredere reflecties gedeeld. Zo wordt ASML als een economische kans gezien, maar ook als een kwetsbare werkgever, waarvan de invloed op woningmarkt en arbeidsmarkt risico’s met zich meebrengt. Ook wordt de vraag gesteld of een gemeente van 50.000 inwoners op de lange termijn toekomstbestendig is, of dat deze schaal slechts een tussenstap vormt naar een nóg grotere herindeling in de regio

21

Participatie tijdens opstellen herindelingsontwerp Tijdens de fase waarin het herindelingsontwerp werd opgesteld, is opnieuw uitgebreid ingezet op participatie. De beide raden hebben besloten om dit te doen via drie vormen van betrokkenheid: 1. Online participatie: via een vragenlijst (zie bijlagen O & P voor resultaten) 2. De wijken in: met gesprekken op locatie en marktmomenten; 3. Themabijeenkomsten: gericht op specifieke onderwerpen en doelgroepen. Inwoners en andere betrokkenen kregen hiermee de gelegenheid om mee te denken over de visie op de nieuwe gemeente. Het centrale gespreksthema was: “Wat wil je achterlaten en wat wil je meenemen naar de nieuwe gemeente?” Op deze manier werd gericht gezocht naar verdieping op maatschappelijke thema’s. De maatschappelijke thema’s zijn vooraf vastgesteld door de raden (zie ook bijlage J). De marktmomenten hadden een brede insteek en boden ruimte voor gesprekken met inwoners over uiteenlopende onderwerpen. Tijdens de themabijeenkomsten was juist meer ruimte voor verdieping binnen specifieke thema’s. Deze bijeenkomsten werden gehouden in samenwerking met inwoners, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden. Bij de themabijeenkomsten lag de nadruk op het gericht uitnodigen van relevante stakeholders, maar ook inwoners waren van harte welkom.

In tegenstelling tot de verkennings- en participatiefase zijn tijdens deze fase inwoners van beide gemeenten gezamenlijk uitgenodigd, om zo de verbinding en het gezamenlijke karakter van de nieuwe gemeente te versterken. De input die tijdens deze participatiemomenten is verzameld, wordt in dit verslag verder toegelicht. De foto’s hieronder geven een impressie van de bijeenkomsten en gesprekken.

22

Sfeerbeelden tijdens participatieavonden

Prijsuitreiking tijdens jongerenbijeenkomst aan winnaar van de pub quiz

23

Voor het winkelcentrum in Best

Tijdens de themabijeenkomst

24

Tijdens de themabijeenkomsten

25

Communicatiemiddelen tijdens wijkbezoeken

26

Markt Oirschot Datum: 2 september 2025 Locatie: Weekmarkt, Oirschot Mijn wens voor de nieuwe gemeente Op de markt in Oirschot gaven inwoners aan wat zij belangrijk vinden voor de nieuwe gemeente. Inwoners spraken de wens uit dat Straten een eigen karakter behoudt en niet opgeslokt wordt door uitbreiding. Veiligheid werd vaak genoemd als belangrijke waarde; inwoners voelen zich veilig en willen dat dit zo blijft. Ook leefbaarheid, sportvoorzieningen en een kundig ambtenarenapparaat werden benoemd. Verder wenst men vermindering van leegstand rond de markt, een realistische houding en daadkrachtige samenwerking. Er is nadrukkelijk vraag naar meer woningen voor starters en senioren, en een nieuw gemeenschapshuis. Wat maakt jouw woonplaats uniek? De aanwezigen benadrukten de unieke kwaliteiten van hun woonplaats. Oirschot werd omschreven als charmant en historisch met een sterk dorps karakter. De muziekverenigingen en de authentieke dorpskern dragen volgens inwoners bij aan de levendigheid. Mensen begroeten elkaar, er is gemoedelijkheid en sterke binding over generaties heen. De groene omgeving, bossen en iconische kerktoren zijn symbolen van trots. Wat moeten we behouden of sterker maken? Veel inwoners gaven aan welke zaken volgens hen absoluut behouden of versterkt moeten worden. Een eigen gemeentehuis of loket blijft voor velen cruciaal om dienstverlening dichtbij te houden.

Activiteiten in de dorpskern en festiviteiten worden zeer gewaardeerd en moeten behouden blijven. De historische identiteit en de levendigheid van de markt zijn essentieel voor de beleving van Oirschot. Ook sportclubs, zwembad en culturele voorzieningen kwamen herhaaldelijk terug als belangrijke pijlers. Wat kan volgens jou beter of anders aangepakt worden? Naast behoud kwamen er ook ideeën naar voren voor verbeteringen en aanpassingen. Inwoners signaleren verbeterpunten in onderhoud van straatmeubilair, fietspaden en verlichting. Meer levendigheid voor jeugd en meer mogelijkheden om in eigen dorp te blijven wonen. Verkeersveiligheid, muziekonderwijs en aanpak van knelpunten zoals de N395 werden specifiek genoemd. Ook is er zorg om voldoende betaalbare woningen voor ouderen.

27

Winkelcentrum Best Datum: 3 september 2025 Locatie: Winkelcentrum Heivelden, Best Mijn wens voor de nieuwe gemeente Tijdens deze bijeenkomst gaven inwoners aan wat zij belangrijk vinden voor de nieuwe gemeente. Inwoners spraken over het idee van een gemeente die letterlijk op de grens ligt, met een gemeentehuis dat deze symboliek uitstraalt. Daarnaast werd de wens uitgesproken om een grotere gemeente te vormen die stevig tegenover Eindhoven kan staan. Wat maakt jouw woonplaats uniek? De aanwezigen benadrukten de unieke kwaliteiten van hun woonplaats. De boodschap 'Best moet Best blijven' werd nadrukkelijk herhaald. Ook de historische binding tussen Best, Oirschot en de gilden werd genoemd als essentieel onderdeel van de identiteit. Wat moeten we behouden of sterker maken? Veel inwoners gaven aan welke zaken volgens hen absoluut behouden of versterkt moeten worden. Het Tejaterke werd genoemd als voorziening die behouden moet blijven. Ook de bestaande busbaan moet volgens inwoners in stand blijven. Wat kan volgens jou beter of anders aangepakt worden? Naast behoud kwamen er ook ideeën naar voren voor verbeteringen en aanpassingen. Inwoners gaven aan dat de groenvoorziening een kwaliteitsimpuls kan gebruiken. Er moet meer aandacht komen voor voorzieningen voor ouderen.

Bij het station zouden meer parkeerplaatsen nodig zijn, omdat deze nu te veel worden gebruikt door langparkeerders. Daarnaast is er behoefte aan een mooi gemeentehuis op een centrale locatie tussen Best en Oirschot.

28

Markt Best Datum: 6 september 2025 Locatie: Weekmarkt, Best Mijn wens voor de nieuwe gemeente Inwoners gaven aan dat het dorpse karakter behouden moet blijven, met ruimte voor gezamenlijke activiteiten van Best en Oirschot samen. Veiligheid en een zichtbare politie werden veel genoemd. Ook kwam de wens naar voren voor een speeltuin met een goed klimrek. Tot slot moet de nieuwe gemeente zorgen voor vertrouwen tussen inwoners en bestuur, door goed naar inwoners te luisteren. Wat maakt jouw woonplaats uniek? De inwoners benadrukten de unieke kwaliteiten van hun woonplaats. Best werd omschreven als goed georganiseerd, schoon en netjes, met een rijk voorzieningenniveau. Het station, de vele winkels, gratis parkeren in het centrum en de markt werden vaak als sterke punten genoemd. Bewoners waarderen de gemoedelijke sfeer, de multiculturele diversiteit en de kleinschaligheid. Wat moeten we behouden of sterker maken? Veel inwoners gaven aan welke zaken volgens hen absoluut behouden of versterkt moeten worden. Het dorpse karakter en het onderscheid met Eindhoven zijn belangrijk. Voorzieningen zoals station, zwembad, sportclubs, bibliotheek en winkelcentra moeten behouden blijven. Ook de natuur, zoals het Groene Woud en de Oirschotse heide, werd vaak genoemd.

Wat kan volgens jou beter of anders aangepakt worden? Naast behoud kwamen er ook ideeën naar voren voor verbeteringen en aanpassingen. Er is behoefte aan meer woningen voor jeugd en senioren, evenals speelgelegenheid voor kinderen. Bewoners signaleren rommel en verkeersknelpunten, en vragen betere communicatie en dienstverlening vanuit de gemeente. Meer groen, betere participatie en meer reuring in het centrum werden voorgesteld.

29

Markt Middelbeers Datum: 11 september 2025 Locatie: Weekmarkt Middelbeers, Oirschot Mijn wens voor de nieuwe gemeente De wens om te bouwen voor ouderen werd genoemd, zodat er doorstroming ontstaat en jongere generaties in de vrijgekomen woningen kunnen trekken. Wat maakt jouw woonplaats uniek? Inwoners benadrukten de unieke kwaliteiten van hun woonplaats. Middelbeers kent veel betrokkenheid en draagvlak bij evenementen, waardoor het klein maar krachtig is. Wat moeten we behouden of sterker maken? Inwoners gaven aan welke zaken volgens hen absoluut behouden of versterkt moeten worden. Ruimte voor horeca en evenementen en voorzieningen voor ouderen werden belangrijk gevonden. Ook werd expliciet genoemd dat het grote aantal vrouwen in het gemeentebestuur behouden moet blijven. Wat kan volgens jou beter of anders aangepakt worden? Naast behoud kwamen er ook ideeën naar voren voor verbeteringen en aanpassingen. Meer aandacht voor de kleine kernen en hun democratische vertegenwoordiging. Bouwen voor senioren, een lokaal loket en bedrijfsruimte voor startende ondernemers.

30

Markt Oostelbeers Datum: 12 september 2025 Locatie: Weekmarkt Oostelbeers, Oirschot Mijn wens voor de nieuwe gemeente Tijdens deze markt gaven inwoners aan wat zij belangrijk vinden voor de nieuwe gemeente. Inwoners spraken zorgen uit over de afstand tot Best, vooral voor ouderen die minder mobiel zijn. Daarnaast werd gevraagd om behoud van de identiteit van de kernen en aandacht voor natuur en leefomgeving. Wat maakt jouw woonplaats uniek? De aanwezigen benadrukten de unieke kwaliteiten van hun woonplaats. Het dorpse en kleinschalige karakter, binding tussen mensen en centrale ligging in de natuur werden genoemd als uniek. In Spoordonk waardeert men de rust en het ontbreken van 'gekke dingen'. Middelbeers staat bekend om het grote draagvlak bij evenementen. Wat moeten we behouden of sterker maken? Veel inwoners gaven aan welke zaken volgens hen absoluut behouden of versterkt moeten worden. Behouden van het landelijk gebied, zonder zonnepanelen in het groen. Kleine kernen willen niet vergeten worden en vragen om een lokaal loket en behoud van markten. Onderwijs (lagere school), subsidies voor ontmoeting en behoud van kerk en vrijwilligersinitiatieven zijn belangrijk. Wat kan volgens jou beter of anders aangepakt worden? Naast behoud kwamen er ook ideeën naar voren voor verbeteringen en aanpassingen. Aanpak van verkeersveiligheid, betere fietspaden en OVverbindingen.

Meer zichtbare en bereikbare marktmeester en ambtelijke inzet. Communicatie en contact met inwoners, verenigingen en bedrijven moet verbeteren.

31

Buurtmiddag Wilhelminadorp Datum: 14 september 2025 Locatie: Wilhelminadorp/ Scouting Frama, Best Mijn wens voor de nieuwe gemeente Tijdens de buurtmiddag in het Wilhelminadorp gaven inwoners aan wat zij belangrijk vinden voor de nieuwe gemeente. Bewoners vroegen om transparantie en duidelijkheid over het fusieproces. Er werd zorg geuit dat Wilhelminadorp niet mag verloederen, en er klonk een wens voor meer senior- en starterswoningen. Verbondenheid en behoud van groen en speeltuinen zijn ook belangrijke wensen. Wat maakt jouw woonplaats uniek? De aanwezigen benadrukten de unieke kwaliteiten van hun woonplaats. De centrale ligging en goede bereikbaarheid worden zeer gewaardeerd, evenals de speeltuinen, het station en de bioscoop. Wat moeten we behouden of sterker maken? Veel inwoners gaven aan welke zaken volgens hen absoluut behouden of versterkt moeten worden. Voorzieningen zoals scouting, sporthal, zwembad en station zijn cruciaal. De vele initiatieven en vrijwilligerswerk in de wijk zijn waardevol en moeten ondersteund worden. Wat kan volgens jou beter of anders aangepakt worden? Naast behoud kwamen er ook ideeën naar voren voor verbeteringen en aanpassingen. Bewoners signaleren toenemende verkeersdrukte en veiligheidsproblemen met scooters en fatbikes. Meer voorzieningen in de wijk, betere communicatie met de gemeente en gebruik van sleutelfiguren werden genoemd.

Ook werd gepleit voor levensbestendig wonen, meer groen, bredere fietspaden en activiteiten voor jongeren.

32

Communicatiemiddelen jongerenbijeenkomst

33

Jongerenbijeenkomst Best Datum: 10 september 2025 Locatie: Todo Jongerencentrum, Jacob van Waasenaerstraat 69, Best Wat vind jij belangrijk in de toekomst? Jongeren vinden het belangrijk dat er meer mogelijkheden zijn om te sporten en elkaar te ontmoeten. Ze willen dat de voetbalclub 24/7 toegankelijk is en dat er ’s avonds verlichting komt bij het Johan Cruijff-veldje. Ook een waterkraan bij dat veld in Best wordt gemist. Daarnaast zien ze graag een beter calisthenics-park en meer dansfaciliteiten. Op het gebied van onderwijs en welzijn vinden jongeren dat telefoons op school terug moeten komen en dat er meer voorlichtingen over pesten worden gegeven. Ook is er behoefte aan meer aandacht voor probleemkinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Jongeren willen dat er meer activiteiten georganiseerd worden, ook op zondagen, en dat ontmoetingsplekken dan open zijn. Ze zien graag een groter aanbod van kunst en cultuur, en willen dat inwoners makkelijk hun eigen activiteiten kunnen promoten via aanplakborden. Daarbij vinden ze het belangrijk dat alle activiteiten in Best en Oirschot beter bekend worden. Op het gebied van voorzieningen en bereikbaarheid vragen jongeren om meer toezicht bij de fietsenstalling bij Best station, een Jumbo-supermarkt en meer winkels in Best. Ze hopen ook op meer huisartsen, tandartsen en betaalbare woningen, zowel huur als koop.

Kortom, jongeren vinden dat Best wat stadser mag worden, met meer winkels en faciliteiten die aansluiten bij hun dagelijkse leven en interesses. Wat is nu goed en moet blijven zoals het is? In Best waarderen jongeren verschillende bestaande voorzieningen en aspecten van de gemeente. Zo vinden ze het belangrijk dat de kermis betaalbaar blijft en dat er voldoende scholen en speeltuintjes zijn. Ook het mooie centrum van Best en het openbaar vervoer worden als positieve punten gezien. Daarnaast staat een jongerencentrum hoog op de lijst van wensen, wat aangeeft dat jongeren graag een vaste plek voor ontmoeting en activiteiten zouden zien. In Oirschot merken jongeren de historische gebouwen en de veiligheid in de gemeente op als belangrijke pluspunten. Ook de ijsbaan wordt genoemd als een plek die goed is en behouden moet blijven.

34

Wat zou jij als gemeenteraad direct aanpakken? Jongeren geven aan dat er een aantal zaken zijn die de gemeenteraad direct zou kunnen aanpakken om het leven in Best en Oirschot aantrekkelijker te maken. Ze noemen meer activiteiten, zoals klassieke balletlessen, evenementen, bordspellenclubs en spelletjesavonden, maar ook meer ontmoetingsmogelijkheden, zowel gratis als vrijblijvend, doordeweeks en in het weekend. Daarnaast willen ze uitgaansmogelijkheden die er nu nauwelijks zijn. Op het gebied van voorzieningen vragen jongeren om winkels, zoals Nettorama en Jumbo, die bijvoorbeeld op zondag open zijn, en om gratis openbare toiletten, ook voor vrouwen, in het centrum. Voor sport en beweging zien ze verbeteringen bij het Johan Cruijff-veldje: netten en een kleine tribune, evenals een beter calisthenicspark en een nieuwe J.O.P. in zowel Best als Oirschot. Daarnaast ligt de nadruk op openbare veiligheid en bereikbaarheid: verlichting langs het kanaal, betere fietspaden langs het kanaal en een nieuwe overdekte hangplek voor jongeren. Deze maatregelen zouden volgens jongeren direct bijdragen aan een aantrekkelijkere en toegankelijkere gemeente.

35

Communicatiemiddelen themabijeenkomsten

36

Themabijeenkomst Oirschot Datum: 11 september 2025 Locatie: ’t Zand, Bestseweg 52, Oirschot Tijdens de themabijeenkomst in Oirschot lag de nadruk op overkoepelende vragen rondom de fusie. Inwoners vroegen zich af hoe de twee verschillende bestuursculturen bij elkaar gebracht kunnen worden, wat dit betekent voor de dienstverlening en welke gevolgen er zijn voor voorzieningen, belastingen en plannen van bedrijven als ASML. Het belang van heldere communicatie en PR werd sterk benadrukt, via dagbladen, sociale media en gemeentelijke kanalen.

Thema: Toerisme & Recreatie Wat gaat goed/ wat willen we behouden Tijdens de bijeenkomst gaven ondernemers, verenigingen en inwoners aan dat Oirschot veel kwaliteiten heeft die toerisme aantrekkelijk maken. Het erfgoed, de natuur en de gastvrijheid vormen samen een sterk fundament. Fiets- en wandelpaden verbinden de dorpen met het buitengebied en worden veel gebruikt door bezoekers. Het merk VisitOirschot is sterk en draagt eraan bij dat de gemeente regionaal en landelijk beter op de kaart staat. Deze samenwerking met lokale ondernemers, horeca en recreatieaanbieders wordt als waardevol ervaren en moet behouden blijven. Wat kan beter/ aandachtspunten Ondernemers gaven aan dat communicatie met de gemeente vaak laat of onvoldoende duidelijk is. Zij willen eerder betrokken worden bij plannen die gevolgen hebben voor toerisme en recreatie. Daarnaast ervaren inwoners en bezoekers knelpunten in de bereikbaarheid: het openbaar vervoer sluit niet altijd goed aan, en ook de bewegwijzering kan beter. Jongeren worden vaak niet bereikt of betrokken bij evenementen, waardoor de programmering minder aansprekend is voor deze doelgroep. Belangrijke ontwikkelingen De groei van Brainport en ASML leidt tot een toename van bezoekers, zowel zakelijk als toeristisch. Dit biedt kansen voor horeca en recreatie, maar vergroot ook de druk op de leefomgeving.

Daarnaast speelt de discussie over toeristenbelasting, waarbij ondernemers willen dat de opbrengsten zichtbaar terugvloeien naar de sector zelf. Toekomstbeeld/ visie

37

Goede OV- en fietsverbindingen, zoals snelfietspaden en dubbele fietspaden, versterken de bereikbaarheid van Oirschot en verbinding met Best. Centrumplannen zijn uitgevoerd, maar korte lijnen en goed overleg met de gemeente blijven cruciaal, met oog voor boeren en hun nevenactiviteiten. Handhaving van natuur, kwaliteitseisen voor bedrijven en diversiteit van het buitengebied zorgen voor een gezonde balans tussen recreatie en leefomgeving. Helderheid in regelgeving en APV’s geeft duidelijkheid voor inwoners en ondernemers en ondersteunt duurzame ontwikkeling van de gemeente. Eerste stap Effectieve communicatie en burgerparticipatie vragen om goed overleg met inwoners, ondernemers en toeristische bedrijven, ondersteund door sterke burgemeester en griffie. Betrokkenheid bij overlegtafels helpt belangen van Oirschotse recreatie en toerisme te behouden, ook naast grotere parken in Best. Vertrouwen vanuit de gemeente richting bedrijven, stichtingen en verenigingen stimuleert eigen initiatief. Voor boeren met nevenactiviteiten kan duidelijkere en efficiëntere regelgeving bureaucratie verminderen en participatie vergemakkelijken. Reflectie Bij de reflectie op toerisme en recreatie blijkt dat integraliteit een belangrijk aandachtspunt is: betrokkenen willen dat hun input daadwerkelijk wordt meegenomen en dat hier concrete acties uit voortkomen.