25054.14 - Bijlage K - Bouwsteen 9 - Participatie
Tekst van het document
Bouwsteen 9 Eindrapport
Best en Oirschot samen één?
Inwonersparticipatie bij mogelijke fusie tussen Best en Oirschot: kansen en zorgen in beeld
6 mei 2025 Best, Oirschot
Archiefexemplaar van BL25-02262
- Bouwsteen 9 - Participatie
Inhoud 1.
Kansen en zorgen van de samenleving in beeld
2.
Rode draden in kansen voor beide gemeenten
3.
Rode draden in zorgen van beide gemeenten
4.
Wat behouden zou moeten worden
Bijlage A: Enkele materialen Bijlage B: Bijeenkomst Spoordonk Bijlage C: Bijeenkomst Best Bijlage D: Markt Oirschot Bijlage E. Markt Best
Bijlage F. Bijeenkomst De Beerzen Bijlage G. Rapport vragenlijst Oirschot Bijlage H. Rapport vragenlijst Best
2|
1. Kansen en zorgen van de samenleving in beeld Eerste stap in participatieproces: inwoners denken mee over de toekomst • De gemeenten Best en Oirschot verkennen gezamenlijk de mogelijkheden van een bestuurlijke fusie. In dit kader is –
lj m t
tt
t
g c t
um ‘
g l k’ – aan
het einde van de verkenningsfase gestart met een eerste participatieronde.
• In het kader van deze eerste participatieronde is tussen 13 en 31 maart 2025 een vragenlijst uitgezet onder inwoners van beide gemeenten. In Best is de vragenlijst uitgezet door onderzoeksbureau Ipsos I&O. Van de 1.388 leden van het inwonerspanel vulden 735 panelleden de vragenlijst in – een respons van 53%. Daarnaast hebben 214 inwoners de vragenlijst ingevuld via een open link die door
• Het doel van deze fase is om inwoners de gelegenheid te geven hun eerste indrukken, zorgen en wensen ten aanzien van een mogelijke fusie te delen. In een
de gemeente is verspreid. In totaal hebben dus 949 inwoners van Best deelgenomen aan het onderzoek.
volgende fase, bij het opstellen van het herindelingsontwerp, volgt een bredere participatieronde waarin het formuleren van de visie op de nieuwe gemeente centraal zal staan.
• In Oirschot vulden 791 inwoners de vragenlijst, uitgezet door het bureau Research2Evolve, in, waarvan 452 via het inwonerspanel en 339 via de open link. De respons laat een spreiding over de gemeente zien, maar het merendeel van de
• De huidige participatie vormt daarmee het startpunt van een breder traject waarin inwoners steeds nadrukkelijker worden betrokken bij het proces. Als de
deelnemers (69%) is afkomstig uit de kern Oirschot. Daarnaast is 22% afkomstig uit De Beerzen en 9% uit Spoordonk.
gemeenteraden vóór de zomer van 2025 besluiten om het fusieproces voort te zetten, volgt een intensievere ronde waarin ook onderwerpen als identiteit,
3|
• Naast de online vragenlijst zijn in april meerdere fysieke bijeenkomsten
dienstverlening en behoud van lokale karakteristieken aan bod komen. De
georganiseerd om het gesprek met inwoners te voeren. In Oirschot vonden twee
definitieve besluitvorming is voorzien voor begin 2026. Een eventuele nieuwe
avondbijeenkomsten plaats (7 april in Spoordonk en 17 april in De Beerzen) en stond
gemeente kan op zijn vroegst op 1 januari 2028 van start gaan.
op 15 april een kraam op de markt in Oirschot. In Best werd een avondbijeenkomst
1. Kansen en zorgen van de samenleving in beeld georganiseerd op 9 april, aangevuld met een kraam op de markt op 12 april. Tijdens deze momenten is actief met verschillende doelgroepen gesproken over de kansen en zorgen die inwoners ervaren bij een mogelijke fusie en is gereflecteerd op de bevindingen uit het onderzoek. • De opbrengsten van al deze gesprekken en uitkomsten van het vragenlijstonderzoek zijn verwerkt in deze notitie. De afzonderlijke verslagen van de bijeenkomsten, de
rapporten van de onderzoeksbureaus en voorbeelden van de gebruikte materialen zijn als bijlagen toegevoegd. • In deze notitie zijn alle opbrengsten geclusterd en samengebracht in een aantal rode draden. Daarbij is ook oog voor verschillen tussen Best en Oirschot en wat deze verschillen betekenen voor de verdere uitwerking van het proces. Aan het slot van dit document zijn enkele richtinggevende waarborgen benoemd die bijdragen aan het vertrouwen van inwoners in een zorgvuldig en transparant vervolgproces.
4|
2. Rode draden in kansen voor beide gemeenten • Daarnaast wordt genoemd dat een grotere organisatie mogelijk betere mensen kan
Overeenkomsten in kansen maar ook accenten bij gemeenten • I z w lB t l O m g l jk fu
c
tw
m
.D
lg
t
t
m ’ b
m ’ w
k g t g
l k p
t kk
jk b j w
b
u
.H t
t‘
g
t
ff c ë t
w
t’
voor veel deelnemers reden om positief te staan tegenover de fusie, mits dit ook daadwerkelijk merkbaar is in de dienstverlening.
beide gemeenten als positief ervaren: 1. Sterkere gemeentelijke organisatie en betere dienstverlening
2. Sterkere regionale positie
• Een veelgenoemde kans bij een mogelijke fusie is het versterken van de ambtelijke
• Inwoners van beide gemeenten zien de fusie als een kans om als gemeente sterker
organisatie. Inwoners van zowel Best als Oirschot geven aan dat een grotere
te staan in de regio. Er wordt vaak verwezen naar de positie binnen de
organisatie kan leiden tot meer continuïteit, minder personeelsverloop en minder
Brainportregio, waarbij samenwerking noodzakelijk is om invloed te houden op g
afhankelijkheid van éénpitters. Deze stabiliteit wordt breed als wenselijk gezien,
l t
m ’ z
l w
gb uw m b l t t
c
m
uu z m
.
mede vanwege ervaringen met het wegvallen van personeel of beperkte expertise in • In Oirschot komt regelmatig het gevoel naar voren dat je als kleine gemeente
de huidige situatie.
w • In Best wordt deze wens vaak gekoppeld aan herkenbare voorzieningen zoals
l
bt. H t
‘ m
t k
t
’l
ft
t k m
m
grip te houden op ontwikkelingen in de regio. In beide gemeenten klinkt het
Bestwijzer: inwoners zien kansen voor verbeterde dienstverlening en betere
argument dat een fusie kan helpen om bestaande invloed te behouden, zeker ten
bereikbaarheid van hulp en ondersteuning, vooral richting de randen van de
opzichte van grotere partners als Eindhoven of organisaties als ASML.
gemeente. In Oirschot leeft de hoop dat een fusie leidt tot een meer robuuste organisatie, die ondersteuning biedt aan sociale cohesie, vrijwilligerswerk en m
5|
g
w k g
t
c
l
m
.T
m ’
l b
kb
z g
bestaande zorgstructuren worden daar nadrukkelijk als kans benoemd.
t k g
2. Rode draden in kansen voor beide gemeenten woningbouw vooral een noodzaak: inwoners noemen ruimtegebrek, zorgen over
• Inwoners benoemen ook dat een grotere gemeente mogelijk serieuzer wordt
verdichting en vrezen voor overbelasting van voorzieningen.
genomen in regionale overleggen en beter in staat is om gezamenlijke opgaven daadwerkelijk te realiseren. Dit gaat dan niet alleen over beleidsmatige invloed, maar ook over concrete verbeteringen op het gebied van bereikbaarheid, voorzieningen
4. Financiële schaalvoordelen
en woningbouw.
•
De verwachte schaalvoordelen van een fusie worden door inwoners van beide gemeenten benoemd. Er leeft het idee dat een grotere gemeente efficiënter kan
3. Meer ruimte voor woningbouw
aanbesteden, beter gebruik kan maken van schaalgrootte en zo kosten kan
• In beide gemeenten leeft de verwachting dat een fusie meer regie en daadkracht kan
besparen op bijvoorbeeld personeel, bestuur, onderhoud, afvalverwerking en
brengen in het organiseren van woningbouw. In beide gemeenten geven inwoners
groenvoorziening.
aan dat de fusie mogelijk ruimte schept voor meer diversiteit in woningtypen, zoals seniorenwoningen, koopwoningen en sociale huur – mits de verdeling eerlijk
• In Oirschot wordt dit vooral als een algemene verwachting genoemd. In Best geven
gebeurt over het hele gebied, inclusief de kleinere kernen zoals De Beerzen.
verschillende deelnemers specifiek aan dat het huidige vermogen van de gemeente op een verstandige manier moet worden ingezet voor de nieuwe gemeente als
• In Oirschot benoemen inwoners de fysieke ruimte als belangrijke kans. Er is optimisme over het realiseren van nieuwe wijken die passen bij het dorpse karakter.
worden om de kwaliteit van voorzieningen te verbeteren en woonlasten waar
Een fusie biedt volgens inwoners de mogelijkheid om beter in te spelen op de
mogelijk te beperken. Hoewel er ook zorgen leven over financiële ongelijkheid, zien
behoeften van verschillende doelgroepen, wat bijdraagt aan de leefbaarheid en
inwoners juist kansen in een gezamenlijke, meer robuuste financiële huishouding.
vitaliteit van de kernen. Ook is er behoefte aan goede afspraken met woningcorporaties. In Best is
6|
geheel. Daarbij wordt benadrukt dat deze financiële ruimte ook gebruikt zou moeten
2. Rode draden in kansen voor beide gemeenten 5. Behoud en/of verbetering van leefbaarheid en voorzieningen • Tot slot zien inwoners concrete kansen om de leefbaarheid te behouden en waar mogelijk te versterken. Daarbij gaat het zowel om voorzieningen als om de kwaliteit van de openbare ruimte. • In Oirschot ligt het accent op het versterken van sociale cohesie, vrijwilligerswerk en zorgstructuren, waarbij juist samenwerking kan bijdragen aan het behoud van het
dorpskarakter en de vitaliteit van de kernen. In Best wordt vooral benadrukt dat uitbreiding van voorzieningen richting de randen van de gemeente wenselijk is, naast het behouden van bestaande structuren zoals Bestwijzer. • Ook het behoud van ontmoetingsplekken, groen, sportaccommodaties en speelplekken wordt door inwoners uit beide gemeenten als belangrijk genoemd. De w
m‘
l
c t
g w
w
’t
u
k mt u
l jk
naar voren: inwoners willen dat de fusie merkbaar bijdraagt aan het versterken van hun directe leefomgeving.
7|
3. Rode draden in zorgen van beide gemeenten • De belangrijkste zorgen van inwoners worden hieronder weergegeven zoals die in
• Tegelijkertijd wordt erkend dat sommige tradities vooral in stand worden gehouden
de vragenlijsten en tijdens de bijeenkomsten naar voren kwamen. De zorgen zijn
uit nostalgie, en niet altijd toekomstbestendig zijn. Dit maakt dat er enerzijds veel
g g
waardering is voor behoud, maar anderzijds ook ruimte wordt gezien voor
p
t
m ’
b
l
.
verandering. 1. Behoud van lokale identiteit en het dorpskarakter • Een veelgenoemde zorg betreft het mogelijke verlies van de lokale identiteit.
• Ook wordt vanuit Oirschot – in het bijzonder vanuit De Beerzen – de verwachting
Inwoners van Oirschot en Best hechten sterk aan het eigen karakter en het
uitgesproken dat de kwaliteit van de dienstverlening (zoals bereikbaarheid van de
gemeenschapsgevoel van hun dorpen. Er leeft de vrees dat de vorming van een
gemeente en afhandeling van meldingen) zal verslechteren als gevolg van een fusie.
grotere gemeente leidt tot verstedelijking en tot verlies van herkenbaarheid. Daarbij
Opvallend is bovendien dat met name de leeftijdsgroep 25 tot 39 jaar in Oirschot
wordt genoemd dat een grotere schaal kan zorgen voor meer afstand tot het
zich zorgen maakt over het verlies van het unieke karakter van hun woonplaats.
bestuur en voor verminderde bereikbaarheid. Inwoners geven aan dat dit het persoonlijke karakter van de gemeente onder druk kan zetten.
• In Best worden daarnaast zorgen geuit over de vraag of de inwoners van beide gemeenten wel voldoende op elkaar aansluiten wat betreft cultuur, waarden en
• Met name in De Beerzen wordt grote waarde gehecht aan het behoud van de eigen
oriëntatie.
identiteit. Sommige inwoners ervaren dat zij qua cultuur en oriëntatie beter passen bij de Kempengemeenten. De gemeenschap in De Beerzen wordt omschreven als
2. Toegankelijkheid van dienstverlening
hecht en betrokken; inwoners kennen elkaar goed en zetten zich actief in voor hun
• Inwoners maken zich zorgen over het verdwijnen van gemeenteloketten, langere
leefomgeving. Die sociale samenhang en kleinschaligheid willen zij graag behouden.
wachttijden en een grotere afstand tot de gemeente als gevolg van een fusie. Met name ouderen en inwoners met beperkte digitale vaardigheden geven aan zich
8|
3. Rode draden in zorgen van beide gemeenten zorgen te maken over de bereikbaarheid van de gemeente. Deze zorgen komen
Ook leeft onzekerheid over hoe geld wordt verdeeld tussen kernen. In Oirschot leeft
nadrukkelijker naar voren onder oudere inwoners in Oirschot, waar ook aandacht
de vrees dat kosten van voorzieningen stijgen of ongelijk verdeeld worden.
wordt gevraagd voor laagdrempelige, persoonlijke hulpverlening. Ook in De Beerzen leven er zorgen over een eerlijke verdeling van voorzieningen. Na de vorige
5. Groene ruimte en woningbouw
herindeling ervaarden inwoners van De Beerzen dat zij er qua aandacht en
• Inwoners van Best maken zich zorgen over het verlies van landschap of het
voorzieningen minder goed vanaf kwamen. In Best leeft deze zorg minder sterk, al
‘
lb uw
’
g m
t .I O c
tl
ft
z g
t
g
wordt daar wel de nadruk gelegd op het behoud van bestaande voorzieningen zoals
gebouwd gaat worden vanuit het idee dat Oirschot meer ruimte heeft. Er is vrees
Bestwijzer.
voor verstedelijking of een log ambtelijk apparaat dat onvoldoende rekening houdt met het dorpse karakter van de gemeenten.
3. Oneerlijke verdeling van invloed • Er zijn zorgen over de machtsverhouding tussen Best en Oirschot. Oirschotse inwoners vrezen ondergesneeuwd te raken, terwijl inwoners van Best kritisch zijn
6. Communicatie en informatiebehoefte • Inwoners willen duidelijkheid en heldere communicatie. In beide gemeenten wordt
over eventuele lastenverzwaring. Vragen als: "Wie bepaalt straks waar het geld
genoemd dat er behoefte is aan transparantie over de vervolgstappen. Zowel tijdens
naartoe gaat?" komen regelmatig terug.
bijeenkomsten als in open antwoorden komt naar voren dat inwoners behoefte hebben aan duidelijke communicatie over het proces, de besluitvorming en de
4. Financiële onzekerheid
gevolgen. Ook is er behoefte aan terugkoppeling over wat er met alle input wordt
• In Best leeft de zorg dat de fusie leidt tot hogere lasten of dat het gemeentelijk
gedaan.
vermogen wordt ingezet voor doelen die inwoners zelf minder belangrijk vinden.
9|
4. Wat behouden zou moeten worden Op basis van de vragenlijsten en gesprekken zijn de volgende elementen het vaakst
bindmiddel tussen inwoners. Zowel jongeren als ouderen noemen het belang van
genoemd als belangrijk om te behouden:
plekken waar ontmoeting mogelijk is en waar vrijwilligerswerk en zorginitiatieven kunnen bloeien.
1. Dorpskarakter en lokale identiteit: inwoners vinden het van essentieel belang dat hun woonplaats herkenbaar blijft. Er is waardering voor kleinschaligheid,
• Andere vaak genoemde punten zijn: bereikbare zorg (zoals het Huis van Gezondheid
gemeenschapszin, lokale tradities en de eigen sfeer van de dorpen. Veel inwoners
in Oirschot), behoud van culturele plekken (zoals het Tejaterke), kleinschalige
benoemen dat dit niet verloren mag gaan in een grotere gemeente.
groenbeheer, vertrouwde communicatiekanalen en het behoud van identiteit op
schoolniveau (zoals dorpsscholen). 2. Persoonlijke en toegankelijke dienstverlening: loketten dichtbij huis, medewerkers die inwoners kennen, korte lijnen en heldere communicatie worden door de inwoners van beide gemeenten belangrijk gevonden. In Best wordt daarbij specifiek de wens geuit om voorzieningen zoals Bestwijzer te behouden. In Oirschot klinkt de behoefte aan vertrouwde gezichten en duidelijkheid over wie waarvoor verantwoordelijk is. 3. Verenigingen, sociale netwerken en ontmoetingsplekken: sportverenigingen, culturele instellingen, dorpshuizen en informele netwerken worden door inwoners als onmisbaar gezien voor de leefbaarheid. In beide gemeenten is dit een sterk
10 |
& Van de Laar. Organisatieadviesbureau met denkers én doeners voor de publieke sector. Resultaatgericht, betrokken en met energie. Zo maken wij impact op maatschappelijke opgaven, bestuurlijke ambities en organisatorische uitdagingen. In de rol van adviseur, onderzoeker, procesbegeleider of door tijdelijk ín uw organisatie te stappen, brengen wij beweging. Zo dragen onze ervaren adviseurs en jonge talenten bij aan een weerbare en wendbare publieke sector.
W j lp b j t k t k m t c ’ publieke organisaties. En we begeleiden processen om organisaties te vitaliseren. Samenwerking of fusie tot stand brengen? Wij helpen bij de vorming, evaluatie en doorontwikkeling. Wij doen kwalitatief en kwantitatief onderzoek naar de effecten van beleid en naar de sterke en verbeterpunten in organisaties en samenwerkingsverbanden.
Wij kraken onze hersens op complexe vragen. Daarbij zijn we scherp in onze analyses. En bieden we concreet handelingsperspectief in onze advisering. We steken ook graag onze handen uit de mouwen om samen met u resultaat te boeken.
Onze passie om direct maatschappelijk impact te maken zetten wij in binnen het sociaal domein. Onder andere door het ‘ t l ’ H m g g J ug . O k lp w j b j de realisatie van de transities op het gebied van klimaat en energie.
Dat doen we bijvoorbeeld door het ontwerpen van passende organisatiestructuren en sturingsconcepten. Door het versterken van leiderschap en het werken aan gewenst gedrag van medewerkers.
Staat uw vraagstuk er niet tussen? Verras ons. Wij laten ons g gut g p t m ’ t publ k m !
& Van de Laar is in vriendschap verbonden met GNGMKRS, ons label voor interim-bemiddeling, executive search & werving en selectie. & Van de Laar B.V. Emmasingel 29-11 5611 AZ Eindhoven
Isaac Titsinghkade 4a 1018 CA Amsterdam
info@en-vdl.nl 085 – 747 06 18
en-vandelaar.nl
Lid van de Raad van Organisatieadviesbureaus (ROA).
Bijlage A: Enkele materialen De gemeenten Best en Oirschot onderzoeken of zij in de toekomst kunnen fuseren. De aanleiding hiervoor is dat beide gemeenten voor grote opgaven staan, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, zorg, mobiliteit en duurzaamheid. De verwachting is dat de vorming van één gemeente met circa 50.000 inwoners kan bijdragen aan het versterken van de bestuurskracht en het beter kunnen oppakken van deze opgaven. Om
t
t b j z ’ m g l jk fu
t ll
g t
b tuu l jk k uz
m
ju t
k
over wat dit betekent voor inwoners, is ervoor gekozen om tijdens deze verkenningsfase ook actief het gesprek aan te gaan met inwoners van beide gemeenten. In totaal zijn hiervoor drie participatieavonden georganiseerd, één in Best en twee in Oirschot (één in de kern Spoordonk; één in de kern De Beerzen). Daarnaast zijn gesprekken gevoerd op de weekmarkt in beide gemeenten. Tijdens deze bijeenkomsten en marktgesprekken hebben inwoners hun zorgen, ideeën, kansen en wensen kunnen delen over wat zij belangrijk vinden bij een mogelijke fusie. Hiervoor zijn verschillende gespreksvormen en werkvormen ingezet, zoals gesprekskaarten en themaborden. Enkele voorbeelden van deze materialen zijn hieronder weergegeven.
12 |
Bijlage A: Inwonersoriëntatie Tijdens de bijeenkomst hebben inwoners de mogelijkheid gekregen om op een kaartje aan te geven waar zij naartoe gaan voor hun dagelijkse activiteiten. In bouwsteen 6 is deze kaart ook teruggekomen en ingevuld op basis van CBS- data. In beide gemeenten is deze kaart in totaal 26 keer ingevuld. Op de kaartjes is met een huisje aangegeven waar inwoners wonen (in Oirschot is onderscheid gemaakt tussen de verschillende kernen), en met kleuren aangegeven in welke richting zij zich het meest oriënteren. Er is gevraagd naar oriëntatie op werk, school, natuur, winkelen, boodschappen, sport, zorg, cultuur en recreatie. In de kaart hiernaast is weergegeven waar inwoners voor deze activiteiten het vaakst naartoe gaan. Er is geen onderscheid gemaakt per afzonderlijke activiteit. De getallen in de kaart geven aan hoeveel inwoners een bepaalde richting hebben aangegeven. De stippellijnen geven aan dat inwoners uit die woonplaats een brede oriëntatie hebben en
niet specifiek naar één gebied trekken. Uit de resultaten blijkt dat inwoners van Best zich voornamelijk oriënteren op Best zelf, Oirschot en Eindhoven. In Oirschot verschilt de oriëntatie per kern. Inwoners uit de kern Oirschot richten zich vooral op Oirschot, Best en Eindhoven. Inwoners uit Spoordonk oriënteren zich vaker richting Tilburg of de kern Oirschot voor hun activiteiten. Daarnaast blijkt dat inwoners van De Beerzen (Middelbeers, Oostelbeers en Westelbeers) zich vooral richten op Tilburg en de Kempengemeenten.
13 |
Bijlage B. Bijeenkomst Spoordonk (1/3) Opbrengsten participatieavond 7 april 2025
Het behouden van de identiteit van de kernen wordt als zeer belangrijk gezien, evenals het
Datum: 7 april 2025.
behoud van lokale voorzieningen, zoals de bibliotheek. Er leven vragen over de toekomst
Locatie: Dorpshuis Hart van Spoordonk, Oirschot Opkomst: circa. 15 deelnemers en enkele raadsleden als toehoorder
Algemene beelden en opmerkingen Tijdens de avond werd breed gedeeld dat het essentieel is om de betrokkenheid van inwoners en de kennis van de kernen goed te benutten in het verdere proces. Inwoners
vragen zich af hoe de samenleving hierin wordt meegenomen en hoe het vertrouwen behouden blijft. Daarbij leeft de vraag wat precies het nut en de noodzaak van een fusie is, en of dit voldoende duidelijk wordt uitgelegd. Zorgen worden uitgesproken over het mogelijk vergroten van de afstand tussen inwoners en bestuurders, zeker als bestuurders straks niet meer uit alle dorpen komen, zoals nu bijvoorbeeld wel het geval is met een wethouder uit de Beerzen. De betrokkenheid van het bestuur bij de lokale samenleving mag hierdoor niet afnemen. Ook speelt de vraag hoe het straks zit met de zichtbaarheid van het bestuur en of de voeling met de samenleving behouden blijft.
14 |
van lokale politieke partijen: hoe ziet het politieke landschap er straks uit, blijft er voldoende lokale vertegenwoordiging? Ook het traject rond een eventuele nieuwe gemeentenaam wordt als belangrijk punt genoemd.
Inwoners ervaren dat het nog onvoldoende duidelijk is wat er concreet verandert bij een fusie. Er wordt gevraagd naar goede voorbeelden uit de regio en de vraag gesteld of een fusie daadwerkelijk meerwaarde oplevert. Kansen worden gezien in het bieden van meer van meer ondersteuning vanuit de gemeente voor lokale evenementen, het versterken van dorpsraden als brug tussen
inwoners en gemeente, en het vergroten van aandacht en steun voor verenigingen en vrijwilligers. Een nieuwe organisatie kan volgens deelnemers kansen bieden voor snellere procedures, betere handhaving, meer sociale cohesie en kundigere raadsleden. Transparantie en een goed ingericht proces worden daarbij als randvoorwaarde genoemd om vertrouwen te behouden.
Bijlage B. Bijeenkomst Spoordonk (2/3) Woningbouw Inwoners zien woningbouw als een belangrijk thema waarin een grotere gemeente kansen kan bieden, bijvoorbeeld door betere samenwerking en realisatiekracht. Tegelijkertijd leven er zorgen over de gevolgen voor wachtlijsten en sociale samenhang in de kleine kernen. Er wordt gevraagd of er straks nog voldoende aandacht is voor de lokale kennis en voor de signalen uit de samenleving over woningbehoefte. Daarnaast speelt de angst dat Best wordt volgebouwd en dat Oirschot de klappen opvangt ten koste van het groene landschap.
Dienstverlening Inwoners zien kansen om de dienstverlening dichter bij de mensen te organiseren, bijvoorbeeld via wijkloketten voor inwoners, verenigingen en ondernemers. Er is brede steun voor het idee dat een fusie kan bijdragen aan kennisdeling, versterking van
leefbaarheidsnetwerken en meer participatie. Daarbij wordt opgemerkt dat het serieus oppakken van participatie een belangrijke stap is om vertrouwen in het proces en in de gemeente te verbeteren.
15 |
Tegelijkertijd worden zorgen uitgesproken over de bereikbaarheid van het gemeentehuis en over de toegankelijkheid van de dienstverlening. Specifiek wordt genoemd dat Oirschot qua vertegenwoordiging mogelijk minder zwaar weegt dan Best, vanwege de grootteverschillen. Er leeft twijfel of schaalvergroting daadwerkelijk tot betere dienstverlening leidt. Ook is er zorg of inwoners voldoende zicht houden op het bestuur, zowel letterlijk als figuurlijk. De positie van kleinere kernen, zoals Spoordonk, wordt hierbij nadrukkelijk genoemd: blijven deze kernen voldoende in beeld? Waar straks het gemeentehuis komt en hoe aandacht voor de kernen geborgd blijft, zijn belangrijke vragen.
Financiën en woonlasten Op het gebied van financiën wordt als kans genoemd dat kosten mogelijk gelijk getrokken kunnen worden. Tegelijkertijd leeft de zorg dat woonlasten voor met name jongeren onbetaalbaar worden, mede onder druk van de woningmarkt en de economische dynamiek in de regio.
Bijlage B. Bijeenkomst Spoordonk (3/3) Groene en gezonde wijken
Sociaal domein & Samenleving
Rondom de leefomgeving benoemen inwoners zorgen over de voortgang van bestaande
Op het gebied van zorg en welzijn zien inwoners kansen in het versnellen van
plannen, zoals het Centrumplan. Specifiek wordt genoemd dat sportaccommodaties en
samenwerkingen, bijvoorbeeld met de Lev-groep, en het realiseren van meer uniformiteit
andere faciliteiten in de kleinere kernen mogelijk onder druk komen te staan. Het behouden
en gelijke ondersteuning voor alle inwoners. Een bredere populatie kan volgens sommigen
van ontmoetingsplekken in de buurten wordt als essentieel gezien voor de leefbaarheid en
de gemeente aantrekkelijker maken voor aanbieders van zorg en welzijn.
sociale cohesie. Als kans wordt gezien dat een grotere gemeente meer mankracht kan inzetten voor de aanpak van het centrum en voor het vergroten van de mobiliteit en leefbaarheid.
Tegelijkertijd klinkt de zorg dat hulp steeds verder weg georganiseerd wordt en dat juist de specifieke behoeften binnen kleinere dorpen hierdoor uit beeld kunnen raken. De vraag wordt gesteld of bij een grotere populatie de juiste zorgen en signalen nog wel voldoende worden opgepikt.
Brainportregio & Economie Inwoners zien kansen in een sterkere positie binnen de Brainportregio, met meer ondernemers en een krachtiger stem in regionale overleggen. Tegelijkertijd klinkt er scepsis: ontstaat er met de fusie daadwerkelijk meer slagkracht, of worden Best en Oirschot juist
overvleugeld door Eindhoven en ASML? Zorgen worden uitgesproken over het risico dat woningen duurder worden, waardoor vooral jongeren moeite krijgen om in de eigen gemeente te blijven wonen en de binding met de regio verzwakt.
16 |
Bijlage C. Bijeenkomst Best (1/5) Opbrengsten participatieavond 9 april 2025
• Waarom Oirschot? -
Datum: 9 april 2025
Locatie: Prinsenhof, Best Opkomst: circa. 25 deelnemers en enkele raadsleden als toehoorder
•
Algemene beelden en opmerkingen
Bij aankomst van de bijeenkomst zijn door inwoners enkele vragen gesteld. Deze
opgehaalde vragen zijn: •
17 |
Nut en noodzaak? -
Wat is de winst van een fusie
-
Is het noodzaak of luxe
-
Wat schieten de inwoners & bedrijven ermee op?
-
Wat zijn de 10 voordelen?
-
Wat zijn de 10 nadelen
•
•
Zijn ook andere gemeente onderzocht?
Tijdspad & Participatie -
Hoe ziet het tijdspad eruit
-
Wanneer kunnen inwoners meedenken
-
Hoe kunnen inwoners meedenken
-
Welke invloed hebben inwoners
Wat betekent een fusie praktisch? -
Wat merk ik als inwoner ervan?
-
Gaat het beleid veranderen?
Wat kosten een fusie -
Geld
-
Capaciteit
Bijlage C. Bijeenkomst Best (2/5) Algemene beelden en opmerkingen
Inwoners zien de mogelijkheid om te leren van eerdere fusies, zoals die in Meierijstad, en om te profiteren van schaalvoordelen. Tegelijkertijd is er veel onzekerheid over hoe de overgangsfase wordt ingericht. Inwoners vragen om duidelijke communicatie, begrijpelijke taal en concrete informatie over waar welke zaken geregeld worden. Ook leven er vragen over dubbele voorzieningen: wat blijft, wat verdwijnt? Een veelgehoorde wens is om voorafgaand aan bijeenkomsten beter te informeren en na afloop terug te koppelen wat er met de input gebeurt. Tijdens de avond is meerdere keren benoemd dat de bijeenkomst bij veel inwoners niet bekend of pas later bekend was. Er is behoefte aan meer transparantie over het vervolgproces en de besluitvorming. Deelnemers geven aan dat het belangrijk is dat hun
inbreng zichtbaar wordt meegenomen in de verdere stappen. Ook wordt het proces als complex ervaren, waardoor er een sterke behoefte is aan begrijpelijke, toegankelijke communicatie over het onderwerp en het vervolg.
Woningbouw Inwoners zien kansen in een fusie als het gaat om het creëren van meer ruimte voor woningbouw, vooral in Oirschot. Daarbij worden verschillende doelgroepen genoemd, zoals jongeren, arbeidsmigranten en asielzoekers. De gunstige ligging van de gemeenten voor de ontwikkeling van nieuwe woonwijken wordt als een pluspunt gezien, mits daarbij aandacht blijft voor het behoud van de kwaliteit van de bestaande wijken.
Zowel in Best als Oirschot wordt nadrukkelijk het belang onderstreept van het beschermen van het groene landschap en het karakteristieke dorpsbeeld. Inwoners geven aan dat woningbouwopgaven niet ten koste mogen gaan van het open landschap, de groene zones en de herkenbare schaal en sfeer van de dorpen. Dit vraagt volgens hen om zorgvuldige keuzes in waar en hoe gebouwd wordt. Tegelijkertijd leven er zorgen over de bereidheid van Oirschot om daadwerkelijk in gelijke mate bij te dragen aan de woningbouwopgave als Best. Inwoners vrezen voor een scheve verdeling waarbij vooral Best de grootste bouwopgave op zich neemt, terwijl Oirschot mogelijk terughoudender is. Het belang van een evenwichtige en eerlijke verdeling wordt daarom expliciet benoemd. Breder klinkt de oproep om een integrale visie op het
woningbeleid op te stellen, waarin niet alleen wordt gekeken naar aantallen en locaties, maar ook naar de inzet van verschillende gronden en de ruimtelijke keuzes die daarbij gemaakt worden.
18 |
Bijlage C. Bijeenkomst Best (3/5) Dienstverlening Inwoners zien kansen in het verbeteren van de organisatie van de gemeentelijke dienstverlening bij een mogelijke fusie. Er wordt verwacht dat een grotere gemeente minder
Inwoners spreken de wens uit dat bestaande voorzieningen, zoals Bestwijzer, behouden blijven. Er worden zorgen uitgesproken over langere wachttijden door de grotere schaal en over de bereikbaarheid van hulp tijdens de overgangsfase .
afhankelijk is van éénpitters, dat er meer continuïteit in de bezetting ontstaat en dat
Ook op het vlak van politieke vertegenwoordiging klinken zorgen. Inwoners vragen zich af
processen efficiënter kunnen worden ingericht. Het verminderen van personeelsverloop en
of straks alle kernen van Oirschot en alle wijken van Best wel voldoende zichtbaar en
het versterken van de ambtelijke capaciteit worden hierbij als belangrijke voordelen
evenwichtig vertegenwoordigd zullen zijn in de nieuwe gemeenteraad. Met name de
genoemd.
kleinere dorpen en randwijken worden hierbij als kwetsbaar genoemd.
Tegelijkertijd leeft onder inwoners ook de zorg dat de werkdruk juist hoger kan worden en de doorlooptijden voor inwoners verder oplopen. Er wordt opgemerkt dat het aantal
Financiën & Woonlasten
medewerkers niet verdubbelt als de gemeenten samenvoegen, terwijl het werkgebied en
Op financieel gebied verwachten inwoners dat een fusie kan leiden tot lagere woonlasten,
het aantal inwoners wel groter worden. Hierdoor vrezen sommigen dat de dienstverlening per saldo niet verbetert, maar juist kan verslechteren – niet alleen in de overgangsfase, maar ook structureel.
onder andere door efficiëntere aanbesteding en kostenbesparing op bijvoorbeeld afval- en milieubeheer. Het inzetten van het vermogen van Best voor inwoners wordt hierbij als kans gezien. Daartegenover staat de onzekerheid over hoe financiële middelen verdeeld zullen worden tussen Best en Oirschot. Veel inwoners vragen zich af wat een fusie concreet
Inwoners spreken daarnaast hun zorg uit dat de dienstverlening onpersoonlijker wordt en dat de afstand tussen inwoners en gemeente groter zal worden. Onzekerheid over de toekomstige locatie van het gemeentehuis of de loketten speelt hierin een belangrijke rol.
19 |
betekent voor hun eigen woonlasten.
Bijlage C. Bijeenkomst Best (4/5) Groene en gezonde wijken
Brainportregio & Economie
Inwoners zien mogelijkheden voor beter groenonderhoud en goede speelvoorzieningen
Inwoners benoemen de kans om als gefuseerde gemeente samen een sterkere positie in de
binnen een grotere gemeente. Ook het behoud en de benutting van groene stroken tussen de dorpen worden als belangrijk benoemd. Ook rondom sportvoorzieningen worden kansen en zorgen gedeeld. Aan de ene kant zien inwoners mogelijkheden om sportvoorzieningen te versterken door deze (deels) te centraliseren. Daarbij wordt wel nadrukkelijk benoemd dat centrale sportvoorzieningen goed bereikbaar moeten zijn voor alle kernen en wijken. Goede verbindingen en toegankelijkheid zijn volgens de deelnemers
randvoorwaarden voor succes. Aan de andere kant leeft sterk de wens om sporten ook dichtbij huis mogelijk te houden, in de eigen wijk of het eigen dorp. Inwoners benadrukken dat laagdrempelige sportvoorzieningen in de buurt bijdragen aan leefbaarheid, sociale ontmoeting en gezondheid. Er is dan ook zorg dat deze lokale sportmogelijkheden verloren gaan als te veel wordt ingezet op centralisatie.
Tegelijkertijd leven er zorgen over het behoud van het dorpskarakter van de wijken. Er is angst dat woningbouw ten koste zal gaan van het landschap en de groene ruimte.
20 |
Brainportregio te hebben en beter tegenwicht te kunnen bieden aan de invloed van Eindhoven en ASML. Zij verwachten dat dit kan bijdragen aan meer werkgelegenheid en economische diversificatie. Tegelijkertijd is er zorg dat ASML en Eindhoven al veel invloed hebben en dat de nieuwe gemeente onvoldoende zeggenschap houdt. Ook wordt gevreesd t
t
l ‘bu t
t
’k m
w
w t
l k l b t kk
k
ondermijnen.
Sociaal domein & Samenleving
De fusie biedt volgens deelnemers kansen om aantrekkelijker te worden voor zorgverleners, zoals huisartsen, en om de ondersteuning voor inwoners te verbeteren. Er is ook hoop dat c l
tm
t g
t t
l
‘ u
g z
’ g t mul
w
.
Tegelijkertijd worden zorgen uitgesproken over de bereikbaarheid van zorgvoorzieningen, met speciale aandacht voor ouderenproblematiek in Oirschot. Daarnaast wordt aangegeven dat niet iedereen over voldoende digitale vaardigheden beschikt en dat daar rekening mee moet worden gehouden. Belangrijk is volgens de aanwezigen dat bestaande netwerken, vrijwilligersinitiatieven en informele hulp behouden blijven en niet verloren gaan door een schaalvergroting.
Bijlage C. Bijeenkomst Best (5/5) Cultuur & Identiteit Inwoners zien kansen om sport- en cultuurverenigingen te bundelen en samen sterkere culturele voorzieningen te realiseren. Daarbij wordt benadrukt dat het behouden van de l k l
tt t
t
l .
l
ft
u
l jk w
m
t ‘t
t
’t w
t
dorpskarakter van zowel Best als Oirschot te respecteren. Specifieke plekken zoals Tejaterke, Bestwijzer en sportclubs worden genoemd als belangrijke voorzieningen die behouden moeten blijven.
Verkeer & Openbaar Vervoer
Inwoners zien mogelijkheden voor betere verbindingen tussen de kernen en een sterkere positie in regionale overleggen over openbaar vervoer. Tegelijkertijd worden zorgen uitgesproken over de huidige bereikbaarheid, waarbij de snelweg tussen Son en Breugel als een belemmering wordt ervaren. Het ontbreken van concrete plannen voor de bereikbaarheid na een eventuele fusie roept vragen op.
21 |
Bijlage D. Markt Best (1/3) Opbrengsten marktbijeenkomst 12 april 2025 Datum: 12 april 2025 Locatie: Weekmarkt, Best Opkomst: Ongeveer 55 mensen gesproken
Wat inwoners op de markt zien als mogelijke kansen van de fusie
stabielere ambtelijke organisatie. Er wordt vaak genoemd dat ambtenaren elkaar kunnen versterken (kennisdeling), dat specialistische functies beter kunnen worden ingevuld en de organisatie als geheel beter gaat functioneren. Door schaalvergroting wordt de gemeente mogelijk ook minder afhankelijk van externe inhuur en ontstaat een robuustere interne organisatie. Behoud van de dorpse identiteit door samenwerking met Oirschot (in plaats van grotere steden in de regio)
Meer slagkracht in de regio: samen staan we sterker De meest genoemde kans is een betere positie in de regio als Best en Oirschot fuseren. Zowel op bestuurlijk en economisch als op organisatorisch gebied benoemen inwoners dat zij de samenwerking zien als dé manier om sterker te staan in de regio en g emeenteoverstijgende opgaven kunnen effectiever worden aangepakt. Veel mensen zien dat Best
tegen haar grenzen aanloopt bij het oplossen van complexe maatschappelijke opgaven. Door de krachten te bundelen kunnen de gemeenten betekenen, zowel lokaal als richting de provincie en de Brainportregio. Hierbij worden de fysieke schaalvoordelen genoemd, maar ook gezamenlijke lobbykracht, menskracht, kennis en bestuurlijke invloed. Meer kwaliteit en efficiëntie in het bestuur en de ambtelijke organisatie De meeste inwoners hebben er vertrouwen in dat een fusie leidt tot een professionelere en
22 |
Deze kans is zowel inhoudelijk als emotioneel sterk aanwezig. Veel mensen noemen expliciet dat ze niet met Eindhoven zouden willen fuseren. Ze zijn bang voor schaalvergroting, bureaucratisering en verlies van dorps karakter. De samenwerking met Oirschot voelt voor veel inwoners natuurlijker aan: beide gemeenten hebben een eigen identiteit, maar delen ook waarden als kleinschaligheid en gemeenschapszin. Door te kiezen O c
tw
t ‘ pg l kt w
’
k m
.
bl jft m
u mt
voor lokale keuzes, korte lijnen en betrokkenheid. Een aantal mensen noemt de fusie met Oirschot de enige manier om zelfstandigheid te borgen. Mogelijkheden voor woningbouw, vooral voor starters Veel mensen benoemen de krapte op de woningmarkt. Ze zien de samenwerking als een kans om gezamenlijke woningbouwlocaties aan te wijzen en plannen af te stemmen. Er
Bijlage D. Markt Best (2/3) Best wordt gezien als meer stedelijk, Oirschot als meer dorps. Beide zijn verschillend, maar
komt meer ruimte, meer schaalvoordeel en betere spreiding van woningtypen, waardoor starters en kwetsbare groepen meer kans krijgen op een woning. Door als gemeente samen te werken, ontstaat er meer grond en een breder aanbod.
waardevol. Mensen willen dat verschil behouden en vrezen een 'eenheidsworst' of een sfeer die niet meer past. Ook leeft de vraag of inwoners van beide gemeenten zich met elkaar ku
Wat inwoners op de markt aan zorgen hebben ten aanzien van een fusie
tfc
“
Bestenaar zal zich nooit een Oirschottenaar
l
”.
Onzekerheid over de concrete gevolgen van de fusie Veel mensen voelen zich onvoldoende geïnformeerd of betrokken bij de fusie. Inwoners
Dienstverlening komt mogelijk op afstand te staan De meest uitgesproken zorg is dat de dienstverlening letterlijk en figuurlijk verder van de
willen weten: wat betekent dit voor míj? Waar kan ik straks terecht? Wat zijn de gevolgen
inwoner af komt te staan. Vooral ouderen of mensen die minder digitaal vaardig zijn, zijn
voor de lokale politiek? Hoe worden verschillen in voorzieningen rechtgetrokken? Zonder helderheid over deze zaken groeit het gevoel dat het een bestuurlijke top-down-operatie is
hierin kwetsbaar. Er heerst onzekerheid over de mogelijke plek van een nieuw gemeentehuis. Ook wordt genoemd dat de fysieke nabijheid van dienstverlening belangrijk is voor het gevoel van toegankelijkheid en verbondenheid met het bestuur. Als dat wegvalt, ontstaat meer afstand.
waarin inwoners weinig invloed hebben. Financiële ongelijkheid Inwoners van Best vrezen dat zij moeten opdraaien voor mogelijke tekorten of achterstanden in Oirschot: er is behoefte aan meer inzicht in de financiële consequenties
Verlies van lokale identiteit en het ‘ons-kent-ons’ gevoel Waar inwoners enerzijds kansen zien wat betreft het behoud van het dorpse karakter van de gemeente door samen te gaan met Oirschot in plaats van met een grotere gemeente als Eindhoven, wordt anderzijds het verdwijnen van de unieke identiteit van de gemeente als zorg genoemd. Inwoners zijn trots op hun lokale karakter en vrezen dat dit verwatert of g c kt
23 |
kt
‘
uw ’ g m
t
g
b
c t
t g
w
gt.
van de fusie. Ook is er zorg over lokale lasten (zoals de OZB) en subsidieregelingen. Best ft
lg
w m
f
p bl m
c
lm
’ z k
m l g l
b t
O t
c
t. I w
w ll
g t ugk m
t ‘b t l .
Bijlage D. Markt Best (3/3) Verlies van groen, volbouwen van buitengebied, ruimtelijke druk
een meer natuurlijke en gelijkwaardige partner. Veel mensen noemen dat ze liever fuseren
De angst dat het buitengebied tussen Best en Oirschot wordt volgebouwd, komt vaak
met een dorp dat dezelfde schaal en waarden deelt, dan met een stad waar ze zich niet in
terug. Inwoners willen juist het open landschap behouden. Ook is er zorg dat de invloed
herkennen of mee identificeren.
van ASML leidt tot een ongewenste prijsopdrijving of stedelijke druk. Groen en open ruimte zijn belangrijke elementen voor de leefbaarheid. Mensen willen dat dit behouden blijft.
Tegelijkertijd leven er zorgen. De meest terugkerende zorg is dat dienstverlening minder toegankelijk wordt, vooral voor ouderen en kwetsbare groepen. Men vreest dat fysieke loketten verdwijnen of op afstand komen te staan. Ook leeft er een sterke zorg over het
Het globale beeld
verlies van de dorpse identiteit en de lokale cultuur. De unieke sfeer in Best moet behouden
Er zijn brede kansen te benoemen in de mogelijke fusie tussen Best en Oirschot. Veel
blijven, vinden veel inwoners. Verder is er onduidelijkheid over de concrete uitvoering van
inwoners zien dat beide gemeenten afzonderlijk steeds vaker tegen hun grenzen aanlopen.
de fusie: waar komt het gemeentehuis, wat gebeurt er met lokale politieke partijen, hoe
Door samen te werken ontstaat meer slagkracht op regionaal niveau, bijvoorbeeld richting
blijven inwoners betrokken? Financiële zorgen spelen daarin ook een rol. Inwoners vrezen
de provincie of in de Brainportregio. Ook zien mensen kansen om de bestuurlijke en
dat de fusie leidt tot lastenverhoging of dat Best geconfronteerd wordt met de mogelijke
ambtelijke organisatie te versterken. Men verwacht meer professionaliteit, betere
(financiële) knelpunten van Oirschot. Tot slot is er angst voor ongewenste verstedelijking:
dienstverlening en efficiënter werken, met gedeelde kosten en inzet van personeel.
het volbouwen van het buitengebied, verlies van natuur, en druk op woningprijzen.
Daarnaast worden kansen genoemd als meer ruimte voor woningbouw, betere spreiding van voorzieningen en mogelijkheden om maatschappelijke vraagstukken gezamenlijk op te
Hoewel er dus veel potentie wordt gezien, staat het draagvlak onder inwoners sterk in
pakken. De samenwerking wordt gezien als een manier om de zelfstandigheid te behouden,
relatie tot duidelijke communicatie over het proces, zichtbare voordelen en behoud van het
zonder opgeslokt te worden door een grote stad als Eindhoven. Oirschot voelt daarbij als
lokale karakter.
24 |
Bijlage E. Markt Oirschot (1/3) Opbrengsten marktbijeenkomst 15 april 2025
Grotere stem in de regio
Datum: 15 april 2025
Meerdere deelnemers verwachten dat een grotere gemeente meer invloed krijgt in de
Locatie: Weekmarkt, Oirschot Opkomst: Ongeveer 65 mensen gesproken
Wat inwoners op de markt zien als mogelijke kansen van de fusie
regio. Er wordt gehoopt op meer stem en inspraak in regionale samenwerkingen en besluitvorming. Deze versterkte positie wordt als kans gezien, bijvoorbeeld bij het realiseren van woningbouw, het behouden van voorzieningen of het verbeteren van mobiliteit. Verbetering van voorzieningen en leefomgeving Een andere vaak genoemde kans is het op peil houden of verbeteren van voorzieningen.
Samen sterker – een robuustere organisatie De meest genoemde kans is dat samenwerking versterkt. “Samenwerken is altijd goed” en
“Samen sta je sterker” geven de overtuiging weer dat een fusie de slagkracht vergroot. Een grotere gemeente wordt gezien als beter in staat om regionale en maatschappelijke opgaven aan te pakken. Daarbij verwachten inwoners een versterking van de ambtelijke organisatie: meer specialistische kennis, minder inhuur, en beter in staat om goede medewerkers aan te trekken. Ook werd genoemd dat het bestuurlijk efficiënter en goedkoper kan worden. Een aantal deelnemers gaf aan dat dit zou kunnen leiden tot snellere besluitvorming en verbeterde dienstverlening.
25 |
Denk aan culturele voorzieningen, zoals het Oirschots theater dat mogelijk nieuw leven ingeblazen kan worden, en aan het versterken van het verenigingsleven. Zo werd specifiek opgemerkt dat het verenigingsleven in Oirschot het niet alleen redt, en dat samenwerking hierin juist steun kan bieden. Ook op het gebied van de openbare ruimte worden kansen gezien: beter onderhoud van fietspaden, wegen en groenvoorzieningen werden benoemd. Daarnaast werd gesproken over het ontwikkelen van een nieuw bestuurlijk centrum in de stijl van Brandevoort, strategisch gelegen tussen Best en Oirschot.
Bijlage E. Markt Oirschot (2/3) Best en Oirschot passen goed bij elkaar Sommige inwoners gaven aan dat Best en Oirschot historisch gezien al één gemeente waren en dat zij goed bij elkaar passen. Best wordt bovendien gezien als een logische fusiepartner vanwege de ligging en bereikbaarheid. Daarbij werd ook benoemd dat als het bestuurlijk efficiënter wordt, er weinig bezwaar is: “Als de organisatie er efficiënter van wordt, dan helemaal prima.” Kansen voor wonen, zorg en mobiliteit Ook op inhoudelijke domeinen werden kansen gesignaleerd. Enkele deelnemers verwachten betere mogelijkheden voor woningbouw, waaronder ook specifieke doelgroepen zoals senioren of starters. Er werd gewezen op het belang van het op peil houden van de zorg en de wens om de OV-verbinding tussen Oirschot en station Best te verbeteren. Verder werd de wens uitgesproken om het Groene Woud meer te verbinden met de rest van het gebied – een kans om natuur en recreatie beter in de structuur van de gemeente te integreren
26 |
Wat inwoners op de markt aan zorgen hebben ten aanzien van een fusie Behoud van identiteit en karakter De meest genoemde zorg is het behoud van het dorpse en landelijke karakter van Oirschot, inclusief het historisch centrum. Veel inwoners hechten sterk aan de eigenheid van Oirschot en vrezen dat deze verloren gaat wanneer de gemeente opgaat in een grotere eenheid. D
bjw
tm t
uk g
m
t
k
m ‘O
c
t’ b
u
m
t bl j
.
Meerdere inwoners spreken zich uit tegen de gedachte dat de nieuwe gemeente mogelijk
‘B t’ z u g
t
.
Specifiek voor de Beerzen leeft het gevoel dat zij niet georiënteerd zijn op Best en dus niet vanzelfsprekend onderdeel zouden moeten zijn van een nieuwe gemeente. Westelbeers wordt als voorbeeld genoemd, waar de afstand tot Best als (te) groot wordt ervaren. Ook wordt benoemd dat het agrarische karakter van Oirschot beter aansluit bij de Kempengemeenten dan bij Best.
Bijlage E. Markt Oirschot (3/3) Vertegenwoordiging en inspraak Een belangrijke zorg is de balans in de vertegenwoordiging binnen de gemeenteraad. Inwoners vrezen dat Best als grotere partner meer invloed krijgt dan Oirschot, waardoor de stem van Oirschot en de kleinere kernen mogelijk ondergesneeuwd raakt. Het behoud van inspraak en zeggenschap wordt als essentieel ervaren. Ook wordt benoemd dat raadsvergaderingen en andere politieke bijeenkomsten regelmatig in Oirschot moeten plaatsvinden om de betrokkenheid van inwoners te behouden.
t z j ‘ umm tj ’ w
g t
g
t .D
g tl
ft
t
m
oog zal zijn voor de gewone inwoner en voor de specifieke behoeften van de kleine dorpen. Toegankelijkheid van dienstverlening en voorzieningen Op het gebied van dienstverlening werd meerdere keren de wens uitgesproken dat er een eigen gemeentehuis of loket in Oirschot blijft voor zaken zoals paspoorten en andere basisvoorzieningen. Er is vrees dat de afstand tot dienstverlening te groot wordt, zeker voor inwoners van de kleinere kernen en buitengebieden. Het behouden van eigen voorzieningen in Oirschot wordt als een belangrijk uitgangspunt gezien.
27 |
Ook het behoud van de sociale samenhang tussen de dorpen wordt als belangrijk aandachtspunt benoemd. Inwoners maken zich zorgen over voldoende verbinding tussen de kernen en vragen aandacht voor het behoud van natuur, wandelpaden en het open l
c
p.
w
t xpl c t g w
c uw t g
‘ ll
lb uw
’
uitgesproken dat woningbouw ten koste zal gaan van het groene karakter van de omgeving. De zorgen rond woningbouw spelen ook door in de angst voor herhaling van
Er klinkt daarnaast zorg dat de kleinschaligheid verloren gaat en inwoners het gevoel k jg
Sociale samenhang, woningbouw en leefomgeving
situaties zoals met het AZC in Best.
Financiële risico’s en toekomstbeeld Enkele inwoners benoemen dat er goed oog moet zijn voor de financiële positie van Best. Er leeft de zorg dat eventuele schulden of financiële uitdagingen van Best ten koste gaan van Oirschot. Daarnaast is er bij sommigen de angst dat de fusie slechts een tussenstap is naar een verdere schaalvergroting, bijvoorbeeld richting Eindhoven. Dit voedt het gevoel van onzekerheid over de toekomst en de wens om de zelfstandigheid te behouden.
Bijlage F. Bijeenkomst De Beerzen (1/3) Opbrengsten participatieavond 17 april 2025
Dienstverlening
Datum: 17 april 2025
Inwoners van de Beerzen zien in de fusie kansen om de bestuurlijke en ambtelijke kwaliteit
Locatie: Bij Ons- Plek om te zijn, Oirschot Opkomst: circa. 20 deelnemers en enkele raadsleden als toehoorder
te verbeteren. Er wordt positief gekeken naar het idee van een nieuw gemeentehuis op de grens van Best en Oirschot, waarmee beide kernen evenwichtig bediend zouden worden. Ook wordt het als kans gezien om de kwaliteit van de organisatie te versterken en om
Algemene beelden en opmerkingen Tijdens de participatieavond kwamen bij verschillende inwoners van de Beerzen gevoelens en ervaringen naar boven die teruggaan naar de eerdere herindeling waarbij de gemeente Oost-, West- en Middelbeers fuseerde met Oirschot. Sommigen gaven aan destijds liever bij Hilvarenbeek te zijn aangesloten, vanwege de oriëntatie van de Beerzen op de Kempen. Men voelt zich qua cultuur en voorzieningen vaak meer verbonden met plaatsen als Hilvarenbeek, Vessem en Eersel. Vanuit die achtergrond wordt nu ook de vraag gesteld of het splitsen van de Beerzen ooit is overwogen in het kader van de huidige fusieverkenning. Er is daarnaast sprake van een fysieke en emotionele afstand: hoewel Oirschot op slechts 7 kilometer ligt, voelt die afstand voor sommigen als groot. Tegelijkertijd geven anderen aan dat zij zich verbonden voelen met Best en zich daar prima in kunnen vinden. Er lijkt sprake van een balans tussen voor- en tegenstanders, waarbij het gevoel van betrokkenheid en herkenning in de eigen leefomgeving centraal staat.
28 |
f
l g
u
g b c t z j b j K mp
g m
t
w
‘
u ’t
l
.
Specifiek wordt genoemd dat een eigen loket in zowel de Beerzen als Oirschot wenselijk zou zijn om de nabijheid van de gemeente te behouden. Tegelijkertijd zijn er zorgen over een eerlijke verdeling van voorzieningen. In de vorige herindeling ervaarden inwoners van de Beerzen dat zij er qua aandacht en voorzieningen
onvoldoende vanaf kwamen. Er leeft nu de angst dat dat opnieuw gebeurt. De afstand tot ambtenaren en bestuur wordt als groter ervaren in een grotere organisatie. Huidige ambtenaren kennen de Beerzen goed; straks zal dat mogelijk niet meer zo zijn. Ook de fysieke bereikbaarheid van de dienstverlening wordt als een knelpunt benoemd. Inwoners t
km t
‘Oirschotse b l’
Beerzen en Spoordonk wordt gekeken.
Bijlage F. Bijeenkomst De Beerzen (2/3) Openbaar vervoer
Woonopgave
Het openbaar vervoer vanuit de Beerzen wordt op dit moment als onvoldoende ervaren,
Op het gebied van woningbouw wordt opgeroepen tot een eerlijke verdeling over het hele
vooral in het weekend zijn andere gemeenten – waaronder Best - moeilijk bereikbaar. De twijfel bestaat of een fusie dit verbetert of juist verder verslechtert. Als mogelijke kans wordt genoemd dat Best een intercitystation zou kunnen worden, wat de bereikbaarheid voor/ naar de nieuwe gemeente zou versterken.
grondgebied. De Beerzen mogen hierin niet vergeten worden. Ook wordt benoemd dat de gemeente kritisch moet blijven op de woonafspraken met woningcorporaties. Er leeft de zorg dat als de opvang van het AZC in Best niet doorgaat, deze opgave alsnog bij Oirschot/de Beerzen terechtkomt in de nieuwe gemeente.
Lokale identiteit
Tegelijkertijd worden kansen gezien in het bouwen van meer diverse woningen, waaronder
In de Beerzen wordt grote waarde gehecht aan het behoud van de lokale identiteit.
ook seniorenwoningen. Daarmee kan beter worden ingespeeld op de behoeften van
Sommige inwoners ervaren dat zij qua cultuur en oriëntatie beter passen bij de
verschillende doelgroepen, wat bijdraagt aan de leefbaarheid en vitaliteit van de kernen.
Kempengemeenten of Hilvarenbeek dan bij Best. De Beerzen zijn bijvoorbeeld meer gericht op Tilburg voor werk, winkelen en zorg. Eindhoven wordt door hen niet veel bezocht. Inwoners noemen hun gemeenschap hecht en betrokken; mensen kennen elkaar en zetten
Woonlasten
zich actief in voor hun leefomgeving. Die betrokkenheid en kleinschaligheid willen ze graag
Er leeft bij inwoners bezorgdheid over mogelijke stijging van woonlasten, zoals de OZB. Ook
behouden.
worden verschillen gesignaleerd in het onderhoud van huurwoningen tussen Best en
Er leven zorgen dat door de fusie tradities verloren gaan of verwateren. Tegelijkertijd wordt erkend dat sommige tradities juist uit nostalgie in stand worden gehouden en niet per se toekomstbestendig zijn. Er is dus zowel waardering voor behoud als ruimte voor verandering.
29 |
Oirschot. Men vraagt zich af of die verschillen in een nieuwe gemeente worden gelijkgetrokken en of dat niet ten koste gaat van kwaliteit of betaalbaarheid.
Bijlage F. Bijeenkomst De Beerzen (3/3) Brainportregio & Economie
Sociaal domein
In de discussie rondom de Brainportregio komt een terugkerende zorg naar voren: de vrees
In het sociaal domein zien inwoners kansen in het vergroten van het aanbod aan
dat woningen in toenemende mate worden ingenomen door werknemers uit de
zorgaanbieders en het bundelen van kennis. Er wordt ook gewezen op de mogelijkheid
Brainportregio. Dit zou de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen voor eigen
om werk te maken van een lokale inclusie-agenda, in plaats van aparte beleidslijnen voor
inwoners onder druk zetten. Aan de andere kant zien inwoners ook kansen: als grotere
bijvoorbeeld gehandicapten of chronisch zieken.Tegelijkertijd bestaat de vrees dat een
gemeente zou Best-Oirschot sterker kunnen opkomen voor de eigen belangen en meer
grotere gemeente leidt tot meer bureaucratie en stroperigheid, wat de toegankelijkheid
invloed kunnen uitoefenen binnen de regionale samenwerking.
en snelheid van ondersteuning juist in de weg zou kunnen staan.
Groene en gezonde wijken
Overige overwegingen
Er zijn zorgen over het groenonderhoud, dat in Best als minder wordt ervaren dan in
Tot slot werden nog enkele bredere reflecties gedeeld. Zo wordt ASML als een
Oirschot. Ook maken inwoners zich zorgen over bouwontwikkelingen in landelijke gebieden
economische kans gezien, maar ook als een kwetsbare werkgever, waarvan de invloed op
en het toenemend aantal inbreidingslocaties. Er wordt gewaarschuwd voor het risico dat
w
dorpen aan elkaar groeien, wat ten koste zou kunnen gaan van het open landschap en het
een gemeente van 50.000 inwoners op de lange termijn toekomstbestendig is, of dat deze
karakter van de afzonderlijke kernen.
schaal slechts een tussenstap vormt naar een nóg grotere herindeling in de regio
30 |
gm kt
b
m kt
c ’ m tzc m
b
gt. O k w
t
gg t l
f
Bijlage G. Rapport vragenlijst Oirschot In deze bijlage is het rapport opgenomen waarin de antwoorden zijn verwerkt op de vragenlijst die is uitgezet door bureau Research2Evolve in Oirschot. De resultaten zijn door dit bureau geanalyseerd en in het rapport verwerkt.
31 |
Oirschot
Inwonerspanel Oirschot Peiling 1 2025
Mogelijke fusie Oirschot & Best Gemeente Oirschot Maart 2025
Colofon Uitgave:
Research 2Evolve
Tesselschadelaan 15A 1217 LG Hilversum Tel: (035) 623 27 89 info@research2evolve.nl www.research2evolve.nl
Uitgevoerd:
Maart 2025
Opdrachtgever
Gemeente Oirschot
Het onderzoek is uitgevoerd door Research 2Evolve. Het marktonderzoeksbureau neemt de richtlijnen van Data & Insights Network in acht. Deze richtlijnen zijn bij Research 2Evolve op te vragen. Research 2Evolve is ISO 27001 en 20252 gecertificeerd en werkt volgens de AVG en de gedragscode voor Onderzoek en Statistiek.
Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan,
mits de bron duidelijk wordt vermeld.
3
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1
Onderzoeksverantwoording
4
1.1
Inleiding
5
1.2
Uitvoering van het onderzoek
5
1.3
Responsoverzicht
6
1.4
Steekproefsamenstelling
6
1.5
Weging
7
1.6
Betrouwbaarheid en nauwkeurigheid
8
1.7
Leeswijzer
9
Resultaten
1 0
Hoofdstuk 2
33
Hoofdstuk 1:
Hoofdstuk 1:
Onderzoeksverantwoording
Onderzoeksverantwoording 1.1
Inleiding
De gemeenten Best en Oirschot onderzoeken of ze in de toekomst kunnen fuseren. Dat betekent dat ze mogelijk één gemeente worden. Dit onderzoek is nodig omdat beide gemeenten voor grote uitdagingen staan die hun zelfstandigheid onder druk zetten. De lokale en regionale opgaven van beide gemeenten – bijvoorbeeld rondom wonen, zorg, mobiliteit of duurzaamheid – zijn groot en de huidige organisaties te klein. De vorming van één gemeente van 50.000 inwoners kan uitkomst bieden.
Vervolgstappen Dit is een eerste moment waarbij inwoners kunnen meedenken over een mogelijke fusie. Voor de zomer van 2025 besluiten de gemeenteraden of ze door willen gaan met het fusieproces. Als ze doorgaan, volgt een uitgebreider traject. Dan kunnen inwoners meedenken over de toekomst van de nieuwe gemeente, zoals het behoud van het unieke karakter en de dienstverlening. Begin 2026 nemen de gemeenteraden een definitief besluit. Een eventuele fusiegemeente kan op z’n vroegst op 1 januari 2028 starten.
1.2
Uitvoering van het onderzoek
Steekproef: Leden van inwonerspanel Oirschot Methode: Online/open link
Uitnodiging: Per mail Veldwerkperiode: 13 t/m 31 maart 2025 Herinnering: 1 keer
55
Onderzoeksverantwoording 1.3
Responsoverzicht
De respons is naar kern als volgt verdeeld: N
In welke kern woont u?
N
%
Totaal aantal leden inwonerspanel
1096
De Beerzen
176
22%
Deelnemers via inwonerspanel
452
Oirschot
542
69%
Respons percentage inwonerspanel
41%
Spoordonk
73
9%
Deelnemers via de open link
339
Totaal aantal deelnemers
791
1.4
Samenstelling deelnemers
Hieronder staat een uitsplitsing van de respondenten naar leeftijd: Wat is uw leeftijd?
N
%
16 t/m 24 jaar
30
4%
25 t/m 39 jaar
108
14%
40 t/m 54 jaar
157
20%
55 t/m 69 jaar
326
41%
70 jaar of ouder
169
21%
Onbekend
1
0%
Let op: de getoonde percentages en aantallen (resultaten) op deze pagina zijn ongewogen.
6
Onderzoeksverantwoording 1.5
Weging
Als de respons afwijkt op de variabele leeftijd, is er een weging toegevoegd, zodat de resultaten een juiste afspiegeling vormen van de werkelijke bevolking. Dit is een gangbare werkwijze in statistisch kwantitatief onderzoek. Personen in ondervertegenwoordigde groepen krijgen een gewicht groter dan 1 en tellen relatief zwaarder mee in het totaalresultaat. Personen in groepen met een oververtegenwoordiging krijgen een gewicht kleiner dan 1 waardoor ze minder zwaar mee tellen. Hiermee zijn de resultaten gecorrigeerd om de mogelijke invloed van een niet geheel representatieve steekproef te verkleinen. Doorgaans wordt een maximale weegfactor van 3 gehanteerd.
Op dit moment is het inwonerspanel nog niet representatief voor de werkelijke bevolking binnen de gemeente. De panelleden jonger dan 35 jaar zijn ondervertegenwoordigd en panelleden van 50 jaar en ouder zijn oververtegenwoordigd. Daarnaast nemen niet alle panelleden deel aan een onderzoek, daarom wordt er niet alleen gekeken naar de verdeling binnen het panel ten opzichte van de gemeente, maar ook naar de verdeling van de netto respons ten opzichte van de daadwerkelijke verdeling. Door het toevoegen van een weging op leeftijd zijn de resultaten gecorrigeerd, waarmee de invloed van een niet geheel representatieve steekproef wordt verkleind.
3
Onderzoeksverantwoording 1.6
Betrouwbaarheid en nauwkeurigheid
Het betrouwbaarheidspercentage geeft de kans aan dat bij herhaling van het onderzoek hetzelfde uit het onderzoek komt. Bij een betrouwbaarheidspercentage van 95% is er 95% kans bij herhaling dat de antwoorden hetzelfde zullen zijn met andere respondenten binnen de doelgroep. De nauwkeurigheid (uitgedrukt in foutmarge) geeft het gebied aan, waarbinnen de werkelijke waarde in de populatie ligt. De foutmarge is het percentage dat het antwoord kan afwijken van de werkelijkheid. Als de foutmarge 4% is, en 47% van steekproef een bepaald antwoord geeft, dan ligt dit percentage in werkelijkheid maximaal 4% boven of 4% onder deze 47%, dus tussen de 43% en 51% (een lagere foutmarge vereist een grotere steekproef). Een betrouwbaarheidsniveau van 95% en een foutmarge van 5% is gangbaar en algemeen geaccepteerd bij (statistisch) kwantitatief onderzoek. Bij een zeer laag aantal waarnemingen (N < 50) is de foutmarge groter waardoor de resultaten minder betrouwbaar zijn. Met het aantal respondenten dat heeft deelgenomen (=791) kan met een betrouwbaarheid van 95% en een foutmarge van 3,4% uitspraken gedaan worden op totaalniveau. Deze marge is kleiner dan de 5% die algemeen geaccepteerd wordt bij (statistisch) kwantitatief onderzoek. Dit betekent dat er een kleinere kans is dat de resultaten niet representatief zijn voor de hele populatie.