22046.10 - Bijlage 8.29 - Ruimtelijke onderbouwing Vleutstraat 10
Tekst van het document
Het verloop in hoogte was handig voor de afvoer van vocht dat onder andere bij het gebruik van de stal vrij kwam.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
37
38
De daksporen van de oorspronkelijke dakconstructie zijn met een hak in een inkeping in de gebintplaat gezet en met een toognagel gezekerd.
Dakconstructie boven voormalige stal, gezien richting de brandmuur. Links dragen de flieringen nieuwe en hergebruikte daksporen. Rechts is de oude constructie met daksporen gehandhaafd en zijn nieuwe sporen en goringen er overheen geplaatst.
Boven het woonhuis zijn alle daksporen flink beroet. Ook boven de voormalige stal is de oude dakconstructie gehandhaafd.
Dakconstructie met spanten en flieringen boven voormalige schuurdeel.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
richting de voorgevel geen gebintstijlen hebben maar dat er ‘standvinken’ (stijl onder de balk die is afgeschoord door twee korbelen) geplaatst zijn en dat de balken verlengd zijn met hergebruikte onderzijden van gebintstijlen. De middelste balk is vervangen door een stalen profiel. Die gebintstijlen vertonen ook loze pengaten. Door de analyse daarvan bestaat er een vermoeden dat dit de ontbrekende gebintstijlen van het oorspronkelijke huis zijn. Op de twee onderdelen zijn de telmerken I en II aangebracht. Opvallend is daarbij dat de windschoren op verschillende hoogtes zijn aangezet en dat bij de hogere plaatsing een extra koppelbalk aangebracht werd. Die afwijkiing zien we vaker bij de gebintvakken van een woongedeelte. De koppelbalken diende daarbij als houten constructie voor houten kamerscheidende wanden te kunnen maken. Bij het laatste gebint is de bovenzijde van de gebintstijl hergebruikt om de balk te ondersteunen. Na deze beknopte analyse is het vermoeden vergroot dat de, bij de verstening van de boerderij, verwijderde onderdelen van het houtskelet in de constructie van de verlenging van het gebouw zijn hergebruikt. Verdergaand onderzoek zou dat vermoeden kunnen bevestigen of ontkrachten.
De zelfde dakconstructie is op het woonhuis door voorzetwanden aan het zicht onttrokken.
dakconstructie: Het oorspronkelijke dakconstructie bestond uit sporenparen die met een horizontale ‘hanebalk’ met elkaar verbonden waren. De daksporen stonden daabij met een ‘hak’ en een toognagel op de gebintplaat (de balk die in de langsrichting gebinten met elkaar verbindt). Van een nokbalk is geen sprake. Het langsverband in de kap werd voornamelijk door de rietlatten opgevangen.29 De daksporen van de oorspronkelijke boerderij, en de eerste uitbreiding aan de zijde van het woonhuis, zijn aan de achterzijde van de boerderij (veldzijde) nagenoeg volledig bewaard gebleven. Bij de aanvulling van een nieuwe dakconstructie is dit dakvlak aangepast in plaats van vernieuwd. Die dak van de boerderij daksporen die op het langsverband rusten ‘in situ’ bewaard zijn. Na de vernieuwing en verhoging van de voorgevel heeft men de boerderij over de gehele lengte van een nieuwe dakconstructie voorzien. In plaats van om de 60 a 70 cm met een dakspoor op de gebintplaten van het houtskelet af te dragen werden spanten geintroduceerd die de krachten bundelen en afdragen op de verdiepingsvloer of de horizontale (anker)balken van het houtskelet. De houten spanten zijn hier uitgevoerd als schaarspant met twee trekplaten. De spanten dragen de gordingen of ‘flieringen’ en een nokgording die in de lengte van de kap daksporen plaatsen.
In het algemeen worden de spanten voor de windbelasting met schoren aan de flieringen verbonden. Die voorziening ontbreekt hier. De daksporen zijn in deze boerderij aan de straatzijde deels hergebruikt en deels vernieuwd. Aan de achterzijde zijn de oude sporen op hun oude plaats gehandhaafd en heeft men een fliering boven de sporen gelegd om nieuwe ‘oplangers’ (daksporen die vanaf de gebintplaat tot op de buitenmuren lopen) te ondersteunen. Die gordingen zijn met stijltjes op de oude gebintplaat en op de verdiepingsvloer afgesteund.
29
In de praktijk bleek dat vaak onvoldoende om winddruk tegen te houden.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
39
40
De voormalige ‘herd’ was vroeger het hart van de boerderij. In de wand aan de rechter zijde is de haard dichtgemetseld. De stippellijn geeft ongeveer aan waar de opening zich zou moeten bevinden.
Keuken met aan de rechter zijde de vroegere opkamer- en kelderdeuren.
Bergkast in de oude schouw. Oude paneeldeur.
In de keuken is een trapopgang getimmerd.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
Badkamer / toilet op plaats van de bedstede.
3.3.
Interieur
De oude structuur van de boerderij, zoals die waarschijnlijk aan het einde van de negentiende eeuw ontstond, is in het huidige interieur goed herkenbaar. De drie-cellige structuur, die bestaat uit het woon-, stal- en schuurgedeelte is tot op heden bewaard gebleven en enkel aangevuld met scheidingswanden. Voor de beschrijving van het interieur van de begane grond wordt de drie-cellige structuur aangehouden. Het gedeelte links van de voordeur is verhuurd (10a) en was ten tijde van de opname niet toegankelijk. Door middel van foto’s is de staat daarvan bekeken. Die ruimtelijke opbouw wordt echter niet door het afwerkingsniveau onderstreept. Door de jaren heen is het interieur meermaals aangepast aan de smaak van de tijd. Veel van de oude afwerkingen zijn daarbij verwijderd of zijn achter, boven of onder de huidige afwerkingen aanwezig. Onder vloerbedekking kunnen nog tegelvloeren aanwezig zijn en boven schrootjes zijn balklagen te verwachten. De meeste engzins oude interieuronderdelen zijn in de keuken aangetroffen. De paneeldeuren en tegelwerk zijn in de jaren ‘30 van de vorige eeuw te plaatsen. De overige afwerkingen zijn van de decennia daarna. 3.3.1
Kelder
De kelder is mogelijk nog onder het vloeroppervlak van de woning op nr. 10a aanwezig. Vermoedelijk was het voorheen een kelder met een houten balklaag en beschot als kelderdek. De voorkamer is nu als slaapkamer voor de verhuurde woning in gebruik en met een deur verbonden met de woonkamer.
De ruimte tussen het hoofdgebouw en de varkenstal is nu als keuken in gebruik.
3.3.2
Begane grond
Oorspronkelijke woongedeelte: Bij binnenkomst door de voordeur betreed men direct de oude ‘herd’ die nu als slaapkamer in gebruik is. De ruimte heeft nog zijn oude afmeting. In het schrootjesplafond tekent een aftimmering af waarachter de moerbalk zich bevindt, hoogstwaarschijnijk liggen daarboven de kinderbinten op. In de muur aan de linker zijde zijn een aantal deuropeningen gedicht en door oneffenheden in het oppervlak nog duidelijk aan te wijzen. De deuren die daarin hebben gezeten gaven toegang tot een voor- of goeikamer en een slaapkamer. In de muur aan de andere zijde is de schouw dichtgemetseld. Tussen de schouw en de voorgevel was voorheen de bedstede aanwezig. Daar is nu via de andere zijde een badkamer te betreden. Het kozijn waarin de toegangsdeur gevat is kan nog oud zijn. De schouw is als bergkast in gebruik, de haardbalk is met schrootjes afgetimmerd. De deur die daar toegang tot geeft is de oudste deur die nog in de boerderij te vinden is. Die deur is hoogstwaarschijnlijk afkomstig uit het interieur van de oude woning. Een afgetimmerde paneeldeur met geel glas geeft vanuit de ‘herd’ toegang tot de keuken. Het tegelwerk op de wand en de deuromlijstingenzijn uit de periode 1930. De paneeldeuren uit die tijd kunnen nog aanwezig zijn achter de gladde deurafwerking die nu op de deuren zit. Onder het vloerzeil zijn mogelijk nog vloertegels uit die periode aanwezig.
Een afgetimmerd portaal geeft toegang tot de verdiepingstrap. Vanuit de keuken kon men vroeger via de achterdeur het erf op. Nu geeft de deur uit op een portaal (niet toegankelijk). De opkamerWoonkamer op de plaats van middenkamer en opkamer-kelder-combinatie.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
41
42
Het gedeelte van de voormalige stal dat nu als bijkeuken in gebruik is.
Het tweede deel van de voormalige stal is als woonkamer in gebruik.
Het tweede deel van de voormalige stal is als woonkamer in gebruik.
De voormalige schuur is nu als stal in gebruik.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
en kelderdeuren zijn nog aanwezig. De ruimtes daarachter zijn inmiddels verwijderd en maken samen met de vroegere voor- en middenkamer deel uit van het verhuurde deel van de woning. In dat deel zijn geen oude afwerkingen meer aanwezig. De plafonds zijn afgetimmerd en de vloeren voorzien van een laminaat. In de ruimte tussen het hoofdgebouw en de varkensstal is een portaal en keukeninrichting geplaatst. Het voorste deel van de varkensstal is als badkamer ingericht.30 Oorspronkelijke stalgedeelte: Vanuit de keuken, de vroegere ‘geut’ betreed je een ruimte die nu als bijkeuken in gebruik is en vanwaar de hiervoor beschreven bergruimte en badkamer / toilet bereikbaar zijn. De doorloop vanuit de keuken door deze kamer naar de volgende volgt het verloop van de oude voorstal. De oude stalruimte is door een wand in tweeën gedeeld. Het plafond is met schrootjes afgetimmerd, de wanden zijn gestuct en de vloer is steenachtig en van een zeil voorzien. De andere helft van de voormalige stal heeft een moderne aftimmering en een tegelvloer. In deze ruimte is een forse ankerbalk aanwezig die samen met een muurstijl en gebintstijl een geheel vormt. Dit onderdeel is in het hoofdstuk ‘constructie’ reeds beschreven.
In de scheidingsmuur zijn op de ‘deel’ een fries en initialen in het metselwerk verwerkt.
Oorspronkelijke schuurgedeelte: De voormalige schuur is nu als stal in gebruik. De ruimte is enkel buitenom toegankelijk, de verbinding met de voormalige stal is dichtgemetseld. In de voormalige schuurruimte is achter de scheidingsmuur met de voormalige stal de ‘deel’ te herkennen. Het overige oppervlak dat nu met muurtjes als stal is ingericht moet het vroegere tasvak geweest zijn.31 Centraal in de ruimte staat het constructieve houtskelet dat in het hoofdstuk ‘constructie’ reeds is omschreven. De ruimte heeft steenachtige vloeren en diverse wandafwerkingen. De binnenzijde van de kopgevel is gestuct, de voor en achtergevel zijn in kalkzandsteen opgebouwd en hebben een hoge gecementeerde plint. De gemetselde scheidingsmuur tegen de stalruimte heeft aan beide zijden een deuropening gekend. Beiden zijn dichtgemetseld. De muur is, door de wijze waarop met gele zongebakken stenen in het metselwerk initialen en een fries gemetseld zijn, misschien wel het meest bijzondere van de boerderij en redelijk uniek te noemen. In een doorlopende band van siermetselwerk zijn twee initialen weergegeven: M v B en (vermoedelijk) I H S. De eerste initialen duiden waarchijnlijk op de opdrachtgever de laatste initialen mogelijk op de eerste drie letters van de naam Jezus in de Griekse spelling IHSOUS.
De afkorting wordt ook geïnterpreteerd als monogram voor Iesus Hominum Salvator wat Jezus, redder van de mensheid betekent. De afkorting is vaak op katholieke voorwerpen te vinden.32
30 31 32
De onderdelen die buiten het volume van het hoofdgebouw vallen zullen niet in de waardestelling meegenomen worden. Ad van Vroenhoven kon mededelen dat in de uiterste hoek tegen de voorgevel het paard vroeger een plek had. https://www.encyclo.nl › begrip › IHS , https://nl.wikipedia.org/wiki/IHS
Detail van de fries met de initialen MvB.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
43
44
De tweede serie initialen.
Hoofdslaapkamer, links een kast tegen de brandmuur.
Overzicht van overloop, rechts de inbouwkasten waarin de restanten van het houtskelet zich bevinden.
Detail van rookanaal in inbouwkast.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
3.3.3
Verdieping
De verdieping van de boerderij is in tweeën te delen. De zolders boven het bedrijfsdeel zijn een ongedeelde ruimte. Het deel boven de voorm. schuur is als hooiberging in gebruik, het deel boven de voormalige stal is leeg. Daar kijkt men tegen de bovenzijde van een vlakke houten vloer aan. Het tweede deel betreft de zolder boven het woonhuis. Die zolder zal voor de functie van de boerderij in eerste instantie als graanberging gediend hebben en is de laatste decennia ingericht met slaapkamers. Vanuit een afgeschoten portaal in de keuken kan men via een vaste trap een overloop bereiken vanwaar men twee kamers kan betreden. De kamer aan het eind van de gang was voorheen door een wand van elkaar gescheiden. De kamers zijn met eenvoudig regelwerk en schrootjes of gipskarton- of zachtboardplaat opgebouwd. Ook de plafonds bestaan uit schrootjes. De ruimtes onder de schuine kanten zijn als inbouwkasten in gebruik. In de kast tegen de brandmuur is het gemetselde rookkanaal aanwezig. Op de vloer ligt een vloerbedekking en de deuren zijn als vlakke stompe deuren uitgevoerd. Het geheel is in de jaren ‘70 te dateren, de gekoppelde kamertjes op de kop van de boerderij kunnen ook ouder zijn ca. 1950-60.
Tweede slaapkamer
Door de verwijdering van een scheidingswand zijn twee kleine kamers met elkaar verbonden.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
45
4.
Waardestelling
4.1
Cultuurhistorische waardestelling
4.1.1
Algemeen historische waarden
Het object is van algemeen belang wegens de cultuurhistorische waarden die tot uitdrukking komen in het belang van het agrarische object die zijn oorsprong heeft als driebeukig hallenhuis en een zeer kenmerkende ontwikkeling heeft doorgemaakt naar de ‘driecellige’ structuur en de uiterlijke vorm van een langgevelboerderij. 4.1.2
Ensemblewaarden en stedenbouwkundige waarden
Het object is door zijn eind-negentiende begin twintigste-eeuwse uiterlijk en ongeschonden hoofdvorm van stedenbouwkundig en landschappelijk belang. Het pand vertegenwoordigt voornamelijk een ensemble-waarde met de naastgelegen boerderij Hoefkestraat 2 en is één van de laatste authentieke (ongerestaureerde) boerderijen aan de noordzijde van de woonkern De Vleut. 4.1.3
Architectuurhistorische waarden
De boerderij is van architectuurhistorisch belang vanwege de traditionele bouwstijl en de gaafheid en authenticiteit van de toegepaste materialen en kenmerkende detailleringen van de rieten dakbedekking, de oudste delen van het muurwerk, en de posities van vensters en deuren. 4.1.4
Bouwhistorische waarden
Het object is van belang wegens de authenticiteit van een traditionele Brabantse langgevelboerderij, met drie-cellige structuur, die in zijn huidige vorm omstreeks het midden van de negentiende eeuw ontstaan is. Het pand heeft restanten van een houtskelet met ankerbalkgebinten in het interieur. Die onderdelen tonen aan dat de huidige vorm ontwikkeld is vanuit een veel ouder driebeukig hallenhuis en door middel van verlenging en verstening het uiterlijk van een langgevelboerderij heeft gekregen. Veel van het oudere muurwerk en haard met rookkanaal in het woongedeelte zijn herkenbaar aanwezig. Vooral ook de scheidingsmuur tussen voormalige stal en schuur, waarin met zongebakken stenen een fraaie fries en initialen zijn gemetseld is van belang voor de bouwhistorie in het algemeen.
46
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
4.2
Interne waardestelling
In de waardestelling zijn de monumentwaarden van het perceel, het object en de onderdelen onderling vergeleken en geclassificeerd als hoge-, positieve- of indifferente monumentwaarde. Bijbehorend aan de tekstuele waardestelling zijn representatietekeningen in dit rapport opgenomen. Deze tekeningen bieden een inzichtelijk handvat om de tekstuele waardestelling te begrijpen maar kunnen nimmer los van de tekstuele waardestelling geïnterpreteerd worden. Hoge monumentwaarde: blauw Deze zijn van cruciaal belang voor de structuur en/of de betekenis van het geheel. Voor deze onderdelen is restauratie en conservatie gewenst. Ze worden bewaard in hun huidige toestand of gerestaureerd (storende verbouwingen kunnen ten gunste van hoog gewaardeerde onderdelen verwijderd worden). Hierdoor wordt de ruimte maximaal geherwaardeerd. Positieve monumentwaarde: groen Deze zijn van belang voor de structuur en/of de betekenis van het geheel. Hiertoe behoren o.a. ingrijpend gerestaureerde elementen (of volledig vervangen naar oorspronkelijk model) waarbij de erfgoedwaarde hersteld of behouden werd. Ingrepen en aanpassingen die nodig zijn voor het goed functioneren van het gebouw zijn mogelijk, maar met respect voor het originele gebouw. Indifferente monumentwaarde: geel Deze zijn van relatief weinig belang voor de structuur en/of de betekenis van het geheel.
Hiertoe behoren ook nieuwe ingrepen of toevoegingen die met respect voor de historische context zijn uitgevoerd. Voor deze onderdelen is behoud niet essentieel, wijzigingen en/of vervanging zijn mogelijk.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
47
10a entree / keuken
voormalige stal
voormalige schuur
keuken 10a woonkamer
10a voorkamer / slaapkamer
Waardestellingstekening: begane grond.
48
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
‘herd’
badkamer / toilet
bijkeuken
woonkamer
‘deel’
bergkast
stal
4.2.1
Hoge monumentwaarde
De onderdelen met een hoge monumentwaarde zijn gewaardeerd zijn van cruciaal belang voor de structuur en/of de betekenis van het geheel. Voor deze onderdelen is een restauratieve en conserverende aanpak aan te bevelen. Ze moeten worden bewaard in hun huidige toestand of gerestaureerd. Het belangrijkste onderdeel van boerderij Vleutstraat 10 zijn de hoofdvorm, 3 straatgevels, de structuur van het woonhuis, de restanten van het houtskelet, de dakconstructie aan de achterzijde en de gemetselde scheidingswand met gele initialen en fries. Deze onderdelen ondersteunen het beste het karakter van de langgevelboerderij zoals die aan het einde van de negentiende, begin twintigste eeuw door grote verbouwingen kreeg. Die oudere onderdelen zoals het houtskelet en de dakconstructie zijn restanten van een oud hallenhuis dat aan de oorsprong van de boerderij en waarschijnlijk een relatief hogere ouderdom heeft dan de overige onderdelen van de boerderij. context: - Gedraaide positie van het hoofdgebouw ten opzicht van de Vleutstraat en vrij zicht op de voorgevel. - Zichtbare relatie met de boerderij Hoefkestraat 2 - Groot en ruimtelijk leeg voorterrein tussen de straatgevels en de Vleutstraat en Hoefkestraat. hoofdvorm / gevels: - Hoofdvorm en materialisering van straat gevels in baksteen (incl. oude kopgevel aan de Hoefkestraat), plaats van (oude) gevelopenigen.
- Hoofdvorm en materialisering van dak met gebakken oude holle dakpannen en rietdekking (excl. plaatsing en uitvoering van dakvensters). - Schoorsteen interieur: - Rookkanaal en schouw. - De bouwkundige en ruimtelijke drie-cellige opbouw van de plattegrond op de begane grond. - Ruimtelijke hoofdstructuur van het oude woonhuis, incl aanwezigheid van de oude schouw. - De scheidingswand tussen voormalige stal en schuur met daarin twee deuren en een bijzondere met zongebakken bakstenen gemetselde fries en twee sets initialen M v B en IHS is een zeldzaamheid in de landelijke architectuur en krijgt daardoor hoge monumentwaarde. - Restanten van houtskelet in woonhuis en stal met dakconstructie van daksporen (aan veldzijde). - Balklagen in oude woonhuis. 4.2.2 Positieve monumentwaarde Waardestellingskaart van erf. Op basis van onderlegger Ordito 2018
De positief gewaardeerde onderdelen zijn op zichzelf van een hoge kwaliteit maar zijn in Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
49
Waardestellingstekening: verdieping.
50
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
mindere mate van belang voor de beleving van de met hoge monumentwaarde gewaardeerde onderdelen. Dit kan komen doordat deze onderdelen ontstaan zijn in een andere bouwperiode of aanmerkelijk minder architectonische kwaliteit hebben of minder representatief zijn voor de historie van dit specifieke gebouw dan de hierboven omschreven gebouwdelen. context: - Voornamelijk open terrein achter het hoofdgebouw hoofdvorm / gevels: - niet van toepassing interieur: - oude paneeldeur in voormalige stalruimte (niet de plek) - schaarspanten en flieringen 4.2.3 Indifferente monumentwaarde De indifferent gewaardeerde onderdelen zijn minder gewaardeerd door de beperkte bijdrage die ze hebben op de ruimtelijke staat van het gebouw, de beperkte architectonische of bouwhistorische kwaliteit of de geringe bijdrage die de onderdelen hebben op het verhaal van het gebouw. context: - Bij alle bijgebouwen, en inrichtingselementen zoals de voeder- en mestsilo’s erfafscheidingen, ontbreekt een bouwkundige, architectonische of historische bijzonderheid. Ook leveren de bijgebouwen geen bijdrage aan de ruimtelijkheid van het geheel en hebben daardoor indifferente monumentwaarden. - Aanwezige bomen en andere beplanting op het terrein. - Bestrating. hoofdvorm / gevels: - Achtergevel van het hoofdgebouw. - Betonnen dakpannen bedekking. - Voorgevel tussen deeldeuren en rechter buitenhoek.
- Rechter zijgevel (excl. oude butenmuur die achter de voorzetgevel nog aanwezig is). interieur: - De houten kamerscheidingen van de zolder boven het woonhuis. - Wand, vloer en plafondafwerkingen (behoudens in het zicht zijnde of in de muren verborgen paneeldeuren). - Keuken, badkamer en toiletinrichting - Trap naar verdieping. - Zoldervloer en balklaag van voormalige stal en schuur. Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
51
5. Aanbevelingen 5.1
algemene aanbevelingen:
- Hoge monumentwaarden kunnen u misschien afschrikken. Dat is niet nodig als men bij eventuele verbouwingen de gedachten op een minder voor de hand liggend spoor zet. Voor bijvoorbeeld de kleinere ruimtes, die op het eerste gezicht een beperking lijken, kan gezocht worden naar een functie die er beter in past. Naast hoge monumentwaarden geeft een waardestelling ook positieve en indifferente waarden aan gebouw-onderdelen. Op deze plekken kan gezocht worden naar inpassingen of ingrepen die elders niet wenselijk zijn. - Het monumentale pand laat zijn jongste geschiedenis als eerste zien. Bij onderhoud of een verbouwing kan het zijn dat de oudere lagen van het gebouw zich openbaren. Een opname van onderdelen kan dan nieuwe informatie opleveren. Zo kunnen bepleisterde wanden bij ontpleistering oudere muurdelen tevoorschijn halen en kunnen geverfde onderdelen oude kleuren aan het licht brengen. - Het is voor een monument belangrijk dat de inspiratie voor ingrepen of nieuwe toevoegingen geen conflict oproepen met het bestaande. Het kan een logischere keuze zijn om de nieuwe ingrepen geïnspireerd te laten zijn op het bestaande gebouw. Dat kan de ene keer in een traditionele vorm, de andere keer op een meer eigentijdse wijze. Ontdek ten eerste het gebouw.
Dit bouwhistorische onderzoek kan een handleiding zijn om samen met een kundig (restauratie) architect of bouwkundige een leidend verhaal te bedenken dat u helpt om de juiste keuzes te maken. - In veel gevallen worden nieuwe onderdelen ‘reversibel’ gemaakt. Daarnaast zijn de nieuwe onderdelen vaak afleesbaar ten opzichte van het ‘oude werk’. De gedachte hierbij is dat in de verdere toekomst de ingrepen aan het monument ongedaan gemaakt kunnen worden zonder het monument te beschadigen.
52
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
5.2
specifieke aanbevelingen:
De interne structuur van de oude boerderij is in de huidige indeling nog goed te herkennen. Voor de leesbaarheid van het woonhuis zou het een meerwaarde zijn als de scheiding van de twee wooneenheden op een andere plaats zou komen te liggen. In dat geval kunnen de deuren die nu in de scheiding zijn opgenomen weer als doorgang dienen en misschien dat de kelder en opkamer weer gereconstrueerd kunnen worden. De dakbedekking heeft een groot aandeel in de uiterlijke verschijning van het pand. Hoewel de huidige dakbedekking door de ouderdom niet als storend wordt ervaren, zou een keramische dakpan, als dakbedekking naast het rietdak, een betere optie zijn. Oude foto’s kunnen wellicht aantonen of de oorspronkelijke ‘harde’ dakbedekking van de boerderij uit oude-holle (roodgebakken of gesmoord) of een fabrieksmatige dakpan zoals de muldenpan of tuile-du-nord bestond. De invulling van de gevelopeningen zijn voor wat betreft de voorzijde van het bedrijfsgedeelte nog authentiek. Die van het woonhuis zijn door latere aanpassingen sterk gewijzigd. Het is aan te bevelen om te onderzoeken of het herintroduceren van een oudere verschijningsvorm (in dit geval wellicht met het uiterlijk vam zesruits schuifvensters) tot een fraaier visueel resultaat leidt. Het is voor het pand Vleutstraat 10 opvallend hoe gaaf, ondanks de vele verbouwingen, de gevels nog een agrarische uitstraling hebben.
De meest opvallende reente wijziging is de vernieuwing van de voor- en achtergevel van het schuurgedeelte en de ommetseling van de oude zijgevel. De foto’s van voor die wijzigingen geven de vorige situatie perfect weer. Die gegevens kunnen een aanleiding zijn om die betreffende onderdelen te reconstrueren. Het huidige kleurbeeld en het voorafgaande kleurbeeld dat op oude kleurenfoto’s te zien is zijn beiden passend. Het toont ook aan dat hier de mode goed gevolgd werd en men aanpassingen niet schuwde. Het zou in dit geval goed zijn om bij toekomstige restauratie zeer bewust voor een kleurbeeld te kiezen. Stratigrafisch onderzoek kan inzicht bieden in oudere verschijningsvormen die een inspiratie kunnen zijn voor een toekomstige situatie. De term ‘storend’ maakt geen onderdeel uit van de termen die formeel bij een waardenstelling gebruikt worden. In het geval van Vleutstraat 10 kunnen een aantal elementen, die in de categorie indifferent vallen, zodanig ervaren worden. We kunnen bij deze noemen: - de wijze waarop de stallen op de oude boerderij aansluiten. Bij nieuwe ontwikkelingen zou getracht moeten worden om bijgebouwen op een gepaste afstand te bouwen.
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
53
54
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
6. Literatuur- en bronnenoverzicht Literatuur P. Maas en D. Vangheluwe, De Toponymie van Best, Pictures Publishers, 2018 PP 96, 125, 131, 148, 150-151.
Archieven / Internet https://atlas.odzob.nl/erfgoed/ https://www.bhic.nl https://www.rhc-eindhoven.nl www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl http://www.agriwiki.nl/wiki/M.I.P._Monumenten_Inventarisatie_Project https://www.encyclo.nl › begrip › IHS https://nl.wikipedia.org/wiki/IHS
Boerderij, Vleutstraat 10, Best bouwhistorische verkenning 09-01-2020
55
ARCHITECTUUR
BOUWHISTORIE
RESTAURATIE
info @ johnvanlierop.com | www.johnvanlierop.com 06 5469 7524 | Jan Heijnsstraat 29 | 5041 GB Tilburg
AKOESTISCH ONDERZOEK WEGVERKEERSLAWAAI
Vleutstraat 10 te Best
Rapportnummer
: 218-BVl10-wl-v1
Datum
: 11 oktober 2018
Koolweg 64 5759 PZ Helenaveen Tel: 0493-539803 E-m ail: m ena@ m -en-a.nl N L46 IN GB 0007735427 KvK: 67445519
Project
: Vleutstraat 10 te Best
Opdrachtgever
: ZLTO Advies
Datum rapport
: 11 oktober 2018
Projectleider Collegiale toets
Voor akkoord: A. van der Vleuten
: Ing. mw. A. van der Vleuten : Ir. dhr. W.A. van Aerle
Voor akkoord: W.A. van Aerle
Koolweg 64 5759 PZ Helenaveen Tel: 0493-539803 E-m ail: m ena@ m -en-a.nl N L46 IN GB 0007735427 KvK: 67445519
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
Inhoudsopgave Hfdst.
Titel
Blz.
1.
Inleiding
1
2. 2.1
Normstelling Wegverkeerslawaai
2 2
3. 3.1
Uitgangspunten Wegverkeer
4 4
4. 4.1
Resultaten Wegverkeerslawaai
5 5
5.
Conclusie en aanbevelingen
7
Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4
: Situatietekening : Invoergegevens wegverkeerslawaai : Resultaten wegverkeerslawaai : Verkeersgegevens gemeente Best
Koolweg 64 5759 PZ Helenaveen Tel: 0493-539803 E-m ail: m ena@ m -en-a.nl N L46 IN GB 0007735427 KvK: 67445519
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
1. Inleiding Er is aan M & A Omgeving opdracht verleend tot het uitvoeren van een akoestisch onderzoek in het kader van de splitsing van de woning aan de Vleutstraat 10 te Best. In verband hiermee, dient te worden beoordeeld of voldaan wordt aan een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. De ontwikkeling wordt geprojecteerd in de nabijheid van de Vleutstraat en de Hoefkestraat. Andere wegen liggen op een dusdanige afstand dat deze niet beschouwd hoeven te worden. In deze rapportage zullen de geluidsbelastingen (wegverkeer) op de gevels van het plan worden bepaald. Deze resultaten worden vervolgens getoetst aan de Wet geluidhinder. Aan de hand van de gecumuleerde geluidsbelastingen op de gevels van de woningen kan beoordeeld worden of er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. En in een later stadium kan hiermee de minimaal benodigde gevelwering worden bepaald. De situatie is weergegeven in bijlage 1.
1
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
2. Normstelling 2.1 Wegverkeerslawaai In de Wet geluidhinder (1-1-2013) zijn voor wegverkeerslawaai zones opgenomen, waarbinnen regels zijn gesteld omtrent bescherming van geluidgevoelige objecten. Voor de normstelling binnen deze zones wordt voor verkeerslawaai onderscheid gemaakt tussen de ligging in binnenstedelijk gebied en buitenstedelijk gebied. Binnenstedelijk gebied is het gebied binnen de bebouwde kom, met uitzondering van het gebied gelegen binnen de zone van een autoweg of autosnelweg. Het buitenstedelijk gebied is het gebied buiten de bebouwde kom en het gebied binnen de zone van een autoweg en autosnelweg. De breedten van de geluidzones voor de verschillende wegen is weergegeven in onderstaande tabel 2.1. Tabel 2.1 : Breedten van geluidzones Type gebied
Aantal rijstroken
Stedelijk
Breedte geluidzone [meter]
1 of 2
200
3 of meer
350
1 of 2
250
3 of 4
400
5 of meer
600
Buitenstedelijk
Tabel 2.2 : Geluidsgrenswaarden voor nieuwbouw van binnenstedelijke situaties langs bestaande wegen (art. 3.2 Bgh) Woningen Maximale gevelwaarde
63 dB
Maximale binnenwaarde
33 dB
Tabel 2.3 : Geluidsgrenswaarden voor nieuwbouw van buitenstedelijke situaties langs bestaande wegen (art. 3.2 Bgh) Woningen Maximale gevelwaarde
53 dB
Maximale binnenwaarde
33 dB
2
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
Voor onderhavige situatie geldt dat de weg als bestaande en het plan als nieuwe situatie gezien dient te worden. De relevante wegen (Vleutstraat en Hoefkestraat, 60 km/uur) bij het plan hebben een geluidzone van 250 meter. De aftrek conform artikel 3.4 van het Reken- en meetvoorschrift geluidhinder 2012 bedraagt 5 dB.
3
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
3. Uitgangspunten 3.1 Wegverkeer De verkeersgegevens van de Vleutstraat zijn door de gemeente Best verstrekt. Voor de Hoefkestraat zijn geen gegevens voorhanden. Door ons is een inschatting gemaakt dat de etmaalintensiteit maximaal 200 motorvoertuigen per dag bedraagt. Er is, conform eigen inzicht, uitgegaan van een groeipercentage van het verkeer van 2 % per jaar. Voor onderhavige locatie zijn de Vleutstraat en de Hoefkestraat (60 km/uur). De etmaalintensiteiten, rijsnelheden en het wegdektype staan in tabel 3.1. Tabel 3.1 : Verkeersgegevens wegen 2028 Weg
Etmaalintensiteit
Wegdektype
Rijsnelheid
Vleutstraat
601
ref. wegdek DAB
60
Hoefkestraat
244
ref. wegdek DAB
60
Aan de hand van deze verkeersgegevens zijn de geluidsbelastingen bepaald op de gevels van het plan. Ter plaatse van de kruising van de Vleutstraat en de Hoefkestraat zijn verkeersdrempels aanwezig (obstakel). Verder is er geen sprake van obstakels, rotondes etc. De volledige invoergegevens (o.a. verdeling over de etmaalperioden en voertuigcategorieën) voor het akoestisch model zijn opgenomen in bijlage 2.
4
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
4. Resultaten 4.1. Wegverkeerslawaai De ontwikkeling van het plan wordt geprojecteerd in de nabijheid van het Vleutstraat en de Hoefkestraat. Aan de hand van de verkeersgegevens, zoals in voorgaand hoofdstuk gegeven, zijn de geluidsbelastingen bepaald. De berekeningen zijn uitgevoerd op waarneemhoogten van 1.5 en 5 m overeenkomend met de begane grond en eerste verdieping. De berekeningen zijn uitgevoerd volgens standaard rekenmethode 2 (2012) en hiervoor is gebruik gemaakt van software van DGMR (Geomilieu V4.41). De voor de berekeningen van belang zijnde bodemfactor die is gebruikt bij de berekeningen bedraagt 0,8, buiten de verhardingen (factor 0) of zachte bodems (factor 1,0). In tabel 4.1 staan de geluidbelastingen van de wegen afzonderlijk (exclusief aftrek conform artikel 3.4 RMG 2012). In tabel 4.2 staan de geluidbelastingen, welke conform de Wet geluidhinder getoetst dienen te worden inclusief aftrek conform artikel 3.4 RMG 2012. Tabel 4.1 : Geluidbelastingen Lden, exclusief aftrek conform artikel 3.4 RMG 2012
L de n [dB] Rekenpunt
Vleutstraat -60 km/uur-
Hoefkestraat -60 km/uur-
Cumulatief
1. W estgevel
47/48
24/26
47/48
2. Zuidgevel
48/50
38/40
49/50
3. Zuidgevel
48/49
40/41
48/50
4. Zuidgevel
47/48
42/43
48/50
5 .Zuidgevel
46/48
44/45
48/50
6. Oostgevel
40/42
49/49
50/50
7. Noordgevel
31/32
47/47
47/47
8. Noordgevel
31/32
44/45
44/46
9. Noordgevel
28/29
43/44
43/44
Opmerkingen tabel 4.1: : voor de locatie van de rekenpunten wordt verwezen naar bijlage 2 : voor de resultaten wordt verwezen naar bijlage 3 : de geluidsbelastingen zijn exclusief correctie conform artikel 3.4 RMG 2012 : de vermelde geluidsniveaus zijn voor de begane grond/eerste verdieping, gescheiden door een ‘/’
5
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
Tabel 4.2 : Geluidbelastingen Lden, inclusief aftrek conform artikel 3.4 RMG 2012 (-5 dB)
L de n [dB] Rekenpunt
Vleutstraat -60 km/uur-
Hoefkestraat -60 km/uur-
1. W estgevel
42/43
19/21
2. Zuidgevel
44/45
33/35
3. Zuidgevel
43/44
34/36
4. Zuidgevel
42/44
37/38
5 .Zuidgevel
41/43
39/40
6. Oostgevel
36/37
44/44
7. Noordgevel
26/27
42/42
8. Noordgevel
26/27
39/40
9. Noordgevel
23/24
38/39
Opmerking tabel 4.2 • Voor de ligging van de locatiepunten wordt verwezen naar bijlage 2.
Geconcludeerd kan worden dat ten gevolge van zowel de Vleutstraat als de Hoefkestraat de voorkeursgrenswaarde van 48 dB niet overschreden wordt. De geluidbelastingen blijven ook overal onder de maximale ontheffingswaarden van 53 dB. De resultaten staan weergegeven in bijlage 3. De hoogste geluidsbelasting op de zuidgevel van de woningen bedraagt 45 dB op rekenpunt 2 (zuidgevel). De geluidsbelastingen zijn inclusief de wettelijke aftrek conform artikel 3.4 van het Reken- en meetvoorschrift geluidhinder 2012.
6
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
5. Conclusies Wet Geluidhinder Toetsing van de berekende geluidbelastingen aan de voorkeursgrenswaarde en maximale ontheffingswaarde dient per geluidbron (weg) afzonderlijk te geschieden op de gevels van de geluidgevoelige bestemming. De voorkeursgrenswaarde bedraagt bij nieuwe bestemmingen met een woonfunctie 48 dB. Verder is bij aanwezige wegen en nog niet geprojecteerde geluidgevoelige woonfunctie onder bepaalde voorwaarden een ontheffing tot maximaal 53 (wegen buiten bebouwde kom) mogelijk. Geconcludeerd kan worden dat ten gevolge van zowel de Vleutstraat als de Hoefkestraat de voorkeursgrenswaarde van 48 dB niet overschreden wordt. De geluidbelastingen blijven ook overal onder de maximale ontheffingswaarden van 53 dB. De hoogste geluidsbelasting op de zuidgevel van het plan bedraagt 45 dB op rekenpunt 2 (zuidgevel). De geluidsbelastingen zijn inclusief de wettelijke aftrek conform artikel 3.4 van het Reken- en meetvoorschrift geluidhinder 2012. Ruimtelijke ordening De hoogste cumulatieve geluidsbelasting op de gevels van de woningen bedraagt 50 dB. De binnenwaarde in de verblijfsruimten wordt getoetst / gewaarborgd door de vereisten uit het Bouwbesluit, te weten 33 dB. Om deze binnenwaarde te halen, moet bij onderhavig project met deze geluidsbelasting op de gevel een minimale geluidsisolatie van (50-33=) 17 dB worden bereikt.
Aangezien, conform het Bouwbesluit, een minimale geluidwering van 20 dB vereist is, is een aanvaardbaar woon- en leefklimaat in het gebouw gegarandeerd. Geconcludeerd wordt dat er uit akoestisch oogpunt geen belemmeringen gelden tegen de woningsplitsing.
7
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
Bijlage 1 : situatietekening
Vleutstraat 10 te Best
M & A Omgeving BV
Bijlage 2 : Invoergegevens wegverkeerslawaai
Wegverkeerslawaai Vleutstraat 10 te Best Rapport: Model:
M&A Omgeving
Lijst van model eigenschappen eerste model
Model eigenschap Omschrijving Verantwoordelijke Rekenmethode
eerste model avand #2|Wegverkeerslawaai|RMW-2012|
Aangemaakt door Laatst ingezien door Model aangemaakt met
avand op 11-10-2018 avand op 11-10-2018 Geomilieu V4.41
Dagperiode Avondperiode Nachtperiode Samengestelde periode Waarde Standaard maaiveldhoogte Rekenhoogte contouren Detailniveau toetspunt resultaten Detailniveau resultaten grids Zoekafstand [m] Max. reflectie afstand tot bron [m] Max. reflectie afstand tot ontvanger [m] Standaard bodemfactor Zichthoek [grd] Maximale reflectiediepte Reflectie in woonwijkschermen Geometrische uitbreiding Luchtdemping Luchtdemping [dB/km] Meteorologische correctie Waarde voor C0
07:00 - 19:00 19:00 - 23:00 23:00 - 07:00 Lden Gem(Dag, Avond + 5, Nacht + 10) 0 4 Bronresultaten Groepsresultaten ---0,80 2 1 Ja Volledige 3D analyse Conform standaard 0,00; 0,00; 1,00; 2,00; 4,00; 10,00; 23,00; 58,00 Conform standaard 3,50
Geomilieu V4.41
11-10-2018 16:25:05