TOE Bijlage 14 Historisch vooronderzoek OO
Tekst van het document
“Bombardement op Heeswijk en Dinther. Getroffen werd Heeswijk.” 17
Conclusie: Niet relevant.
Van Driel “Op 14 februari 1941 werd een brisantbom afgeworpen in Heeswijk, maar richtte geen schade aan.” 18 13-10-1941
Indicatie - Bombardement
-
-
Geen luchtfoto beschikbaar
Eversteijn
Indicatie - Bombardement
“Bombardement omstreeks 05.00 uur op Heeswijk. Getroffen werd het terrein van P.H. van der Pas Muggenhoek A156 en het terrein van P. v.d. Doelen Cameren A15.” 19
Dit bombardement heeft, op basis van de hiernaast gevonden bronnen, zich afgespeeld in de voormalige gemeente Heeswijk. Dit blijkt uit toponiemen binnen deze voormalige gemeente als Muggenhoek en het feit dat er niets gevonden is in de archieven van de luchtbeschermingsdienst van de voormalige gemeente Dinther. Hierdoor is er geen relevantie tot het onderzoeksgebied en is deze indicatie niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek.
Van Driel
Conclusie: Niet relevant.
“[…] dat er vermoedelijk in deze gemeente uit een vliegtuig drie brisantbommen werden geworpen en dat deze explodeerden. Bij een door mij ingesteld onderzoek bleek, dat twee brisantbommen waren gevallen en geëxplodeerd. Een in een weiland en een in een boomgaard op een afstand van ca. 40 en 75 meter van een woning van P.H. v.d. Pas, […]. Door deze explosie waren kraters ontstaan van 12 bij 12 en 5 bij 5 meter bij een diepte van resp. 5 en 2 meter. De derde uitgeworpen bom was gevallen en geëxplodeerd in een perceel grond, bezaaid met rogge, op een afstand van ca. 50 meter van de woning van P. v.d. Doelen, […]. Uit deze explosie was een krater ontstaan van 5 bij 5 meter, bij een diepte van 2 meter. […] Verder zij gemeld, dat door personeel van de luchtwacht en door mij in de omgeving, waar deze bommen zijn geëxplodeerd, is gezocht, er is echter door ons niets anders gevonden dan enige bomscherven.” 20 7-8-1942
Indicatie - Bombardement
Indicatie - Bombardement
Eversteijn
BHIC
Amersfoort, H. en P. Kamphuis, Mei 1940. De strijd op Nederlands grondgebied (Den Haag, 2005), 229. Ibidem, 231. 17 T. Eversteijn, Bombardementen, raketbeschietingen, neergekomen V- wapens en militaire vliegtuigverliezen in de periode 10 mei. 1940 – 5 mei 1945 (Z.P. 2011), 578. 18 H. van Driel, Bericht van de Tweede Wereldoorlog in Heeswijk, Dinther en Loosbroek (Veghel, 1994), 58. 19 Eversteijn, Bombardementen, 900. 20 Van Driel, Bericht van de Tweede Wereldoorlog, 58-59. 15 16
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
-
Geen luchtfoto beschikbaar
Indicatie – Bombardement Het is onduidelijk waar precies de inslagpunten waren van dit bombardement in de voormalige gemeente Dinther. Zoals hiernaast is te zien, zijn er wel degelijk adressen gevonden in het
Pagina 33 van 68 Datum:
Literatuur:
Archiefinformatie:
Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)
“Bombardement op Heeswijk. Getroffen werd te Retsel op A148 de woning van M. van Hooft, de boerderij van C. v.d. Broek bij het Heeswijks kasteel, het kasteel, een terrein aan de noordzijde van de Provinciale weg Dinther – Veghel, de schuur bij de woning van A. Verhoeven A137, het terrein van F. Kuijpers A241 en het terrein van H. van Helvoirt A246.” 21
Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)
Lijst van aangiften van geleden schade bij den bominslag op 7 Augustus 1942 in de gemeente DINTHER. […]. Wed. M. Heimans A. 275 [Heilaren] […]. P. Langes A. 251 [Zand] […]. J.A. v. Cleef A. 256. M. v. Lokven A. 255 [Zand] […] Wed. P. v. Zutphen A. 253 […] A. v. Zutphen A. 254 […] W. J. Zutphen A. 247 [Heuvel] […]. A.M. Kessel A. 258a […] W. v. Grinsven [Zand] H. v. Helvert A. 248 [Heuvel] […]. Abr. Buys A. 274 [Heilaren] M. v. d. Heyden A. 252 [Heuvel].” 22
gemeentearchief waar schade genoteerd is die afkomstig is van dit bombardement. Enkel missen er concordantietabellen (omnummeringslijsten) in het gemeentearchief om precies duidelijk te krijgen waar precies deze adressen zich bevinden op de huidige kaart. Daarnaast zijn er pas luchtfoto’s beschikbaar in de, door Bodac B.V., bestudeerde collecties, vanaf maart 1944. Er zijn concluderend teveel leemtes in de kennis om een uitspraak te kunnen doen omtrent een mogelijk verwachtingsgebied op basis van enkel deze gevonden gegevens. Hierdoor is deze indicatie op basis van de geschreven bronnen niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek. Conclusie: Niet relevant.
26-2-1943
Indicatie - Bombardement
-
-
Geen luchtfoto beschikbaar
Eversteijn
De getroffen locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied. Hierdoor is deze indicatie niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek.
“Bombardement op Heeswijk-Dinther. Getroffen werd te Heeswijk de woning van Th. van Haandel te Beugt (Schanseweg).” 23 23-6-1943
14-7-1943
September 1944
Indicatie - Bombardement
Conclusie: Niet relevant.
Indicatie - Vliegtuigcrash
Indicatie - Vliegtuigcrash
Eversteijn
BHIC
“T 2547 Halifax Mk IIb JB855 EY-H van het No. 78 squadron om 01.55 uur te Dinther bij Beugt nabij de boerderij van de fam. Hanegraaf aan de Hoge Beugt.” 24
Uit archiefonderzoek blijkt dat het vliegtuig nabij de gemeentegrens bij de gemeente Veghel neerstortte. 25
Indicatie - Vliegtuigcrash
Indicatie - Vliegtuigcrash
Eversteijn
BHIC
“T 2655 Halifax Mk II HR720 NP-B van het No. 158 squadron om 01.30 uur Dinther ter hoogte van Dintherschehoek Vorstenbosch.” 26
Uit archiefonderzoek blijkt dat het zowel het vliegtuig als afwerpmunitie en wrakstukken allen in sectie B van de gemeente Dinther neerkwamen. 27
17 september
26 september
Indicatie (1) – Bombardement
Bestudeerde luchtfoto’s
Indicatie (1) – Bombardement
Indicatie (1) - Bombardement
Indicatie (1) - Bombardement
Nee
Archief: Kadaster (KAD)
Eversteijn
NARA
Indicatie (2) – Gevechtshandelingen
Datum: 19-9-1944
Het bombardement van 17 september wordt enkel door Eversteijn onderschreven, geen enkele andere bron rept over deze gebeurtenis. Daarnaast zijn er geen sporen waar te nemen op de bestudeerde luchtfoto’s. Hierdoor is de informatie te summier om verdere uitspraken te doen over deze gebeurtenis.
“Bombardement op Dinther.” 29
Record Group 407 Records of the Adjutant General's Office: 101st Airborne Division
Nee
Vluchtnummer: 106G-3001
Indicatie (3) – Britse beschietingen
Fotonummer(s): 3420
Nee
Archief: National Collection of Aerial Photography (NCAP)
Het tweede bombardement van 26 september heeft wel degelijk plaatsgevonden, zoals te lezen valt in Amerikaanse logboeken omtrent ‘Air Attacks’ op deze dag. De bommen zijn echter afgeworpen buiten het onderzoeksgebied, gezien de coördinaten en de genoemde toponiemen, en zodoende zijn er geen sporen waar te nemen op de bestudeerde luchtfoto’s. Hierdoor zijn deze twee indicaties van bombardementen niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek.
Datum: 2-10-1944
Conclusie: Niet relevant.
Vluchtnummer: 4-959
Context – Parachutelandingen operatie Market Garden
Fotonummer(s): 3053 en 4053
Tijdens operatie Market Garden moest het 1st Battalion 501st Parachute Infantry Regiment, van de Amerikaanse 101st Airborne Division, landen bij Veghel. Dit liep fout en zodoende kwamen ze terecht
Context – Parachutelandingen operatie Market Garden Didden “Alleen bij het 501ste Regiment van kolonel Johnson dat bij Veghel moest landen, trad vertraging op. Het 1ste bataljon van dit regiment, onder luitenant-kolonel Kinnard, was namelijk verkeerd afgeworpen, net als trouwens in Normandië. ‘Het is alweer het verkeerde veld’ verzuchtte Kinnard dan ook toen hij sprong en Veghel niet kon ontdekken. Zodra hij geland was, probeerde Kinnard zich te oriënteren. Behulpzame burgers die kwamen toegeschoten, vertelden hem dat zijn bataljon bij Kameren was
“Bomb woods N of Canal in grid squares 4340, 4439 and 4539, also villages of Beug, Dinther and Heeswijk. Tanks, vehicles, artillery and infantry. Results. Asked for red smoke on targets. Could not comply. Beug attacted at 1045. Civilians report 8 Huns killed. Our witness described vehicles destroyed. Balance of targets not reported.” 36
-
22
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Indicatie - Vliegtuigcrash De crashlocatie bevindt zich bij de gemeentegrens met Veghel, dit is ver uit de richting van het onderzoeksgebied. Hierdoor is deze indicatie niet meer relevant voor het vervolg van dit onderzoek. Conclusie: Niet relevant.
-
Geen luchtfoto beschikbaar
Indicatie - Vliegtuigcrash Op basis van historische minuutplannen viel het onderzoeksgebied niet onder sectie B en zodoende is het vliegtuig niet gecrasht binnen onze onderzoekscontouren. 28 Hierdoor is deze indicatie niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek. Conclusie: Niet relevant.
Indicatie (4) – Duitse beschietingen Nee
27 september Indicatie (3) – Britse beschietingen
Eversteijn, Bombardementen, 1258. Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC), 7602 Gemeentebestuur Dinther, 1924-1968, inv. nr. 469, Correspondentie over diverse aangiften. Oorlogsschade als gevolg van bommen, gevechtshandelingen, neergestorte vliegtuigen e.d., 1943. 23 Eversteijn, Bombardementen, 1474. 24 Ibidem, 1640. 25 BHIC, 7602 Gemeentebestuur Dinther, 1924-1968, inv. nr. 488, Luchtbescherming; benoeming en ontslag personeel, taken, instructies en richtlijnen, inspectie, 1939-1944. 26 Eversteijn, Bombardementen, 1675. 27 BHIC, 7602 Gemeentebestuur Dinther, 1924-1968, inv. nr. 488, Luchtbescherming; benoeming en ontslag personeel, taken, instructies en richtlijnen, inspectie, 1939-1944. 28 Beeldbank – Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, https://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/ (Geraadpleegd 5 december 2022). 29 Eversteijn, Bombardementen, 2271. 36 The National Archives and Records Administration (NARA), Record Group 407 Records of the Adjutant General's Office, inv. nr. BHIC 7770-238_1, Participation of the 101st Airborne Division in Operation Market Garden for the period D - D-10. 21
Geen luchtfoto beschikbaar
Pagina 34 van 68 Datum:
Literatuur:
Archiefinformatie:
Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)
neergekomen, even ten noorden van Heeswijk en Dinther. Binnen een uur marcheerde het 1ste bataljon naar Veghel, waarbij het onderweg een aantal stomverbaasde Duitsers met hun voertuigen overrompelde. In twee uur had het 501ste Regiment zijn doelen bezet: de bruggen over de Aa en de ZuidWillemsvaart bij Veghel.” 30 20 september Indicatie (2) – Gevechtshandelingen Didden “Het enige regiment van de 101ste Airborne-divisie dat nog geen slag had hoeven leveren, was het 501ste van kolonel Johnson bij Veghel. Daarom besloot Johnson zelf de vijand maar een te gaan opzoeken. […]. Hij besloot met het 1ste bataljon via een klassieke omsingeling de Duitsers ten noorden van Veghel in de val te lokken. Hij noemde deze actie op 20 september heel toepasselijk ‘Blik en Veger’. De ‘veger’ (A- en B-compagnie) rukte langzaam op vanuit Veghel, het ‘blik’ (C-compagnie) wachtte de Duitsers op bij de ophaalbrug over de Zuid-Willemsvaart bij Heeswijk […]. De actie werd een geweldig succes voor de Amerikanen. In totaal werden 418 Duitsers gevangen genomen terwijl er een tiental sneuvelden en nog eens 40 gewond raakten.” 31
TNA War Diary September: 5th Regiment Royal Horse Artillery “RB remaining with 11 Hussars and firing for them in the DINTHER area.” 37 Indicatie (4) – Duitse beschietingen
Vluchtnummer: 106G-LIB-356
Indicatie (2) – Gevechtshandelingen
Conclusie: Niet relevant.
War Diary September: 1/6th Queen's Royal Regiment
Context – Engelse eenheden
“The remainder of the Bn. left the area and moved up the road to DINTHER 4441, where the column turned off along the road running N.E. and continued via HEIBLOEM 4443 to the area occupied by 1 R.T.R. The Bn. […].” 39
Verschillende Engelse eenheden doen het onderzoeksgebied of de naaste omgeving aan eind september. In principe is het onderzoeksgebied dan bevrijd en nemen de Britten hun bivak in. Dit gebeurde o.a. binnen de coördinaten van het onderzoeksgebied, zoals het 1/6th Queen’s Royal Regiment in kaartvierkant 4441. Een ander voorbeeld is het verschijnen van tanks in de Koffiestraat, aan de rand van het onderzoeksgebied, van de 7th Armoured Division.
Indicatie (1) - Bombardement
J. Didden en M. Swarts, Brabant bevrijd (Hulst, 1993), 32. Ibidem, 67-68. 32 Didden, Brabant bevrijd, 73-74. 37 The National Archives (TNA), WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 1014, 5th Regiment Royal Horse Artillery, 'G' Battery. Also includes information on 'CC' Battery (1 May 1944 - 31 May., Jan. - Nov. 1944. 38 TNA, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 1366, 1/5th Queen's Royal Regiment (West Surrey). Jan. - Dec. 1944. 39 TNA, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 1367, 1/6th Queen's Royal Regiment (West Surrey). Jan. - Dec. 1944.
Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Datum: 30-10-1945
nabij Heeswijk, zie voor een foto en een schematisch overzicht Figuur 1 en Figuur 2 bij 4.7.1. Beeldmateriaal. Uiteindelijk werden de Amerikaanse parachutisten door de ‘locals’ geholpen in het vinden van de weg naar Veghel. Onderweg namen ze nog enkele verraste Duitsers gevangen.
Context – Engelse eenheden
“Br relieved 1.R.B. at DINTHER 4440 and HEESWIJK 4341 and is established by 1200 hrs. Grps of disorganised enemy in woods just S. of canal, 4240. Some shelling n mortaring of fwd boys cause 1 […] killed n 4 […] wounded.” 38
26 september
www.bodac.nl
Archief: National Collection of Aerial Photography (NCAP)
29 september
War Diary September: 1/5th Queen's Royal Regiment
“Aangemoedigd door het succes de vorige dag besloot kolonel Johnson in Veghel op 21 september dat het misschien wel de moeite loonde om dezelfde tactiek op wat grotere schaal toe te passen. […]. Hij ontvouwde zijn plan: Kinnards bataljon moest via Heeswijk naar Schijndel oprukken, terwijl Ewells onderdeel vanuit Eerde hetzelfde zou doen om zo de Duitsers tussen Schijndel en Veghel in de tang te nemen. […] De nacht van 21 op 22 september was pikdonker […]. Omstreeks zeven uur ’s avonds ging het 1ste bataljon (501ste) op weg van Heeswijk naar Schijndel. Zonder enige dekking marcheerden de Amerikanen over de verlaten landweg. Na ongeveer 450 meter opende plotseling een (gemotoriseerd) 20-mm-kanon vanachter een boerderij het vuur op de colonne. Onmiddellijk zochten de Paratroopers dekking en in een mum van tijd lag iedereen plat op de grond. Kinnard die aan de lichtspoormunitie zag dat het kanon veel te hoog, schoot, brulde: ‘Doorlopen! Dat vuur ligt veel te hoog!’ ‘Misschien wel, kolonel,’ antwoordde een soldaat in een sloot, ‘maar acht man zijn al in de benen geschoten.’ Dit klopte. Vlakbij het 20-mm-kanon stond ook een machinegeweer dat tegelijkertijd had geschoten. Dus zat er niets anders op dan in het donker behoedzaam op de boerderij af te sluipen. Toen genoeg soldaten bij de boerderij waren aangekomen, openden ze een moordend geweervuur op het pand.
Snel daarna startte de motor van het Duitse halfrupsvoertuig dat vervolgens met hoge snelheid verdween in de richting van Wijbosch. Hierna ontmoette het 1ste bataljon nauwelijks meer tegenstand.” 32
31
Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)
De parachutisten van de 1st Battalion 501st Parachute Infantry Regiment slagen erin om op, zowel 20 als 21 september, een grote hoeveelheid Duitsers gevangen te nemen. Dit gebeurde beide keren met een tangbeweging, zie voor visualisaties hiervan de Figuren 3 t/m 5. Beide keren joeg één Amerikaanse compagnie een groep Duitsers op, waarbij een andere Amerikaanse compagnie de opgejaagde Duitsers ‘opveegde’. De actie van 20 september speelde zich af tussen Veghel en Heeswijk langs de ZuidWillemsvaart, de actie van 21 september tussen Heeswijk en Schijndel. Beide gevechtshandelingen speelden zich echter ver van het onderzoeksgebied af. Hierdoor zijn deze indicaties niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek.
21 september
30
Luchtfotoanalyse & Relevantie:
Fotonummer(s): 4010
Indicatie (3) – Britse beschietingen Bij de bevrijding van het onderzoeksgebied, rond het einde van september, zijn er geen specifieke indicaties zoals grondgevechten. Enkel, vanuit Britse kant, zijn er in de War Diaries indicaties gevonden van artilleriebeschietingen. Zo heeft de 5th Regiment Royal Horse Artillery de ‘Dinther area’ onder vuur genomen, een specifieker toponiem wordt niet genoemd. Daarnaast is er niets te bespeuren op luchtfoto’s dat duidt op geschutkraters. Vermoedelijk zijn de projectielen van dit regiment dus elders in de voormalige gemeente Dinther terecht gekomen. Hierdoor is er op basis van deze gevonden indicaties geen relevantie voor het vervolg van dit onderzoek. Conclusie: Niet relevant. Indicatie (4) – Duitse beschietingen De vijandelijke beschietingen die beschreven worden in de War Diary van de 1/5th Queen’s Royal Regiment zijn ieder geval afkomstig uit kaartvierkant 4240, onder de Zuid-Willemsvaart. Waar de afgeschoten projectielen precies zijn terecht gekomen, blijft onduidelijk tijdens het onderzoek. Aangezien er geen geschutkraters waar te nemen zijn op de bestudeerde luchtfoto’s, zijn de granaten waarschijnlijk elders beland. Hierdoor is deze indicatie niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek. Conclusie: Niet relevant.
Pagina 35 van 68 Datum:
Literatuur:
Archiefinformatie:
Luchtfoto:
Luchtfotoanalyse & Relevantie:
Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)
Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)
Indicatie (1) – Geallieerde geschutstellingen
Bestudeerde luchtfoto’s:
Indicatie (1) – Geallieerde geschutstellingen
Nee
Archief: National Collection of Aerial Photography (NCAP)
Indicatie (2) – Granaatinslag
Datum: 2-10-1944
Nee
Vluchtnummer: 4-959
Het is onduidelijk waar precies het geschut door de Britten werd geïnstalleerd in de Heilaren. Tijdens de luchtfotoanalyse zijn er ook geen sporen waargenomen van geschutstellingen binnen het onderzoeksgebied en de buffer. Er is zodoende te weinig informatie voorhanden om een uitspraak te kunnen doen over de positie van het vermeende geschut. Hierdoor is deze indicatie niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek.
Eversteijn “Bombardement op Dinther. Getroffen werd in het centrum onder andere de kerk en woningen.” 33 27 september Context – Engelse eenheden Van Driel “Intussen kwamen in Veghel de beroemde Desert Rats (woestijnratten) in beweging. […] ’s-Middags om 14.30 uur verschenen de eerste Engelse tanks in Dinther. Door de Koffiestraat kwamen ze voorzichtig opzetten en dan ging het dwars door de velden naar Heeswijk.” 34 “De 7de Armoured Division (Desert Rats) viel het front aan tussen Heeswijk, Dinther en Oss, dat verdedigd werd door de 712de Divisie van generaal Neumann.” 35 Oktober 1944
2 oktober
3 oktober
Indicatie (1) – Geallieerde geschutstellingen
Context – Engelse eenheden
Van Driel
TNA
“In de morgen werd een aantal stukken in stelling gebracht in de Heilaren.” 40
War Diary October: 1/6th Queen's Royal Regiment
3 oktober
““B” Coy. and 2 secs. of Carrier Pl. passed under command of the 2½ […] and took up positions in the area of HEESWIJK 4241 and DINTHER 4441.” 44
“De stukken geschut in de Heilaren bleven granaten afvuren, dat hadden ze de afgelopen nacht ook gedaan en van slapen was niet veel terecht gekomen, 11 oktober het was een afschuwelijke herrie.” 41 ““C” Coys were at 446422 and 442409 respectively […].” 45 12 oktober 2 oktober Indicatie (2) – Granaatinslag Indicatie (2) – Granaatinslag “De tanks, die gisteravond de Laverdonk waren ingetrokken, hadden vannacht flink gevuurd. Ook deden ze dat in deze voormiddag. Op de Heuvel “Enemy mortar bombs fell in “C” Coy’s area, causing 2 casualties. The enemy mortars were engaged by the mortar Pl.” 46 in Dinther sloeg een granaat in.” 42
Fotonummer(s): 3053 en 4053 Archief: National Collection of Aerial Photography (NCAP) Datum: 30-10-1945 Vluchtnummer: 106G-LIB-356 Fotonummer(s): 4010 Archief: Kadaster (KAD)
16 oktober
18 oktober
Datum: 1947
Context – Engelse eenheden
Context – Engelse eenheden
“Het was nog vroeg in de morgen, toen uit de Heilaren acht Engelse tanks kwamen, die stil hielden tussen de Abdij en het gymnasium. Ze waren verschillend van grootte en kwaliteit en tot de soldaten behoorden ook Canadezen.” 43
War Diary October: R.A. 7th Armoured Division
Vluchtnummer: KAARTBLAD45GNOORD
“FS post. & SR stations are in operation at 445410 […].” 47 “5 RHA received orders that they were relieved […] by RA 53 Div […] move to area 4442 […].” 48
Eversteijn, Bombardementen, 2312. Van Driel, Bericht van de Tweede Wereldoorlog, 120. 35 Ibidem, 126. 40 Ibidem, 130. 41 Ibidem, 130. 42 Van Driel, Bericht van de Tweede Wereldoorlog, 142. 43 Ibidem, 147. 44 TNA, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 1367, 1/6th Queen's Royal Regiment (West Surrey). Jan. - Dec. 1944. 45 Ibidem. 46 TNA, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 1367, 1/6th Queen's Royal Regiment (West Surrey). Jan. - Dec. 1944. 47 TNA, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 447, R.A. (7th Armoured Division), Oct. - Dec. 48 Ibidem. 33 34
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Fotonummer(s): 047
Conclusie: Niet relevant. Indicatie (2) – Granaatinslag Volgens de War Diary van de 1/6th Queen’s Royal Regiment bevond ‘C Company’ zich o.a. binnen kaartvierkant 4442. Aangezien er vijandelijke mortieren vielen in de sectie waar deze C Company zich ophield, is de kans aanwezig dat ze binnen de contouren van het onderzoeksgebied zijn terecht gekomen. Er zijn echter wederom geen sporen te bespeuren van geschutkraters binnen het onderzoeksgebied en de buffer. Zodoende is de kans groot dat de mortiergranaten elders binnen het gebied van deze Britse compagnie zijn terecht gekomen. Hierdoor is deze indicatie niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek. Conclusie: Niet relevant. Context – Engelse eenheden Net als in de september doen vele Britse eenheden de kaartvierkanten aan waar het onderzoeksgebied onder valt. Er zijn echter geen indicaties gevonden van gevechtshandelingen tijdens het verblijf van deze eenheden in het onderzoeksgebied. Ze hebben enkel hun bivak en hoofdkwartieren aldaar opgezet.
Pagina 36 van 68 Datum:
Literatuur:
Archiefinformatie:
Luchtfoto:
Luchtfotoanalyse & Relevantie:
Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)
Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar)
Indicatie – Inslag V-wapen
Bestudeerde luchtfoto’s:
Indicatie – Inslag V-wapen
Nee
Archief: Kadaster (KAD)
Op Figuur 6 is precies te zien waar deze V-1 is terecht gekomen, precies op de rand van de buffer. De enige beschikbare luchtfoto is uit 1947, dit is enkele jaren later na de indicatie. De krater is vermoedelijk al dichtgegooid en andere sporen zijn ook niet waarneembaar Zodoende is de ravage van net na de inslag niet waargenomen tijdens de luchtfotoanalyse. Het CS-VROO zegt het volgende over de inslagen van V-wapens: ‘Als een V-wapen is gedetoneerd wordt er geen verwachtingsgebied afgebakend.’ 54 Aangezien de bronnen schrijven dat er sprake was van detonatie, is deze indicatie niet meer relevant voor dit onderzoek.
“5 RHA […] move tomorrow to […] 4442 pos’s already been recced; […].” 49 War Diary October: 59th Medium Regiment “Regt ready in area DINTHER 4441 in support of 51 Div.” 50 War Diary October: 1/7th Queen's Royal Regiment “The Bn was relieved by 1/6 Queen’s and moved to the area evacuated y 1/6 Queen’s. […] “D” Coy in reserve area 446422.” 51 26-2-1945
Indicatie – Inslag V-wapen
-
Eversteijn
Datum: 1947
“V-1 neergekomen te Dinther. Getroffen werd in de Zandstraat het terrein van Van den Berg en M. Lokven.” 52
Vluchtnummer: KAARTBLAD45GNOORD
Vergeltungswaffen
Fotonummer(s): 047
“V-nummer V1104. Type V.1 […] Neergekomen in de Zandstraat op het terrein van Van den Berg en M. Lokven. […] 1 huis zwaar beschadigd en andere huizen raakten licht beschadigd.” 53 28-2-1945
Conclusie: Niet relevant.
Indicatie – Inslag V-wapen
Indicatie – Inslag V-wapen
Indicatie – Inslag V-wapen
Bestudeerde luchtfoto’s:
Indicatie – Inslag V-wapen
Eversteijn
BHIC
Nee
Archief: Kadaster (KAD)
“V-1 neergekomen te Heeswijk. Getroffen werden de woningen van H. van de Besselaar aan de Zandkant, Wed. J. Pol aan het Rukven en H. van Osch te Kaathoven.” 55
“26 Febr. 1945 5.45 in Dinther 250 m. from Nr. A 226 in a meadow. One house seriously damaged and some others slightly. 25 Febr. 1945 8.30 in Heeswijk 100 m. from house Nr. B 53.” 56
De getroffen locaties bevinden zich beide ver buiten het onderzoeksgebied. Hierdoor is er geen relevantie meer voor deze indicatie in het vervolg van dit onderzoek.
Datum: 1947 Vluchtnummer: KAARTBLAD45GNOORD
Conclusie: Niet relevant.
Fotonummer(s): 047 Naoorlogs
Indicatie – Oorlogsschade
Indicatie – Oorlogsschade
Indicatie – Oorlogsschade
Bestudeerde luchtfoto’s:
Indicatie – Oorlogsschade
Van Driel
BHIC
Nee
“Een aantal fietspaden werd vernield […], het fietspad van de woning van P. v. Meurs (Heilaren) naar de woning van M. Driessen (Loosbroekse weg) […].” 57
“Panden welke na de oorlogshandelingen door V 1 of andere oorzaken werden beschadigd: […] Wed. Juijn, A 257. J. van Cleef, A 256 [Zand] […]. J. van Zutphen, A 254 [Heuvel] […].” 58
Archief: National Collection of Aerial Photography (NCAP) Datum: 2-10-1944
Er is geen schade waargenomen op de bestudeerde luchtfoto’s, vermoedelijk is de schade aan de fietspaden veroorzaakt door tanks en andere zware rijtuigen. Daarnaast zijn de panden, die schade hebben geleden door V-wapens, gelegen buiten het onderzoeksgebied zoals bovenstaande indicaties doen vermoeden. Hierdoor is deze indicatie niet relevant voor het vervolg van dit onderzoek.
Vluchtnummer: 4-959
Conclusie: Niet relevant.
Fotonummer(s): 3053 en 4053 Archief: National Collection of Aerial Photography (NCAP) Datum: 30-10-1945 Vluchtnummer: 106G-LIB-356 Fotonummer(s): 4010
Ibidem. TNA, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 1056, 59th Medium Regiment (Royal Artillery), Jan. - Dec. 1944. 51 TNA, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 1368, 1/7th Queen's Royal Regiment (West Surrey), Jan. - Dec. 1944. 52 Eversteijn, Bombardementen, 2700. 53 Vergeltungswaffen in Nederland, https://www.vergeltungswaffen.nl/ (Geraadpleegd 25 november 2022). 54 VOMES, CS-VROO-02 Nadere bepalingen (2021), 26 55 Eversteijn, Bombardementen, 2705. 56 BHIC, 127 Militair Gezag in Brabant, inv. nr. 211, Rapporten over in januari-maart 1945 in Noord-Brabant neergekomen vliegende bommen V1 en V2, 1945. 57 Van Driel, Bericht van de Tweede Wereldoorlog, 196. 58 BHIC, 7602 Gemeentebestuur Dinther, 1924-1968, inv. nr. 499, Luchtbescherming; bezoldiging, declaraties, toelagen, verzekering, opleiding, 1935-1943. 49 50
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 37 van 68 Datum:
Literatuur:
Archiefinformatie:
Luchtfoto: Indicatie zichtbaar (Ja/Nee)
Luchtfotoanalyse & Relevantie: Luchtfotoinformatie (indien zichtbaar) Archief: Kadaster (KAD) Datum: 1947 Vluchtnummer: KAARTBLAD45GNOORD Fotonummer(s): 047
Tabel 3: Relevante indicaties uit het bronnenmateriaal.
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 38 van 68
Bijlage 3.
Certificering
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 39 van 68
Bijlage 4.
Uitgangspunten afbakening
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 40 van 68
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 41 van 68
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 42 van 68
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 43 van 68
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 44 van 68
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 45 van 68
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 46 van 68
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 47 van 68
Bijlage 5.
Toelichting verplichte en aanvullende bronnen
In het CS-VROO staat beschreven welke bronnen geraadpleegd dienen te worden. Bodac B.V. behoord ten minste de in de onderstaande tabel weergegeven verplichte bronnen te raadplegen. Aanvullende bronnen worden in geraadpleegd indien sprake is van de onder de toelichting op de aanvullende bronnen beschreven situatie. In de rapportage wordt gemotiveerd waarom een aanvullende bron wel of niet geraadpleegd is. Bronnen conform Certificatieschema
Raadplegen Verplicht
Geraadpleegd
Aanvullend
Literatuur
Gemeentelijke en provinciaal archief
Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD)
Nationaal Archief te Den Haag
Semistatische archiefdiensten Ministerie Defensie te Rijswijk
Explosieven Opruimings Dienst Defensie (EODD)
Luchtfotocollectie Wageningen UR, Kadaster en Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland te Edinburgh
Krantenberichten
Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH), collectie 575
The National Archives te Londen, gegevens aangaande luchtaanvallen door Royal Air Force
Bundesarchiv-Militärarchiv te Freiburg
Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH), collectie 409
The National Archives te Londen, gegevens aangaande artilleriebeschietingen
The National Archives and Record Administration (NARA II) te College Park (VS)
Getuigen
Kadaster (naoorlogs kaartmateriaal)
Tabel 4: Raadpleegbare bronnen conform het CS-VROO.
Toelichting verplichte bronnen Certificatieschema Literatuur | Voor het onderzoeksgebied dienen relevante literatuurbronnen te worden geraadpleegd, zowel standaardwerken als eventuele specifieke regionale of lokale schriftuur. Daarbij gelden met betrekking tot het onderzoek naar gebeurtenissen in de periode mei 1940 als verplicht te raadplegen standaardwerken in ieder geval:
Nierstrasz e.a. (Ministerie van Oorlog, Hoofdkwartier van de chef van de generale staf, krijgsgeschiedkundige afdeling), De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Tweede Wereldoorlog (diverse delen, ’s-Gravenhage). Molenaar, F.J., De luchtverdediging in de meidagen 1940 (twee delen, ’s-Gravenhage, 1970).
Gemeentearchief en provinciaal archief | Bij het raadplegen van het gemeentelijke archief dienen ten minste de stukken van de luchtbeschermingsdienst, de documenten over aangetroffen/geruimde OO en de oorlogsschaderapporten te worden geraadpleegd. Indien deze stukken niet aanwezig zijn, dient dit te worden vermeld in de rapportage. Bij het onderzoek in het provinciaal archief wordt in elk geval onderzoek verricht in www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 48 van 68 de relevante archieven van het Militair Gezag. Verder worden in het provinciaal archief, indien beschikbaar, ook stukken van de luchtbeschermingsdienst, documenten over aangetroffen/geruimde OO en oorlogsschaderapporten geraadpleegd. Wanneer er aanwijzingen zijn voor de aanwezigheid van OO dient in het gemeentelijke en provinciale archief voorts te worden gezocht naar gegevens over relevante naoorlogse ontwikkelingen (contra-indicaties). Indien deze gegevens niet aanwezig zijn, behoord dit eveneens te worden vermeld in de rapportage. Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) | In het NIOD raadpleegt de organisatie ten minste de Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k), waarin zich processen-verbaal bevinden met betrekking tot bomafworpen en andere luchtoorlog-gerelateerde gebeurtenissen in een aantal Nederlandse gemeenten. Daarnaast dient de Collectie Generalkommissariat für das Sicherwesen – Hörere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077) te worden ingezien. Dit archief biedt namelijk een relatief compleet overzicht van bomafworpen en andere luchtoorlog-gerelateerde gebeurtenissen op Nederlands grondgebied in de periode van september 1940 t/m april 1941.
Nationaal Archief te Den Haag | De organisatie dient de collectie Inspectie Bescherming Bevolking Luchtaanvallen (toegangsnummer 2.04.53.15) te raadplegen waarin de berichten van gemeenten aan de Rijkinspectie Luchtbeschermingsdienst te Den Haag in de periode 1940-1943 inzichtelijk zijn. Semi-Statisch Informatiebeheer (SIB) Ministerie Defensie te Rijswijk | De organisatie raadpleegt de collectie van de Mijn- en Munitieopruimingsdienst (MMOD) waarin de ruimingen in de periode 1945-1947 inzichtelijk zijn. Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) | De collectie Duitse verdedigingswerken in Nederland en rapporten van het Bureau Inlichtingen te Londen (1940-1945) met collectienummer 575 van het NIMH dient geraadpleegd te worden om vast te stellen of er indicaties zijn dat er Duitse militaire werken in het onderzoeksgebied aanwezig waren tijdens de Tweede Wereldoorlog. Explosieven Opruimings Dienst Defensie (EODD) | Bij het raadplegen van het archief van de EODD dient allereerst de database met meldingen van aangetroffen OO en de collectie mijnenveldkaarten te worden geraadpleegd. Wanneer in de database met meldingen van aangetroffen OO indicaties voor de aanwezigheid van OO worden gevonden, dient de collectie MORA’s of UO’s te worden ingezien.
Wanneer in de collectie mijnenveldkaarten indicaties voor de aanwezigheid van OO worden aangetroffen, dient de collectie mijnenveld ruimrapporten te worden geraadpleegd. The National Archives te Londen | De organisatie behoord aan te tonen dat in The National Archives te Londen een relevante onderzoeksinspanning is geleverd aangaande het verzamelen van informatie over door de Royal Air Force uitgevoerde luchtaanvallen in het onderzoeksgebied of de directe omgeving. Hierbij dient de periode 10 mei 1940 tot 8 mei 1945 in ogenschouw te worden genomen en dient het onderzoek te worden verricht in relevante stukken van ten minste de volgende vier onderdelen van de RAF:
Bomber Command RAF; Coastal Command RAF; Fighter Command RAF/Air Defence Great Britain; Second Tactical Air Force.
Bundesarchiv-Militärarchiv te Freiburg | In het Bundesarchiv-Militärarchiv te Freiburg wordt ten minste de collectie Lageberichte van de Luftwaffenführungsstab Ic geraadpleegd, die meldingen bevat over bomafworpen op Nederlands grondgebied in de periode 10 mei 1940 tot 10 november 1941. Luchtfotocollecties Wageningen UR, Kadaster en RCAHMS (NCAP) | De organisatie dient beschikbare luchtfoto’s betreffende de data waarop oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden te inventariseren. Deze inventarisatie dient te geschieden in ten minste de volgende luchtfotocollecties:
Collectie JARIC en ACIU berustend bij Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland/National Collection of Aerial Photography te Edinburgh; Wageningen UR te Wageningen; Kadaster te Zwolle.
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 49 van 68 Uit de geïnventariseerde luchtopnamen worden de meest geschikte luchtfoto’s geselecteerd. Een uitgebreide toelichting bij de selectie van luchtfoto’s staat in Paragraaf 4.6 beschreven. Krantenberichten | Ten behoeve van het onderzoek naar contra-indicaties in de vorm van explosievenopruiming over de periode 1940-1972 wordt in ieder geval gezocht naar krantenberichten via de online zoekmachine Delpher, en via de verzameling krantenknipsels uit het archief van de Hulpverleningsdienst (Nationaal Archief met toegang 2.04.110). Kadaster | Ten behoeve van het onderzoek na-conflictperiode dient de organisatie in ieder geval naoorlogs kaartmateriaal uit het archief van het kadaster te raadplegen met als doel het inventariseren van naoorlogse ruimtelijke ontwikkelingen. Toelichting aanvullende bronnen Certificatieschema Nederlands Instituut voor Militair Historie (NIMH) | De collectie Gevechtsverslagen en rapporten mei 1940 met collectienummer 409 van het NIMH dient ten minste te worden geraadpleegd indien uit het onderzoek van de verplichte bronnen blijkt dat er indicaties zijn van grondgevechten en/of dat artilleriebeschietingen hebben plaatsgevonden in mei 1940.
The National Archives te Londen | Archiefstukken uit The National Archives gelden als aanvullende bron met betrekking tot onderzoek naar geallieerde artilleriebeschietingen in de periode vanaf september 1944. Wanneer uit overige bronnen indicaties zijn aangetroffen dat het onderzoeksgebied in deze periode is geteisterd door geallieerde artilleriebeschietingen, dienen de War Diaries van desbetreffende geallieerde eenheden te worden geraadpleegd om specifieke informatie van deze beschietingen te verzamelen. The National Archives and Record Administration (NARA II) te College Park (VS) | Er dient aanvullend bronnenonderzoek plaats te vinden in het NARA wanneer er duidelijke indicaties zijn dat het onderzoeksgebied is getroffen door luchtaanvallen met afwerpmunitie uitgevoerd door de United States Army Air Force. Het onderzoek bevat daarbij in elk geval inzage van de collectie Mission Reports (World War II Combat Operations Reports 1941-1946, Record Group 18, MLR Number NM6 7A). Getuigenverklaringen | In overleg met de opdrachtgever wordt bepaald of getuigen worden gehoord mits mogelijk. Dit wordt gerapporteerd. Wanneer getuigen worden gehoord, dient een schriftelijke getuigenverklaring te worden opgesteld en getekend door de getuige en/of door een vertegenwoordiger van de opdrachtgever die bij het horen van de getuige aanwezig is.
De getuigenverklaring wordt opgenomen als bijlage bij het rapport.
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 50 van 68
Bijlage 6.
Overzicht geraadpleegd bronnenmateriaal
Literatuur Auteur:
Titel:
Plaats en datum:
Amersfoort, H., en P. Kamphuis
Mei 1940. De strijd op Nederlands grondgebied
Den Haag, 2005
Blankenstein, E.
Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939-1945)
Zeist, 2006
Blankenstein, E. van
Bruggen in Nederland 1940-1950, vernieling en herstel
Zutphen, 2009
Boiten, T., en R.J. Mackenzie
The Nachtjagd War Diaries: an operational history of the German night fighter force in the West, volume 1
Walton on Thames, 2008
Boiten, T., en R.J. Mackenzie
The Nachtjagd War Diaries: an operational history of the German night fighter force in the West, volume 2
Walton on Thames, 2008
Didden, J., en M. Swarts
Brabant bevrijd
Hulst, 1993
Didden, J., en M. Swarts
Autumn Gale/Herbst Sturm. Kampfgruppe Chill, Schwere Heeres Panzerjäger-Abteilung 559 and the German recovery in the autumn of 1944
Boxtel, 2013
Didden, J., en M. Swarts
Kampfgruppe Walther, and Panzerbrigade 107 a thorn in the side of Market Garden
Drunen, 2016
Driel, H. van
Bericht van de Tweede Wereldoorlog in Heeswijk, Dinther en Loosbroek
Veghel, 1994
Eversteijn, T.
Bombardementen, raketbeschietingen, neergekomen Vwapens en militaire vliegtuigverliezen in de periode 10 mei. 1940 – 5 mei 1945
z.p., 2011
Gent, L. van
October 1944 Den Bosch West bevochten en bevrijd
’s-Hertogenbosch, 2001
Grimm, P., E. van Loo en R. de Winter
Vliegvelden in oorlogstijd. Nederlandse vliegvelden tijdens bezetting en bevrijding 1940 – 1945
Boom, 2009
Heijden, H. van der
Spiegel van Heeswijk-Dinther en Loosbroek. Oorlog over Dinther
Heeswijk-Dinther, 1985
Hermens, A.
Voortijdige gliderlandingen in de Meijerij van 'sHertogenbosch. USA 907 GFA-Battalion 101 Airborne division. Market Garden, 19 september 1944
Bladel, 2015
Huurman, C.
Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd, 1939-1945
Eindhoven, 2001
Klep, C., en B. Schoenmaker
De bevrijding van Nederland 1944-1945, Oorlog op de flank
Den Haag, 1995
Korthals-Altes, A.
Luchtgevaar. Luchtaanvallen op Nederland 1940-1945
Amsterdam, 1984
Molenaar, F.J.
De luchtverdediging in de meidagen 1940
Den Haag, 1970
Nierstrasz, V.E.
De verdediging van Noord Limburg en Noord Brabant mei 1940. De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de wereldoorlog II, Hoofddeel III / Deel 2, onderdeel B
Den Haag, 1952
Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO)
Bulletin Air War 2003-2014
z.p., 2003-2014
Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO)
Verliesregister 1939-1945. Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog
z.p., 2008
Woensel, J. van
Vrij van explosieven. De geschiedenis van het EOCKL en zijn voorgangers, 1944-2004
Amsterdam, 2004
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 51 van 68 Zwanenburg, G.J.
En nooit was het stil... Kroniek van een luchtoorlog
Den Haag, 1990
Tabel 5: Literatuurlijst met relevante en standaardboeken.
Website: https://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/ www.bulletpicker.net www.delpher.nl www.dotkadata.nl www.echodelta.net www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ www.library.wur.nl www.nationalarchives.gov.uk www.ncap.org.uk www.nigelef.tripod.com www.oorlogsbronnen.nl www.ra39-45.co.uk www.royalartilleryunitsnetherlands1944-1945.com www.studiegroepluchtoorlog.nl/verliesregister www.topotijdreis.nl www.vergeltungswaffen.nl Tabel 6: Overzicht met geraadpleegde websites.
Gemeentelijke en Provinciale archieven | Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) Het Brabants Historisch Informatie Centrum te ’s-Hertogenbosch is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. 7602 Gemeentebestuur Dinther, 1924-1968 Inventarisnr.:
Beschrijving:
59
Oorlogsschade gemeentelijke eigendommen: drie stenen boogbruggen over de Leijgraaf (op 10 mei 1940 door Ned. militairen tot springen gebracht); in weg Dinther-Vorstenbosch, in weg DintherLoosbroek en in Koffiestraat; burgemeesterswoning aan Hoofdstraat A 30; r.k. jongensschool in Loosbroek, meisjesschool aan Kerkplein A 61; r.k. jongensschool A 145 te Dinther, 1944-1951
171
Div. bescheiden van alg. aard inzake wederopbouw, 1949-1954
60
Oorlogsschade gemeentelijke eigendommen; herstel aan wegen en fietspaden; brandweerauto; bruggen; bewaarschool; gemeentehuis; veldwachterswoning, 1944-1955
196
Inlevering van vuurwapens en munitie t.g.v. oorlogsomstandigheden, 1940-1950
214
Registers (5) van de nummers der huizen, c. 1950
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 52 van 68 218
Staten van vernummering van oude naar nieuwe adressen, c. 1960
244
Oorlogsgraven. Gesneuvelde militairen en burgers, 1946-1953
291
Vervoer ontplofbare stoffen opgave aanwezige munitie, 1947-1968
328
Herstel wegen, vernield door oorlogsgeweld, 1945-1949
342
Herbouw en herstel van werken (wederopbouw): verzameldossier, 1941-1953
450
Inkwartiering krijgsvolk; Duitsers en geallieerden; opgaven, declaraties , inkwartieringslijsten, 19401949
462
Plundering, sabotage, 1944-1945
469
Correspondentie over diverse aangiften. Oorlogsschade als gevolg van bommen, gevechtshandelingen, neergestorte vliegtuigen e.d., 1943
488
Luchtbescherming; benoeming en ontslag personeel, taken, instructies en richtlijnen, inspectie, 19391944
489
Luchtbescherming; bezoldiging, declaraties, toelagen, verzekering, opleiding, 1935-1943
498
Werkstaten voor de wederopbouw, 1944-1945
499
Wederopbouw herstel en schade, 1940-1948
500
Wederopbouw herstel en schade, 1944-1950
517
Declaraties oorlogsschade, 1942
627
Bureau roerende goederen van vijanden en landverraders, 1945-1946
629
Herbouw en herstel door oorlogsgeweld vernielde woningen A - H (op naam aanvrager) , 1945-1950
788
Herbouw en herstel door oorlogsgeweld vernielde woningen I - Z (op naam aanvrager) , 1945-1950
789
Register van uitbetaalde bedragen voor herstel of herbouw van door oorlogsschade getroffen onroerend goed, 1946-1953
Tabel 7: Geraadpleegde archiefstukken uit het archief van het Gemeentebestuur Dinther, 1924-1968.
127 Militair Gezag in Brabant Inventarisnr.:
Beschrijving:
211
Rapporten over in januari-maart 1945 in Noord-Brabant neergekomen vliegende bommen V1 en V2, 1945
216
Opruimen mijnen, 1944-1945
307
Mijnen en andere explosieven, 1944-1945
District Militaire Commisaris in ‘s-Hertogenbosch 448
Weekrapporten DMC en secties commissariaat, 1945
459
Politionele aangelegenheden, 1944-1945
460
Brandweer en luchtbescherming
461
Opruimen mijnen en opgaven neergekomen V1's en V2's, 1945
776
Ingekomen en uitgaande geheime stukken, met inhoudsopgave, 1944 - 1945
Tabel 8: Geraadpleegde archiefstukken uit het archief van het Militair Gezag in Noord-Brabant.
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 53 van 68
1085 Commissaris van de Koningin CdK in Noord-Brabant, 1920-1969 Inventarisnr.:
Beschrijving:
366
Bezoeken aan pas bevrijde gemeenten
367
Rapporten burgemeester aan CdK
418
Militaire versterkingen in Noord-Brabant
431
Verslagen van Cdk over oorlogsgebeurtenissen
443
Schade en plunderingen geallieerde militairen
Tabel 9: Geraadpleegde archiefstukken uit het archief van de Commissaris van de Koningin van Noord-Brabant.
1148 Provinciaal Bestuur Noord-Brabant, 1920-1949 Inventarisnr.:
Beschrijving:
674
Circulaires over herstel schade aan dijken en waterkeringen, 1926-1946
901
Oorlogsschade aan wegen, bruggen enz en overleg over schadeloosstelling met commissariaat voor Oorlogsschaden, 1940-1950
Tabel 10: Geraadpleegde archiefstukken uit het archief van het Provinciaal bestuur van Noord-Brabant.
Nationale archieven | Nationaal Archief (NA) te Den Haag Het Nationaal Archief (NA) te Den Haag is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. 2.04.53.15 Inspectie Bescherming Bevolking Luchtaanvallen Inventarisnr.: 19-47
69-79
Beschrijving: Ingekomen en minuten van uitgegane brieven en aan diverse overheidsinstellingen, 1940-1941 -
-
Meldingen en processen-verbaal ontvangen van gemeenten over Geallieerde luchtactiviteiten, 19401941 -
-
Tabel 11: Geraadpleegde archiefstukken uit Inspectie Bescherming Bevolking Luchtaanvallen.
2.04.110 Archief Korps Hulpverleningsdienst van het Ministerie Binnenlandse Zaken, 1945-1974 Inventarisnr.:
Beschrijving: Registers met krantenknipsels inzake explosieven, 1945-1959
20-22
20
z.d.
21
1945-1947
22
1957-1959
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 54 van 68 27
Registers met krantenknipsels inzake ongevallen met oorlogstuig, 1965-1970
28
Verzameling krantenknipsels inzake de Hulpverleningsdienst, 1947-1970
47
Bewaken van munitiedumps, 1947
49
Stukken betreffende onderzoeken naar explosieven die in handen van burgers zijn gekomen, 19471960
Tabel 12: Algemene archiefstukken betreffende de vondst van explosieven.
2.13.25 Archief van het Militair Gezag, (1939) 1943-1946 (1956) Inventarisnr.:
Beschrijving:
1542
Rapporten en verslagen [4.04.00, 4.19.00], 1944-1945
1563
Rapporten betreffende bom- en granaatinslagen en de organisatie van Luchtbeschermingsdiensten in gemeenten in Zeeland, Noord-Brabant en Limburg
1567
Stukken betreffende opsporing en ruiming van mijnen en andere explosieven [4.75.00], 1944-1945
1568
Rapporten van de Censuurdienst van de Sectie PTT inzake brieven waarin melding gemaakt wordt van bombardementen, afschriften [4.06.00], 1944-1945
2809
Stukken betreffende de organisatie van de mijnopruimingsdienst en het opsporen en ruimen van mijnen die de uitvoering van bepaalde openbare werken verhinderen, 1945
Tabel 13: Berichtgeving van het nationaal Militair Gezag.
2.13.71 Archieven van het Ministerie van Defensie te Londen 1940-1941 – Ministerie van Oorlog te Londen [19411945]; Departement van Oorlog: Bureau Londen [1945-1947], (1933) 1940-1947 (1974) Inventarisnr.:
Beschrijving:
368
Stukken betreffende luchtbombardementen in Nederland, 1941, 1944-1945
477
Stukken betreffende dodelijke vliegtuigongevallen, de vermissing van en de bevrijding van krijgsgevangen piloten. 1941-1945
576
Stukken betreffende luchtaanvallen op en inundaties van Nederland. 1940-1943
577
Stukken betreffende luchtaanvallen op en inundaties van Nederland, 1944-1945
1787
Stukken betreffende bombardementen en beschietingen, voornamelijk van en op Nederland. 19411945
1788
Rapporten betreffende verdedigingsstelsels Nederland, 1941-1944
2065
Provincie Noord-Brabant, 1942-1945
2259
Stukken betreffende de oorlogsschade in Nederland
2276
Stukken betreffende plattegronden en werktekeningen van bunkers
2282
Stukken betreffende gegevens inzake Duitse troepensterkte en troepenverplaatsingen
2294
Stukken betreffende de opstelling, lancering en waarneming van V-1 en V-2 raketten. 1943-1945
2298
Stukken betreffende gegevens van kazernes, legerplaatsen en kampementen in Nederland, 1944
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 55 van 68 2309
Stukken betreffende de locatie van munitiedepots in Nederland, 1944-1945
Tabel 14: Berichtgeving van het Ministerie van Oorlog.
2.13.137 Inventaris van de archieven van de Ordedienst en de Binnenlandse Strijdkrachten, en Afwikkelingsbureau, 1941-1956 Inventarisnr.:
Beschrijving:
213
Inzake militaire objecten: versterkingen, opslagplaatsen van munitie, springstof en benzine, 1944-1945
221
Inzake mijnen, 1944-1945
342
Operatie- en topografische kaarten, c. 1944
Tabel 15: Geraadpleegde archiefstukken uit de archieven van de Ordedienst en de Binnenlandse Strijdkrachten..
2.13.210 Ministerie van Defensie: Commissie van Proefneming Inventarisnr.:
Beschrijving:
23
Staten houdende opgaven van plaatsen waar mogelijk onontplofte projectielen zijn gevonden, die wel of niet geruimd zijn, 1940 Ingekomen en minuten van uitgaande stukken inzake aanvragen tot het ruimen van onontplofte (water)mijnen en personeelsaangelegenheden, 1940-1941
25-26
25
1940
26
1941
Tabel 16: Geraadpleegde archiefstukken uit de Commissie van Proefneming.
Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) te Den Haag Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) te Den Haag is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. Voor het onderzoek heeft een controle plaatsgevonden op de site www.archieven.nl naar mogelijk relevante documenten. Er zijn geen aanvullende bruikbare archiefstukken op de site gevonden voor deze bureaustudie. Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) te Amsterdam Het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) te Amsterdam is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. 077 Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS-und Polizeiführer Nord-West) Inventarisnr.:
Beschrijving:
1328
Dagberichten van de Befehlshaber der Ordnungspolizei Den Haag betreffende vijandelijke luchtaanvallen, 1940-1941
1332
Stukken betreffende vijandelijke luchtaanvallen, landingen van vijandelijke vliegeniers, het vinden van versperringsballons, het werpen van springstoffen en het gebruik van sabotagematerialen, 1940-1943
1759
Berichtgevingen betreffende neergekomen vliegtuigen, 1943
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 56 van 68 Tabel 17: Berichtgeving richting de Generalkommissariat.
216k Departement van Justitie Inventarisnr.:
Beschrijving:
150
Circulaires inzake de beschadiging van Duitse verkeersborden, het dansverbod en de melding van bominslagen en andere oorlogshandelingen, 25 september - 24 december 1940
180
Hoofdinspectie LBD: Rapporten van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politiekorpsen en de Marechaussee inzake het geven van het sein luchtalarm, het neerstorten van vliegtuigen en vliegtuigonderdelen en de vondst van niet-ontplofte explosieven, 23 juni 1943 - 28 april 1944 Hoofdinspectie LBD: Processen-verbaal van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politie en Marechaussee met betrekking tot vijandelijke vliegtuigen, bomaanvallen en ontploffingen in verschillende gemeenten
181-185
186
181
Aalsmeer-Apeldoorn
182
Arcen-Arnhem
183
Baarn-Burgh
184
Capelle a/d IJssel-Dwingeloo
185
Echt-Zwolle
Hoofdinspectie LBD: Meldingen van verschillende gemeenten betreffende ongevallen, beschietingen, bombardementen en het afwerpen van (lege) benzinetanks door vliegtuigen
Tabel 18: Archiefstukken van de hoofdinspectie luchtbeschermingsdienst.
Semi-statische archiefdiensten Ministerie van Defensie te Den Haag Het Semi-statische archiefdiensten Ministerie van Defensie te Den Haag is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. Collectie van de Mijn- en Munitieopruimingsdienst MMOD, 1945-1947 Doos nr.:
Beschrijving:
Doos 43
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 43 A t/m B
Doos 44
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 44 B t/m E
Doos 45
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 45 E t/m G
Doos 46
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 46 G t/m H
Doos 47
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 47 H t/m K
Doos 48
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 48 K t/m L
Doos 49
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 49 M t/m N
Doos 50
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 50 N t/m O
Doos 51
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 51 P t/m S
Doos 52
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 52 S t/m U
Doos 53
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 53 V t/m W
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 57 van 68 Doos 54
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 54 W
Doos 55
Ruimingsrapporten correspondentie en plattegronden Gemeenten A t/m Z – doos 55 W t/m Z
Tabel 19: Ruimingsgegevens per gemeente.
Internationale archieven | Bundesarchiv-Militärarchiv (BAMA) te Freiburg Het Bundesarchiv-Militärarchiv (BAMA) te Freiburg is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. RL 2-II Generalstab der Luftwaffe/Luftwaffenführungsstab Inventarisnr.:
Beschrijving:
205
Nr. 248 – nr. 258, 10 mei 1940 – 21 mei 1940
206
Nr. 259 – nr. 264, 22 mei 1940 – 26 mei 1940
207
Nr. 265 – nr. 270, 26 mei 1940 – 2 juni 1940
208
Nr. 271 – nr. 276, 3 juni 1940 – 8 juni 1940
209
Nr. 277 – nr. 282, 9 juni 1940 – 14 juni 1940
210
Nr. 283 – nr. 290, 15 juni 1940 – 22 juni 1940
211
Nr. 292 – nr. 298, 23 juni 1940 – 30 juni 1940
212
Nr. 305 – nr. 317, 6 juni 1940 – 19 juli 1940
213
Nr. 319 – nr. 330, 20 juli 1940 – 1 augustus 1940
214
Nr. 375 – nr. 382, 15 september 1940 – 22 september 1940
215
Nr. 383 – nr. 391, 23 september 1940 – 1 oktober 1940
216
Nr. 393 – nr. 403, 3 oktober 1940 – 13 oktober 1940
217
Nr. 404 – nr. 414, 14 oktober 1940 – 24 oktober 1940
218
Nr. 415 – nr. 425, 25 oktober 1940 – 4 november 1940
219
Nr. 426 – nr. 434, 5 november 1940 – 13 november 1940
220
Nr. 435 – nr. 440, 14 november 1940 – 19 november 1940
221
Nr. 441 – nr. 447, 20 november 1940 – 26 november 1940
222
Nr. 448 – nr. 454, 27 november 1940 – 3 december 1940
223
Nr. 455 – nr. 463, 4 december 1940 – 12 december 1940
224
Nr. 464 – nr. 471, 13 december 1940 – 21 december 1940
225
Nr. 472 – nr. 479, 22 december 1940 – 31 december 1940
226
Nr. 480 – nr. 488, 1 januari 1941 – 9 januari 1941
227
Nr. 489 – nr. 497, 10 januari 1941 – 18 januari 1941
228
Nr. 498 – nr. 510, 19 januari 1941 – 31 januari 1941
229
Nr. 511 – nr. 519, 1 februari 1941 – 9 februari 1941
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 58 van 68 RL 2-II Generalstab der Luftwaffe/Luftwaffenführungsstab Inventarisnr.:
Beschrijving:
230
Nr. 520 – nr. 528, 10 februari 1941 – 18 februari 1941
231
Nr. 529 – nr. 538, 19 februari 1941 – 28 februari 1941
232
Nr. 539 – nr. 546, 1 maart 1941 – 8 maart 1941
233
Nr. 547 – nr. 554, 9 maart 1941 – 16 maart 1941
234
Nr. 555 – nr. 559, 17 maart 1941 – 21 maart 1941
235
Nr. 560 – nr. 562, 22 maart 1941 – 24 maart 1941
236
Nr. 563 – nr. 569, 25 maart 1941 – 31 maart 1941
237
Nr. 570 – nr. 575, 1 april 1941 – 6 april 1941
238
Nr. 577 – nr. 583, 8 april 1941 – 14 april 1941
239
Nr. 584 – nr. 591, 15 april 1941 – 22 april 1941
240
Nr. 592 – nr. 599, 23 april 1941 – 30 april 1941
241
Nr. 600 – nr. 605, 1 mei 1941 – 6 mei 1941
242
Nr. 606 – nr. 613, 7 mei 1941 – 14 mei 1941
243
Nr. 614 – nr. 625, 15 mei 1941 – 26 mei 1941
244
Nr. 626 – nr. 637, 27 mei 1941 – 7 juni 1941
245
Nr. 638 – nr. 645, 8 juni 1941 – 15 juni 1941
246
Nr. 646 – nr. 655, 16 juni 1941 – 25 juni 1941
247
Nr. 656 – nr. 660, 26 juni 1941 – 30 juni 1941
248
Nr. 661 – nr. 666, 1 juli 1941 – 6 juli 1941
249
Nr. 667 – nr. 672, 7 juli 1941 – 12 juli 1941
250
Nr. 673 – nr. 678, 13 juli 1941 – 18 juli 1941
251
Nr. 679 – nr. 684, 19 juli 1941 – 24 juli 1941
252
Nr. 685 – nr. 691, 25 juli 1941 – 31 juli 1941
253
Nr. 692 – nr. 700, 1 augustus 1941 – 9 augustus 1941
254
Nr. 701 – nr. 707, 10 augustus 1941 – 16 augustus 1941
255
Nr. 708 – nr. 713, 17 augustus 1941 – 22 augustus 1941
256
Nr. 714 – nr. 719, 23 augustus 1941 – 28 augustus 1941
257
Nr. 720 – nr. 725, 29 augustus 1941 – 3 september 1941
258
Nr. 726 – nr. 730, 4 september 1941 – 8 september 1941
259
Nr. 731 – nr. 736, 9 september 1941 – 14 september 1941
260
Nr. 737 – nr. 742, 15 september 1941 – 20 september 1941
261
Nr. 743 – nr. 748, 21 september 1941 – 26 september 1941
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 59 van 68 RL 2-II Generalstab der Luftwaffe/Luftwaffenführungsstab Inventarisnr.:
Beschrijving:
262
Nr. 749 – nr. 754, 27 september 1941 – 2 oktober 1941
263
Nr. 755 – nr. 760, 3 oktober 1941 – 9 oktober 1941
264
Nr. 761 – nr. 765, 10 oktober 1941 – 14 oktober 1941
265
Nr. 766 – nr. 769, 15 oktober 1941 – 18 oktober 1941
266
Nr. 770 – nr. 774, 19 oktober 1941 – 23 oktober 1941
267
Nr. 775 – nr. 778, 24 oktober 1941 – 28 oktober 1941
268
Nr. 779 – nr. 785, 28 oktober 1941 – 3 november 1941
269
Nr. 786 – nr. 791, 4 november 1941 – 9 november 1941
Tabel 20: Geraadpleegde Lageberichte.
RM-7 Seekriegsleitung der Kriegsmarine Inventarisnr.:
Beschrijving:
344
1-14 augustus 1940
345
15-23 augustus 1940
346
24-31 augustus 1940
347
1-8 september 1940
348
9-21 september 1940
349
22-30 september 1940
350
1-10 oktober 1940
351
11-20 oktober 1940
352
21-31 oktober 1940
353
1-10 november 1940
Tabel 21: Geraadpleegde Lageberichte uit de Kriegsmarine.
The National Archives (TNA) te Londen The National Archives (TNA) te Londen is door Bodac B.V. voor dit vooronderzoek niet fysiek bezocht. Bodac B.V. heeft gebruik gemaakt van haar persoonlijke database met eerder gemaakte foto’s om de documenten te controleren op relevante indicaties. AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (Air), and 2nd Tactical Air Force: Registered Files and Reports Inventarisnr.:
Beschrijving:
714
2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: July-August 1944
715
2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Sept.-Oct.1944
716
2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Nov.-Dec. 1944
www.bodac.nl Historisch vooronderzoek OO - Heeswijk-Dinther Hommelsedijk
Pagina 60 van 68 717
2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Jan.-Feb. 1945
718
2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: March-May 1945
Tabel 22: Dagelijkse berichtgeving van de Second Tactical Air Force..
WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West-Europe (British Element): War Dia-ries, Second World War Inventarisnr.:
Beschrijving:
446
R.A. (7th Armoured Division), Apr., Aug. - Sept. 1944
447
R.A. (7th Armoured Division), Oct. - Dec.
844
11th Hussars (Prince Albert's Own) Cavalry Regiment, June - Dec. 1944
968
6th Field Regiment (Royal Artillery), Oct. - Dec. 1944
1012
5th Regiment Royal Horse Artillery, Jan. - Apr. Dec. 1944
1014
5th Regiment Royal Horse Artillery, 'G' Battery. Also includes information on 'CC' Battery (1 May 1944 31 May., Jan. - Nov. 1944
1039
53rd (Heavy) Regiment (Royal Artillery), Oct. 1944
1056
59th Medium Regiment (Royal Artillery), Jan. - Dec. 1944