Toelichting

BESTEMMINGSPLAN ‘Landgoed De Berkt Heesch’

TOELICHTING 7 JULI 2022 STATUS: VASTGESTELD

Gemeente Bernheze Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’

Gegevens adviesbureau Naam

: Rose en de Bie

Adres

: Torenstraat 32

Postcode

: 5473 EL

Plaats

: Heeswijk-Dinther

Telefoon

: 0413 291 218

Internet

: www.roseendebie.nl

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

2

Inhoudsopgave 1.

Inleiding .......................................................................................................................................... 5 1.1 Inleiding......................................................................................................................................... 5 1.2 Aanleiding ..................................................................................................................................... 6 1.3 Ligging en begrenzing ................................................................................................................... 9 1.4 Vigerend bestemmingsplan........................................................................................................ 11 1.5 Leeswijzer .................................................................................................................................... 13

2.

Planbeschrijving............................................................................................................................ 14 2.1 Ontstaansgeschiedenis en huidige situatie ................................................................................. 14 2.2 Toekomstige situatie ................................................................................................................... 15 2.3 Stedenbouw ................................................................................................................................ 20 2.4 Programma.................................................................................................................................. 27 2.5 Verkeer en parkeren ................................................................................................................... 27

3.

Beleidskader ................................................................................................................................. 32 3.1 Rijksbeleid ................................................................................................................................... 32 3.2 Provinciaal beleid ........................................................................................................................ 33 3.3 Gemeentelijk beleid .................................................................................................................... 43

4

Milieuhygiënische aspecten ......................................................................................................... 50 4.1 Algemeen .................................................................................................................................... 51 4.2 Akoestiek ..................................................................................................................................... 51 4.3 Archeologie en cultuurhistorie.................................................................................................... 53 4.4 Bedrijven en milieuzonering ....................................................................................................... 55 4.5 Bodem ......................................................................................................................................... 59 4.6 Externe Veiligheid ....................................................................................................................... 62 4.7 Natuur ......................................................................................................................................... 66 4.8 Kabels en leidingen .....................................................................................................................

71 4.9 Luchtkwaliteit .............................................................................................................................. 71 4.10 Water ........................................................................................................................................ 74 4.11 Milieueffectrapportage (M.e.r.) ................................................................................................ 79 4.12 Volksgezondheid ....................................................................................................................... 80 4.13 Straling ...................................................................................................................................... 81

5

Toelichting, verbeelding en regels................................................................................................ 82 5.1 Algemeen .................................................................................................................................... 82

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

3

5.2 Toelichting op de regels .............................................................................................................. 82 6

Uitvoeringsaspecten ..................................................................................................................... 85 6.1 Economische haalbaarheid ......................................................................................................... 85 6.2 Overleg en maatschappelijke haalbaarheid ................................................................................ 85

7

Bijlagen ......................................................................................................................................... 87

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

4

1. Inleiding 1.1 Inleiding Dit bestemmingsplan is opgesteld voor Landgoed de Berkt. Landgoed de Berkt ligt in het buitengebied tussen Heesch en Vinkel. Middelpunt van het landgoed vormt het kasteel of jachtslot De Berkt. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed omschrijft het kasteel als een rechthoekig adellijk huis (16e eeuw) met souterrain, bel-etage en verdieping, gedekt door een pannen schilddak. Gepleisterde gevels met vensters waarin zes- en vierruitsschuiframen. De toegangsdeur in de voorgevel in een omlijsting van geblokte houten pilasters en hoofdgestel stamt samen met het interieur met schouwen en stucplafonds uit de eerste helft van de 19e eeuw. Naast het huis staat een schuur, gedeeltelijk van metselwerk, gedeeltelijk van gepotdekselde houten delen, onder wolfdak. Sprake is van een luidklokje uit 1754. Landgoed De Berkt in Heesch is begin 1800 gesticht door Joannes Linsen, zoon van de fabrikantenfamilie Linsen uit Grave. Naast zijn bestuurlijke loopbaan was Joannes Linsen een van de grote ontginners in Noord-Brabant die ‘woeste grond of onland’ in cultuur brachten voor de landbouw. Linsen ontwikkelde vanaf 1800 tot 1835 landgoed De Berkt, een bijzonder landgoed op laaggelegen natte grond in een zogenaamde rabattenstructuur van totaal 112 ha. Met een zichtas op het huis De Berkt en voor zijn ‘vermaak en dat van zijn vriendengroep’ een sterrenbos en een zgn.

Engels werk of doolhof in landschappelijke stijl. Na 1835 koopt Linsen nog eens bijna 200 ha in de Maashorst, deels gelegen in de gemeenten Heesch, Oss, Berghem, Herpen en Nistelrode en ontwikkelt daarop het landgoed Zevenbergen, thans een gedeelte van Paalgraven en Vorstengrafdonk. In 1849 komen De Berkt en Zevenbergen in bezit van Baron van den Bogaerde van Terbrugge, vanaf 1835 eigenaar van Kasteel Heeswijk, Heer van Heeswijk-Dinther en gouverneur van Noord-Brabant. 117 jaar later verkoopt de laatste Baron, ‘Baron Willem’ De Berkt via openbare verkoop aan de pachters van grond en boerderijen op De Berkt. Vanaf 1895 is Franciscus de Laat de pachter van het huis en de daarbij behorende gronden. Zijn zoon wordt in 1966 als toenmalige pachter de eigenaar bij de openbare verkoop. Zo blijft de kasteelhoeve tot heden in bezit van de familie de Laat. In 1977 wordt het huis en de boerderij Rijksmonument. In 1981 werd De Berkt grondig gerestaureerd door architect Jan de Jong (Bossche School architect), waarbij onder andere de gevels werden gerenoveerd en de omlijsting van de voordeur werd veranderd. Ook kwam het klokkentorentje met luidklok uit 1754 terug op het dak. In 2002 verscheen aan de achterkant een aanbouw naar ontwerp van Bureau van der Laan (eveneens Bossche School architect).

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

5

Per 3 juli 1997 is de beschikking afgegeven tot rangschikking als landgoed "De Berkt" onder de Natuurschoonwet 1928. Het geheel is door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in 2016 ingedeeld in de categorie Kastelen, Landhuizen en Buitenplaatsen. Het fenomeen landgoed of buitenplaats Het fenomeen landgoed of buitenplaats in Nederland ontwikkelde zich in de zeventiende eeuw toen rijke kooplieden naast hun stadswoning een weekendverblijf lieten bouwen. Profijt en ornament werden gecombineerd. Een landgoed of buitenplaats bestond uit een landhuis met boomgaarden, lanen, bosvakken, moes- en siertuinen als zelfstandige compositie. Activiteiten als bosbouw, landbouw en de jacht kunnen een inkomstenbron voor de eigenaar vormen maar plezier en ontspanning waren ook belangrijke onderdelen van een landgoed. Een landgoed is vanouds een economische eenheid: de exploitatie van landbouwgronden, bossen en jacht voorziet de eigenaar van inkomen. Hedendaagse buitenplaatsen en landgoederen hebben een iets andere betekenis. Het zijn plaatsen van allure waar grote delen bos en natuurgebied openbaar toegankelijk zijn. De waarde van hedendaagse landgoederen zijn zowel cultuurhistorische (gebouwen, tuinen), natuurwetenschappelijk (vegetatie, fauna, geomorfologie) als landschappelijk (watersystemen, zichtlijnen, lanen) en recreatief (paden en verblijfplekken).

De opbrengsten voor hedendaagse landgoederen worden deels gefinancierd door opbrengsten van het land, door subsidies voor klimaat- en biodiversiteitsdiensten, maar ook de woonfunctie en recreatie is een inkomstenbron. 1.2 Aanleiding De familie De Laat is eigenaar van Landgoed de Berkt. De familie de Laat heeft de ambitie om landgoed de Berkt te herstellen en toekomstbestendig te maken. Sinds hun eigenaarschap is er al veel op het landgoed gebeurd. Over de huidige situatie is meer opgenomen in hoofdstuk 2 van deze toelichting. De ambitie van familie de Laat voor het landgoed houdt in het herstellen van de allure van het landgoed als cultuurhistorisch monument, een duurzaam watersysteem ontwerpen en de biodiversiteit verhogen maar ook het beheer en onderhoud op lange termijn veiligstellen. Voor het herstellen en toekomstbestendig maken van het landgoed vormt het voormalig op het landgoed aanwezige sterrenbos de basis. De lanen van het sterrenbos worden – voor zover mogelijk – hersteld. In de ruimten tussen de lanen wordt natuur aangelegd die aansluiting vindt bij de kenmerken van het gebied, de aanwezige fauna en de potenties die het gebied daarvoor biedt en het voor dit gebied geformuleerde natuurbeheertype. Verder wordt een duurzaam watersysteem ontwikkeld.

De toegankelijkheid van het landgoed wordt verbeterd (routes) en er wordt een samenhangende beeldtaal toegepast die tot uiting komt in de poorten, toegangen en het meubilair. Dit verhoogt de recreatieve aantrekkelijkheid van het landgoed. De financiële drager voor dit alles bestaat uit subsidie van het Groen Ontwikkelfonds Brabant, de ontwikkeling van twee woningen aan de Vinkelsestraat en één woning aan de Kasteellaan. Verder worden er lichte nevenfuncties in een bijgebouw bij de hoofdwoning (Rijksmonumentale dwarsdeelschuur) mogelijk gemaakt.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

6

De initiatiefnemer heeft zijn plannen voor Landgoed de Berkt op 20 augustus 2017 in de vorm van een principeverzoek aan de gemeente Bernheze voorgelegd. De gemeente Bernheze heeft na ontvangst van het verzoek een stedenbouwkundig advies op laten stellen vanwege de aanwezige cultuurhistorische waarden van het bebouwingsensemble op het landgoed. Ook heeft zij advies ingewonnen bij het Monumentenhuis Brabant en de gemeentelijke monumentencommissie Bernheze en is vooroverleg gevoerd met de provincie Noord-Brabant. Op 19 juni 2018 heeft het college van burgemeester en wethouders van Bernheze vervolgens besloten medewerking te willen verlenen aan het principeverzoek, wat de aanleiding heeft gevormd voor het opstellen van dit bestemmingsplan dat de ontwikkelingsplannen van de initiatiefnemer juridisch-planologisch regelt. Proces van principeverzoek tot bestemmingsplan Na de goedkeuring op het principeverzoek heeft de planontwikkeling in overleg met de gemeente verdere doorgang gevonden. Er zijn milieuhygienische onderzoeken uitgevoerd en er is een concept bestemmingsplan opgesteld. In de zomer van 2019 heeft een omgevingsdialoog plaatsgehad.

Naar aanleiding van de omgevingsdialoog en de wens van de gemeente om de plannen landschappelijk gezien naar een hoger niveau te tillen én helderder uit te werken is vanaf het najaar van 2019 tot en met het voorjaar van 2020 door Kruitkok Landschapsarchitecten in samenwerking met de gemeente en haar adviseurs gewerkt aan de nadere uitwerking van de plannen in een gebiedsdekkend landschapsplan. Door de gemeente en de monumentencommissie is het landschapsplan met enthousiasme ontvangen. Op basis hiervan is dan ook – met instemming van de gemeente – gestart met de aanleg van een deel van het landschapsplan, namelijk dat op basis van subsidie van het Groen Ontwikkelfonds Brabant wordt gerealiseerd. De subsidie was namelijk al enige tijd geleden verstrekt en een paar keer uitgesteld, maar kon niet verder vertraagd worden. De realisatie was mogelijk op basis van het vigerende bestemmingsplan. Het reeds opgestelde en door de gemeente getoetste conceptontwerpbestemmingsplan is aangepast op de eerdere opmerkingen van de gemeente. Ook het opgestelde landschapsplan is hierin verwerkt. De gemeente heeft alle stukken vervolgens voor vooroverleg aangeboden aan de provincie. De provincie reageerde enthousiast op het concept dat een invulling geeft aan het landgoed van de toekomst, maar wilde wel graag enkele wijzigingen doorgevoerd hebben.

Zo ziet de provincie vanuit cultuurhistorisch oogpunt aanvullend graag aan de lanen een centrale Noord-Zuid-laan toegevoegd, een oostelijke laan toegevoegd en wil de provincie de onsluiting van de kavels aan de Vinkelsestraat via die oostelijke laan laten lopen. Het plan is hierop aangepast. Verder is discussie ontstaan over de financiele drager van het plan. Voor de motivatie van de woning aan de Kasteellaan werd uitgegaan van de toevoeging van een wooneenheid in cultuurhistorisch waardevolle bebouwing. Dit is niet mogelijk. Ditzelfde is ook aan de orde voor de wijze waarop de landgoederenregeling in combinatie met de GOBsubsidie beoogd werd in te zetten. Gezien het plan juist die maatschappelijke meerwaarde creeert waarnaar de gemeente en provincie op zoek zijn en de voorgeschiedenis ervan, is bezien hoe het plan binnen de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant – zonder dat getornd hoeft te worden aan de GOB-subsidie, wat namelijk niet meer mogelijk is - toch kan worden gerealiseerd. Dit heeft geleid tot aanpassing van de rode ontwikkelingen in het plan

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

7

en het aanvullend op de landgoederenregeling gebruik te maken van de ruimte-voorruimteregeling. Zo is een deel van de financiele drager van de ontwikkeling gewijzigd van; •

de realisatie van twee nieuwe woningen op basis van de landgoederenregeling aan de Vinkelsestraat van ieder 1500 m3 in combinatie met de realisatie van 5 ha nieuwe natuur en de vestiging van één wooneenheid in cultuurhistorisch waardevolle bebouwing aan de Kasteellaan;

naar; •

de realisatie van drie nieuwe woningen, waarvan twee op basis van de landgoederenregeling van ieder 750 m3 in combinatie met de realisatie van 2,5 ha nieuwe natuur en één op basis van de ruimte-voor-ruimteregeling (aankoop bouwtitel).

Plangebied Het plangebied aan de Kasteellaan en Vinkelsestraat te Heesch is circa 149.421 m² groot. Het plangebied is kadastraal bekend gemeente Heesch, sectie F, nummers 813, 814, 847, 849 en 297. Het plangebied is momenteel in gebruik voor wonen op een landgoed in één landgoedwoning met bijgebouwen, voor natuur en als landbouwgrond. Hieronder is een uitsnede van de topografische kaart opgenomen.

Op de afbeelding hieronder is het plangebied op de luchtfoto met kadastrale ondergrond met een groene arcering aangegeven.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

8

Het plangebied wordt in het noorden begrensd door een rij laanbomen langs het zandpad (de Schaapssteeg), ten oosten door de Vinkelsestraat, ten zuiden door de Berktstraat en ten westen door de Kasteellaan. 1.3 Ligging en begrenzing Het plangebied in zijn grotere omgeving, Heesch Het dorp is ontstaan als lintdorp langs de doorgaande weg tussen Grave en Den Bosch. In 1899 is er slechts in beperkte mate bebouwing aanwezig langs het lint. Er is nog geen sprake van een kern. In het noorden en oosten is het bos- en heiderijke Peelhorstgebied zichtbaar. In het zuiden en westen zijn al de eerste maar nog kleinschalige rationele natte ontginningen op Berkt en langs de Grootte Wetering nabij de Bleken herkenbaar. Het gebied Berkt (waarin het plangebied is gelegen) is al vroeg omgeven door oude ontginningen waar bouwlanden op de hogere gelegen dekzandgronden van Zoggel, de Vinkelsestraat, Munnekens Vinkel en de dekzand rug van Geffen naar Vinkel zijn ontgonnen. Hierop zijn de oude kenmerkende onregelmatige blokverkavelingen, gebogen straten en kleinschalige landschapselementen ontstaan. In 1957 is de lintbebouwing van Heesch toegenomen en is er iets van een dorpskern ontstaan. De typerende landschapsstructuur en het contrast tussen de hoge delen (akkerland) en de lage delen (rationeel ontgonnen grasland) is nog steeds goed herkenbaar ondanks de opvallende aanwezigheid van de wegen.

Anno 2018 is Heesch uitgegroeid tot een dorp met 12.000 inwoners. De zuidwestgrens van het dorp wordt gevormd door de Zoggelsestraat die de grens tussen dekzandrug en dekzandvlakte markeert. Ten opzichte van vroeger zijn de landschappelijke onderlaag en de daarop gebaseerde dorpsontwikkeling nog maar beperkt herkenbaar. De lange smalle rationeel ontgonnen natte gronden zijn door ingrepen in de waterhuishouding tijdens de ruilverkaveling in de 70er jaren van de vorige eeuw veranderd in grote blokverkavelingen. De kenmerkende houtwallen en boomsingels zijn verdwenen. Op Berkt heeft de cultuurhistorische groenstructuur uit de aanlegperiode Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

9

van het landgoed en op de toegangswegen naar het landgoed de ruilverkaveling voor het grootste gedeelte overleefd. Ten zuiden van het oude dorpslint zijn diverse uitbreidingswijken gerealiseerd die eveneens geen binding meer hebben met de onderliggende landschapsstructuur. Nieuwe dorpsuitbreidingen vinden o.a. plaats tussen de oude rijksweg van Grave naar Den Bosch en de Ruitersweg-west. Industrieterrein HeeschWest is in de westelijke hoek van dit gebied gepland. De karakteristieke en cultuurhistorische oost-west lopende zandweg, Ruitersweg-west, ligt op het overgangsgebied van de dekzand bouwlanden naar het lagere gebied Berkt. Het gebied ‘Berkt’ vormt – ook al is er veel verloren gegaan – nog steeds de bijzonder groene noordkant van de kernrandzone HeeschVinkel. Het gebied heeft zijn kenmerkende parkachtige historische groenstructuur uit de aanleg vanaf 1800 deels weten te behouden. De afbeeldingen hieronder illustreren de hierboven benoemde ontwikkeling van Heesch en haar omgeving.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

10

1.4 Vigerend bestemmingsplan Ter plaatse van het plangebied vigeert het bestemmingsplan ‘Buitengebied Bernheze’. Dit bestemmingsplan is vastgesteld door de gemeenteraad van Bernheze d.d. 26 juni 2012. Ook vigeert het paraplubestemmingsplan ‘Teeltondersteunende voorzieningen’ dat op 13 december 2018 is vastgesteld. Dat laatste bestemmingsplan regelt wijzigingen in bestemmingen ten aanzien van teeltondersteunende voorzieningen die voorkomen in andere vigerende bestemmingsplannen. De huidige enkelbestemmingen in het gehele plangebied zijn ‘Agrarisch met waarden – leefgebied struweelvogels’ en ‘Natuur’. Ter plaatse van de bestemming ‘Agrarisch met waarden – leefgebied struweelvogels’ is op het huidige woonperceel binnen het plangebied de aanduiding ‘specifieke vorm van wonen – landgoed’ van toepassing. De gronden met de bestemming ‘Agrarisch met waarden – leefgebied struweelvogels’ op onderhavige locatie zijn bestemd voor o.a.: • • • • • • • • • •

behoud, herstel en ontwikkeling van het aanwezige landschap en de landschapselementen; behoud, herstel en de bescherming van de landschappelijke en ecologische waarden; instandhouding van de typerende geologie/ geomorfologie; agrarisch grondgebruik; een landgoed; water en waterhuishoudkundige doeleinden; groenvoorzieningen; extensieve dagrecreatie; doeleinden van openbaar nut; tijdelijke teeltondersteunende voorzieningen zijn zowel ter plaatse van de aanduiding 'bouwvlak' als daar buiten toegestaan. Buiten de aanduiding 'bouwvlak' is dit echter uitsluitend toegestaan door middel van een omgevingsvergunning voor het afwijken van de bouwregels of een omgevingsvergunning voor werken en werkzaamheden;

een en ander met bijbehorende voorzieningen, zoals perceelsontsluitingen, onverharde wegen, kavelpaden en sloten. Ter plaatse van de bestemming ‘Natuur’ zijn de gronden o.a. voor het volgende bestemd: • het behoud, bescherming en/ of herstel van de aanwezige landschappelijke en ecologische waarden; • het behoud, bescherming en/ of herstel van de aanwezige droge en natte natuurwaarden; • het behoud, bescherming en/ of herstel van de aanwezige cultuurhistorische en archeologische waarden; • behoud van kleine bosgebieden • behoud van landschapselementen; • instandhouding van de typerende geologie/ geomorfologie; • extensief agrarisch medegebruik • water en waterhuishoudkundige doeleinden; Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

11

• • •

groenvoorzieningen; extensieve dagrecreatie; doeleinden van openbaar nut;

een en ander met bijbehorende voorzieningen, zoals perceelsontsluitingen, onverharde wegen, kavelpaden en sloten. Op delen binnen het plangebied zijn ook dubbelbestemmingen in het kader van de bescherming van archeologische waarden van toepassing. Het gaat om ‘Waarde – archeologie 1’, Waarde – archeologie 2’ en ‘Waarde – archeologie 3’. Dit betekent dat bij het roeren van de grond op sommige delen in het plangebied over een oppervlakte groter dan 100, 250 en 2.500 vierkante meter en dieper dan 40 centimeter, een rapport overlegd moet worden waarin de archeologische waarden van de te roeren gronden in voldoende mate zijn vastgesteld. Verder zijn er nog dubbelbestemmingen van toepassing voor het beschermen van leidingen, namelijk: ‘Leiding – gas’ en ‘Leiding – riool’. Hieronder is een uitsnede van de verbeelding van het vigerende bestemmingsplan ter hoogte van het plangebied weergegeven. Zie de groene arcering voor de ligging van het plangebied.

Onderhavige plannen zijn niet in zijn geheel mogelijk te realiseren binnen het vigerende bestemmingsplan. Om de plannen mogelijk te kunnen maken is een

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

12

bestemmingsplanherziening benodigd. Hiertoe strekt dit bestemmingsplan.

1.5 Leeswijzer Dit bestemmingsplan bevat 6 hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk zal in hoofdstuk 2 de toekomstige situatie meer gedetailleerd uiteengezet worden. In de hoofdstukken 3 en 4 komen het beleid en de randvoorwaarden die in acht moeten worden genomen aan bod. Hoofdstuk 5 gaat in op de systematiek van het bestemmingsplan, hoofdstuk 6 bevat de uitvoeringsaspecten (haalbaarheid).

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

13

2. Planbeschrijving 2.1 Ontstaansgeschiedenis en huidige situatie Landgoed de Berkt in Heesch is begin 1800 gesticht door Joannes Linsen, zoon van de fabrikantenfamilie Linsen uit Grave. Linsen ontwikkelde vanaf 1800 tot 1835, door ontginning van woeste heide en broekland, landgoed de Berkt; een bijzonder landgoed op laaggelegen natte grond, ondiepe beekdalgronden tussen beek de Vinckel en hogere akkergronden van totaal 111 ha. Hij liet een ‘kasteeltje’ bouwen, legde lanen en bospercelen aan. Een van de lanen is de zichtas op het huis de Berkt, die verhoogd is aangelegd. Voor zijn ‘vermaak en dat van zijn vriendengroep’ legde Linsen op de natste gronden een sterrenbos aan op rabatten. Ook werd een zgn. Engels werk of doolhof in landschappelijke stijl aangelegd. Vanaf 1950 heeft het landgoed grote ontwikkelingen ondergaan als gevolg van de intensieve veehouderij en ruilverkavelingen. Grote delen van het sterrenbos zijn verdwenen, houtwallen geslecht en de strokenverkaveling zijn omgevormd tot grote percelen. Sinds 1998 is een deel van het oorspronkelijke landgoed in handen gekomen van de huidige eigenaar. 2.1.1 Huidige situatie landgoed Het huidige landgoed bestaat op dit moment uit 2,5 ha bestaande natuur, 6,38 hectare nieuwe natuur welke is ontwikkeld via het Groen Ontwikkelfonds Brabant en 2,5 hectare agrarische grond.

Verder is sprake van een huiskavel van 6000 m2 met daaraan aangrenzende gronden die voor diverse functies worden gebruikt van in totaal circa 2,5 hectare. De 2,5 hectare bestaande natuur is als zodanig onderdeel van het landschapsplan dat met dit bestemmingsplan wordt mogelijk gemaakt. De 6,38 hectare natuur welke via het Groen Ontwikkelfonds Brabant is ontwikkeld is conform het landschapsplan ontwikkeld, met dien verstande dat hieraan – voortkomend uit later overleg met de provincie - nog elementen moeten worden toegevoegd.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

14

Verder is nog sprake van 2,5 hectare landbouwgrond. Deze grond wordt ingezet voor nieuwe natuurontwikkeling conform de provinciale landgoederenregeling. Op het landgoed komen verschillende diersoorten voor, zoals de egel, de rode eekhoorn, diverse marterachtigen, de das, bosuil, ijsvogel, grote bonte specht en andere vogels en zomergasten. Door de afwisseling van bos, natuurlijke graslanden, houtwallen en gebufferd water, is er een goed leefklimaat ontstaan voor verschillende zeldzame soorten als de waterspitsmuis, bunzing en diverse vleermuissoorten. Ook zorgt de breuk door het landgoed en de overgang van dekzand rnaar beekgrond voor natuurlijke gradiënten van vochtig naar droog en voedselrijk naar voedselarm. In combinatie met de aanwezige historische bosbeplanting is er een waardevolle vegetatie gecreëerd op het landgoed. Wijst indicatoren zoals pluimzegge en rijke bossoorten zoals de mannetjesvaren, bevestigen deze waardevolle vegetatie. 2.2 Toekomstige situatie Ter plaatse van het plangebied is het de bedoeling het huidige landgoed conform het landschapsplan (zie bijlage 11 bij deze toelichting en bijlage 2 bij de regels van dit bestemmingsplan) verder te ontwikkelen. De ambitie is om het lanenstelsel van het sterrenbos te herstellen en het landgoed te ontwikkelen tot natuurlandgoed.

Onderdeel hiervan is het aanleggen van een duurzaam watersysteem en het verbeteren van de toegankelijkheid en beeldtaal van het landgoed. 2.2.1 Lanenstelsel De lanen van landgoed de Berkt zijn niet meer compleet. Er is erg veel verloren gegaan in de tijden van de ruilverkaveling. In de beschrijving van de lanen van de Berkt moeten we onderscheid maken tussen het grote landgoed de Berkt van rond 1800 van 111 ha en het huidige Landgoed de Berkt waarover dit bestemmingsplan gaat. We beschrijven eerst het grote geheel, en de toekomstwens. Daarna de uitwerking op het grondgebied dat voorligt. De kaarten hieronder laten de situatie door de jaren heen zien.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

15

De Berkt in 1836

De Berkt in 1875

De Berkt in 1900

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

16

De Berkt in 1950 De kaart hieronder laat de huidig aanwezige lanen en houtwallen zien die ooit onderdeel waren van landgoed de Berkt

. Alleen een aantal lanen met verharde wegen zoals de Vinkelsestraat en een deel van de Kasteellaan en een aantal lanen met zandpaden zoals de Jonkerstraat en Schaapssteeg zijn herkenbaar als monumentale eikenlaan. Van de lanen van het sterrenbos zijn slechts enkele kleine delen nog herkenbaar door de aanwezigheid van een aantal grote eiken. Vanuit cultuurhistorisch perspectief is het zeer wenselijk om het bijzondere lanenpatroon van groot Landgoed de Berkt te herstellen. Vooral de unieke aanwezigheid van lanen met zandpaden in combinatie met natuurgebieden maakt het gebied buitengewoon aantrekkelijk voor wandelaars en fietsers. Deze ambitie staat ook in de gemeentelijke beleidsstukken (o.a. cultuurhistorische waardenkaart, structuurvisie Bernheze 2010 en het

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

17

landschapsontwikkelingsplan) omschreven. Vanuit cultuurhistorisch oogpunt is het zeer wenselijk dat op termijn, de hoofdstructuur van het sterrenbos hersteld kan worden. Het schetsplan hieronder geeft het gewenste toekomstbeeld aan voor het herstel van het sterrenbos binnen dit groot Landgoed de Berkt. Zichtbaar is dat het sterrenbos grotendeels wordt hersteld conform de oude structuren, maar niet exact. Enerzijds is niet geheel duidelijk hoe het sterrenbos er precies heeft uitgezien, de kaarten zijn niet eenduidig. Anderzijds heeft de huidige eigenaar slechts een deel van het grondgebied van het voormalige sterrenbos in bezit. Met die redenen als grondgedachte is er expliciet voor gekozen om de Noordwest – Zuidoost diagonaal anders, namelijk zoals op onderstaande schets zichtbaar is, te projecteren.

2.2.2 Natuurontwikkeling Tussen de lanen is op zorgvuldige wijze gezocht naar een passende invulling van de natuurontwikkeling, eentje die aansluit bij het beleid (geformuleerde natuurbeheertypen en Structuurvisie Bernheze 2020), de ondergrond (relatief nat met hoge grondwaterstand) en de aanwezige flora en fauna in het gebied. Het uiteindelijke doel is om een natuurlandgoed te ontwikkelen, natuurlandgoed De Berkt. Het gewenste natuurlandgoed bestaat uit kruidenrijk en bloemrijk grasland, bomenrijen, houtsingels, struweelhagen, poelen en vochtig hooiland. Nieuwe landschapselementen, zoals lanen en houtsingels, zullen de historische groenstructuur versterken en tegelijkertijd de biodiversiteit van het landgoed, waardoor meer leefgebied voor verschillende dier- en plantsoorten ontstaat. Dit is tevens de nieuwe ‘economische’ functie van het landgoed als natuurlandgoed. De Berkt levert een ecosysteemdienst aan zijn omgeving door de biodiversiteit op haar landgoed zo maximaal mogelijk te ontwikkelen. Natuur en biodiversiteit is gebaat bij een zo Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

18

gedifferentieerd mogelijk landschap met veel gradiënten en randzones. Een uitgekiend watersysteem hoort daarbij. Bovendien heeft het landgoed ook een duidelijke maatschappelijke waarde aan de directe omgeving en toekomstige bewoners van de dorpsuitbreiding aan de zuidwest kant van Heesch door de openstelling van het landgoed. Fauna doelstellingen Zoogdieren: de aanwezigheid van de das laat zien, dat het landgoed een grote potentie biedt voor diverse marterachtigen en andere zoogdieren. Het bos, natuurlijke graslanden, houtwallen in combinatie met gebufferd water biedt kansen voor zeldzame soorten zoals de waterspitsmuis, egel, bunzing, diverse vleermuissoorten en de ondergrondse woelmuis. Vogels: door grote variatie op het landgoed van biotopen, kunnen veel vogelgroepen een plekje vinden. De steenuil is benoemd als ambassadeursoort voor de gemeente Bernheze. Flora doelstellingen Door de aanwezigheid van breuken in de omgeving en de daardoor aanwezige gradiënten van vochtig naar droog en voedselrijk naar voedselarm en door de historische bosbeplanting zijn de voorwaarden voor een waardevolle vegetatie ruimschoots aanwezig. Doordat er wijst en kwel aanwezig is op het landgoed, is het de ambitie om vochtig hooiland te realiseren op deze plekken. Dit vochtig hooiland maakt de ontwikkeling van een ambitieus natuurgebied met een hogere biodiversiteit mogelijk.

Wijst indicatoren als pluimzegge en zwanenbloem, rijke bossoorten als mannetjesvaren, taxus en hulst bevestigen deze potentie. Het landschapsplan geeft invulling aan deze voor het landgoed geformuleerde doelstellingen. 2.2.3 Routes Het bestaande landgoed kent een aantal opengestelde wandelpaden; een vanaf de Vinkelsestraat tot aan de Kasteellaan met eventueel een ommetje naar het hart van het oorspronkelijk Sterrenbos. En een vanaf de oost-west laan naar het zuiden, achter de slotgracht om, naar de Berktstraat. Met het herstel van het lanenplan ontstaat er de mogelijkheid om meer ommetjes te maken. De diagonaal vanaf de Kasteellaan richting de nieuwe poel aan de Berktlaan is een waardevolle aanvulling op het bestaande wandelpadensysteem. Dit wordt mogelijk gemaakt door een bruggetje vanuit de Schaapssteeg en een pad door het vochtig hooiland tot aan de diagonaal. 2.2.4 Beeldtaal Bij een landgoed van allure horen zichtlijnen, mooie poorten, siertuinen en zitgelegenheden op mooie locaties. Je moest immers trots je bezit aan je vrienden kunnen laten zien in het verleden. Alhoewel de huidige eigenaar het landgoed vooral wil delen met natuurliefhebbers en wandelaars en zij pracht en praal niet belangrijk vinden, wordt toch gekozen voor een en dezelfde beeldtaal voor al het meubilair op het landgoed. Dit verhoogt de samenhang en herkenbaarheid en daarmee de recreatieve waarde.

De inspiratie hiervoor is gevonden in de taal van de Bossche school. Deze architectuurstijl, waarin het jachthuis is gerenoveerd, staat voor sobere, heldere lijnen zonder opsmuk. De

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

19

Bossche school kleuren zijn warm grijs of grijsgroen. Kleuren die blenden met de natuur en dus prima passen bij dit nieuwe natuurlandgoed. 2.2.5 Rode functies Onderdeel van de landgoedontwikkeling zijn ook rode functies. Het gaat daarbij om rode functies die nodig zijn als drager van een deel van het lanenherstel en de natuurontwikkeling. Het gaat om 2 woningen (samen 1500 m3, ieder 750 m3) voor 2,5 hectare nieuwe natuur, welke zijn bedacht aan de Vinkelsestraat. Het overige kan gerealiseerd worden met subsidie van het Groen Ontwikkelfonds Brabant (6,38 hectare nieuwe natuur). Verder maakt één ruimte-voor-ruimte-woning (aankoop bouwtitel) onderdeel uit van de ontwikkeling, Deze woning kent een omvang van 1000 m3 en is aan de Kasteellaan bedacht. Aanvullend worden in bestaande bijgebouwen bij het huidige hoofdgebouw nog rode functies gecreëerd. In een Rijksmonumentale dwarsdeelschuur worden lichte nevenfuncties mogelijk gemaakt en een ruïne van een oude kippenschuur wordt hersteld en verbouwd tot mantelzorgwoning of bed & breakfast (één van beide). Op deze rode functies wordt in paragraaf 2.3 Stedenbouw uitgebreid ingegaan. 2.3 Stedenbouw In deze paragraaf wordt per plandeel invulling gegeven aan de stedenbouwkundige aspecten van het plan en de relatie ervan met het landschap.

2.3.1 Plandeel ensemble Vinkelsestraat De kwaliteiten in de openbare ruimte aan de Vinkelsestraat die omgeven is door oude laanbomen en zomereik, stammen uit de aanleg van het landgoed begin 1800. Grenzend aan de Vinkelsestraat ligt een verhoogde houtwal. Deze heeft van oudsher ook een relatie met het landgoed. De houtwal vormde onderdeel van het voormalige historische Landgoed de Berkt. De houtwal vormt samen met de verdere historische structuur (sterrenbospatroon) op dit deel van het landgoed en de bebouwingsstructuur die de Vinkelsestraat kenmerkt (geclusterde bouwkavels worden afgewisseld met open onbebouwde plekken al dan niet met doorzichten naar het achterliggend gebied) het uitgangpunt voor de stedenbouwkundige opzet van de nieuwe woningen aan de Vinkelsestraat. Over de inpassing van twee woningen aan de Vinkelsestraat zegt het monumentenhuis Brabant het volgende: ‘Het is van belang dat nieuwe woningen in opzet en karakter ondergeschikt zijn aan de bestaande bebouwing. Geheel passend binnen de opvattingen van de huidige monumentenzorg, zijn nieuwe toevoeging onderscheidend van de bestaand elementen. Een verwijzing in het ontwerp naar Landgoed de Berkt zorgt ervoor dat ook de verwijzing naar het landgoed en de samenhang worden gewaarborgd.

Dit versterkt het landgoed als geheel’ Uitgaande van voorgaande geformuleerde randvoorwaarden is met de landschappelijke Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

20

opzet als basis op zorgvuldige wijze de stedenbouwkundige opzet voor de toe te voegen woningen aan de Vinkelsestraat bedacht. Het idee is een landhuis ensemble als toegangspoort van het landgoed. De twee wooneenheden zijn gesitueerd rondom het beginpunt van de te herstellen diagonale laan, welke wordt afgesloten met een poort tussen de woningen in. De woningen van vergelijkbare grootte (ieder 750 m3) vormen samen één ensemble. De gezamenlijke perceelsgrootte is circa 4000 m2. De woonhuizen, erfafscheidingen en poort van de laan vormen een architectonisch geheel. Het ensemble ligt achter de bestaande houtwal en zal beperkt zichtbaar zijn vanaf de Vinkelsestraat. De geclusterde opzet van de twee bouwkavels is niet alleen goed passend als onderdeel van het landgoed, maar zorgt ook voor aansluiting bij de bestaande bebouwingsstructuur van de Vinkelsestraat. De afbeelding hieronder illustreert deze stedenbouwkundige en landschappelijke opzet.

Terrein Het agrarische terrein achter de bouwkavels wordt omgevormd tot kruidenrijk en natte graslanden. De oorspronkelijke laantjes door het vroegere bos, eigenlijk brandgangen in het voormalige hakhoutbos van omstreeks 1800, worden als echte lanen met laanbomen aangelegd. De hier nog aanwezige oude eiken en berken die zijn overgebleven uit de hakhouttijd van begin 1900 staan niet in een rij als echte laanbomen. Het gaat dan ook om omvorming en nieuwe aanleg, waardoor een stuk omgekeerd Sterrenbos ontstaat: een lanenstelsel met natuurterreintjes (i.p.v. hakhoutbos) tussen de lanen. Op dit terreindeel wordt verder nog een poel aangelegd. Beeldtaal landhuizen De beeldtaal van de woningen refereert naar de ontstaansgeschiedenis van het landgoed en de architectonische stijl van het huidige hoofdgebouw. De eigentijdse moderne landhuizen vormen twee volumes welke ondergeschikt zijn aan het huidige hoofdgebouw op het

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

21

landgoed refererend naar langgevelboerderijen in de regio, maar met een vormentaal die moderner is en refereert naar de Bossche School architectuur. Door deze beeldtaal hier toe te passen vormt de bebouwing op het landgoed samen één familie, die het landgoed als geheel kenmerkt. Hieronder zijn enkele referenties voor de beeldkwaliteit opgenomen.

Ontsluiting De toegang vanaf de Vinkelsestraat naar de twee woningen gebeurt via een nieuwe inrit ter hoogte van de huidige ‘inrit’/’ventweg’ welke is gelegen langs de poort die toegang geeft tot de Berktlaan en van waaruit de nieuwe meest oostelijke Noord-Zuid-laan begint. De woningen worden vervolgens ontsloten op de Noord-Zuid-laan. De ontsluiting van de woningen ligt daarmee achter de bestaande houtwal. Terreininrichting erf De erven zijn aan de oostzijde en tussen de erven in begrensd met beukenhagen. Dit refereert aan de beukenhagen bij het hoofdgebouw. Het gaat om een haag op de erfgrenzen aan de middenlaan en met de voorste noord-zuidlaan (tussen circa 1 en 1,70 meter hoog (onderbroken door een in-/uitrit). Aan de tuinzijde wordt de erfgrens met het landgoed subtieler vormgegeven door middel van een hoogteverschil en verlaging met beplantingsgroepen van lage inheemse struikvormers, Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

22

zoals gelderse roos, liguster, en meidoorns in het kruidenrijke grasland. Deze stuweelzone die vanuit de kavel niet overal het zicht op de omgeving blokkeert biedt beschutting, voedsel en foerageermogelijkheden voor de das (zie paragraaf 4.7). Op de afbeelding hieronder is dit inzichtelijk gemaakt.

2.3.2 Plandeel ensemble Kasteellaan De eigenaar wil het bestaande ensemble langs de Kasteellaan opwaarderen. De ambitie is om de bestaande dwarsdeelschuur te renoveren tot multifunctionele ruimte. Er wordt verder voorgesteld om een nieuwe woning te realiseren in de boomgaard, aan de buitenzijde van de binnengracht. Dit is deels op de locatie van een oude schuur, die is afgebrand in 1992 en waardoor later de binnengracht is doorgetrokken tot aan de Kasteellaan. Een deel van deze oude schuur is nog aanwezig aan de binnenzijde van de binnengracht, nabij het hoofdhuis. Dit gedeelte blijft, naast de nieuw te realiseren woning op een deel van de oude footprint aan de buitenzijde van de gracht, bestaan. Verder wordt een nog aanwezige ruïne van een oude kippenschuur hersteld en verbouwd voor het gebruik als mantelzorgwoning of bed & breakfast (één van beide). Dwarsdeelschuur (bestaand bijgebouw bij de hoofdwoning) Op het perceel bij de huidige hoofdwoning is aan de linkervoorzijde van de hoofdwoning een haaks op de weg geprojecteerde schuur aanwezig, deze noemen we de dwarsdeelschuur. Deze dwarsdeelschuur is gebouwd in het constructietype van een zogenaamde ‘dwarsdeel’schuur uit eind 18de eeuw. Deze schuur is een Rijksmonument. Het is de bedoeling deze grotendeels in zijn huidige vorm te laten bestaan en slechts enkele

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

23

gebruikswijzigingen door te voeren, zoals het toevoegen van dakramen (in de noordwestelijke en zuidoostelijke dakvlakken), een grotere deur (noordoostelijke gevel) en het inpandig toevoegen van voorzieningen zoals een pantry en portaal. Deze wijzigingen doen echter niets af aan de huidige verschijningsvorm van het gebouw of de monumentale waarden. Hieronder is een afbeelding opgenomen van de dwarsdeelschuur.

Schuurwoning (ruimte voor ruimte) Ten noordwesten van de bestaande landgoedwoning is net na de tweede wereldoorlog in het kader van het naoorlogse Mansholtplan – dat agrarische ontwikkeling stimuleerde - op Landgoed De Berkt een schuur gebouwd. Het ging om een in die tijd erg moderne houten kippenschuur. Ten noorden van deze schuur is in de jaren ’60 een veldschuur gebouwd. Beide schuren zijn in de destijds gebouwde vorm niet meer aanwezig. De kippenschuur is vervangen door een verlenging van de veldschuur in zuidelijke richting. In 1992 is het noordelijke deel van de veldschuur door brand tenietgegaan en niet meer herbouwd. De oude fundamenten zijn deels nog aanwezig en aan het noordeinde van de oorspronkelijke footprint staat nog een oude muur. De voormalige veldschuur vormde een waardevol ensemble met de rest van de bebouwing op het perceel. Het geeft een inkijk in de agrarische ontwikkeling door de jaren heen. Het is de bedoeling de veldschuur op de deels nog oude fundamenten opnieuw op te trekken, zodat het ensemble wordt hersteld. Deze nieuw op te trekken veldschuur wordt vervolgens (via de regeling ruimte voor ruimte) in gebruik genomen als woning. Het nieuwe woonhuis moet ondergeschikt zijn aan het bestaande hoofdhuis. Qua volume (maximaal 1000 m3) en beeldtaal refereert het aan de voormalige veldschuur. De beoogde typologie is dan ook een schuurwoning.

Het nieuwe woonhuis mag een

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

24

modernere uitstraling hebben, waarbij het gebruik van natuurlijke materialen voorop staat. Voor details zijn de kleuren van de Bossche School leidend. Hieronder zijn enkele referenties voor de beeldkwaliteit van de schuurwoning opgenomen.

Ruïne oude kippenschuur (mantelzorgwoning of bed en breakfast, één van beide) Ten noordoosten van de bestaande landgoedwoning ligt een ruïne van een oude kippenschuur. Dit is en blijft een bijgebouw bij de huidige landgoedwoning. Deze wordt hersteld en verbouwd tot mantelzorgwoning (afwijkingsbevoegdheid) of bed en breakfast bestaande uit maximaal 5 kamers/ 10 bedden (rechtstreeks toegelaten). Het herstel- en verbouwingsplan is voorgelegd aan de monumentencommissie en die heeft er haar goedkeuring aan verleend. Zowel de mantelzorgwoning als de bed & breakfast zijn ondergeschikte functies aan het bestaande wonen. Een mantelzorgwoning kan in veel gevallen vergunningsvrij worden gerealiseerd, echter niet in onderhavige situatie omdat het gaat om een gebouw nabij een monument. Het gebruik echter is algemeen geaccepteerd als passend bij een woonfunctie. Dit geldt ook voor een bed & breakfast van de voorgestelde omvang in een buitengebied. Dit

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

25

houdt in dat beide functies in deze toelichting niet op alle aspecten uitgebreid worden gemotiveerd. Ontsluiting De ontsluiting van het nieuwe woonhuis en de multifunctionele ruimte is bereikbaar via de bestaande toegangsweg. Over de gracht is vanaf de kasteellaan een klein voetgangersbruggetje naar de brievenbus. Dit bruggetje is qua beeldtaal ondergeschikt aan de hoofdtoegang. Parkeren voor zowel de nieuwe woning en de multifunctionele ruimte geschiedt in de boomgaard op verstevigd gras. Hier is plaats voor 28 parkeerplaatsen. Terreininrichting erf De nieuwe woning komt deels in de bestaande boomgaard. Terras en tuin liggen, verscholen vanaf de kasteellaan, achter een rhododendronstruweel. Het terras heeft uitzicht over de bestaande boomgaard en zichtlijnen naar het landgoed. De afbeelding hieronder geeft de stedenbouwkundige en landschappelijke opzet van het ensemble aan de Kasteellaan weer.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

26

2.4 Programma Het programma voor Landgoed de Berkt ziet er meer concreet als volgt uit: 1. het ontwikkelen van 8,88 hectare nieuwe natuur, waarvan 2,5 hectare conform de landgoederenregeling van de Provincie Noord-Brabant en 6,38 hectare via het Groen Ontwikkelfonds Brabant (reeds aangelegd). De totale omvang van de natuur op het landgoed wordt – inclusief 2,52 hectare bestaande natuur - daarmee 11,4 hectare. Het landgoed zelf is inclusief het huidige woonperceel (6000 m2) en aangrenzende gronden (2,5 hectare) in totaal 14,5 hectare; 2. De realisatie van drie woningen, twee aan de Vinkelsestraat en één aan de Kasteellaan: a. de realisatie van twee bouwpercelen voor wonen waarbij per bouwperceel maximaal 750 m3 voor het hoofdgebouw geldt. Deze woningen worden in ‘ruil’ voor de ontwikkeling van 2,5 hectare nieuwe natuur ontwikkeld; b. de realisatie van één bouwperceel voor wonen waarbij maximaal 1.000 m3 voor het hoofdgebouw geldt. Deze woning wordt gerealiseerd op basis van de ruimte-voorruimte regeling; 3. de uitoefening van nevenfuncties in de dwarsdeelschuur aan de Kasteellaan bestaande uit in totaal 200 m2 bvo (bijgebouw bij huidige hoofdwoning). Het gaat om gebruik voor 1 van de 3 nevenfuncties tegelijkertijd, tussen 7:00 en 23:00u: a.

ontmoetingsgebouw/-centrum voor: o theatervoorstellingen (200 m2 bvo, maximaal 50 zitplaatsen, maximaal 12x per jaar); o als vergaderlocatie (200 m2 bvo); o voor gebruik door verenigingen zoals een toneel- of dansgroep (100 m2 bvo); b. kantoor zonder baliefunctie (200 m2 bvo); c. ambachtelijke werkplaats maximaal milieucategorie 2 (maximaal 200 m2 bvo) al dan niet met detailhandel van ter plaatse vervaardigde-/ streek- of bedrijfseigenproducten: (tot maximaal 100 m2 bvo). 4. het herstel van een ruine van een oude kippenschuur aan de Kasteellaan en de verbouwing ervan tot mantelzorgwoning of bed & breakfast (één van beide).

2.5 Verkeer en parkeren 2.5.1 Verkeer Ontsluiting Het plangebied is direct gelegen aan bestaande wegen vanaf waar het plangebied wordt ontsloten, namelijk de Vinkelsestraat en de Kasteellaan (deels zandpad). Geen nieuwe wegen hoeven aangelegd te worden om het plangebied te kunnen ontsluiten. Verder wordt gebruik gemaakt van bestaande inritten. De huidige ontsluiting van het plangebied is goed te noemen. Vanaf meerdere zijden is het plangebied bereikbaar, wat als voordelig wordt beschouwd in geval van calamiteiten.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

27

Verkeersgeneratie Wonen De verkeersgeneratie per woning bedraagt de kencijfers van het CROW 7,8 tot 8,6 (8,2) verkeersbewegingen per dag. Nevenfuncties De verkeersgeneratie van de nevenfuncties is berekend op basis van de verkeerskencijfers voor verkeersaantrekkende werking van het CROW. Niet voor al deze functies heeft de CROW kengetallen beschikbaar. In die gevallen is gekozen voor een vergelijkbare functie, waarvoor wel kengetallen beschikbaar zijn. In de tabel hieronder is opgenomen voor welke functies van welke kengetallen is uitgegaan. Functie Landgoed

Functie o.b.v. CROW

Stuks / m2’s

Norm

Verkeersaantrekke nde werking

Ontmoetingsgebouw/-centrum voor maximaal 50 bezoekers tegelijkertijd: Theatervoorstellinge n, maximaal 12x per jaar

Theater/ schouwburg

200 m2

14-17,9 (16) mvt/etma al per 100 m2 bvo

32

Vergaderlocatie

Commerciele dienstverlening

200 m2

15,4-17,7 (16,6) mvt/etma al per 100 m2 bvo

33,2

Gebruik door verenigingen, zoals toneel- of dansgroep

Dansstudio

100 m2

25,9-29,7 (27,8) mvt/etma al per 100 m2 bvo

27,8

Kantoor zonder baliefunctie

Kantoor zonder baliefunctie

200 m2

7,9-9,6 (8,8) mvt/ etmaal per 100 m2 bvo

17,6

Ambachtelijke werkplaats, al dan niet in combinatie met 100 m2 detailhandel van ter plaatse vervaardigde-/ streek- of bedrijfseigenproducten: Ambachtelijke werkplaats

Bedrijf arbeidsintensief/bezoekersexte nsief

200 m2

9,1-10,9 (10) mvt/etma al per 100 m2 bvo

20

Detailhandel van ter plaatse vervaardigde-/

Woonwarenhuis/ woonwinkel

100 m2

8,5-11 (9,8) mvt/ etmaal

9,8

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

28

streek- of bedrijfseigenproduct en:

per 100 m2 bvo

Op basis van bovenstaande getallen is de worst-case verkeersaantrekkende werking ten gevolge van de nevenfuncties in beeld gebracht voor de verschillende functies die tegelijkertijd/ op één dag praktisch en juridisch (regels bestemmingsplan) gezien uit kunnen worden uitgeoefend; -

-

Verhuur van ruimten voor theatervoorstellingen, vergaderingen en voor verenigingen: 33,2 + 27,8 = 61. Met 1x per maand een theatervoorstelling: + 32 = 93 motorvoertuigen per etmaal, of; Kantoor zonder baliefunctie: 17,6 mvt/ etmaal, of; Ambachtelijke werkplaats al dan niet met detailhandel van ter plaatse vervaardigde-/ streekof bedrijfseigenproducten:: 20 mvt/ etmaal.

De worst-case verkeersaantrekkende werking is 61 mvt/ etmaal, met één keer per maand 93 mvt/ etmaal. Daarbij gaat het om de verkeersaantrekkende werking in de dagperiode, namelijk de maximale eindtijd van de nevenfuncties is gesteld op 23:00u. In de nachtperiode is daardoor geen sprake van verkeersbewegingen afkomstig van de nevenfuncties. Bed & Breakfast De verkeersgeneratie van de Bed & Breakfast is ook berekend op basis van verkeerskencijfers voor verkeersaantrekkende werking van het CROW. Omdat geen specifieke kengetallen aanwezig zijn voor een Bed & Breakfast is uitgegaan van de verkeersaantrekkende werking behorende bij een hotel met 3 sterren. Hiervoor geldt in het buitengebied een norm van 6,3 – 7,3 verkeersbewegingen per etmaal per 10 kamers. Op het landgoed is het mogelijk om 5 kamers te realiseren. Uitgegaan wordt – gezien de kengetallen voor verkeersaantrekkende werking behorende bij een hotel (3 sterren) – van 4 verkeersbewegingen per etmaal. Dit komt ook overeen met het gebruik van dit gebouw als mantelzorgwoning, waarvoor minder verkeersbewegingen aan de orde zijn dan voor een reguliere meerpersoonwoning in het buitengebied (halvering). Totaal De totale verkeersaantrekkende werking van de activiteiten op het landgoed neemt op basis van een worst-case scenario in de dagperiode met 73,2 mvt/etmaal (+1x per maand 32 mvt/ etmaal) v.w.b.

de Kasteellaan en 16,4 mvt/etmaal v.w.b. de Vinkelsestraat toe. Conclusie verkeer Gezien de aard en omvang van de Vinkelsestraat is de capaciteit daarvan ruim voldoende om de geringe extra belasting van 16,4 mvt/ etmaal op te vangen. Voor de Kasteellaan geldt dat de aard en omvang wat kleinschaliger is dan de Vinkelsestraat, tegelijkertijd geldt dat het om een dergelijk geringe verkeerstoename gaat die de Kasteellaan prima kan verwerken. Het wegprofiel en de inrichting van de Vinkelsestraat is voor de verkeersgeneratie ten

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

29

gevolge van het initiatief afdoende. Voor wat betreft de Kasteellaan geldt dat het profiel ook afdoende is maar dat de uiteindelijk daadwerkelijke verkeersaantrekkende werking moet uitwijzen of de inrichting van de weg ook afdoende is. Indien blijkt dat dit niet zo is zal de inrichting moeten worden aangepast. Gezien het profiel afdoende is, is dit feitelijk geborgd. 2.5.2 Parkeren Parkeerbehoefte Op basis van het gemeentelijke parkeerbeleid (9 juli 2015) en de daarbij behorende parkeernormen geldt voor onderhavige ontwikkeling de parkeerbehoefte zoals opgenomen in de tabel hieronder. Functie

Hoeveelheid

Norm

Aantal parkeerplaatsen

Meerpersoons woning (>60 m2)

4 (3 nieuwe + 1 bestaande)

2 per woning

8

Nevenfuncties

20

Theatervoorstellingen, 50 zitplaatsen maximaal 50 zitplaatsen

0,4 per zitplaats

20

Vergaderlocatie (commerciele dienstverlening)

200 m2 bvo

3,3 per 100 m2 bvo

6,6

Verenigingsgebouw

100 m2 bvo

3 per 100 m2 bvo

6

Kantoor

200 m2 bvo

3 per 100 m2 bvo

6

Ambachtelijke werkplaats (industrie/werkplaats)

200 m2 bvo

2,5 per 100 m2 bvo

5

Detailhandel van ter

100 m2 bvo

5 per 100 m2 bvo

5

5 kamers/ 1 woning

0,5 per kamer/ 2 per woning

2,5/ 2

plaatse vervaardigde-/ streek- of bedrijfseigenproducten:

(woonwarenhuis) Bed & Breakfast (hotel)/ mantelzorgwoning

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

30

Op basis van bovenstaande tabel gaat het in totaal om een parkeerbehoefte van 26,5 parkeerplaatsen aan de Kasteellaan (worst-case i.c.m. dubbelgebruik) en 4 parkeerplaatsen aan de Vinkelsestraat. Parkeeroplossing Voor het plandeel aan de Kasteellaan (inclusief het parkeren voor de woningen) wordt op het erf aan de Kasteellaan een permanent parkeerterrein van verstevigd gras aangelegd voor 28 parkeerplaatsen (haaks parkeren: 2,5 x 5 meter). Dit is afdoende om de parkeerbehoefte van het initiatief aan deze zijde van het het plangebied op te vangen. Voor de woningen aan de Vinkelsestraat geldt parkeren op het erf behorende bij de woningen. Er is op de erven (kavels) voldoende ruimte (minimaal 2,5 x 5 per auto) beschikbaar. Voor fietsparkeren bij woningen geldt een specifieke norm van 1 fietsparkeerplaats per kamer. Bij de nieuwe woningen zal sprake zijn van een bijgebouw + erf waar conform beleid ruimte is voor meer dan voldoende fietsen. Ter borging van de aanleg en instandhouding van de parkeerplaatsen is in de regels van dit bestemmingsplan hiervoor een regeling opgenomen. Voldaan wordt aan het gemeentelijke parkeerbeleid.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

31

3. Beleidskader 3.1 Rijksbeleid 3.1.1 De Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De belangrijkste speerpunten uit de NOVI zijn: - Een klimaatbestendige inrichting van Nederland. Dat betekent dat we Nederland zo inrichten dat ons land de klimaatveranderingen aankan. Daarvoor is nodig dat we functies meer in evenwicht met natuurlijke systemen (bodem en water) inpassen. Een voorbeeld hiervan is het op termijn verhogen van grondwaterstanden in veenweidegebieden; - De verandering van de energievoorziening. Bij de inpassing van duurzame energie hebben we oog voor omgevingskwaliteit. Een voorbeeld hiervan is dat we eerst kijken naar ongebruikte daken om zonnepanelen op te plaatsten; - De overgang naar een circulaire economie, waarbij we tegelijk goed kunnen blijven concurreren en een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden. Een voorbeeld is het aanpassen van productieprocessen en het gebruik van reststoffen in het haven- en industriegebied; - De ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland. Hiermee sturen we op een goed bereikbaar netwerk van steden. We gebruiken zo de ambities en mogelijkheden in steden en regio’s in heel Nederland.

Voorbeelden van regionale uitwerking hiervan zijn de verstedelijkingsstrategieën, waarin vooruitgekeken wordt hoe verschillende ruimtelijke functies in en rondom steden het beste ingepast kunnen worden; - Het bij elkaar plaatsen van zogenaamde logistieke functies (bijvoorbeeld distributiecentra, datacenters) om hiermee de openheid en de kwaliteit van het landschap te behouden. We maken daarbij gebruik van een voorkeursvolgorde logistieke functies; - Het toekomstbestendig maken van het landelijk gebied in goed evenwicht met de natuur en landschap. We werken bijvoorbeeld aan de overgang naar de kringlooplandbouw zodat gebruik van de grond meer wordt afgestemd op de natuurlijke water- en bodemsystemen. Onderhavige ontwikkeling past binnen de kaders van de Nationale Omgevingsvisie. 3.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking Plannen die een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maken moeten worden getoetst aan de ladder voor duurzame verstedelijking, de laddertoets. Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 7 juli 2022

32

De laddertoets geldt alleen voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet dan worden of sprake is van een nieuw beslag op de ruimte. Daarvan is in het beginsel sprake als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. Daarnaast volgt uit jurisprudentie dat wanneer het om een functiewijziging gaat, moet worden beoordeeld of er sprake is van een naar aard en omvang zodanige functiewijziging, dat desalniettemin gesproken kan worden van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Daarbij moet ook het ruimtebeslag betrokken worden. Vervolgens moet de behoefte aan de ontwikkeling worden gemotiveerd. In artikel 1.1.1 onder i van het Bro is een nadere omschrijving van het begrip stedelijke ontwikkeling vastgelegd. Als stedelijke ontwikkeling wordt genoemd: 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.' In het Bro is geen ondergrens voor de minimale omvang vastgelegd. Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling in relatie tot de omgeving. Voor woningbouwlocaties geldt o.b.v. jurisprudentie dat vanaf 12 woningen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.

In onderhavige situatie gaat het om de toevoeging van drie nieuwe woningen, dit betekent dat het initiatief geen stedelijke ontwikkeling is zoals is bedoeld in het Bro. Om die reden hoeft de behoefte en invulling ervan – in het kader van de ladder voor duurzame verstedelijking - niet nader gemotiveerd te worden. Met dit bestemmingsplan wordt voldaan aan de ladder voor duurzame verstedelijking, 3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie Noord-Brabant Op 14 december 2018 hebben de Provinciale Staten de omgevingsvisie Noord-Brabant vastgesteld. Deze omgevingsvisie vervangt na het inwerking treden van de Omgevingswet de provinciale structuurvisie. Met de omgevingsvisie formuleert de provincie haar ambitie over hoe zij de Brabantse leefomgeving er in 2050 uit wil zien. Daarbij stelt zij tussendoelen voor 2030, maar legt nu nog niet vast hoe zij die doelen wil bereiken. De provincie wil daarmee ruimte bieden voor inbreng vanuit partijen en disciplines. Om hiermee aan de slag te gaan is volgens de provincie een verdere uitwerking van de ambities nodig in de vorm van programma's. Met de visie geeft de provincie aan wat zij belangrijk vindt voor de verbetering en duurzame ontwikkeling van Brabant.

Daarbij legt zij de focus op vier hoofdopgaven voor de middellange en lange termijn: werken aan energietransitie, een klimaat proof Brabant, de slimme netwerkstad en een concurrerende duurzame economie. Deze vier hoofdopgave staan ten dienste van de basis opgaven: werken aan veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit.