21021.3 - Bijlage SGE Toekomststrategie 'Groots'!
Tekst van het document
GROOTS! EEN HOOGSTAAND EN TOEGANKELIJK VOORZIENINGENAANBOD IN HET SGE
Strategie voor samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven op het vlak van Voorzieningen & Evenementen VERSIE APRIL 2021
BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE
STEDELIJK GEBIED! Archiefexemplaar van BL21-08226
- SGE toekomststrategie 'Groots'
VOORWOORD Geachte lezer,
in staat moeten zijn om over hun eigen schaduw heen te stappen.
Hierbij presenteren we met gepaste trots onze strategie “Groots! Een hoogstaand en toegankelijk voorzieningenaanbod in het Stedelijk Gebied
Binnen onze negen gemeenten is dan ook een
Eindhoven”. Het is het resultaat van de opdracht
moeten kijken want samen bereiken we meer voor de regio als totaliteit en daar gaat het ons om; een
van onze gemeenteraden om te komen tot een gezamenlijke toekomstrategie voor Voorzieningen &
besef van urgentie dat we over lokale grenzen heen
Evenementen. Het is een ambitieuze opdracht om het
kwalitatief goed en passend aanbod realiseren voor onze inwoners en bezoekers. Uiteraard draagt
voorzieningenniveau sterker te krijgen en passend bij
iedere gemeente vanuit zijn eigen profiel bij aan het
de economische en innovatieve ontwikkelingen van
regionale aanbod en dat moeten we ook koesteren.
onze regio. De volgende stap in de samenwerking is het maken
■WT-] Tn
mi » ra EU
Wij zijn ervan overtuigd dat we met deze strategie
van een concreet Uitvoeringsprogramma. Volgens
een belangrijke bijdrage leveren aan het versterken
raadsleden moet het Uitvoeringsprogramma
van bovenlokale en regionale voorzieningen in
‘concreet, realistisch, haalbaar, uitvoerbaar
ons stedelijk gebied, zowel op korte als op lange
en betaalbaar' zijn. Als gemeenten moeten we
termijn. Zo zetten we bijvoorbeeld nadrukkelijk in op het vergroten van onze gezamenlijke slagkracht
gezamenlijk verantwoordelijkheid en daadkracht tonen. De voortgang en de resultaten van onze
en het aanboren van (structurele) nieuwe financiële
strategie en het Uitvoeringsprogramma delen we via
middelen. Het ijkpunt is hierbij niet langer de gemeentegrens, maar het perspectief van onze
het SGE Jaarprogramma en Jaarverslag.
inwoners en het realiseren van maatschappelijke
Wij willen iedereen bedanken die een bijdrage heeft geleverd aan het maken van deze strategie. Naast de
meerwaarde voor ons stedelijk gebied als geheel. Daarom is deze strategie ook opgesteld met inbreng van tal van partners uit het veld.
raadsleden zijn dat ook tal van partners uit het veld met wie gesproken is om tot de voorliggende aanpak te komen.
Op 31 maart 2021 hebben we onze strategie gedeeld we ze eerder al geconsulteerd hadden tijdens de
met raadsleden van de negen gemeenten, nadat
Tot slot hopen wij dat uw nieuwsgierigheid naar onze strategie gewekt is. Mocht u vragen hebben n.a.v.
SGE Regioconferentie en via een digitale enquête.
deze strategie, neem dan gerust contact op met één
Tijdens de raadsbijeenkomst van 31 maart jl. hebben
van ons.
zij duidelijk aangegeven dat goede samenwerking noodzakelijk is om te zorgen voor een optimaal
Wij wensen u veel leesplezier!
aanbod en een kwaliteitsverbetering op het gebied van regionale voorzieningen en evenementen. De raadsleden gaven aan het belangrijk te vinden
Met vriendelijke groet,
hierbij de inwoners van onze gemeenten en de
Namens de Portefeuillehouders van het SGE thema
gebruikers van voorzieningen en evenementen voor
Voorzieningen & Evenementen
ogen te houden. Samen optrekken zorgt ervoor dat we meer in onze regio kunnen realiseren.
Monique List (voorzitter) Antoinette Maas
We hebben bij de totstandkoming van deze strategie
Hans Ubachs
gebruik mogen maken van de verhalen, de kennis en
Rob van Otterdijk (vc voorzitter)
competenties van partners uit het veld. Wij vinden
Ralf Stultiëns Piet Machielsen
het belangrijk om deze inspiratie te gebruiken. Zo geeft Jos Feijen (Directeur Effenaar) aan dat voor een goede werkbare strategie gemeenten en instellingen
Liesbeth Sjouw Jos de Bruin
3
Ill «III
INHOUD
EED CD lil
SIİĪİ3 Voorwoord
■mu
Introductie Onze vertrekpositie? Wilskrachtig en zelfbewust! Het unieke regioprofiel van het Stedelijk Gebied Eindhoven
■lll!li
2
Onze ambitie
3
Visie
3.1
Voorzieningenaanbod prominent op de agenda
3.2
Voorzieningenaanbod maatgevend voor woon-, werk en leefklimaat
UbIIIE
S
M
.
«ľ.lii'
ļ
3.3
Dit vraagt om samenwerking op verschillende niveaus
4
Drie pijlen op één boog (leidende doelen)
5
Strategie
5.1
Strategisch kader
5.2
Lijn 1: Stimuleren van het voorzieningen en evenementenaanbod
5.3.
Lijn 2: Werken aan financiële kaders en financiering
5.4.
Lijn 3: Opstarten samenwerking en vergroten slagkracht
6
Organisatie van samenwerking en uitvoering
6.1.
Organisatie van de bestuurlijke samenwerking
6.2.
Organisatie van de uitvoering
Bijlage 1 Gesprekspartners Bijlage 2 Documenten Bijlage 3 Inbreng raadsleden SGE-gemeenten Bijlage 4 Tijdslijn Bijlage 5 Feiten en cijfers - kunst & cultuur, sport en recreatie
1 INTRODUCTIE 3Ä ■Ä
ŴSS ^ -—tmál
1.1 ONZE VERTREKPOSITIE? WILSKRACHTIG EN ZELFBEWUST! *íct\
f2*-.
•įjM*.*
'M Hl
--žftaffMĨSi
Het Stedelijke Gebied Eindhoven (SGE) is
van een breed gedragen regioprofiel. Binnen dit
een samenwerking van negen gemeenten:
regioprofiel draagt elke gemeente vanuit haar
Best, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Helmond,
unieke lokale profiel bij aan de kracht van onze regio.
Nuenen, Oirschot, Son en Breugel, Veldhoven en Waalre. Als gemeenten richten wij onze
aandragen van projecten aan Brainport Development
samenwerking op de thema's Economie, Wonen,
voor middelen uit de Regio Deal Brainport Eindhoven
Voorzieningen & Evenementen en Ruimte. In onze
zijn enkele stappen die wij als SGE-gemeenten al in
Een breed gedragen 'regioprofiel' en het samen
Samenwerkingsagenda 2018-2025 is het gezamenlijk
gang hebben gezet.
perspectief op de regio en de samenwerking
We zijn ons bewust van de grote uitdagingen en
opgenomen. Hierin is de intentie uitgesproken om te komen tot een gezamenlijke toekomststrategie:
onzekerheden. Die hangen deels samen met beperkte financiële mogelijkheden van gemeenten. Als het gaat om het aanbod van voorzieningen en evenementen wordt economische verschraling
2tOÖ
SEE
g^ŗrtr xrrTľr ri r
ĨŴřiťk1 !i!J iXr
Si**2K“ II Ä*# * i UtlÉžŴI .Mř- W
SìÜlŶ3fīi««lfi
2a«*** 4ļM
W
«■MM* 4MI MM
nxcćri Wű i3zr ttĊEļ
rm
* KMI
*
gtrri ,rx ,rzi,j rrxXr
-J
j'líAľl1!
"Als ware we één gemeente' realiseren we
ervaren. Vanwege de corona pandemie lijken
gezamenlijk een blijvend en kwalitatief hoogstaand
onzekerheden voor instellingen, verenigingen en
voorzieningen- en evenementenaanbod op het
eventorganisaties verder toe te nemen. Tegen deze
gebied van sport, cultuur en recreatie. Daarbij
achtergrond is het volstrekt logisch als binnen
gaan we niet uit van gemeentegrenzen, maar
gemeenten de focus volledig ligt op behoud van
stellen we patronen en behoeften van onze regio
eigen lokale voorzieningen. Gemeenten richten in dat
voorop. Daardoor neemt de kwaliteit toe én zijn
geval de blik naar binnen, profiteren niet van elkaars
we in staat om zoveel mogelijk voorzieningen voor
kennis en aanbod, met als uiterste consequentie
iedereen bereikbaar te maken. Het ijkpunt is niet
dat andere gemeenten als tegenspelers worden
de gemeentegrens, maar het perspectief van onze
gezien die het eigen 'afzetgebied' betreden. Dat
inwoners en de maatschappelijke meerwaarde
vinden we een onwenselijke ontwikkeling. En daar
die we voor hen kunnen realiseren." (...) Het
willen we iets tegenover stellen: een aanlokkelijk
Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) wenst [daarvoor]
vergezicht over wat samenwerking op het gebied
te kunnen beschikken over een gezamenlijke
van voorzieningen en evenementen kan opleveren.
toekomststrategie.
Wij beseffen dat we als samenwerkende gemeenten
Bron: Samenwerkingsagenda 2018-2025 -
alleen verder kunnen komen als we de kracht van
Stedelijk Gebied Eindhoven
samenwerking weten te vinden en te gebruiken.
S3
De opdracht van onze gemeenten om toekomst gericht samen te werken op het vlak van
Deze strategie voor samenwerking
We hebben een sterke wil om niet meer
voorzieningen en evenementen is medio 2020 met
is tot stand gekomen in dialoog met
bilateraal maar vanuit gezamenlijk perspectief
kracht herbevestigd. Het resultaat daarvan is deze
de portefeuillehouders van de negen
afspraken te blijven maken over voorzieningen
samenwerkingsstrategie die in een turbulente
SGE-gemeenten en gebaseerd op 27
en evenementen. Afgelopen jaar hebben wij de
periode tot stand is gekomen. Gemeenten
raadplegende gesprekken met stakeholders
0-situatie geïnventariseerd bij de bovenlokale en
werden al geconfronteerd met teruglopende
(bijlage 1), een nadere bestudering
regionale voorzieningen in onze regio, op het gebied
gemeentebegrotingen, in het bijzonder op het
van relevante documenten (bijlage 2)
van herkomst van de bezoekers, het profiel van de
gebied van sport, cultuur en recreatie. Daar komt
en interactie met raadsleden tijdens
bezoekers en het bereik van de voorziening of het
het verwoestende effect van de Covid-19-pandemie
de SGE Regioconferentie 2020 en een
evenement. Daaropvolgend heeft er een behoefte
bovenop. Dit weerhoudt ons als Stedelijk Gebied
daaropvolgende korte enquête (bijlage 3).
onderzoek plaatsgevonden, om de behoefte van
Eindhoven er niet van om vervolgstappen te zetten
onze inwoners in kaart te brengen. De volgende
in samenwerking. Juist niet, want juist nu is
bouwsteen voor de strategie was het ontwikkelen
samenwerking van belang.
7 «į :s'a
1.2 HET UNIEKE REGIOPROFIEL VAN HET STEDELIJK GEBIED EINDHOVEN
Hoofdelementen uit het Regioprofiel SGE, november 2020 ^
Brabant Zuidoost vormt al tientallen jaren een actieve, regionale bestuurlijke samenwerking. Dit samenwerkingsverband van 21 gemeenten
2 ONZE AMBITIE
Het Stedelijk Gebied Eindhoven vormt het hart van
is, in periodes ook op basis van specifieke
Brainport Eindhoven: een veelzijdig getalenteerd,
wetgeving, verantwoordelijk voor integrale
ondernemende en kleurrijke regio, waarin (hoog) stedelijke en dorpse kwaliteiten op unieke wijze
succes van de samenwerking is te zien aan de
gecombineerd worden. Een compact gebied met
ontwikkeling van inwonersaantallen tussen 1950
Bij een internationale topregio hoort een
Als gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven
meer dan 500.000 inwoners, waarin we de eigen
en nu.
concurrerend woon-, werk en leefklimaat. Het
werken wij hier samen aan:
Ontwikkeling van de regio [is te omschrijven als
Stedelijk Gebied Eindhoven heeft op dat vlak veel te
identiteiten en de groene omgeving van de dorpen
aanpak en afstemming van werken en wonen. Het
^
versterken en tegelijkertijd de stedelijke locaties
de transitie] van stedelijke archipel naar tweede
bieden. Een open en gemoedelijke manier van met
verder ontwikkelen tot bruisende (economische)
regionale economie van Nederland. (...) De groei
elkaar omgaan. Een aantrekkelijke en gevarieerde
Als ware we één gemeente realiseren
knooppunten.
van alle kernen is een gevolg van de succesvolle
omgeving met een "fijnmazig stedelijk netwerk” van
we gezamenlijk een blijvend kwalitatief
economische ontwikkeling en transformatie naar
steden met steeds meer stedelijke allure, de rustieke
de 'Brainport Eindhoven.
kwaliteit van dorpen, aangename landelijkheid
De actieradius van consumenten vergoot
en natuur. Er zijn toonaangevende bedrijven met
met volop baankansen, een goed opgeleide
(fysieke mobiliteit, sociale mobiliteit en
duurzame en betekenisvolle banen en een compleet
van sport, cultuur en recreatie. Dit
beroepsbevolking, een hoogwaardig woning
informatiemobiliteit). En dus ook de toegang tot
en aantrekkelijk onderwijsaanbod. Bedrijven
versterkt zowel de levenskwaliteit van
en bereikbaarheid van voorzieningen.
en kennisinstellingen zijn te vinden op groene
onze (toekomstige) inwoners als de
In het regioprofiel wordt het belang aangegeven
campussen en hoogwaardige werklocaties. Dit is
gunstige ontwikkeling en internationale
benaderbaar. De inwoners van het Stedelijk
om als SGE aan te sluiten bij de merkwaarde van
iets waar huidige inwoners en hopelijk ook volgende
Gebied Eindhoven voelen zich met elkaar en
Brainport Eindhoven. Onze regio is een uniek
generaties met recht trots op zijn. Ook maakt het de
met de regio verbonden door de gezamenlijke mentaliteit en het karakteristieke, industriële
ecosysteem waarbij er een complementariteit
regio interessant als toekomstige vestigingsplaats
wordt gevormd tussen steden en dorpen. Een
voor nieuwe inwoners die hier komen studeren,
imago van Brainport met groene kwaliteiten op
regio die bekend staat om haar sterke zakelijke
werken of ondernemen.
steenworp afstand. Ze voelen zich ook verbonden
propositie op high tech met economische
Het Stedelijk Gebied Eindhoven beschikt over een goed woon-, leef- en werkklimaat
^
aanbod, unieke stedelijke en landschappelijke kwaliteiten, allen sociaal en fysiek bereik- en
^
en hoogstaand regionaal voorzieningen en evenementenaanbod op het gebied
concurrentiekracht van de regionale economie.
door veelvuldige ontmoeting en interactie.
knooppunten in steden en om haar dorpen die
Belangrijk onderdeel van een goed woon-, leef- en
Er is een sterk geloof in het adagium: Alleen ga je
Voorzieningen en evenementen zijn hierin een
uitblinken in woondiversiteit, eigen identiteiten en
werkklimaat is een kwalitatief hoogwaardig en
sneller, samen komen we verder. Samen optrekken
belangrijke drager.
-kwaliteit en het leisure aanbod (de menselijke
aantrekkelijk voorzieningen- en evenementenaanbod
voor goede voorzieningen en evenementen leidt tot
propositie op high touch).
op het gebied van cultuur, sport en recreatie. Het
minder van hetzelfde. We laten ons niet belemmeren
Vanuit de geformuleerde afwegingskaders (lokaal
aanbod aan voorzieningen en evenementen willen
door gemeentegrenzen. We stellen de behoeften
Stedelijk Gebied Eindhoven daarom de vraag:
vestigingsklimaat, gezamenlijke economische
we sterker ontwikkelen en in overeenstemming
van onze regio voorop en versterken daarmee ook
hoe kan het Stedelijk Gebied Eindhoven zich
waarde of bovenregionale (internationale
brengen met de positie en ambitie van Brainport: één
de afzonderlijke gemeenten. Samen werken we toe
met voorzieningen en evenementen het beste
positionering)) adviseren we een profiel, dat een
van de belangrijkste economische kerngebieden van
naar een groot, gevarieerd en inspirerend aanbod
profileren en positioneren? Het antwoord hierop is
duidelijk focuspoint heeft op campuslocaties,
Nederland, waarvan het Stedelijke Gebied Eindhoven
voor waardevolle vrijetijdsbesteding; sport, recreatie, cultuur, natuur, muziek en ontmoeten.
Begin 2020 stelden wij ons als gemeenten in het
•
een verscherpt Regioprofiel, dat richting geeft aan
omgeven door een fijnmazig netwerk met een
het groen en stedelijk hart is. Voorzieningen en
de bestuurlijke keuzes die binnen deze strategie
diversiteit in ruimtelijk natuurlijk wonen en
evenementen zien we als investering in de toekomst.
door de SGE-gemeenten worden gemaakt.
verblijven:
Tŝìtm
In 2030 beschikt het Stedelijk Gebied Onze inwoners gaan profiteren van een hoogstaand
Eindhoven over een sociaal verbonden en
en attractief aanbod omdat het (ont)spannend is, of
internationaal onderscheidend voorzieningen en
leerzaam of zinnenprikkelend. Of alle drie tegelijk.
evenementenaanbod. Voorzieningen ã evenementen
En waar mensen de mogelijkheid hebben elkaar
als spil van een aantrekkelijke regio en als antwoord
Regioprofiel
te ontmoeten, ook als leefwerelden en oriëntatie
op oplossingen voor maatschappelijke opgaven
Een profiel van campussen met hoogwaardig
geheel verschillend zijn. Een voorzieningen- en
waarmee we de kwaliteit van leven in onze regio
technologisch bedrijfsleven. Omgeven
evenementenaanbod dat bijdraagt aan sociale
versterken.
door een fijnmazig stedelijk netwerk met
samenhang en past bij de verschillende doelgroepen.
diversiteit in ruimtelijk natuurlijk wonen en
Een omgeving waar onze inwoners prettig
verblijven
wonen, recreëren en werken, waar onze knappe koppen en gouden handjes een warm thuisgevoel hebben en waar bezoekers graag komen. Een
-
regio die nog meer dan nu bekend staat om haar
-
ontvangstmentaliteit.
9 ViCö
3.1 VOORZIENINGENAANBOD PROMINENT OP DE AGENDA De negen gemeenten in het StedeLijk Gebied **V-;*ţį
Eindhoven staan voor dezelfde opgave: het realiseren van een hoogstaand voorzieningenaanbod aLs onderdeel van een concurrerend woon-, werk- en
van vitaliteit (gezonde verstedelijking) en
Leefklimaat. Hoogstaand in het verenigen van onze
participatie (sociale en arbeidsparticipatie). Ze
inwoners en in het (blijven) boeien en binden van
versterken de binding tussen inwoners, waardoor
talent. Voorop staat de intrinsieke waarde en kwaliteit
iedereen het gevoel heeft mee te kunnen doen.
van cultuur, sport en recreatie om te betoveren en
Een goed cultureel aanbod ademt mee met
te verbroederen, om zingeving en Lichamelijke en
de veranderende bevolkingssamenstelling. Onderscheidende voorzieningen en evenementen
geesteLijke (ont)spanning en vitaLiteit te bieden en ME
zodoende bij te dragen aan geLuk en gezondheid.
creëren een gevoel van trots en geluk en zorgen ervoor dat inwoners zich met de eigenheid
De gezamenlijke opgave van een hoogstaand aanbod
van de regio identificeren. Voor het StedeLijk
aan voorzieningen en evenementen is groots. Het
gebied Eindhoven is dat zowel de ambitie
huidige voorzieningenniveau van het StedeLijk
van technologische industrie en innovatieve
Gebied Eindhoven blijft achter in vergelijking met
koplopers als de traditie van een groene
de andere economische kerngebieden in Nederland
omgeving en Brabantse gezelligheid.
en concurrerende regio's in het buitenland. De regio
^ Gunstige economische ontwikkeling van onze regio (aantrekkingskracht op talent)
werkt ook aL Langer aan het verbeteren van haar uitgangssituatie (zie tijdslijn in bijlage 4). In 2015
De urgentie om het aanbod blijvend te versterken en
hebben de Captains of Industry uit Brainport hierover
hierop aLs SGE-gemeenten samen te werken, Lijkt zo
een duidelijk statement afgegeven aan het Kabinet.
nog groter te worden:
Sindsdien is aandacht voor het voorzieningenniveau
^
Een hoogstaand aanbod vergroot de aantrekkingskracht op en het thuisgevoel van (internationaal) talent voor bedrijven die het economisch verdienvermogen van de regio
een prominent thema in de samenwerking van de
StedeLijk Gebied Eindhoven groeit aL jaren en
regio en met het rijk in onder meer de Brainport
zaL naar verwachting ook de komende jaren
Nationale Actieagenda.
nog (sterk) toenemen. Bovendien verandert de
Voorzieningen en evenementen zijn op twee
bevoLkingssamensteLLing qua Leeftijdsopbouw en
onderdelen maatgevend voor het internationaal
regionale voorzieningen en evenementen zijn een
Met de Regio DeaL Brainport zijn er ook tijdeLijke
diversiteit.
concurrerend woon-, werk-, Leefklimaat van het
voorwaarde om de regio aantrekkelijk te houden
Bedrijven, kennisinsteLLingen en overheden
StedeLijk Gebied Eindhoven. Kwalitatief hoogstaande
voor bedrijven en hun werknemers.
ondersteuning van samenwerkingsprojecten
in de regio uiten publiekelijk de wens de
voorzieningen en evenementen op het gebied
het voorzieningenniveau aLs onderdeel van het
aantrekkingskracht van de regio te vergroten in
van sport, cultuur en recreatie bevorderen de
Unieke voorzieningen en evenementen vergroten
economisch vestigingsklimaat een impuls te geven.
the battle for talent, zowel kenniswerkers als
Levenskwaliteit van onze inwoners en dragen tegelijk
de naamsbekendheid van de regio en naarmate
Tegelijk blijven gemeenten in de regio de urgentie
vakmatig geschooLd taLent.
bij aan een gunstige economische ontwikkeling van
de kwaliteit van voorzieningen en evenementen
De korte termijneffecten van de corona pandemie
onze regio:
verbetert, spenderen bezoekers meer tijd en geld in
en eenmalige middelen gekomen om via financiële
voelen om structureel meer financiële armslag te
10
Het inwonertal en aantal huishoudens in het
3.2 VOORZIENINGEN AANBOD MAATGEVEND VOOR WOON-, WERK EN LEEFKLIMAAT
^
^
verkrijgen om het voorzieningenaanbod op peiL te
zijn voor veel voorzieningen en evenementen
houden. Voorzieningen en evenementen hebben
zeer ingrijpend. Door aangescherpte
het zwaar (of vaLLen zelfs om) door gebrek aan
gezondheidsmaatregelen worden fysieke
financiële middelen. Bovendien is er geen ruimte om te investeren in vernieuwing of verduurzaming. Om deze reden schreven de burgemeesters in de
dragen. Kenniswerkers voelen zich thuis in een sociaal stabiele omgeving, waar iedereen dezelfde toegang heeft tot voorzieningen. Goede
de regio. ^ De levenskwaliteit van onze inwoners Voorzieningen en evenementen dragen bij aan
De betekenis van voorzieningen en evenementen
ontmoetingen beperkt. Bezoekersstromen en
regionale ‘Brede Welvaart', de economische
voor de Levenskwaliteit en de gunstige economische
daarmee inkomsten vaLLen tijdelijk weg, terwijl
weLvaart en weLzijnsaspecten aLs prettige
ontwikkeling neemt toe wanneer het aanbod
niemand weet of en wanneer die weer op het
Leefomgeving en sociale vooruitgang. Recreatieve,
ook meer bereikbaar is voor inwoners. Dit gaat
MetropooLregio Eindhoven medio 2020 een brandbrief
oude niveau komen. Tegelijkertijd is er noodzaak
sport- en cultuurvoorzieningen hebben een sterk
om fysieke, maar ook mentale bereikbaarheid.
aan het kabinet met de oproep de structurele
tot aanpassing en vraagt het online ontsluiten van
positief effect op Lichamelijke en geestelijke
Toegankelijke voorzieningen en evenementen
rijksbijdrage in het Gemeentefonds te verhogen.
het aanbod om aanvullende investeringen.
gezondheid en bieden daarmee antwoorden op
kunnen de brug vormen tussen individuen en
maatschappeLijke uitdagingen op het gebied
groepen in de samenleving.
11
3.3
DIT VRAAGT OM SAMENWERKING OP VERSCHILLENDE NIVEAUS Samen optrekken voor goede voorzieningen en evenementen leidt tot minder van hetzelfde
interpretaties van basisvoorzieningen, onder meer in de propositie van Brainport Eindhoven
en zorgt voor een toekomstbestendig en voor
voor de regio-enveloppe, verscherpen we in
iedereen toegankelijkheid voorzieningen- en
deze samenwerkingsstrategie het onderscheid
evenementenaanbod. Door afstemming kunnen
naar 1A) lokale en 1B) bovenlokale (basis)
we vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Dit gaat verder dan het onder de aandacht
voorzieningen en evenementen.
brengen van aanbod en programmering. Het
Om de waarde van voorzieningen en
gaat ook om de ervaren kwaliteit en het in
evenementen voor het woon-, werk- en
gezamenlijkheid verbeteren van bestaande of
leefklimaat goed te begrijpen, maken we
tot stand brengen van nieuwe voorzieningen en
zodoende onderscheid naar vier schaalniveaus
evenementen passend bij de ambities van het
(1A, 1B, 2 en 3). In onze inventarisatie van alle
Stedelijk Gebied Eindhoven.
voorzieningen en evenementen in het Stedelijk
In de Samenwerkingsagenda 2018 -
gekeken (Republiq, 1 oktober 2020). Voor zover
Ml 1' 'ĥ
Gebied Eindhoven in 2020 is hier ook naar 2025 van het Stedelijk Gebied Eindhoven
bezoekerscijfers beschikbaar zijn is daarin het
Lokale, bovenlokale, regionale én topvoorzieningen
Bij bovenlokale en regionale voorzieningen gaat
onderscheiden we 1) basis-, 2) regionale en
schaalniveau vastgesteld aan de hand van het
zijn ieder op eigen wijze van belang voor het woon-,
het om een compleet en aantrekkelijk aanbod.
3) topvoorzieningen. Vanwege verschillende
bezoekersaantal en de geografische herkomst
werk- en leefklimaat. Lokale en bovenlokale
Op deze voorzieningen en evenementen kan de
van bezoekers (zie tabel).
voorzieningen zijn met name van grote betekenis voor
SGE-samenwerking de grootste toegevoegde
Tabel: Groepering van voorzieningen en evenementen naar schaalniveaus
o
SCHAAL
BEZOEKERS (per jaar/keer)
HERKOMST
Voorzieningen & evenementen in en primair gebruikt door afzonderlijke gemeenten.
Voorziening: í 15.000 voor cultuur en í 30.000 voor sport & recreatie Evenement: í 2.500
Voorziening: Meer dan 9070 uitt één gemeente. Evenement: Primair door inwoners van één gemeente bezocht
Voorzieningen & evenementen die niet in iedere gemeente aanwezig zijn en die door inwoners van meerdere gemeenten worden bezocht.
Voorziening: 15.000-50.000 voor cultuur en 30.000-250.000 voor sport & recreatie Evenement: 2.500-10.000
Voorziening: Minder dan 907 uit één gemeente en meer dan 907 uit de provincie Evenement: Uit enkele gemeenten bezocht
Voorzieningen & evenementen in één of enkele gemeente(n) die door inwoners van SGE en omliggende gemeenten worden gebruikt en bezocht.
Voorziening: > 50.000 voor cultuur en > 250.000 voor sport & recreatie Evenement: > 10.000
Unieke voorzieningen & evenementen die naast regionale ook (inter)nationale gebruikers en bezoekers trekken.
Niet op basis van bezoekersaantal te onderscheiden van regionale voorzieningen & evenementen
ONDERSTEUNEN
de sociale samenhang en het woonklimaat van het
waarde leveren. Het gaat hierbij om het versterken
Stedelijk Gebied Eindhoven. Ze vormen het fundament
van voorzieningen en evenementen die op één of
voor een prettige leef- en verblijfsomgeving omdat
enkele plekken in het Stedelijk Gebied Eindhoven
ze ontmoeting in gemeenschappen of groepen
voorkomen en een grotere doelgroep aanspreken
- bijvoorbeeld mensen met dezelfde passie of
dan inwoners uit een enkele gemeente. Dit
muzieksmaak - stimuleren. Juist de kleinschalige,
zien we als een investering in de toekomst van
karakteristieke voorzieningen en evenementen zijn
de regio, waarvan alle inwoners profijt kunnen
van belang voor lokale binding en identiteit. Regionale
hebben. Als SGE-gemeenten voelen we hier een
voorzieningen en topvoorzieningen (‘de parels van
gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor.
de regio', Het verhaal van de Regio Deal Brainport Eindhoven, 2020) dragen met name bij aan de
Bij topvoorzieningen gaat het om een (inter)
aantrekkingskracht, naamsbekendheid en het profiel
nationaal onderscheidend aanbod. Deze
van de regio.
voorzieningen en evenementen met een bovenregionaal karakter geven kleur aan het
VERSTERKEN
Voorziening: Minder dan 907 uit de provincie Evenement: Evenredig bezocht uit alle gemeenten in Stedelijk Gebied Eindhoven.
Niet op basis van herkomst te onderscheiden van regionale voorzieningen & evenementen
Bezoekers en herkomst o.b.v. Republiq, Onderzoek Voorzieningen & Evenementen Stedelijk Gebied Eindhoven, 2020
Bij lokale voorzieningen gaat het om de
(internationaal) unieke profiel van de regio.
beschikbaarheid en toegankelijkheid van het aanbod.
SGE-gemeenten omarmen topvoorzieningen en
Elke gemeente in het Stedelijk Gebied Eindhoven
-evenementen passend bij haar regionaal profiel.
moet kunnen beschikken over een stabiele basis
Waar mogelijk worden deze ondersteund, al leert
van gewenste lokale voorzieningen. Het gaat hierbij
de praktijk ons dat hier een andere dynamiek
om het onderhouden van basisvoorzieningen. De
geldt. Provincie, rijksoverheid, private partijen en/
SGE-samenwerking kan een ondersteunende of
of voor de culturele en creatieve infrastructuur,
adviserende rol spelen in het gezamenlijk oppakken
sport of recreatieve sector speciaal opgerichte
van uitdagingen waar meerdere lokale voorzieningen
organisaties spelen hier een bepalende rol in de
mee te maken hebben. Bijzondere pareltjes in
initiatie en realisatie. SGE-gemeenten kunnen een
afzonderlijke gemeenten moeten worden gekoesterd.
gezamenlijke bijdrage leveren om topvoorzieningen
De afzonderlijke SGE-gemeenten staan voor lokale
mogelijk te maken, bijvoorbeeld op het gebied van
voorzieningen en evenementen zelf primair aan de lat.
lobby.
STRATEGIE
.
jMwHH
5.1 STRATEGISCH KADER Er zijn verschillende interventies nodig om als SGE-gemeenten de ambities voor een blijvend en kwalitatief hoogstaand voorzieningen- en evenementenaanbod op het gebied van sport, cultuur en recreatie te kunnen waarmaken. Deze interventies worden in drie strategische hoofdlijnen uitgewerkt:
ŵ uii, ţ'1*1 "'
•
Lijn 1: Stimuleren van het voorzieningen en evenementen aanbod
^
Lijn 2: Werken aan gezamenlijke financiële kaders en financiering
^
Lijn 3: Opstarten samenwerking en vergroten slagkracht
PŖH|
STRATEGISCHE HOOFDLIJNEN
4
DRIE PIJLEN OP ÉÉN BOOG (LEIDENDE DOELEN)
Versterken van voorzieningen en evenementen aanbod
STRATEGISCH KADER
A--------- ^
Werken aan gezamenlijke financiële kaders en financiering
afweging Opstarten samenwerking en vergroten slagkracht
Met samenwerking op het gebied van cultuur, sport en recreatie willen we op meerdere manieren bijdragen aan het versterken van het woon-, werk- en leefklimaat in het Stedelijk Gebied Eindhoven: de sociale samenhang in de regio vergroten, de ruimtelijke kwaliteit benutten en het economisch vestigingsklimaat versterken.
Uitgangspunt is dat die initiatieven worden
aanzien van de resultaten die met gemeentelijke
ondersteund die het voorzieningen en
samenwerking worden beoogd. De samenwerking
Met de samenwerking op het gebied van voorzieningen en evenementen voor cultuur, sport en
evenementen aanbod en daarmee het woon-,
van SGE-gemeenten richt zich in de eerste plaats
recreatie mikken de gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven daarom op de volgende drie
werk- en leefklimaat van het Stedelijk Gebied
doelen:
Eindhoven een positieve impuls geven, passend
op een compleet en aantrekkelijk aanbod van bovenlokale en regionale voorzieningen. In de
bij en versterkend voor het regioprofiel
tweede plaats gaat het om door krachtenbundeling
(uitsluitingscriterium). Daarnaast mag worden
een bijdrage te leveren aan de beschikbaarheid
Voor voorzieningen en evenementen vertaalt zich dit concreet naar:
verwacht dat gezamenlijke inspanningen van
en toegankelijkheid van lokale voorzieningen en
^
Een aanbod aan voorzieningen en evenementen dat in belangrijke mate bijdraagt
SGE-gemeenten bijdragen aan de geformuleerde
evenementen. In de derde plaats gaat het om
aan veraangenaming van het wonen en verblijven in de regio, passend bij de diverse
leidende doelen.
topvoorzieningen en -evenementen die bijdragen
1. Sociale samenhang: bevorderen van ontmoeting en thuisgevoel.
bevolkingssamenstelling van het stedelijk gebied. ^
Conform onze visie wordt onderscheid gemaakt
bezoekers uit verschillende doelgroepen op alle schaalniveaus.
naar verschillende schaalniveaus waarop
Het strategisch afwegingskader voor
voorzieningen en evenementen bijdragen aan de
samenwerking van gemeenten in het Stedelijk
levenskwaliteit van onze (toekomstige) inwoners en gunstige economische ontwikkeling van
Gebied Eindhoven op het gebied van voorzieningen en evenementen bestaat zodoende uit drie type
onze regio. Dit geeft sturingsmogelijkheden ten
afwegingen.
2. Ruimtelijke kwaliteit: benutten van fijnmazige stedelijkheid, omringende omgevingskwaliteit en erfgoed. Voor voorzieningen en evenementen vertaalt zich dit concreet naar: ^
Een (gepercipieerd) kwalitatief goed en duurzaam aanbod van voorzieningen binnen een acceptabele reisafstand.
^
Een laagdrempelig en voor iedereen beschikbaar aanbod en programmering van voorzieningen en evenementen.
3. Economisch vestigingsklimaat: versterken (inter)nationale concurrentiepositie. Voor voorzieningen en evenementen vertaalt zich dit concreet naar: ^
aan een (inter)nationaal onderscheidend aanbod.
Voorzieningen en evenementen als verbindende schakel tussen inwoners en
Mate waarin interventies op het gebied van voorzieningen en evenementen bijdragen aan: Criterium
Operationalisering
1. Regioprofiel
^ Positieve, neutrale of negatieve bijdrage (uitsluitingscriterium)
2. Woon-, werk- en leefklimaat
^ Sociale samenhang: bevorderen van ontmoeting en thuisgevoel ^ Ruimtelijke kwaliteit: benutten stedelijkheid, omgevingskwaliteit, erfgoed
Aanwezigheid van een voorzieningenaanbod in overeenstemming met de (inter)
^ Economisch vestigingsklimaat: versterken concurrentiepositie
nationale positie en ambitie van Brainport om toonaangevend te zijn en de groei die de regio doormaakt in omvang (inwonersaantal) en uitstraling (topregio). ^
3. Schaalniveau
^ Versterken compleet en aantrekkelijk bovenlokaal en regionaal aanbod
Een kwalitatief hoogstaand aanbod uitnodigend voor huidige en toekomstige
^ Ondersteunen beschikbaarheid en toegankelijkheid van lokale aanbod
inwoners (waaronder ook studenten en kenniswerkers) en voor bezoekers.
^ Mogelijk maken van topvoorzieningen en -evenementen
15
- --V fŕ S A'
-į*.
5.2 LIJN 1: STIMULEREN VAN HET VOORZIENINGEN EN EVENEMENTENAANBOD
1. GEZAMENLIJKE PLANVORMING
SGE-gemeenten benutten hun onderlinge kracht van samenwerking om het aanbod van voorzieningen
Samenwerking van SGE-gemeenten richt
en evenementen naar een kwalitatief hoger niveau te tillen. Hierbij gaat het om het stimuleren van
zich op het bevorderen van planvorming
initiatieven die voor het overgrote deel binnen het stedelijk gebied en uit de sector zelf tot ontwikkeling
voor uitbreiding of versterking van
komen. Denk daarbij aan nieuwe plannen van bestaande aanbieders, of kansrijke inhoudelijke (cross
culturele, sport- of recreatieve
over) samenwerking van dragende instellingen en evenementenorganisatoren uit de wereld van cultuur,
voorzieningen en evenementen die van
sport en recreatie. Vanzelfsprekend is ook oog voor geheel nieuwe initiatieven.
toegevoegde waarde zijn voor de regio
Deelname
Draagvlak
Variatie
Continuïteit
en meer variatie scheppen boven op het Naast het onderscheid naar de schaalniveaus van (1) bovenlokale en regionale voorzieningen, (2) lokale
bestaande aanbod.
en (3) topvoorzieningen en -evenementen, maken SGE-gemeenten ook bewuste keuzes ten aanzien van
Strategie unit © 2020
de reikwijdte (scope) van het gezamenlijke versterken van voorzieningen en evenementen.
Gebruik stimuleren
Als SGE-gemeenten wensen we in gezamenlijkheid
bovenlokaal/regionale (top) voorzieningen die
planvorming te stimuleren van initiatieven
stakeholders aangeven te missen in het Stedelijk
die betekenisvolle bijdragen leveren voor het
Gebied Eindhoven, waaronder:
Stedelijk Gebied Eindhoven. Vertrekpunt is
^ Een nationaal designmuseum (waarvoor reeds
de eigen kracht van instellingen en andere
Gezamenlijk investeren
initiatiefnemers ontwikkelen om aan verbetering en/of vernieuwing van hun aanbod te werken. Het kan gaan om het vergroten van de intrinsieke
Deelname
Draagvlak
Gezamenlijke planvorming
Ondersteunen bedrijfsvoering
Continuïteit
Strategie unit © 2020
industriële en creatieve zakelijke profiel ^ Realisatie van een publiek toegankelijke,
kwaliteit van het reeds aanwezige cultuur/sport/
grootschalige outdoor-eventlocatie
recreatief aanbod of bijvoorbeeld de stap naar
^ Ontwikkelen van een toonaangevend
programmering met internationale allure. Vanuit
debatcentrum
de Brainport regio enveloppe hebben al diverse samenwerkingsinitiatieven een impuls gekregen.
Variatie
plannen in voorbereiding zijn) ^ Een conferentiecentrum passend bij het
Bij gezamenlijke planvorming kan het dan ook gaan om zaken naar het Stedelijk Gebied Eindhoven toe
SGE-gemeenten houden oog voor realisatie van
te trekken die een versterking van het culturele,
geheel nieuwe voorzieningen en evenementen die
sportieve en recreatieve klimaat inhouden. Hierbij
waarde toevoegen en aansluiten bij het regioprofiel.
kan niet alleen worden gedacht aan fysieke
Naast het uitbouwen van bestaande topkwaliteit
faciliteiten of voorzieningen, maar bijvoorbeeld
blijft de wenselijkheid om nieuw aanbod en
ook aan cultuur-manifestaties, toonaangevende
nieuwe iconen toe te voegen. Zo zijn er nog enkele
premières, festivals en shows, of sportevents.
SGE-gemeenten kunnen het voorzieningen en evenementen aanbod van het Stedelijk Gebied Eindhoven
Het gebied kent economisch gezien een enorme potentie, maar dat zorgt niet per definitie
op vier manieren gezamenlijk stimuleren, uitgebeeld in bovenstaand bedieningspaneel. Afhankelijk van
voor een prettige verblijfsomgeving. Juist op sfeer, gastvrijheid en evenementen is nog
de vraagstukken of opportuniteiten die zich aandienen, kunnen gemeenten de operationele intensiteit van hun gezamenlijke ondersteuning op- of terugschakelen. Elk van de vier uitkomsten wordt nader
een slag te slaan. Beleving wordt als kernwaarde belangrijker dan ooit.
toegelicht.
16
17
2. GEBRUIK STIMULEREN
Voorbeeld van huidige samenwerking in het SGE: Van Gogh Nationaal Park
3. GEZAMENLIJK INVESTEREN
Vincent van Gogh liet zich inspireren door het Brabantse land. Ook heeft hij veel inspiratie Samenwerking van SGE-gemeenten richt zich
gevonden en werken gemaakt in het Stedelijk
Samenwerking van SGE-gemeenten richt zich op gezamenlijke investeringen met als oogmerk draagvlak
op het stimuleren van deelname aan en gebruik
Gebied Eindhoven. Denk maar aan zijn schilderij
en toegevoegde waarde van voorzieningen en evenementen voorhet Stedelijk Gebied Eindhoven te
van voorzieningen en evenementen. Aandacht gaat hierbij zowel uit naar toegenomen
van het Van Gogh kerkje in Nuenen. Als negen
vergoten. Dit omvat onderlinge samenwerking van instellingen evenals het investeren in nieuw aanbod of
gemeenten nemen we daarom deel aan de
diensten.
bekendheid en bereik onder alle inwoners als
vorming van het Van Gogh National Park.
naar specifieke doelgroepen. Deelname
waarin afzonderlijke lokale en soms ook regionale
Draagvlak
voorzieningen en evenementen onvoldoende aan Deelname
Draagvlak
Het stedelijk gebied beschikt over bijzondere
toekomen. Voorbeelden van gezamenlijke investeringen
kwaliteiten van een divers stedelijke en landelijke
in extra kwaliteitsaspecten kunnen zijn:
omgeving. Met eigen (monumentale) identiteiten en groene dorpen en stedelijke industriële
^ Variatie
locaties. Middels cultuur en beweegroutes kunnen Variatie
Continuïteit
voor een robuuste koppeling met het onderwijs.
deze kwaliteiten optimaal worden uitvergroot en ontsloten. Aanvullend kunnen technologische
^
Op tal van plekken in het stedelijk
maken. Op een aantal plekken en in enkele events
gebied wordt reeds ingezet op regionale
komen deze potenties al sterk tot uitdrukking.
samenwerkingsarrangementen bijvoorbeeld van
Professionaliseren van online programmering en gebruik van streamingdiensten bijvoorbeeld om naburige zorginstellingen aan te sluiten.
^
Investeringen in duurzaamheid van efficiënt beheer
Inventarisatie onder alle voorzieningen en
bibliotheken, theaters, podia en musea. Let wel,
van gebouwen en faciliteiten tot groene mobiliteit
evenementen in het Stedelijk Gebied Eindhoven
het sluiten van samenwerkingsverbanden is hier
en een bio-verantwoord aanbod van eten en
heeft duidelijk gemaakt dat nog veel te verbeteren valt aan bezoekers- en gebruikersregistratie. Dit is
geen doel op zich. Samenwerkingsinspanningen
Doelgroepen kader
een voorwaarde om deelname aan en gebruik van voorzieningen en evenementen verder te stimuleren.
van voorzieningen en evenementen zijn
drinken. •
instrumenteel aan drie hoofdzaken: 1) het
Betrekken en onderhouden van een netwerk met lokale creatieve makers.
1.
Bewoners
streven naar organisatorische stabiliteit, 2)
^
CBS Cluster 1-9*: indeling van inwoners
economische toekomstbestendigheid en 3)
bundelen van andere taken zoals bijvoorbeeld
van 16 jaar en ouder
meer ontwikkelperspectief om te investeren in
collectiebeheer binnen musea bij bepaalde
CBS Cluster 0*: kinderen onder de 16 jaar
kwaliteitsverbetering en vernieuwing. De eigen
organisaties die daarvoor een regionale
functie en identiteit die lokale voorzieningen en
verantwoordelijkheid op zich nemen.
Op dit punt helpt het indien vanuit SGE-gemeenten gewerkt wordt met een algemeen herkenbare selectie
^
of afbakening van doelgroepen voor voorzieningen en
^
•
Onderbrengen van programmering en
evenementen. Hierbij kan worden aangesloten op de
2.
Bezoekers
evenementen hebben binnen hun gemeenschap/
statistische clusteranalyse die door CBS en SGE-
•
Eventueel uitgesplitst naar herkomst,
gemeente is van grote waarde. Dat wil niet
voor de hand liggende momenten of plekken
gemeenten is uitgevoerd op alle inwoners van 16 jaar
bijvoorbeeld: SGE, overig Brabant, overig
zeggen dat ze voor inhoudelijke programmering,
in de regio, ook buiten de stad.
of ouder. Uit een intensieve samenwerking en iteratief
Nederland, Europa, buiten Europa
(technische) faciliteiten en organisatie principieel en
proces zijn inwoners op basis van 25 demografische,
Het ontsluiten van cultuur of sport op minder
geheel eigenstandig moeten opereren. Volgens veel
Deze zaken dragen eraan bij dat (boven)lokale voor
sociaaleconomische en woningkenmerken ingedeeld
3.
Toekomstig inwoners
stakeholders is het niet alleen wenselijk maar zelfs
zieningen en evenementen minder worden belast met
in negen clusters, die samen een gedetailleerd beeld
^ •
Studenten (nationaal Z internationaal) Recente gearriveerde en toekomstig
onvermijdelijk dat voorzieningen en evenementen
secundaire aspecten en de druk om publiek van buiten
in het Stedelijk Gebied Eindhoven de komende jaren
aan te trekken. En meer bewegingsvrijheid te krijgen
woonachtige kenniswerkers (incl. partners
nog meer hun krachten bundelen.
om zich te richten op hun lokale gemeenschap.
geven van de verscheidenheid. Er zijn diverse mogelijkheden voor een betere
en gezinnen)
bekendheid en bereik van doelgroepen van het
De SGE-gemeenten kunnen gezamenlijk
Mede met ondersteuning van de Brainport regio
culturele, sportieve en recreatieve aanbod.
(*ìbron: https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/08/
investeren in de ontwikkeling en samenwerking
enveloppe hebben samenwerkingsarrangementen van
^
dusteranalyse-eindhoven-2015
^ ^
van voorzieningen en evenementen teneinde
theaters, bibliotheken en musea in de regio een extra
instellingen op het gebied van marketing
Inzetten op het laten samenwerken van
daarmee het (financiële en maatschappelijke)
stimulans gekregen. Deze samenwerking kan verder
Uitvoeren van algemene en doelgroep-specifieke
draagvlak te vergroten. Samenwerken kan leiden
gestimuleerd worden met ondersteuning vanuit de
marketingacties en campagnes
tot kostenbesparing. Maar in het perspectief van
SGE-gemeenten.
Voeren van een duidelijke regionale jaar/maand/ week kalender
^ ^
18
^
licht, design en mobiliteit - helpen dit waar te
Aanstellen van een diversiteitsfunctionaris om echt werk te maken van inclusiviteit.
Strategie unit © 2020
kwaliteiten van de regio - zoals op het gebied van Strategie unit © 2020
Aanstellen van een educatiecoördinator om jeugd naar de locatie toe te trekken en zorg te dragen
Continuïteit
Collectief online ontsluiten van het aanbod
De sterke eigenschappen van het stedelijk gebied rondom Eindhoven zijn versnipperd. Het
de SGE-gemeenten gaat het eerst en vooral om kwaliteitsverhoging. Dit volgt uit de constatering
De geschetste mogelijkheden verkennen we verder in
dat veel voorzieningen onder gefinancierd zijn,
gezamenlijkheid. De uitkomsten van deze verkenning
via een portal
samenbinden daarvan levert kansen en nieuwe
Verbeteren van de fysieke bereikbaarheid en
dynamiek op. Vergelijk dat maar eens met
ontsluiting van voorzieningen en evenementen
hetgeen is losgemaakt rondom Van Gogh op het
De eerste winst van samenwerking zit dan
kunnen bereiken. Daarbij verkennen we ook opties
schaalniveau van Brabant.
in het gezamenlijk oppakken van thema's
tot financiering.
zeker ten opzichte van hun ambities.
leiden tot een advies aan de SGE-gemeenten hoe we de gewenste kwaliteitsverbetering en vernieuwing
19
Wat zou helpen is dat gemeenten minder vanuit eigen inwoners redeneren. Zo kunnen instellingen ook buiten een gemeentegrens gaan
5.3. LIJN 2: WERKEN AAN FINANCIËLE KADERS EN FINANCIERING
4. ONDERSTEUNEN BEDRIJFSVOERING
programmeren. Gemeentegrenzen werken beperkend.
Voorbeeld van huidige samenwerking in het SGE: Uniek Sporten
Op dit moment wordt vooral via projecten gewerkt aan het verstevigen van de basis van het voorzieningen en Samenwerking van SGE-gemeenten richt zich op ondersteuning
evenementen aanbod. De inzet van via de Regio Deal Brainport verkregen middelen zijn daar een goede illustratie
van bedrijfsvoering, (organisatorische) continuïteit en
van. De huidige corona pandemie maakt dat gemeenten nu hun focus hebben liggen op het vitaal houden van de
toekomstbestendigheid van voorzieningen en evenementen.
maatschappelijke infrastructuur. Deze strategie is er een van de langere termijn. Daarbij verdient ook structurele
SGE-gemeenten bundelen hiertoe hun expertise en (financiële)
verbetering van de uitgangssituatie (meer) inzet van SGE-gemeenten. Dit betekent werken aan financiële kaders
weerbaarheid.
en financiering met bijzondere aandacht voor: ^
Mensen met een handicap kunnen
Deelname
Draagvlak
via Uniek Sporten geholpen worden
Beter gebruik van subsidiemogelijkheden en private fondsen.
^
Bovenlokale inzet van ontvangen middelen uit gemeentefonds (mogelijk te storten in een ontwikkelfonds)
^
Goed plan voor benutten van toeristenbelasting.
^
Doelgerichte inzet voor structurele verhoging van rijksbijdragen.
om een geschikte sport te vinden in de eigen regio. Ook bevorderen zij het sportaanbod voor deze mensen en brengen ze sporters
Variatie
Continuïteit
en sportaanbieders met elkaar in contact. Uniek Sporten is een samenwerkingsverband dat ook
Strategie unit © 2020
actief is binnen onze regio.
5.3.1. BETER GEBRUIK VAN SUBSIDIEMOGELIJKHEDEN EN PRIVATE FONDSEN
Organisaties verantwoordelijk voor voorzieningen en evenementen
Er zijn in de regio al de nodige stappen gemaakt
Samenwerking vanuit de SGE-gemeenten kan
staan in toenemende mate voor enorme uitdagingen op het vlak
in het gezamenlijk aanspraak maken op
ervoor zorgen dat de regio beter gebruikmaakt
van bedrijfsvoering. Partijen streven naar een gezonde financiële
rijksbudgetten voor kunst en cultuur. Voor de
van de financiële instrumenten en mogelijkheden
huishouding met een begroting die toekomstgericht is en ruimte
toekomst zijn er verdere mogelijkheden, niet in
die er zijn. Hierbij kan naar een breed scala van
biedt voor investeringen. Daar hoort - in eerste instantie - ook de
de laatste plaats omdat het Rijk zelf inzet op een
opties worden gekeken, van de impulsgelden
zoektocht bij naar mogelijkheden om de eigen inkomsten verder
meer gespreide verdeling van rijksmiddelen over
voor cultuur van de provincie Noord-Brabant
te vergroten en uitgaven inzichtelijk en onder controle te houden.
Nederland. Voor kleinere partijen zijn sommige
die worden ontsloten voor KunstLoc Brabant tot nationale fondsen voor podiumkunsten, creatieve
De samenwerkende SGE-gemeenten kunnen hierbij helpen door
routes vanwege gebrek aan ervaring moeilijk
nog voorbij aan financiële ondersteuning met subsidies aandacht te
te bewandelen. Een afnemende (financiële)
industrie en sport. Tot slot kan wellicht ook
hebben voor onder meer de volgende zaken:
betrokkenheid en ambitie vanuit de provincie
gerichter worden gekeken naar de mogelijkheden
^
Collectief ontsluiten van expertise gericht op fondsenwerving en
wordt daarbij als potentiele bedreiging ervaren.
van grote nationale cultuurfondsen zoals het
het aanspreken van additionele geldstromen.
Terwijl tegelijkertijd inzet op talentontwikkeling
VSB-fonds en Prins Bernhard cultuurfonds
Aanstellen van een vast en professioneel aanspreekpunt
weer kansen biedt. Door kennis collectief te
en niet te vergeten een veelheid van bekende
voor vraagstukken omtrent cultureel vastgoed:
maken en samen op te trekken, kan meer worden
en minder bekende Europese en private
financieringssystematiek, fiscale regels alsmede procedures en
bereikt.
financieringsmogelijkheden.
^
timingsvraagstukken bij doorontwikkelingsplannen. ^
Gezamenlijk specialistenteam inrichten omtrent vergunning zaken.
Instellingen en makers van cultuur zitten in een fnuikend systeem van publieke financiering waarin ze tenminste op nationaal niveau op enige manier worden gedwongen een concurrentiepositie in te nemen. Dat vereist afstemming vanuit de regio. Financiële bijdragen aan cultuur worden nog vooral als kosten gezien en nog te weinig als brede maatschappelijke investering. Creativiteit en evenzo sportiviteit moet niet aan de buitenkant staan, maar in 35=65
het hart van de samenleving.
■“'X,
20
21
fržj&ĩųSSMZ
GOED PLAN VOOR BENUTTEN VAN TOERISTENBELASTING
’ v'.vVvv'-.^’ Het inzetten van een deel van de toeristenbelasting kan een relevant 'ïlčfŕ
financieel instrument zijn om in de komende 10 jaar meerwaarde te halen uit de SGE-samenwerking op het vlak van voorzieningen W:f?
en evenementen. Overigens geldt hierbij wel de premisse dat
#* i
SGE-gemeenten gezamenlijk bereid zijn om (extra geheven) toeristenbelasting als doelbelasting in te zetten voor samenwerking op het gebied van voorzieningen en evenementen. Daarbij past ook de realiteitscheck in welke mate opbrengsten uit toeristenbelasting
'
ook stapsgewijs naar een niveau te brengen wat passend is bij het voorzieningenniveau van de SGE regio. Er is een aantal redenen waarom dit onderdeel is van de SGE-strategie om op het gebied van voorzieningen en evenementen XĚT-ĩii .
samen te werken: ^
Het past bij het door de SGE-gemeenten geformuleerde vertrekpunt: “Als ware we één gemeente' realiseren we gezamenlijk een blijvend en kwalitatief hoogstaand voorzieningen- en
' áSrčĽ* ġäjļjsîŵ
evenementenaanbod op het gebied van sport, cultuur en recreatie.” ^
řtír'-^ ~«v
Het is één van de weinige financiële instrumenten die gemeenten zelf kunnen inzetten ter versterking van het voorzieningen en
-V tXasfiŵ
evenementenaanbod. ^
Met eigen middelen ontstaat een betere uitgangspositie en hefboom vanwege cofinanciering op het realiseren van plannen waarvoor bijvoorbeeld ook provinciale of rijkscultuurfondsen worden
g.^
aangesproken. ^
Zeker in de context van het Stedelijk Gebied Eindhoven waarin zakelijke bezoekers het overgrote deel van hotelovernachtingen voor haar rekening neemt, past het instrument bij het versterken van het verblijfklimaat. Hier profiteren ook inwoners (leefklimaat),
5.3.2. VERKENNING BOVENLOKALE INZET VAN GEMEENTEFONDS/ONTWIKKELFONDS
dagbezoekers en de horeca van. ^
In de stakeholders raadpleging die bij de totstandkoming van deze strategie is gehouden, is meermaals gewezen op de noodzaak van lokale/regionale cofinanciering bij het benutten van nationale
22
Bij het aanspreken van nationale fondsen en
bij de ambitie voor samenwerking ‘als ware we
subsidiemogelijkheden voor investeringen in de culturele en
ook een eventueel beroep op financiering uit
een gemeente'. Uiteraard realiseren we ons
recreatieve infrastructuur, alsmede op de mogelijkheid om hiervoor
Europese programma's is doorgaans matching
dat gemeenten mogelijk al verplichtingen zijn
het instrument toeristenbelasting beter te benutten.
met eigen financiële middelen uit gemeenten
aangegaan voor ‘cultuur en ontspanning'. We
(en provincie) steeds meer een randvoorwaarde.
betrekken in de verkenning de financiële inzet
In circa 850Zo van de Nederlandse gemeenten wordt toeristenbelasting
Om die reden overwegen SGE-gemeenten ook
die gemeenten nu reeds doen voor ‘cultuur
geïnd. Volgens de meest recent bekende cijfers van 2020 bedraagt het
bovenlokale bundeling en inzet van middelen uit
en ontspanning' met een regionaal karakter.
gemiddelde tarief van alle Nederlandse gemeenten 61,82 per persoon,
het gemeentefonds.
Daarnaast biedt het regionaal inzetten van
per nacht. Het SGE-gemiddelde ligt met 61,86 daar net iets boven. Dit
middelen een goede mogelijkheid om regionale
rijst de vraag of voor een ambitieuze regio die streeft naar een ‘blijvend
De SGE-gemeenten ontvangen via het
cofinanciering te organiseren bij voorstellen
en kwalitatief hoogstaand voorzieningen- en evenementenaanbod op
gemeentefonds een jaarlijkse financiële
waarvoor financiële bijdragen worden gevraagd
het gebied van sport, cultuur en recreatie', de polsstok niet verder
uitkering met daarbij een specificatie per
van provincie, rijksoverheid en Europese
kan worden uitgestoken. Ter vergelijking: het tarief in Tilburg ligt
cluster via het zogenoemde rekenmodel.
programma's. Voor de langere termijn wordt
op 2x en dat van Almere 3x het SGE-gemiddelde, maar ook binnen
Eén van deze clusters betreft “cultuur en
gekeken naar de mogelijkheden dit onder
het SGE kennen we een grote bandbreedte in het tarief voor de
ontspanning”. De SGE-gemeenten verkennen
te brengen bij een eigen ontwikkelluik of
toeristenbelasting. Bij het onderzoeken van de mogelijkheden rondom
de mogelijkheid om een bepaald percentage van
ontwikkelfonds voor specifiek voorzieningen en
toeristenbelasting vindt er een brede benchmark plaats met andere
deze middelen regionaal in te zetten. Dit past
evenementen in het Stedelijk Gebied Eindhoven.
steden en regio's.
23
Nederland (hoogste)
Brabant (hoogste)
SGE
Amsterdam:
6 I0,80
Tilburg
6 3,90
Eindhoven
6 3,50
Rotterdam
6 7,24
Bergeijk
6 3,47
Waalre
6 3,50
De gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven willen strategisch gaan samenwerken op het vlak van
Zaanstad
6 7,00
Den Bosch
6 3,35
Veldhoven
6 I,60
voorzieningen en evenementen. Deze samenwerking is toekomstgericht met een focus op de lange termijn. Tegelijkertijd beseffen de SGE-gemeenten dat er verschil kan worden gemaakt door enkele zaken al op korte
5.4. LIJN 3: OPSTARTEN SAMENWERKING EN VERGROTEN SLAGKRACHT
termijn op te pakken. De eerste aandacht gaat daarbij uit naar de volgende vijf acties of maatregelen waarmee SGE-gemeenten op korte termijn aan de slag kunnen:
Utrecht
6 6,69
Breda
6 2,75
Nuenen
6 2,35
Almere
6 5,57
Eersel
6 2,79
Oirschot
6 I,59 (6 2,00 per 27/I0)
Houten
6 5,57
Asten
6 2,I5
Helmond
6I,50
De SGE-gemeenten onderzoeken de mogelijkheden voor een gemeenschappelijk toetsingskader
West-Land
6 5,57
Meijerijstad
6 I,50
Geldrop-Mierlo
6 I,46
samenwerkingsstrategie.
Haarlem
6 5,-
Best
6 I,20
1. Inhoudelijke samenhang gemeentelijke toetsingskaders voor evenementen
voor de beoordeling van bovenlokale, regionale en topevenementen, inhoudelijk passend bij deze
In de huidige situatie beoordeelt elke SGE-gemeente voor zichzelf de wenselijkheid en haalbaarheid van het ondersteunen van evenementen. Voor lokale evenementen is dit prima. Deze beoordeling vormt maatwerk,
Den Haag
6 4,60
Son en Breugel
6 0,00
vaak gericht op de eigen dorpse of stedelijke identiteit. Daar waar evenementen een bovenlokale, regionale of toporiëntatie hebben, kan een gemeenschappelijk toetsingskader helpen om als gemeenten samen - op
NL-gemiddelde C 1,82
SGE-gemiddelde C 1,86
basis van een gezamenlijk afwegingskader (zie 5.I) - deze beoordeling te maken. Dit zorgt niet alleen voor efficiencywinst in het beoordelingsproces vanwege vooraf afgestemde criteria. Een gemeenschappelijk oordeel zorgt er ook voor dat evenementen met het grootste belang voor het woon-, werk- en leefklimaat
Bron: https://localfocuswidgets.net/5ecfb6I0eIf8b
van de hele regio worden ondersteund. Een gemeenschappelijk toetsingskader zorgt er bovendien voor dat zaken die als Stedelijk Gebied Eindhoven belangrijk worden gevonden, zoals bijvoorbeeld duurzaamheid en De samenwerking van SGE-gemeenten kan veel baat
korte termijn uit te werken maatregelen. In het
hebben bij een goed plan met reële inschatting over
verlengde hiervan kan eventueel ook samenwerking
kan een afwegingcriterium vormen. Een gemeenschappelijke evenementenkalender kan als hulpmiddel
hoe toeristenbelasting als beleidsinstrument kan
van SGE-gemeenten gericht op exploitatie van
dienen om ervoor te zorgen dat niet twee vergelijkbare evenementen in verschillende SGE-gemeenten in
worden ingezet. Via een benchmarkonderzoek zou
commerciële outdoor-reclame worden verkend. Denk
dezelfde periode worden georganiseerd of evenementen met elkaar concurreren.
dat nader onderzocht kunnen worden. De richting
aan abri's, driehoeksborden, lichtmastreclame, etc.
hiervan is verderop uitgewerkt als één van de op
veiligheid, door iedere gemeente standaard worden meegenomen. Ook het weekend of de periode in het jaar
Bekend is dat enkele gemeenten juist nu bezig zijn met het aanscherpen van hun evenementenbeleid. Wat dat betreft is het een goed moment om al aanwezige samenhang na te gaan in de manier waarop gemeenten evenementen beoordelen. Daarbij past begrip voor verschillende kenmerken, zoals kleine versus grote of bestaande versus nieuwe evenementen. Het is ook hoogst relevant om het onderscheid mee te nemen tussen "on brand” evenementen die profielversterkend werken voor de stad of het dorp en "off-brand" evenementen met een meer algemeen karakter zoals bijvoorbeeld een kermis.
5.3.4. DOELGERICHTE INZET VOOR STRUCTURELE VERHOGING VAN RIJKSBIJDRAGEN
Voorbeeld van huidige samenwerking in het SGE: Thisiseindhoven Uit in Eindhoven, Eindhoven 247 en Eindhoven 365 hebben de krachten gebundeld om samen met gemeenten en cultuurorganisaties het online platform thisiseindhoven door te
De SGE-gemeenten voeren een doelgerichte lobby gericht op het verkrijgen van structurele verhoging
ontwikkelen. Het doel is om het cultuur- en sportaanbod uit de regio Brainport Eindhoven
van rijksbijdragen voor voorzieningen en evenementen voor cultuur, sport en recreatie als onderdeel van
in meerdere talen zichtbaar en beter bekend te maken bij alle (potentiële) inwoners en
een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat. Het meest kansrijk daarbij is het in lijn brengen van de
bezoekers.
inspanningen vanuit het SGE met (I) de inzet van de 2I gemeenten in de Metropoolregio Eindhoven (MRE), (2) de krachtenbundeling van bedrijven, kennisinstellingen en overheden in Brainport en (3) de bijzondere positie van Eindhoven als centrumstad voor de regio. De inspanningen voor structurele verhoging van middelen vanuit de Rijksoverheid omvat discussies over omvang en verdeling van gemeentefonds, verruiming van het belastinggebied en eventueel aanvullende voorstellen vanuit Studiegroep Interbestuurlijke en Financiële Verhoudingen. Veranderingen op deze dossiers vragen veelal om wetswijzigingen en kennen een doorlooptijd van één of meerdere Kabinetsperioden.
24
25
2. Actualisering en harmonisering subsidievoorwaarden omtrent gebruiksdata
3. Inventariseren aflopende commerciële exploitatietermijnen van voorzieningen
De SGE-gemeenten spreken af zich in te spannen om
De SGE-gemeenten maken over en weer inzichtelijk
de subsidievoorwaarden gericht op het verkrijgen
wanneer termijnen aflopen van commerciële exploitaties
van data omtrent het gebruik van voorzieningen en evenementen te actualiseren en te harmoniseren.
momenten SGE-gemeenten opnieuw exploitaties
Uit eerdere inventarisaties bleek dat goed zicht op
aanbesteden. Mogelijk kan bijvoorbeeld door verlenging
van (sport)voorzieningen. Dit maakt duidelijk op welke
het gebruikersdata ontbreekt, wat ook beperkingen
van contracten meer rekening worden gehouden met
oplevert voor het verder verbeteren van de
ontwikkelingen in buurgemeenten.
voorzieningen en evenementen. Samen optrekken kan voordelen opleveren in besparingen Organisaties en instellingen, die een subsidie of andere
op proceskosten, een beter niveau van beoordeling en/
financiële bijdrage ontvangen van de gemeenten
of een kwalitatief hoogwaardiger aanbod vanuit de markt.
kunnen ertoe worden bewogen om meer inzicht te geven in bezoek en gebruik van voorzieningen en evenementen. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan het bijhouden van leeftijdscategorieën of herkomst op basis van postcodegebieden. Een goedbedoelde
Best Voo
De mogelijkheden en voordelen van samenwerking tussen gemeenten nemen toe naar mate exploitatietermijnen van voorzieningen gelijktijdig lopen. Indien gemeenten samen de exploitatie van twee verschillende zwembaden aanbesteden, staan ze sterker dan dat ze dat ieder voor zich zouden
oproep of aansporing vanuit de gemeentelijke overheid
doen. Bovendien kan dit een stimulans zijn voor vruchtbare
is wellicht te vrijblijvend om tot een gestructureerd
afwegingen omtrent specialisatie en samenwerking,
en professioneel inzicht te komen. Dit blijkt ook
economisch en maatschappelijk rendement van
wel uit de moeilijke en soms niet-beschikbaarheid
vernieuwings- en/of uitbreidingsinvesteringen en verkenning
van gebruikersdata van diverse voorzieningen en
van verdere samenwerking op andere domeinen.
evenementen. Tegelijkertijd wordt van gemeenten wel verwacht dat ze effectief beleid voeren en efficiënt omgaan met middelen. Op het vlak van voorzieningen ŞjSľľľ' '
en evenementen vraagt dat om een meer datagedreven houding ten aanzien van bezoekers- en gebruiksregistratie. Verkregen informatie omtrent
ĩïįįåş,
bezoek en gebruik benutten we om de dashboards (visualisaties) bij onze inventarisatie van voorzieningen kledin en
en evenementen in het Stedelijk Gebied Eindhoven
schoent
(Republiq, 1 oktober 2020) te verrijken. u ’Penen?
Deze korte termijn maatregel leidt mogelijk al snel in de richting van een analyse van algemene subsidieverordeningen van individuele gemeenten.
jjeşţVggí
Daarin kan de mogelijkheid zijn opgenomen extra verplichtingen aan een subsidieverlening te verbinden,
lOOKVB'J
zoals het verzamelen van gegevens, voor zover deze strekken tot verwezenlijking van het doel van de subsidie. De algemene doelstelling om inwoners, toekomstige inwoners en bezoekers een passend en divers aanbod van voorzieningen & evenementen te bieden, kan het verzamelen van bepaalde gegevens mogelijk rechtvaardigen om te kijken of er voldoende aansluiting is met het publiek. Dit vereist een vakbekwaam oordeel inclusief een nadere blik op welke juridische beperkingen daarbij kunnen gelden mede als gevolg van de privacywetgeving.