Rapport Doorwerkingsonderzoek 2018-2022

We verwachten ook gebruik te kunnen maken van resultaten van de raadswerkgroep ‘democratische kwaliteit’. Nawoord rekenkamercommissie Naar aanleiding van de opmerkingen onder het kopje ‘regievoering en kaderstelling’ merken wij op dat er in onze manier van denken geen tegenstelling is tussen co-creatie en regievoering. Sterker nog, co-creatie vraagt naar onze mening een sterke(re) regie op het proces om te zorgen dat ieders rol helder is en dat er voorwaarden gecreëerd worden om de samenwerking optimaal te laten verlopen. Daar zou ook een zekere mate van kaderstelling aan bij kunnen dragen die overigens niet alleen financieel hoeft te zijn. Met betrekking tot de opmerkingen van het college over het impliciet en expliciet bekend zijn van de Notitie beleidsuitgangspunten Gemeenschapshuizen in Bernheze uit 2000 merken wij op dat veel onduidelijkheid weggenomen had kunnen worden als deze nota expliciet onderdeel had uitgemaakt van de geformuleerde randvoorwaarden, zeker waar wij ook vastgesteld hebben dat veel van de wel genoemde randvoorwaarden eigenlijk geen randvoorwaarden maar uitgangspunten waren. Naar aanleiding van de reactie op onze aanbevelingen merken wij nog het volgende op.

• Over de eerste aanbeveling (herzien nota gemeenschapshuizen) Wij vinden de reactie van het college op dit onderdeel wel erg beknopt en zien die dan ook als een afwijzing van onze aanbeveling om hier indringender naar te kijken. Bij ons is gedurende het onderzoek het beeld ontstaan dat de positie van de kern Heesch ‘meer’ anders is dan ‘iets’ anders. • De overige drie aanbevelingen: Het college geeft in verschillende bewoordingen aan de door ons aanbevolen verbeteringen op te willen pakken. Het gaat daarbij over systeemverbetering: hoe pakken we complexe projecten beter aan en hoe optimaliseren we de rolverdeling collegeraad bij dit soort projecten.

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 22

Raadsvoorstel De raad van de gemeente Bernheze besluit, op basis van het bijbehorende voorstel van de rekenkamercommissie Bernheze van 30 september 2021: 1. In te stemmen met de conclusies en aanbevelingen uit het rapport. 2. Het college te verzoeken om binnen 3 maanden een notitie aan de commissie B&S voor te leggen over de al dan niet gewenste aanpassing van de Notitie beleidsuitgangspunten Gemeenschapshuizen in Bernheze uit 2000. 3. Het college te verzoeken om binnen twee maanden concreet aan te geven hoe en wanneer de drie overige aanbevelingen worden uitgevoerd en hoe de raad daarbij betrokken wordt. Bij de raadsbehandeling is een amendement ingediend door De fractie SP en Lokaal. Het amendement wordt unaniem aangenomen. Het geamendeerde voorstel wordt unaniem aangenomen. Raadsbesluit De raad besluit, gelet op het aangenomen amendement: 1. In te stemmen met de conclusies en aanbevelingen uit het rapport. 2. Het college opdracht te geven om een extern bureau onderzoek te laten doen naar de wenselijkheid van het aanpassen van de notitie gemeenschapshuizen uit 2000 en de resultaten van dit onderzoek binnen zes maanden in een notitie ter informatie aan de commissie Bestuur en Strategie terug te koppelen. 3. Het college te verzoeken om binnen zes maanden concreet aan te geven hoe en wanneer de drie overige aanbevelingen worden uitgevoerd en hoe de raad daarbij betrokken wordt.

Bevindingen doorwerkingsonderzoek 2018 -2022 Ten aanzien van aanbeveling 1 stelt de RKC vast dat er snel gestart is met de vraag of het noodzakelijk is om de Notitie beleidsuitgangspunten gemeenschapshuizen te herijken. De belangrijkste resultaten zijn gepresenteerd in een NTI. Het college heeft het initiatief genomen die op advies van het college is geagendeerd voor bespreking in de commissie BS. Tijdens de bespreking waren de meeste partijen het erover eens dat een herijking wenselijk is. Daarom is een Plan van Aanpak gemaakt om de daadwerkelijke herijking uit te gaan voeren. Stap 1 is al uitgevoerd, de rest loopt nog. Inmiddels is het proces verdergegaan met het Projectplan Vervolg herijking gemeenschapshuizenbeleid dat in oktober 2022 met het college besproken is. Aansluitend is werk gemaakt van het organiseren van een werksessie met de raad (commissies MZ en BS).begin 2023. Opvolging aanbeveling 2-4: In een aparte Nti heeft het college aangegeven hoe met deze meer op proces en projectaanpak gerichte aanbevelingen worden opgepakt. Deze Nti heeft ook zijn vertaling gekregen in het directieplan in januari 2023. Eindoordeel Alhoewel het totale proces van de herijking van het beleid voor de gemeenschapshuizen nog niet is afgerond is de RKC toch positief over de voortvarende aanpak van college en raad om tot een herijking te komen. Dat was ook het doel van de RKC.

De uiteindelijk te maken keuze zijn het resultaat van dat proces. En ten aanzien van de aanbevelingen die tot een structurering en daarmee een verbetering van het werken in onder meer projecten is de RKC ook van mening dat dit goed wordt opgepakt. Uiteraard wil de RKC over enige tijd de resultaten zien om te kunnen beoordelen in hoeverre de beoogde

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 23

verbeteringen ook daadwerkelijk resultaat hebben. Overigens ziet de RKC hier een duidelijk relatie met de werkzaamheden van de werkgroep ‘Verbetering democratische kwaliteit’. Immers heldere en doelgerichte advisering kan een bijdrage zijn aan het versterken van de kaderstellende rol en vervolgens de controlerende rol.

3.8. Burgerparticipatie (2021) Datum raadsbehandeling 25 juni 2020 Onze aanbevelingen: ➢ Maak helder waar Bernheze staat als het om overheids- en burgerparticipatie gaat. Dit betekent oppoetsen en waar nodig aanpassen van de Visie op Burgerparticipatie en de bijbehorende verordening. Maak daarin als raad duidelijk in welke situaties u welke (beslis)ruimte toestaat en hoe de besluitvorming hierover moet gaan. ➢ Formuleer het nieuwe beleid met in achtname van de uitgangspunten van de komende Omgevingswet waarin participatie en draagvlak centrale begrippen zijn. ➢ Specificeer zoveel mogelijk per soort project en neem dan de aanbevelingen in acht die in paragraaf 1.5. bij drie casussen zijn opgenomen. ➢ Investeer in regie, ondersteuning en kennisopbouw. Als er na weging van prioriteiten geen ruimte is voor extra formatie, benoem dan een klein kernteam uit de bestaande organisatie dat voor een deel van de tijd deze functie op zich neemt. ➢ Maak in de organisatie duidelijk ‘hoe wij het in Bernheze doen’ en stuur daar op. Dat hoeft geen dirigisme te zijn maar wel iets meer dan een handreiking: uitgangspunten die voor iedereen gelden zoals: bij projecten van betekenis altijd een plan van aanpak waarin het participatieplan is opgenomen door het college laten vaststellen.

En draag altijd zorg voor een evaluatie achteraf waarbij ook de participanten om hun mening gevraagd worden zodat niet alleen de effectiviteit van de participatieprocessen bepaald kan worden maar er ook kennis opgebouwd wordt en de verschillende projectleiders van elkaar kunnen leren. Collegereactie De hoofdlijn is dat het college geen aanleiding ziet om het beleid aan te passen cq te actualiseren. In 2019 heeft het college besloten het beleid op burgerparticipatie met meer aandacht uit te voeren. Het beleid, zo geeft het college aan, komt grotendeels overeen met de principes waarnaar de rekenkamercommissie in haar rapport naar verwijst. In de analyse van ‘Terug naar de Kern’ is ook al gesignaleerd dat de invulling van participatie veel beter kan en dat wordt nu door het onderzoek van de rekenkamercommissie bevestigd. Nawoord rekenkamercommissie In het nawoord hebben wij aangegeven toch wel teleurgesteld te zijn in de reactie van het college. Op de meeste van onze aanbevelingen wordt niet concreet ingegaan en de ene aanbeveling waar het college wel concreet op reageert (‘aanpassing cq actualisering van het beleid’) wordt niet overgenomen. De overheersende toon in de reactie van het college is dat verbeteren gezien wordt als een continue proces waarbij iedere keer opnieuw afwegingen worden gemaakt.

Daarnaast worden enkele voorbeelden genoemd zoals de aandacht voor participatie in het concernplan en de (inmiddels afgeronde) communicatievisie.

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 24

Op ons verzoek heeft na het verschijnen van de bestuurlijke reactie een gesprek plaatsgevonden tussen het college en de rekenkamercommissie waarin wij onze teleurstelling hebben kunnen toelichten en daarbij hebben wij ook wel begrip bespeurd bij het college. Desalniettemin hebben wij voor de duidelijkheid in het raadsvoorstel twee nieuwe aanbevelingen opgenomen. 1. Het college te verzoeken gelet op de aanbevelingen een aanpassing cq actualisatie van het participatiebeleid (en evt. ook de bijbehorende verordening) op te stellen en ter vaststelling aan de raad voor te leggen. 2. Het college te verzoeken daarbij aan te geven hoe de rol van de raad wordt gezien, hoe sturing en coördinatie van de uitvoeringspraktijk plaatsvindt en op welke wijze door evaluatie van participatieprocessen de kwaliteit bewaakt en verbeterd wordt. Raadsbesluit De gemeenteraad heeft op 6 juli 2021 zowel onze oorspronkelijke als de toegevoegde aanbevelingen overgenomen. Bevindingen doorwerkingsonderzoek 2018 -2022 Het college is na het raadsbesluit aan de slag gegaan met het opstellen van een nieuwe visie op burgerparticipatie. Deze is in maart 2022 door de gemeenteraad vastgesteld.

Er is in deze visie aandacht besteed aan alle punten waarvan wij geconcludeerd hadden dat daar verbetering noodzakelijk was: regie, kennisopbouw en ondersteuning; faciliteren en borgen van participatie in interne werkprocessen; de rol van de raad. Voor de concrete onderwerpen van onderzoek Adaptief wegbeheer, Graafsebaan en Schaapsdijk fase 2 is aangegeven welke concrete verbeteringen in de participatie vorm gaan krijgen. De uitwerking van de visie is inmiddels ook ter hand genomen. Zo wordt er op dit moment gewerkt wordt aan een stroomdiagram voor het betrekken van inwoners (wanneer betrekken we op welke manier onze inwoners?) Daarnaast is er inmiddels een ronde tafel inwonersinitiatieven ingesteld: een overleg van beleidsmedewerkers uit het ruimtelijk én het sociale domein, die er in gezamenlijkheid voor moeten zorgen dat initiatieven in principe altijd ergens landen. Het Platform Samen Bernheze is uitgebreid met projecten, denk aan Laadpalen en we zijn nu bezig met gebiedsvisie Hooge Vorssel. Participatie wordt ingebed binnen de eigen organisatie. Dat betekent met name dat de eigen medewerkers leren om op de juiste manier en op de juiste momenten de afstemming met inwoners en belangenorganisaties te zoeken. Geraadpleegde documenten - raadsvoorstel vaststellen actualisatie participatievisie Samen Bernheze participatievisie Samen Bernheze. - Communicatievisie 2021-2023.

- Handreiking participatie gemeente Bernheze bij aanvragen Omgevingsvergunning. - Team communicatie (presentatie);Teamplan (2023). Geïnterviewde personen Roel van Rijswijk Eindoordeel De rekenkamercommissie is van oordeel dat met de actualisatie van de participatievisie op een goede manier opvolging is gegeven aan onze aanbevelingen.

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 25

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 26

3.9. Toezicht & Handhaving OOV (2021) Datum raadsbehandeling 27-5 2021 Onze aanbevelingen: 1. Het college te verzoeken de documenten over OOV en Toezicht & Handhaving op OOV meer in samenhang aan te bieden en in bespreking te brengen. Denkbaar is dat er in de commissie Bestuur en Strategie of voor de hele raad een jaarlijkse ‘veiligheidsavond’ komt, waarin de volgende documenten ter bespreking staan: evaluatie en jaarplan VTH voor het onderdeel OOV, de eventuele actualisatie van het veiligheidsprogramma. Tijdens die avond wordt door politie en OM een toelichting gegeven op het veiligheidsbeeld. 2. Vraag het college de volgende beleidsplannen VTH ter vaststelling voorgelegd te krijgen en niet alleen maar ter kennisname. Naar onze mening past dat bij de kaderstellende rol van de raad en het biedt de raad daarmee ook een beter aanknopingspunt voor een inhoudelijk debat. Aanbevelingen voor het college 3. a. Implementeer per 2021 een overzichtelijk registratiesysteem, zodat de informatie over de inzet van instrumenten ook daadwerkelijk als sturingsinformatie gebruikt kan worden. b. Benoem in de rapportages aan de raad ook de verklaringen voor afwijkingen van de begrote inzet. 4. a. Verbeter de samenhang tussen beleid en praktijk. Op sturingsniveau gaat het hierboven genoemde registreren daarbij helpen. b.

Ten aanzien van de planvorming is ook nodig dat er een periodiek overleg komt tussen de stellers van beleidsstukken en uitvoeringsplannen enerzijds en de mensen die in de dagelijkse praktijk met toezicht en handhaving bezig zijn anderzijds. 5. Blijf investeren in de samenwerking met de politie. Dat de contacten tussen een gemeente en de politie goed zijn, is niet in alle onderzochte gemeenten een gegeven. Koester dan ook deze samenwerking die er is. Dit is des te meer van belang omdat de rol van de politie (landelijk) veranderd. 6. Breng in kaart op welke terreinen het bestuurlijk instrumentarium vaker of beter ingezet kan worden en rapporteer hierover in het eerstvolgende uitvoeringsprogramma aan de raad.

Collegereactie 1. Het college is in zijn bestuurlijke reactie uitvoerig op de bovenstaande conclusies en aanbevelingen ingegaan. Het college geeft aan zich in algemene zin te herkennen in het geschetste beeld en dat het rapport aanknopingspunten biedt om beleid en uitvoering van OOV beter met elkaar te verbinden en te monitoren. Het college reageert ook op de aanbevelingen aan de raad. Aangegeven wordt dat men zich kan vinden in aanbeveling 1. Dit betekent dat het onderdeel Toezicht en Handhaving OOV wordt toegevoegd aan de jaarlijkse ‘veiligheidsavond’. 2. In aanbeveling 2 herkent het college zich niet. Het college geeft aan dat het de wettelijke taak van het college om dit beleidsplan vast te stellen.

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 27

Nawoord rekenkamercommissie Wij vinden het plezierig om te vernemen dat het college zich in algemene zin herkent in het geschetste beeld en dat ons rapport aanknopingspunten biedt om beleid en uitvoering beter met elkaar te verbinden en te monitoren. Uit de reactie van het college op de hoofdvraag leiden wij af dat de kernconclusies 2, 3 en 4 (die betrekking hebben op het college en de organisatie) gedeeld worden. Met betrekking tot de aanbevelingen juichen wij toe dat u voornemens bent om het onderwerp handhaving toe te voegen aan de jaarlijkse themabijeenkomst over veiligheid. Wij vinden het jammer dat het college niet voornemens is om het beleidsplan VTH ter vaststelling aan de raad voor te leggen. Als wij kiezen voor ‘ter goedkeuring’ in plaats van ‘ter vaststelling’ is er naar onze mening geen wettelijk beletsel en is er toch een goede formule om het inhoudelijke debat te kunnen voeren. Om te voorkomen dat dit een ‘issue’ blijft, passen wij via de aanbiedingsbrief en het ontwerpbesluit onze aanbeveling als volgt aan: • Vraag het college de volgende beleidsplannen VTH ter goedkeuring voorgelegd te krijgen en niet alleen maar ter kennisname. Naar onze mening past dat bij de kaderstellende rol van de raad en het biedt de raad daarmee ook een beter aanknopingspunt voor een inhoudelijk debat.

(Een alternatieve mogelijkheid is dat de raad het college verzoekt om voorafgaand aan de vaststelling de gekozen beleidsuitgangspunten om advies voor te leggen aan de commissies B&S en RZ.). Raadsbesluit Met betrekking tot aanbeveling 2 besluit de raad op basis van de suggestie van de burgemeester zoals gedaan in de commissie B&S ‘het college te verzoeken om het beleidsplan VTH ter oriënterende bespreking voor te leggen aan de commissies B&S en RZ’. De overige aanbevelingen worden unaniem overgenomen. Bevindingen doorwerkingsonderzoek 2018 -2022 Aanbeveling 1 is gedeeltelijk opgevolgd: Op 14-2-2022 is er voor de raad een veiligheidsavond georganiseerd zoals bedoeld in de aanbeveling. De beleidscycli van VTH en IV lopen niet synchroon zodat de bespreking niet in samenhang plaats kan vinden. Aanbeveling 2 is na bespreking in de cie B&S gewijzigd aan de raad voorgelegd en is dus in zijn oorspronkelijke versie niet overgenomen en derhalve ook niet opgevolgd. Het eerstvolgende beleidsplan VTH zal ter oriënterende bespreking aan de commissies B&S en RZ worden voorgelegd. Dit besluit zal op deze manier opgevolgd worden. Aanbeveling 3a is deels opgevolgd: In 2022 is een nieuw zaaksysteem (Djuma) aangeschaft en geïmplementeerd. Voor OOV is (nog) geen registratiesysteem aangeschaft.

Wel heeft een eerste verkenning plaatsgevonden voor (de aanschaf van) een Meldingssysteem Openbare Ruimte (MOR) en is een projectplan hiervoor opgesteld. Aanbeveling 3b is opgevolgd: De raad is geïnformeerd over de begrote en gerealiseerde inzet van de boa's. Aanbeveling 4a is opgevolgd: Medio 2020 is structureel overleg tussen uitvoering en beleid ingevoerd. Per 2021 zijn de Teams Veiligheid en Toezicht en Handhaving samengevoegd. Per 1 februari 2023 is een nieuwe beleidsmedewerker veiligheid aangetrokken die de sturing van de boa's vorm geeft en daarmee als schakel dient tussen beleid en uitvoering.

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 28

Aanbeveling 4b is opgevolgd: Medio 2020 is structureel overleg tussen uitvoering en beleid ingevoerd. Door de start van de nieuwe beleidsmedewerker veiligheid met specifieke taak sturing boa's vindt sinds kort op dagelijkse basis overleg plaats. Aanbeveling 5 is opgevolgd: In 2023 en 2024 zijn / worden pilots wijkgerichte aanpak OOV ingericht. Samen met wijkagenten geven onze boa's invulling aan een meer wijkgerichte aanpak. Daarnaast heeft de nieuwe beleidsmedewerking veiligheid (voormalig wijkagent) als specifieke taak om de samenwerking met de politie (nog) verder te verbeteren. Aanbeveling 6 is nog niet opgevolgd: In 2023 en 2024 zijn / worden pilots wijkgerichte aanpak OOV ingericht. Samen met wijkagenten geven onze boa's invulling aan een meer wijkgerichte aanpak. Daarnaast heeft de nieuwe beleidsmedewerking veiligheid (voormalig wijkagent) als specifieke taak om de samenwerking met de politie (nog) verder te verbeteren. Geraadpleegde documenten: Beleidskader Integrale Veiligheid 2023-2026, Onderzoek RK doorwerking 2023 (Excel sheet met reactie op aanbevelingen), Presentatie VTH beleidscyclus commissie BS, Uitvoeringsprogramma Veiligheid 2023-2026. Geraadpleegde personen Geen interviews i.v.m. voldoende duidelijkheid van de aangeleverde documentatie Eindoordeel Onze aanbeveling 1 is in gewijzigde vorm (overigens zonder formeel amendement) vastgesteld.

Na wijziging geeft dit amendement nog voldoende de intentie weer die de rekenkamer met de aanbeveling had, te weten: invloed van de raad op het door het college vast te stellen beleidsplan. De overige aanbevelingen zijn door de raad overgenomen en zo goed als uitgevoerd door de ambtelijke organisatie in samenwerking met de politie. Alles bijeen is de rekenkamercommissie van oordeel dat college en ambtelijke organisatie voortvarend met de opvolging van de door de raad overgenomen aanbevelingen aan de slag zijn gegaan.

3.10. Kapitaalgoederen (2022) Datum raadsbehandeling 10 maart 2022 Onze aanbevelingen Op basis van het onderzoek en de conclusies komen wij tot de volgende aanbevelingen: 1. Neem als raad aan het begin van de komende nieuwe raadsperiode 2022-2026 het initiatief om richting te geven aan de wijze waarop de kaderstellende rol dient te worden ingevuld; 2. Formuleer als raad duidelijke uitgangspunten voor het college om de raad te ondersteunen bij het invullen van de kaderstellende rol; 3. Vraag als raad om duidelijke onderbouwingen van scenario’s zo dat er beter zicht op het niveau van de raad ontstaat op de financiële en het beleidsmatige effecten van die scenario’s. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat het de RKC niet te doen is om uitgebreide documenten voor de raad op te stellen met veel bijlagen. De RKC ziet graag dat er gefocust wordt korte documenten waarin de voor de raad relevante informatie is opgenomen. Bij de aanbieding voor bestuurlijk wederhoor is met name ingegaan op de conclusies.

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 29

Collegereactie In algemene zin herkent het college het geschetste beeld en bieden de conclusies en aanbevelingen bieden aanknopingspunten om de rolverdeling tussen raad en college en de behoefte aan meer kaderstelling door de raad te verbeteren. In aanvulling hierop is besproken dat in de conclusies en aanbevelingen van eerdere onderzoeken van uw rekenkamercommissie een duidelijke lijn zichtbaar is. Deze richt zich op de kaderstellende en controlerende rol van de raad. Hier moet beter naar gekeken worden. Reactie op conclusie 1: Het college onderschrijft dat in de strategische afwegingen op het gebied van riool- en wegbeheer beter stilgestaan kan worden bij de effecten van (wijzigingen in de) hogere wet- en regelgeving en wat er daardoor verandert in Bernheze. Reactie op conclusie 2: Wij informeren de raad regelmatig over regionale watersamenwerking maar dit kan beter opgepakt worden. Reactie op conclusie 3: In de kern stelt het college dat weg- en rioolbeheer in hoofdzaak uitvoering is. Reactie op conclusie 4: Het college zegt toe om in de jaarrekening voortaan voor riool- en wegbeheer meer te rapporteren op resultaten in plaats van op activiteiten. Zo krijgt de raad ook meer gevoel bij de effecten van het uitgevoerde onderhoud.

Rode draad onderzoeken rekenkamercommissie: Zoals we hierboven al kort opmerkten constateren we een duidelijke lijn (rode draad) in de adviezen van uw commissie van de afgelopen jaren. Vaak richten deze adviezen zich op het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. En dat zowel de gemeenteraad als het college ieder vanuit de eigen positie daar een bijdrage aan moeten geven. Nawoord rekenkamercommissie De rekenkamercommissie heeft naar aanleiding van de bestuurlijke reactie besloten geen nawoord toe te voegen. Raadsvoorstel De raad van de gemeente Bernheze besluit, op basis van het bijbehorende voorstel van de rekenkamercommissie Bernheze van 26 januari 2022: 1. In te stemmen met de conclusies en aanbevelingen uit het rapport ‘Onderzoek kapitaalgoederen'; 2. Na aantreden van de nieuwe raad in het introductieprogramma een eerste stap te zetten in het proces om te komen tot het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de raad. Raadsbesluit Vastgesteld door de raad van de gemeente Bernheze in zijn openbare vergadering van 10 maart 2022. De aanbevelingen zijn unaniem overgenomen. Geraadpleegde documenten Er is gekeken naar de recente programmabegrotingen en jaarstukken. Er zijn nog geen beleidsstukken waarin aantoonbaar uitvoering is gegeven aan de aanbevelingen. Die stukken zijn nog in voorbereiding.

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 30

Betrokken medewerkers Harold Soffner, Esther Rutten, Thom van den Broek. Bevindingen doorwerkingsonderzoek 2018 - 2022 Aanbeveling 3 is redelijk eenvoudig. Dit vraagt uiteraard extra voorbereiding van de ambtelijke organisatie en het uitwerken van concrete, duidelijk onderscheidende, scenario’s. Vervolgens is het van belang die scenario’s ook daadwerkelijk in de commissie te bespreken. De volgende thema’s komen naar voren bij het ophalen van informatie voor het doorwerkingsonderzoek waarbij meteen de kanttekening is dat geen van die inhoudelijke thema’s de afgelopen tijd al zo ver in de voorbereiding was om een scenario-discussie op te zetten: • Mobiliteitsplan: Op dit moment staat de organisatie aan het begin van het opstellen van het nieuwe mobiliteitsbeleid wat uiteindelijk leidt tot een uitvoeringsplan. Het beleidsplan wordt opgesteld in 2023-2024. • Gemeentelijk rioleringsplan (riolering en water): Het huidige GRP loopt nog t/m 2023. Er zijn daarom geen documenten beschikbaar die rekening houden met de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek. In het nieuwe GRP (Programma Water en Riolering) dat dit jaar wordt opgesteld worden de adviezen van de RKC meegenomen in de voorbereiding en uitwerking van het plan. • Groenstructuurplan: Het komend jaar staat de vaststelling van het groenstructuurplan op de rol, onderdeel van dit plan is het beheerplan.

Dat laatste is een vertaling van het beleid naar de uitvoering. In de besluitvorming stelt de raad beide plannen tegelijk vast (beleid & uitvoering). Met betrekking tot aanbeveling 2 om bij de introductie van de nieuwe raad een start te maken met het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de raad kan worden opgemerkt dat de werkgroep Democratische Kwaliteit dit als één van de belangrijke thema’s heeft. Dat proces loopt nog dus op dit moment kan niet worden aangegeven in hoeverre deze aanbeveling met goed gevolg (volledig) is opgevolgd. Het presidium zag geen rol voor onze commissie om de raad te faciliteren in het versterken van de kaderstellende en controlerende rol. Eindoordeel Het eindoordeel van de RKC naar aanleiding van het onderzoek kapitaalgoederen kan nog niet worden opgemaakt. Zowel het scenario denken als het versterken van de kaderstellende en controlerende rol zijn activiteiten die nog lopen. In een later stadium zal hier op teruggekomen dienen te worden.

3.11. Digitale dienstverlening (2022) Datum raadsbehandeling 25 mei 2022 Onze aanbevelingen 1. Neem kennis van dit rapport en stem in met de conclusies en de onderstaande aanbevelingen. 2. Vraag het college om binnen 6 maanden aan de raad een beleidsplan voor te leggen waarin aangegeven is hoe de verdere ontwikkeling van de (digitale) dienstverlening er uit ziet. Daarbij dient aangegeven te worden welke concrete doelen het college nastreeft, wanneer die bereikt moeten zijn, welke activiteiten daartoe moeten worden uitgevoerd en hoe dat organisatorisch en

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 31

in samenhang vorm gaat krijgen. Wat zijn daarbij de personele en financiële consequenties zijn en hoe wordt gedefinieerd wat onder (digitale) dienstverlening verstaan moet worden. Dit alles tegen de achtergrond van de conclusies uit dit rapport. 3. Creëer een gelegenheid om u als raad te verdiepen in de essenties van digitale dienstverlening (of digitale transformatie in bredere zin). Bijvoorbeeld door één of twee thema-avonden te organiseren of door de instelling van een tijdelijke raadscommissie die hier mee aan de slag gaat. Digitale dienstverlening is (veel) meer dan ‘uitvoering’; het gaat om een maatschappelijke ontwikkeling waarin keuzes te maken zijn en die ook het functioneren van de gemeente als bestuurslaag beïnvloedt. 4. Ga vanuit dat perspectief de discussie met het college aan om te komen tot een heldere visie en duidelijke kaders. Collegereactie In algemene zin instemming met de conclusies en aanbevelingen maar het college stelt een alternatief voor: geen beleidsplan maar een thema-avond met de raad om in gesprek te gaan over (digitale) dienstverlening en hoe de raad daar in het vervolg bij betrokken wil blijven. Op deze wijze wordt de raad gepositioneerd om sturing te geven en heeft de organisatie de ruimte om door te gaan met de verdere ontwikkeling van de dienstverlening.

Nawoord reenkamercommissie De rekenkamercommissie heeft op basis van de collegereactie aanbeveling 2 in de door het college bedoelde zin aangepast. Raadsbesluit Het voorstel is met algemene stemmen aanvaard. Opvolging Het college heeft een raadsbijeenkomst voorbereid die op 31 oktober 2022 heeft plaatsgevonden. De opbrengst van die avond is gebruikt bij de opstelling van het programmaplan dienstverlening dat in de raadsvergadering van 16 maart 2023 is vastgesteld. Het programmaplan bevat de programmalijnen “digitalisering”, “beleving” en ‘procesoptimalisatie”. De benodigde financiële inzet voor de komende drie jaren bedraagt plusminus € 600.000 incidenteel naast de beschikbare structurele middelen. Door vaststelling van het programmaplan heeft de raad ingestemd met de beschikbaarstelling van deze middelen. De gemeente is begonnen met de uitvoering van dit programmaplan: • Er is een projectleider informatielandschap en digitale dienstverlening geworven en deze is medio juni gestart. • In december is de gemeente gestart met de campagne bereikbaarheid. De afgelopen periode is onderzoek gedaan naar de bereikbaarheid van de organisatie. De resultaten zullen binnenkort bekend zijn. • Er zijn 5 kernbeloften opgesteld die aansluiten bij ‘Gewoon Goed Geregeld’. In de week van de dienstverlening worden inwoners bevraagd op de kernbeloften en waar zij het meest nieuwsgierig naar zijn.

• Via Net Promotor Scores gaat de gemeente de slag met het meten van informatie op de website, om een beter beeld te krijgen hoe de informatie op webpagina’s wordt ervaren door inwoners. • Vóór de zomervakantie wordt de Raad via een NTI geïnformeerd over de voortgang in het programma dienstverlening. Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 32

Geraadpleegde documenten: - Raadsvoorstel programma dienstverlening - Programmaplan dienstverlening – gemeenteraad 16 maart 2023 - Bijlage 2: bereikbaarheid – startnotitie dienstverlening - Bijlage 2.1: placemat bereikbaarheid - Bijlage 3: uitgangspunt gewoon goed geregeld - Raadsbijeenkomst dienstverlening - Opbrengst raadsbijeenkomst 31 oktober 2022 Geïnterviewde personen: Elles Vervloet, beleidsadviseur dienstverlening. Eindoordeel De rekenkamercommissie is van oordeel dat het college voortvarend aan de slag is gegaan met de uitwerking van 3 van de 4 aanbevelingen. Wel tekenen wij daarbij aan dat wij al tijdens het onderzoek merkten dat er voorbereidingen werden getroffen deels door eigen initiatieven en deels gestimuleerd door onze onderzoeksactiviteiten die vaak toch al gaande het proces een stimulans blijken te zijn om actie te ondernemen. De 4e aanbeveling aan de raad om zich meer te verdiepen in de maatschappelijke effecten van de grote digitale transformatie die gaande is en de betekenis daarvan voor het openbaar bestuur is formeel ook overgenomen. Gelet op het gevoerde debat concluderen wij echter dat deze aanbeveling feitelijk zowel door het college als door de raad niet is opgepakt. Blijkbaar is de gevoelde urgentie voor verbetering van lokale digitale dienstverlening groter dan het verbeteren van het inzicht in de maatschappelijke implicaties van digitalisering.

Dat vinden wij als rekenkamer wel een beetje jammer maar het doet geen afbreuk aan ons positieve oordeel.

Rekenkamercommissie Bernheze Doorwerkingsonderzoek Bestuursperiode 2018 – 2022

pagina 33