Programmabegroting 2026-2029

Nieuw

2026

92.376

Structureel

Hervormingsagenda - consequenties voor onze lokale toegang (verdere verschuiving van het CJG naar de wijk)

MJB

2026

50.000

Structureel

Dementievriendelijke gemeente Bij de behandeling van de Kadernota 2026-2029 nam uw raad een motie aan in kader van dementievriendelijke gemeente. Met deze motie zetten we stappen richting het worden van een dementievriendelijke gemeente. Hiervoor gaan we allereerst samen met Alzheimer Nederland een dementiescan invullen (na de zomer 2025). Dit is een gratis hulpmiddel om inzicht te krijgen in de huidige situatie en mogelijke verbeterpunten om te komen tot een dementievriendelijke gemeente. We vullen de scan in samen met een belangenbehartiger Alzheimer Nederland, leden van het lokale dementienetwerk en casemanagers dementie.

pagina 32

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Dementievriendelijke gemeente

Nieuw Nieuw

2026 2027

3.500 3.500

Incidenteel Incidenteel

Uit reserve Transities

Nieuw Nieuw

2026 2027

-3.500 -3.500

Incidenteel Incidenteel

Ombuigingsvoorstellen Onderwerp

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Kosten Dienstverleningsovereenkomst sociale zaken o.b.v. handreiking overheidstarieven

2026

-150.000

Structureel

Onderuitputting budget kinderopvang

2026

-170.000

Structureel

Kosten Dienstverleningsovereenkomst sociale zaken Bernheze heeft de uitvoering van de dienstverlening van sociale zaken uitbesteed aan gemeente Meierijstad. Er wordt nu onderzocht of de tarieven die we hanteren voor de doorberekening van de ambtelijke inzet naar beneden kunnen worden bijgesteld.

Onderuitputting budget kinderopvang Er is sprake van structurele onderbesteding van de kosten kinderopvang.

Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.

Regionaal Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten Brabant Noordoost (RBL BNO) Het RBL BNO voert voor Bernheze en de regio de wettelijk verplichte taken rond leerplicht en RMC (Regionale Meld- en coördinatiefunctie) uit. Het voorkomen en terugdringen van ongeoorloofd schoolverzuim, voortijdig schoolverlaten en langdurig thuiszitten is haar kerntaak.

pagina 33

Werkvoorzieningschap Noordoost-Brabant Het Werkvoorzieningschap is opdrachtgever voor IBN als uitvoeringsorganisatie van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Het Werkvoorzieningschap is namens zes gemeenten enig aandeelhouder en eigenaar van IBN.

Centrumregeling WMO en Wvggz Brabant Noordoost-Oost Gemeente Oss is centrumgemeente voor de inkoop van Wmo-ondersteuning (voor de taken die vanaf 2015 door de gemeente worden uitgevoerd). De centrumgemeente koopt in namens de deelnemende gemeenten. Tevens kopen we in de regio gezamenlijk de uitvoerende taken vanuit de Wvggz (Wet verplichte Ggz) sinds 2020 samen in. Regionale inkoop leidt tot minder administratieve lasten voor de aanbieders, meer eenheid in de regio en een sterkere positie in het gesprek met aanbieders.

Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost-Brabant In Noordoost Brabant kopen we gezamenlijk de jeugdhulp in. Daarvoor is een gemeenschappelijke regeling met een centrumgemeente ('s-Hertogenbosch). Gezamenlijke inkoop leidt tot minder administratieve lasten voor aanbieders, efficiëntere inkoop en een betere positie in de onderhandeling met aanbieders. Een aantal taken (bijvoorbeeld gesloten jeugdzorg) moeten gemeenten verplicht gezamenlijk inkopen.

Kleinschalig Collectief Vervoer Brabant Noordoost (KCV) Elf gemeenten zijn opdrachtgever voor het WMO-personenvervoer. Samen vormen zij het KCV. Met vervoer op maat dragen zij bij aan bereikbaarheid voor iedereen, en daarmee aan de participatie ook voor mensen met een beperking.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hart voor Brabant (GGD) De GGD voert taken uit voor ruim 1,1 miljoen inwoners, waarvan ruim 200.000 jeugdigen. De GGD bewaakt, beschermt en bevorderd de gezondheid van alle inwoners, met speciale aandacht voor kwetsbare inwoners en de jeugd. Het doel van de GGD is ‘gezondheid vanzelfsprekend maken’. Dat hoopt zij te bewerkstelligen via de volgende pijlers: 1. Voorkomen als het kan, beschermen als het moet. 2. Iedereen verschillend, allemaal gelijk. 3. Zelf, maar niet alleen. 4. Overal om ons heen, binnen en buiten.

pagina 34

Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden, West en Noord (RAV Brabant MWN) De gemeenschappelijke regeling van de RAV Brabant MWN omvat het werkgebied van twee veiligheidsregio’s Midden- en West-Brabant en Brabant-Noord. Bij de RAV staat de patiënt centraal. Kwaliteit van zorg en patiëntveiligheid staan hoog in het vaandel. Uitgangspunt hierbij zijn drie hoofddoelstellingen: kwalitatief hoogwaardige ambulancezorg, optimale spreiding & beschikbaarheid en bedrijfsvoering binnen de budgettaire kaders. Deze GR wordt nog in stand gehouden vanwege de door personeel opgebouwde rechtszekerheid; die mag niet worden aangetast. Maar er is geen sprake van gemeentelijke bijdragen.

Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners. Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie

Bernheze

Absoluut verzuim (aantal leerplichtigen per 1.000 leerlingen 5-18 jr)1

2020 2021 2022 2023 2024

2,1 2,0 4,2 6,0 5,6

2,4 1,1 8,0 10,1 9,2

Relatief verzuim (aantal leerplichtigen per 1.000 leerlingen 5-18 jr )2

2020 2021 2022 2023

17 18 21 23

7 11 13 11

2024

25

18

2020 2021 2022

1,4 1,6 2,1

1,1 1,0 1,9

2023 2024

2,0 2,0

1,8 1,7

2020 2021 2022

50,7 Geen data 47,9

41,4 Geen data 43,8

2023 2024

Geen data 44,7

Geen data 37,2

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs)3

Niet wekelijkse sporters (%) >19 jaar

pagina 35

Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie

Bernheze

Aantal banen (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar)

2020 2021 2022 2023 2024

701,6 706,9 725,9 738,4 Geen data

595,4 611,8 624,2 625,9 Geen data

Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen)

2020 2021 2022 2023 2024

1 1 1 1 Geen data

0 1 0 1 Geen data

Kinderen in uitkeringsgezin dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen (% kinderen tot 18 jaar)

2020 2021 2022 2023 2024

4 4 4 4 Geen data

3 3 3 3 Geen data

Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen)

2020 2021 2022 2023 2024

2 1 1 1 Geen data

1 2 2 1 Geen data

Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking)

2020 2021 2022 2023 2024

70,1 71,0 72,5 73,4 73,5

72,2 73,9 74,7 75,4 75,8

Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder)

2020 2021 2022 2023 2024

325,8 277,7 239,4 230,3 232,1

342,4 169,7 148,0 141,2 135,7

Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar)

2020 2021 2022 2023 2024

194,0 Geen data 192,0 196,1 207,1

116,1 136,2 120,1 123,6 123,2

Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) 4

2020 2021 2022 2023

11,7 13,4 13,6 13,9

10,3 13,1 13,6 14,0

2024

13,9

13,3

2020 2021 2022 2023

1,2 1,3 1,2 1,1

0,8 0,8 0,9 0,9

2024

1,0

0,9

Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar)

pagina 36

Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie

Bernheze

Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar)

2020 2021 2022 2023 2024

Geen data Geen data Geen data Geen data Geen data

Geen data 0,3 0,3 0,3 0,3

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO (aantal per 10.000 inwoners)

2020 2021 2022 2023 2024

670 687 690 685 711

580 590 610 640 670

1) Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school. 2) Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is. 3) Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 – 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. 4) In de indicator jongeren met jeugdhulp zijn per 2021 veranderingen doorgevoerd in de verzameling en verwerking van de data, die leiden tot een trendbreuk in de uitkomsten over 2020 en 2021. Hierdoor zijn de uitkomsten over de jeugdhulp over de jaren 2021 en later niet goed te vergelijken met de uitkomsten over de jaren 2018 t/m 2020.

Lasten en baten 2024-2026 Lasten Nr.

Omschrijving taakveld

4.1

Openbaar basisonderwijs

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

5.1

2024

2025

Baten 2026

2024

2025

2026

5.249

5.249

5.459

1.359.188

1.517.707

1.718.485

486.682

506.360

509.298

Sportbeleid en activering

399.024

566.312

406.658

156.419

242.712

163.362

5.3

Cultuurpresentatie, -productie en -participatie

485.077

577.153

511.620

24.337

27.424

27.424

5.6

Media

944.010

1.141.279

1.031.128

42.995

119.062

11.029

6.1

Samenkracht en 4.943.141

3.836.799 12.789.169

1.639.285

855.441

burgerparticipatie 13.473.404 excl. Verenigingsaccommodaties en gemeenschapshuizen 6.2

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

4.188.352

435.137

en jeugd 6.21

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

2.104.055

2.147.170

20.835

20.835

6.22

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

1.911.380

2.089.946

126.809

121.699

6.23

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

248.383

252.917 5.443.267

6.164.749

2.000

6.776

6.3

Inkomensregelingen

8.527.325

8.528.128

9.117.708

5.942.478

6.4

Wsw en beschut werken

5.086.814

4.812.853

4.846.286

154.422

6.5

Arbeidsparticipatie

581.535

496.314

672.530

10.624

pagina 37

Lasten 6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

6.60

Hulpmiddelen en diensten (WMO)

6.71a

Huishoudelijke hulp (WMO)

6.711

Huishoudelijke hulp (WMO)

6.71b

Begeleiding (WMO)

6.712

Baten

877.587

915.937

1.109.474

2.487.775

3.037.801

3.370.709

Begeleiding (Wmo)

2.643.280

2.713.171

2.677.504

6.71c

Dagbesteding (WMO)

594.254

6.713

Dagbesteding (Wmo)

573.455

622.394

6.72a

Jeugdhulp begeleiding

1.501.402

6.72b

Jeugdhulp behandeling

273.585

6.72c

Jeugdhulp dagbesteding

490.642

6.72d

Jeugdhulp zonder verblijf overig

801.570

6.73a

Pleegzorg

154.524

6.73b

Gezinsgericht

85.090

6.73c

Jeugdhulp met verblijf overig

1.112.126

6.74a

Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

2.292.657

6.74b

Jeugdhulp crisis / LTA / GGZverblijf

425.429

6.74c

Gesloten plaatsing

243.079

6.751

Jeugdhulp ambulant lokaal

161.432

32.899

6.752

Jeugdhulp ambulant regionaal

4.674.655

7.097.590

6.753

Jeugdhulp ambulant landelijk

215.904

355.000

6.761

Jeugdhulp met verblijf lokaal

380.000

236.884

6.762

Jeugdhulp met verblijf regionaal

1.575.533

2.068.723

6.763

Jeugdhulp met verblijf landelijk

6.791

PGB Wmo

198.023

205.944

6.792

PGB Jeugd

400.000

362.147

6.81a

Beschermd wonen (WMO0

6.81b

Maatschappelijke- en vrouwenopvang

6.811

Beschermd wonen (Wmo)

6.812

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (wmo)

6.82

Geëscaleerde zorg 18-

6.82a

Jeugdbescherming

6.821

Jeugdbescherming

6.82b

Jeugdreclassering

6.822

Jeugdreclassering

44.499

77.806

5.000

5.200

70.000

72.800

983.571

50.000

983.571

5.811 429.762

50.000

513.639

468.000

338.998

32.270

76.000

46.576

pagina 38

Lasten

Baten

6.91

Coördinatie en beleid Wmo

152.417

155.058

6.92

Coördinatie en beleid Jeugd

95.660

97.318

7.1

Volksgezondheid

1.775.240

1.925.044

1.942.407

0.10

Mutatie reserves programma 2

1.898.767

1.522.142

Totaal

105.370

106.454

55.422

2.758.896

2.105.182

550.483

53.303.204 46.366.890 47.406.331 23.967.906 11.397.961

8.614.518

Lasten en baten 2026-2029 Lasten Nr.

2026

2027

Baten 2028

2029

2026

2027

2028

2029

4.1

5.459

5.595

5.740

5.884

4.3

1.718.485

1.753.182

1.798.572

1.843.927

509.298

511.210

513.248

515.258

5.1

406.658

414.853

421.471

429.498

163.362

163.362

163.362

163.362

5.3

511.620

524.569

537.973

551.359

27.424

27.424

27.424

27.424

5.6

1.031.128

928.821

952.900

976.699

11.029

11.305

11.599

11.889

6.1

3.836.799

3.940.418

4.019.718

4.099.766

855.441

856.713

858.068

859.405

6.21

2.147.170

2.209.353

2.261.547

2.318.743

20.835

20.835

20.835

20.835

6.22

2.089.946

2.164.434

2.219.912

2.274.781

121.699

121.699

121.699

121.699

6.23

252.917

266.484

277.502

289.766

6.3

9.117.708

9.348.935

9.592.586

9.833.779

6.164.749

6.318.869

6.483.158

6.645.238

6.4

4.846.286

4.738.194

4.655.203

4.384.646

6.5

672.530

689.748

707.910

725.905

6.776

6.945

7.126

7.304

1.109.474

1.137.211

1.166.778

1.195.948

5.200

5.330

5.469

5.606

3.370.709

3.133.108

3.222.938

3.311.558

72.800

74.620

76.560

78.474

2.677.504

2.855.289

3.043.563

3.225.104

622.394

637.954

654.541

670.905

6.2

6.6 6.60 6.71a 6.711 6.71b 6.712 6.71c 6.713 6.72a 6.72b 6.72c 6.72d 6.73a 6.73b 6.73c 6.74a 6.74b

pagina 39

Lasten

Baten

6.74c 6.751

32.899

33.721

34.598

35.463

6.752

7.097.590

7.219.005

5.677.358

5.903.468

6.753

355.000

363.875

373.336

382.669

6.761

236.884

242.806

249.119

255.347

6.762

2.068.723

2.120.960

2.196.747

2.272.112

6.791

205.944

211.093

216.581

221.996

6.792

362.147

371.201

380.852

390.373

50.000

50.000

50.000

50.000

338.998

347.473

356.507

365.420

6.822

46.576

47.740

48.981

50.206

6.91

155.058

163.571

170.441

178.111

6.92

97.318

102.661

106.973

111.787

7.1

1.942.407

1.904.362

1.957.339

2.010.024

6.763

6.81a 6.81b 6.811

50.000

50.000

50.000

50.000

55.422

55.981

56.576

57.163

550.483

28.868

15.368

15.368

8.614.518

8.253.161

8.410.492

8.579.025

6.812 6.82 6.82a 6.821 6.82b

0.10 Totaal

47.406.331

47.926.616

47.357.686

48.365.244

Brondocumenten Sociaal domein en regionaal beleid -

Breed Maatschappelijk Beleid Sociaal Domein 2023-2028 (14 december 2023) Stimuleringsregeling Sociaal Domein voor inwoners (21-11-2023) Maatwerk Aanpak Bernheze (juli 2017)

Wmo en maatschappelijke ondersteuning -

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2021

-

Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Bernheze 2024 (14 december 2023) Nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Bernheze 2024 (12 december 2023) Centrumregeling Wmo Brabant Noordoost-oost 2024 (2023) Beleidskader Wmo 2024-2028 (2023)

pagina 40

Jeugdwet en jeugdhulp -

Jeugdwet (2015) Centrumregeling jeugdhulp Noordoost Brabant 2024 (2023) Verordening jeugdhulp gemeente Bernheze 2021 (januari 2021) Nadere regels jeugdhulp gemeente Bernheze 2021 (januari 2021) Regionaal beleidsprogramma jeugd 2024 –2028 (december 2023)

Participatiewet en inkomen -

-

Participatiewet Beleidsregels hulp bij geldzaken en schuldhulpverlening Bernheze 2025 (10-06-2025) Re-integratieverordening participatiewet Bernheze 2024 (20 februari 2024) Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 (mei 2021) Beleidsregels bijstand onder verband van hypotheek en/of verpanding Participatiewet Bernheze 2019 (november 2019) Beleidsregels terug- en invordering Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 Bernheze (maart 2020) Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Bernheze 2023 ( mei 2023) Verordening Minimabeleid Bernheze 2017 (februari 2017) Verordening afstemming Participatiewet, IOAW en IOAZ Bernheze 2017 (februari 2017) Verordening Individuele inkomenstoeslag Participatiewet Bernheze 2017 (februari 2017) Verordening Tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ Bernheze 2017 (februari 2017) Verordening Handhaving Participatiewet, IOAW en IOAZ Bernheze 2017 (februari 2017) Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Participatiewet 2018 (januari 2018) Beleidsregels Bestuurlijke boete participatiewet, IOAW en IOAZ Bernheze 2018 (januari 2018) Beleidsregels Laptop en zwemregeling (januari 2018) Werkinstructie Maatschappelijke ondersteuningsfonds 2018 (januari 2018) Beleidsnota ‘Bijzondere bijstand en gemeentelijk Minimabeleid 2017’ (november 2016)

-

Beleidsregels terug- en invordering Participatiewet, IOAW, IOAZ 2017 (maart 2017) Beleidsregels Kostendelersnorm Participatiewet, IOAW, IOAZ Bernheze 2017 (maart 2017) Beleidsregels Verhaal Participatiewet Bernheze 2017 (maart 2017) Beleidsregels Wet Taaleis Bernheze 2017 (maart 2017) Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang Meierijstad 2016 (januari 2016)

-

Onderwijs en Educatie -

Grondwet artikel 23 voldoende openbaar onderwijs en Wet Primair Onderwijs Onderwijskansenbeleid 2020-2024 (juni 2020) Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Bernheze 2015 (mei 2015) Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Bernheze 2021 (oktober 2021) Beleidskader Leerplicht en voortijdig schoolverlaten Brabant Noordoost 2021-2024

pagina 41

Kunst, cultuur en subsidies -

Verordening welzijnssubsidies Bernheze 2021 (10 december 2020) Beleidsnota kunst en cultuur: ‘Prikkelende Kunst en Cultuur Bernheze’ (februari 2006)* Aanvullende notitie ‘Prikkelende Kunst’ (november 2011) * (* ) bovenstaande notities gaan vervangen worden door de nog vast te stellen nieuwe Cultuur notitie (eind 2025 ter besluitvorming)

pagina 42

Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair Aan klimaatverandering is sinds onze vorige begroting geen eind gekomen. Het klimaat verandert nog steeds. En met de grote veranderingen, van afname van biodiversiteit en een stijging van de zeespiegel tot een grotere kans op langdurende hittegolven, verdroging en wateroverlast, zullen de verwachtingen en eisen vanuit het Rijk én Europa óók toenemen. Teveel, en te weinig water is belangrijk, maar ook de kwaliteit van ons water. In 2027 zouden bijvoorbeeld alle wateren in Nederland aan de Europese doelstellingen van de Kaderrichtlijn water (KRW) moeten voldoen. Dat halen we niet op alle stoffen in het water. Waterschappen werken daarom samen met overheden, inwoners en bedrijven om hier maatregelen voor te nemen in zowel vergunningverlening, innovatie, en feitelijke maatregelen. Het waterschap is formeel de waterkwaliteitsbeheerder, maar gemeenten hebben ook invloed via bijvoorbeeld indirecte lozingen en het afgeven van vergunningen. In het kader van duurzaamheid moeten we op een andere manier onze huizen bouwen: beter bestand tegen extreme weersomstandigheden, zonder gasaansluiting en gebouwd met duurzame materialen en bouwmethoden. In 2050 hebben we een circulaire economie. Er ligt een opdracht om zuiniger om te gaan met energie en duurzame energie op te wekken (energie- en warmtetransitie).

We voorkomen en bestrijden energiearmoede. De afweging tot plaatsing van windturbines of zonneparken horen bij die opdracht. In 2050 zijn we energieneutraal. Verduurzaming pakken we ook op met het klimaatadaptief inrichten van onze openbare ruimte. Wateropvang, hitte en droogte worden een steeds groter vraagstuk. Hoe voeren we water af in tijden dat er meer neerslag valt? En tegelijkertijd: hoe houden we het langer vast voor periodes van droogte? Onze dorpen worden groener en beter bestand tegen bijvoorbeeld, enerzijds, droogte en, anderzijds, juist meer wateroverlast. Leefbaarheid en gezondheid lopen als een rode draad door deze thema’s heen. Waar mogelijk faciliteren wij een andere manier van ondernemen door agrariërs. We denken mee met onze ondernemers en werken samen met diverse partijen in en aan de Transitie Landbouw. Ook kijken wij naar onze eigen openbare ruimte en de tuinen van onze inwoners die sterk versteend zijn. De biodiversiteit loopt mondiaal terug. Aangezien insecten onze voedselgewassen bestuiven is dat een probleem dat nog veel verder reikt dan alleen het verliezen van de intrinsieke waarden van natuur. Ook Bernheze pakt een rol in deze uitdaging. We maken werk van de versterking van de biodiversiteit. Dat doen we met de vergroening van de kernen én, waar mogelijk, in het buitengebied. Aan klimaatverandering is sinds onze vorige begroting geen eind gekomen.

Het klimaat verandert nog steeds. En met de grote veranderingen, van afname van biodiversiteit en

pagina 43

een stijging van de zeespiegel tot een grotere kans op langdurende hittegolven en verdroging, zullen de verwachtingen en eisen vanuit het Rijk óók toenemen.

Wat willen we bereiken? -

Klimaatadaptieve inrichting en gebruik van onze openbare ruimte in Bernheze;

-

Verstevigen van de biodiversiteit en vergroten van de groenstructuren; Energieneutrale leefomgeving in 2050; Circulaire economie in 2050; 95% CO2-reductie en compensatie in 2050 (t.o.v. 1990); Verbeteren van de luchtkwaliteit (50% minder gezondheidsschade in 2030 ten opzichte van 2016) Bestrijden en voorkomen energiearmoede Verbeteren van de bodem- en waterkwaliteit.

-

Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? Energie- en warmtetransitie Besparen op energie Komende jaren geven we, als onderdeel van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP), uitvoering aan een gemeentelijke isolatieaanpak om eigenaar-bewoners van slecht geïsoleerde koopwoningen én met een lage woningwaarde te stimuleren ten minste één isolatiemaatregel te nemen. In samenwerking met gemeenten binnen de regio Noordoost Brabant gaan we in 2026 beginnen met de uitvoering van een Meerjarige Collectieve Ontzorgingsaanpak (MCO). Het doel van deze regionale samenwerking is om continu ons aanbod aan de doelgroep te verbeteren en te ontwikkelen om een groter deel van de doelgroep te bereiken. Door de aanpak regionaal te organiseren, kunnen we de doelgroep zo efficiënt mogelijk bereiken en verwachten we de doelstellingen binnen de isolatieaanpak versneld te realiseren. Binnen de isolatieaanpak hebben we extra aandacht voor onze minima (aanpak van energiearmoede). In 2026 gaan we binnen deze aanpak ook een tweede gratis maatregel aanbieden aan de meest kwetsbare huishoudens. Met deze aanpak wordt de opstap gemaakt naar een meer structurele energielastenverlaging en meer wooncomfort (verbetering gezondheid).

Ook blijven we onze inwoners stimuleren en faciliteren door onder andere de inzet van energieloket Brabant Woont Slim, de Duurzame Huizenroute en de gemeentelijke duurzaamheidslening. We zetten in op meer bewustwording.

Opwekken van duurzame energie Onze opwekopgave voor 2030 vanuit de Regionale Energie Strategie (RES) vullen we in door een combinatie van zon op dak en zon op land. Momenteel hebben we 58% van onze opwekopgave gerealiseerd en hebben we voldoende initiatieven in het vergunningsverleningstraject om de

pagina 44

opwekopgave in te vullen. Daadwerkelijke realisatie van de opwekopgave wordt door de netcongestie in de jaren na 2030 (richting 2033) verwacht.

Overgaan naar een aardgasvrije warmtevoorziening We zetten in op de ‘no-regret maatregelen’: isoleren, aanleg van zonnepanelen op daken en elektrisch koken. In het vervolg op de Transitievisie Warmte, doen we onderzoek naar alternatieve warmtebronnen en informeren en activeren we (wijkgericht) onze inwoners. In 2026 zullen we ze ook laten participeren aan de hand van een raadpleging over de overstap naar aardgasvrije warmtevoorziening. Dit leggen we vast in het Programma Warmte, die in 2026 wordt vastgesteld. Ook zijn we aan de slag met een gemeentelijk Soortenmanagementplan (SMP) zodat bij de isolatieopgave de regels van de Omgevingswet niet worden overtreden.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Capaciteitsmiddelen klimaat- en energiebeleid

MJB

2026-2030

521.210

Structureel

Uit SPUK – capaciteit klimaat- en energiebeleid

MJB

2026-2030

-521.210

Structureel

Energieagenda

MJB

2026

50.000

Structureel

Afval, circulariteit en schone lucht In 2026 hervatten we het selectieproces voor de huis-aan-huis-inzameling van groente-, fruit en tuinafval (GFT), restafval en PMD (verpakkingen van plastic, metaal en drankkartons). Op de uitvoeringsagenda van het Grondstoffenplan staat voor 2026: De afronding van de plaatsing van GFE-cocons bij hoogbouw (gedeelde afvalcontainer voor groente- fruit- en etensresten). De inkooptrajecten voor ondergrondse restafvalcontainers bij hoogbouw en de vervanging van de ondergrondse glascontainers worden gestart. In 2026 doen we onderzoek naar alternatieve inzamelmethoden voor incontinentiematerialen. Op basis van het in 2025 uitgevoerde onderzoek naar de toekomstige milieustraatfunctie doorlopen we in 2026 het besluitvormingsproces voor het voorkeursscenario. In 2026 wordt gestart met de uitvoeringsagenda van de beleidsuitwerking circulaire economie. In 2026 ontvangt de raad een voortgangsrapportage over de in 2024 opstelde Paraplunotitie Duurzaamheid naar aanleiding van het rekenkameronderzoek in 2022. Voor het Schone Lucht Akkoord (SLA) voeren we een houtstook-campagne uit. Inwoners met een laag inkomen helpen we met een opkoopregeling voor brom – en snorfietsen met verbrandingsmotor bij de aanschaf een elektrisch alternatief. Ook de pilot Schoon en Emissieloos Bouwen draagt bij aan de doelstelling van het SLA.

Door toepassing van Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI) maken duurzame leveranciers meer kans aanbestedingen gegund te krijgen. Met de implementatie van de CO2-prestatieladder brengen we de CO2-emissie van de ambtelijke organisatie in beeld, bepalen we onze reductiedoelstellingen en plannen we concrete acties om die doelstellingen te behalen. Met de CO2-prestatieladder geven we invulling aan de voorbeeldfunctie die overheidsorganisaties pagina 45

hebben. De kosten voor de implementatie van de CO2-prestatieladder kunnen we dekken uit de specifieke uitkering ‘Capaciteit decentrale overheden voor klimaat’ (CDOKE-gelden).

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Ondergrondse restafvalcontainers en betonputten bij hoogbouw

MJB MJB

2026 2027

90.000 90.000

Investering Investering

Uit reserve afval

MJB MJB

2026 2027

-90.000 -90.000

Investering Investering

Verbetering inzameling hoogbouwlocaties – nieuw te plaatsen GFT-cocons

MJB

2026

35.000

Investering

Uit reserve afval

MJB

2026

-35.000

Investering

Vervanging ondergrondse glascontainers

MJB MJB

2027 2028

36.000 31.500

Investering Investering

Uit reserve afval

MJB MJB

2027 2028

-36.000 -31.500

Investering Investering

Vervanging ondergrondse luier- en incontinentie containers

MJB

2027

31.500

Investering

Uit reserve afval

MJB

2027

-31.500

Investering

Circulaire economie - uitvoeren maatregelen

MJB

2026

30.000

Structureel

Duurzaamheid – monitoring en communicatie

MJB

2026

5.000

Structureel

Klimaat en water Klimaatadaptatie In 2026 staan er een aantal zaken op de planning op het gebied van klimaatadaptatie. De bewustwordingscampagne NK Tegelwippen wordt voortgezet, waarbij inwoners tegels kunnen inleveren en er een aantal gratis plantjes voor terugkrijgen. Hierbij is het doel om zoveel mogelijk tegels te wippen en de strijd aan te gaan met de andere gemeenten van Nederland en Vlaanderen. Daarnaast zal het project Spraakwater ook in 2026 doorlopen, hierbij maken kinderen van de bovenbouw op de basisscholen in Bernheze een rap over verschillende thema's o.a. water, riolering, groen en klimaatadaptatie. Om zo de bewustwording bij kinderen te stimuleren. Vanuit het duurzaamheidsakkoord wordt er gestreefd naar een klimaatbestendig Bernheze, daarom worden er naar alle waarschijnlijkheid twee tuinvergroeningsacties georganiseerd in 2026. Ook willen we hierbij afkoppelen meenemen in het proces.

Waterkwaliteit/Kaderrichtlijn water Bernheze neemt sinds 2024 regionaal deel aan de werkgroep Kaderrichtlijn Water (KRW), bestaande uit de drie waterschappen, ODBN en diverse gemeenten. Dit blijven we ook in 2026 doen om zowel ambtelijk als bestuurlijk goed aangehaakt te blijven. Bernheze is de eerste pilotgemeente (van de 20) binnen stroomgebied van Aa en Maas om interne ambtelijke sessies te organiseren en te kijken hoe we de waterkwaliteit in Bernheze kunnen

pagina 46

verbeteren. Daarna volgt Land van Cuijk als tweede pilot. Een bewuste keus van de regio om een relatief kleine en grote gemeente te laten starten. Daarmee loopt Bernheze dus voorop in de aanpak om de waterkwaliteit te verbeteren. Die energie houden we in 2026 ook vast. Omdat invloed op de waterkwaliteit door een groot deel van de gemeentelijke organisatie loopt, starten we per oktober 2025 met een tijdelijke inhuur voor procesbegeleiding. De verwachting is dat dit ook in 2026 nodig is. Dit om bewustwording te creëren binnen de organisatie en te voorkomen dat niet alleen de medewerkers ‘water en riolering’ (overstorten riolering) een rol en taak hebben om de waterkwaliteit te verbeteren. Denk aan transitie landbouw, vergunningenverlening, industrie, verkeer en vervoer, materiaalgebruik in de openbare ruimte, regels omgevingsplan enz.

Investeringen PWR In 2024 is het Programma Water en Riolering (PWR) vastgesteld en is de financiële uitwerking in de programmabegroting vanaf 2025 verwerkt. In dit programma staat omschreven hoe we doelmatig omgaan met ons afvalwater, hemelwater en grondwater in onze dorpen en dorpsranden en hoe we op deze onderwerpen inspelen op klimaatverandering. Alle kosten die voortvloeien uit dit plan worden gedekt uit de rioolheffing.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Investeringen water & riolering

MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2028 2029

1.566.948 1.666.392 869.173 1.204.029

Investering Investering Investering Investering

Uit voorziening riolering

MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2028 2029

-1.566.948 -1.666.392 -869.173 -1.204.029

Investering Investering Investering Investering

Onderwerp

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Toerekenen van kosten voor vegen van wegen en het afvoer van het veegvuil (100%) naar rioolheffing

2026

-105.000

Structureel

Ombuigingsvoorstellen

pagina 47

Toerekenen van kosten voor vegen van wegen en afvoer veegvuil naar rioolheffing Onlangs is jurisprudentie verschenen over het toerekenen van kosten voor het vegen van de wegen aan riolering. Uit de jurisprudentie blijkt dat deze voor 100% toegerekend mogen worden aan de kosten voor riolering (ten behoeve van de heffing). Het gaat om de kosten voor het vegen en afvoeren van het veegvuil.

Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.

Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) De ODBN voert als verlengd lokaal bestuur wettelijke taken uit op het gebied van milieuadvisering bij vergunningverlening en voert voor Bernheze integraal de WABO-toezichtstaken uit. Daarnaast houdt de ODBN zich bezig met gezamenlijke taken op het gebied van milieucriminaliteit en ketenaanpak rondom asbest en bodemkwaliteit. ODBN voert voor ons een opdracht uit gericht op handhaving van de energiebesparingsverplichting voor de bedrijven die vallen in de categorie midden gebruikers. Dit gebeurt op grond van bepalingen in de wet Milieubeheer.

Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners. Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie

Bernheze

Omvang huishoudelijk afval (restafval) (kg/inwoner)

2020 2021 2022 2023 2024

138 133 120 118 Geen data

Geen data 75 Geen data 71 Geen data

Bekende hernieuwbare elektriciteit (%)1

2020 2021 2022 2023 2024

Geen data Geen data 49,3 Geen data Geen data

19.2 26,1 37,5 Geen data Geen data

1) Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa

pagina 48

Lasten en baten 2024-2026 Lasten Nr.

Omschrijving taakveld

7.2

Baten

2024

2025

2026

2024

2025

2026

Riolering

2.206.559

2.165.036

2.449.220

2.726.075

2.906.132

3.242.274

7.3

Afval

3.469.434

3.394.592

3.422.989

3.852.737

3.963.667

4.327.493

7.4

Milieubeheer

1.769.426

3.004.660

2.544.661

300.414

566.515

569.935

0.10

Mutatie reserves programma 3

295.549

-36.969

255.030

629.540

354.903

11.215

7.740.968

8.527.319

8.671.900

7.508.766

7.791.217

8.150.917

Totaal

Lasten en baten 2026-2029 Lasten

Baten

Nr.

2026

2027

2028

2029

2026

2027

2028

2029

7.2

2.449.220

2.645.868

2.872.893

3.160.505

3.242.274

3.446.588

3.681.784

3.977.457

7.3

3.422.989

3.510.214

3.602.675

3.684.760

4.327.493

4.435.681

4.551.009

4.664.784

7.4

2.544.661

2.606.351

2.666.889

2.728.728

569.935

571.270

572.694

574.098

0.10

255.030

275.519

284.111

291.912

11.215

11.215

11.215

1.409

Totaal

8.671.900

9.037.952

9.426.568

9.865.905

8.150.917

8.464.754

8.816.702

9.217.748

Brondocumenten -

Programma Water en Riolering 2024-2027 (juli 2024) Afvalbeleid 2017-2021 (oktober 2016) Duurzame Energieagenda 2021-2025 (januari 2021) Regionale Energie Strategie 1.0 (RES) (maart 2021) Transitievisie Warmte Bernheze (oktober 2021)

-

Agenda Watersamenwerking Regio As50+ 2022-2026 Duurzaam Denken Zaken Doen Deltaplan ‘’Ruimtelijke adaptatie’’ 2018

pagina 49

Programma 4: Duurzame landbouw en economie Bernheze is een agrarische gemeente en we zijn op zoek naar een balans tussen de landbouw en andere functies. De landbouw is een belangrijke economische en maatschappelijke drager in Bernheze. Dat willen we graag zo houden. Daarbij zien we dat het huidige intensieve landbouwsysteem op onderdelen toe is aan een transitie. Daarom is het belangrijk agrarisch ondernemers duidelijkheid te geven over doelen en tijdpad en hen gericht te ondersteunen in de transitie. Om ons samen met onze agrarische ondernemers over deze problemen te buigen, hebben we het programma ‘Transitie Landbouw’ opgezet. In het programma organiseren we nieuwe en aangepaste beleidsinstrumenten om grootschalige leegstand tegen te gaan en om ontwikkelende, veranderende en stoppende ondernemers perspectief te bieden. Naast landbouw is ook andere bedrijvigheid en de daaraan gekoppelde werkgelegenheid van groot belang voor een vitale en duurzame economie. We leggen steeds meer verbindingen tussen ondernemers in de kernen en over de kerngrenzen heen.

Wat willen we bereiken? -

Onze agrarische ondernemers faciliteren bij de transitie in de landbouw; Het waarborgen van de leefbaarheid in het buitengebied; Het waarborgen van de (ruimtelijke) kwaliteit in het buitengebied; Een sterk economisch buitengebied; Een vitale en duurzame economie en arbeidsmarkt.

Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? Buitengebied en Transitie landbouw Met het programma transitie landbouw werken we binnen de gemeente aan de opgaven voor een vitaal buitengebied die in verband staan met de transitie van de landbouwsector. Daarin worden ontwikkelingen zoals de Aanpak Landelijk Gebied (ALG), het bestuursprogramma en omgevingsvisie Bernheze 2040 als uitgangspunt genomen en vertaald naar inspanningen van het programma. Het toekomstperspectief voor veel agrarische ondernemers verandert onder invloed van veranderende regelgeving en nieuwe opgaven in het buitengebied. Dit betreft opgaven rond klimaat, water, bodem en natuur. Het betreft wettelijke verplichtingen voor het buitengebied en de landbouwsector en de provinciale Aanpak Landelijk Gebied die zal leiden tot extra inspanning zoals aanscherping van beleid voor het buitengebied, gebiedsgerichte samenwerking met gebiedspartners en regionale samenwerking. Middelen en capaciteit zijn gekoppeld aan de inspanningen. We werken daarbij aan vijf programmanlijnen: 1. Begeleiding agrariërs: We begeleiden agrariërs bij het stoppen of omvormen van hun bedrijf. Hiertoe voeren wij keukentafelgesprekken en wijzen hen op oplossingsrichtingen.

pagina 50

2. Ontwikkelen beleid: We ondersteunen op casusniveau de planologische opvolging van initiatieven. Daarnaast maken we een start met het ontwikkelen van flankerend beleid voor boerenbedrijven die door willen gaan met de agrarische bedrijfsvoering en daarbij willen extensiveren, innoveren, of een ander transitiepad kiezen. Concreet betekent dit dat beleid wordt ontwikkeld op het gebied van geurhinder, teeltondersteunende voorzieningen en grondgebruik. 3. Gebiedsbericht werken: Daar waar meerdere opgaven samenkomen zetten we een gebiedsregisseur in om met innovatieve aanpakken meerdere doelen te realiseren. Dit doen we bijvoorbeeld in het Aa-dal en in ’t Grolder. 4. Innovatie: Samen met de agrarische sector willen we verdere stappen zetten op het gebied van innovatie. Bijvoorbeeld door het stimuleren van korte ketens, verminderen van gebruik van gewasbeschermingsmiddelen of verbeteren van de bodem en waterkwaliteit. 5. Strategie en regie: We participeren in regionale programma’s zoals NOVEX De Peel en de Regio Deal daar waar dat bijdraagt aan het bereiken van de doelen van ons programma transitie landbouw. Bijvoorbeeld op het gebied van mest, gewasbeschermingsmiddelen en het perspectief voor agrarisch ondernemers.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Gebiedsgericht werken

MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2028 2029

50.000 50.000 50.000 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uit ruimte voor ruimte-gelden

MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2028 2029

-50.000 -50.000 -50.000 -50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Economie We gaan verder uitvoering geven aan de economische visie Bernheze 2021-2026 ‘Van meer naar beter' aan de hand van de geactualiseerde Uitvoeringsagenda Economie Bernheze voor de periode 2025 - 2026. Hierin leggen we het accent op: 1. Verbindingen leggen tussen ondernemers en met relevante organisaties en het aanjagen van gewenste ontwikkelingen. Denk hierbij aan het organiseren van (innovatieve) thema- en inspiratiesessies en het stimuleren van bedrijvigheid middels een ontwikkelfonds. 2. Vitale en leefbare centra in onze kernen, waar voldoende reuring is, mensen graag (langer) willen verblijven en waar voldoende onderscheidende voorzieningen aanwezig zijn. 3. Een aantrekkelijk eigentijds vestigingsklimaat waar we ruimte bieden om te ondernemen, zoals het (her)ontwikkelen van duurzame bedrijventerreinen. Om dit te ondersteunen gaan we in regionaal (RNOB) verband (2025-2027) aan de slag om de organisatiegraad op pagina 51

bedrijventerreinen te vergroten en versterken. Daarnaast blijven we werken aan het ontwikkelen/uitgifte van nieuwe bedrijfslocaties zoals Cereslaan-West en Heesch-West en de planvorming van ’t Retsel III. We hebben aandacht voor het op de juiste plaats laten landen van ondernemingen . 4. Een steeds meer inclusieve arbeidsmarkt waarin ieder mee kan doen. We dragen bij aan een goede verbinding tussen de ondernemers (werkgevers), beleid(team) arbeidsmarkt en regionale relevante organisaties. We organiseren met hen thema-avonden/banenmarkten en stimuleren ondernemers om PSO-certificering (Prestatieladder Socialer Ondernemen) te behalen. Daarnaast hebben we aandacht voor startende en/of innoverende ondernemers. Om dit te ondersteunen nemen we deel aan Starters Succes Oss/Bernheze en nemen we deel aan het door ontwikkelen van een regionaal Startup Ecosysteem binnen de Regio Noordoost Brabant (RNOB). 5. Daarnaast gaan we in gesprek met onze ondernemers naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek ‘MKB-vriendelijk(er) Bernheze en ‘optimalisatie Dienstverlening’ om vervolgstappen in de juiste richting te kunnen zetten. Verder maken we een start met het nieuwe economische beleidsplan, gezien de looptijd van de huidige economische visie Bernheze ‘Van meer naar Beter’ 2021 – 2026 afloopt.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

RNOB Startup / scale-up ecosysteem

MJB

2026

15.000

Structureel

Starterssucces Oss/Bernheze

Nieuw

2026

-5.000

Structureel

Ontwikkelfonds Stimulering Bedrijvigheid 2026-2028

Nieuw

2026

100.000

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw

2026

-100.000

Incidenteel

Ombuigingsvoorstellen Onderwerp

Jaar

Pachtinkomsten grote reclamezuilen langs de snelweg

2026

Bedrag (in €) -90.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

Pachtinkomsten grote reclamezuilen langs de snelweg Bernheze grenst aan de snelweg A59 en A50. Dat biedt mogelijkheden voor het plaatsen van reclamezuilen. Dat leidt tot extra inkomsten.

pagina 52

Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.

Regio Noordoost-Brabant (RNOB) Er zijn uitdagingen die te groot zijn om als gemeente of waterschap alleen aan te gaan. Bijvoorbeeld omdat ze grenzen overschrijden, te ingewikkeld zijn of te duur zijn. Die opgaven vragen om een gezamenlijke aanpak. RNOB is daarvoor het platform. De regio heeft daarvoor een samenwerkingsagenda vastgesteld, van de samenwerkende overheden, tien gemeenten en twee waterschappen. De agenda focust zich op mobiliteit en ruimte, leefomgeving (onder andere klimaat en energie) en vestigingsklimaat. Onze opgaven vragen om een gezamenlijk handelingsperspectief en een opgavegerichte benadering, waarbij verschillende overheden op wisselende schaalniveaus samenwerken. Ook is de samenwerking met ondernemers en kennisinstellingen hierbij van groot belang. Deze agenda sluit aan op de strategische agenda’s voor de Stichting AgriFood Capital en die van Regio Noordoost-Brabant Werkt! (en vice versa). Dit zijn de agenda’s ter versterking van de economische structuur en het innovatievermogen van de regio en de arbeidsmarktaanpak. In september 2025 is de Regio Deal Noordoost Brabant vastgesteld. Met behulp van deze Regio Deal geven rijk en regio samen een belangrijke impuls aan nieuwe economieën, een veerkrachtige arbeidsmarkt, sociale cohesie en een duurzame inrichting van de leefomgeving in NoordoostBrabant.

Binnen de regio zullen overheden, bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en inwoners daarvoor de krachten bundelen voor ’t Goeie Leven in NoordoostBrabant. In de periode 2026-2029 wordt in totaal € 50 miljoen geïnvesteerd in de brede welvaart in onze regio. Over de deelname van de gemeente Bernheze wordt de raad geïnformeerd via een Notitie ter informatie.

Heesch West De gemeenschappelijke regeling Heesch West heeft als doel het ontwikkelen van een nieuw regionaal bedrijventerrein. In een ambitieuze, toekomstgerichte ontwikkeling biedt Heesch West ruimte aan middelgrote tot zeer grootschalige bedrijven, die elders in de regio geen passende huisvesting (meer) vinden. In belangrijke mate zijn dit bedrijven die nu al een regionale binding hebben en zich binnen onze regio willen doorontwikkelen. Heesch West versterkt het vestigingsklimaat voor Noordoost-Brabant door in te spelen op deze specifieke kwaliteiten. Het nieuwe terrein biedt vestigingsmogelijkheden voor nieuwe regionale en (inter)nationale ruimtevragers én biedt uitbreidingsmogelijkheden voor het bedrijfsleven uit onder andere onze gemeente. Heesch West richt zich op doorstroming van (regionale) bedrijven die door

pagina 53

omvang, ontwikkeling of omgevingseffect niet meer passen op de huidige locatie. Heesch West zorgt zo voor directe en indirect werkgelegenheid voor de regio.

Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners. Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie

Bernheze

Functiemenging (%)

2020 2021 2022 2023 2024

49,7 49,7 50,2 50,6 Geen data

48,2 48,7 49,1 49,1 Geen data

Het aantal vestigingen van bedrijven (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar)

2020 2021 2022 2023

152,8 158,5 166,8 174,2

152,9 160,4 172,2 179,5

2024

Geen data

Geen data

1) De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

Lasten en baten 2024-2026 Lasten

Baten

Nr.

Omschrijving taakveld

2024

2025

2026

2024

2025

2026

3.1

Economische ontwikkeling

364.764

596.360

440.415

197.221

15.000

95.069

3.2

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-84.527

101.592

130.917

-52.527

103.592

132.454

3.3

Bedrijfsloket- en -regelingen

147.963

146.308

148.543

33.793

27.035

28.116

0.10

Mutatie reserves programma 4

225.446

Totaal

653.646

75.000 844.260

719.875

178.487

220.627

255.639

2028

2029

Lasten en baten 2026-2029 Lasten

Baten

Nr.

2026

2027

2028

2029

2026

2027

3.1

440.415

461.746

479.577

499.155

95.069

95.196

97.671

100.113

3.2

130.917

133.049

134.770

136.691

132.454

133.049

134.770

136.691

3.3

148.543

154.230

158.919

164.100

28.116

28.819

29.568

30.308

719.875

749.025

773.266

799.946

255.639

257.064

262.009

267.112

0.10 Totaal

pagina 54

Brondocumenten -

Economische visie Bernheze “Van meer naar Beter” 2021-2026 (april 2021) Uitvoeringsagenda Economie Bernheze 2021 – 2026 (1 juli 2025) Richting 2030: Samenwerkingsagenda overheden Noordoost-Brabant (maart 2020) Visie recreatie en toerisme Bernheze 2018-2022 (juli 2018) MaashorstManifest 2010 Natuurplan De Maashorst 2010 Kwaliteitsfonds buitengebied 2025 (5 juni 2025) Gebiedsvisie Natuurgebied De Maashorst (december 2023) Inrichtings- en Beheerplan De Maashorst 2023-2028 (30 januari 2024)

pagina 55

Programma 5: Weerbare en veilige samenleving Veilige samenleving In het belang van de veiligheid van onze ondernemers en inwoners blijven we onverminderd aandacht houden voor de aanpak van ondermijning. Waar criminaliteit zich vroeger voornamelijk concentreerde in de grote steden, zien we al een aantal jaren een toename van ondermijnende activiteiten in meer landelijke gebieden. Bernheze is alert op signalen van ondermijning en werkt regionaal alsook multidisciplinair samen om de veiligheid in de regio zo goed mogelijk te borgen en ondermijning tegen te gaan. Naast ondermijning is de link tussen zorg én veiligheid een van de belangrijkste aandachtspunten om Bernheze veilig te houden. Het kan gaan om huiselijk geweld, kindermishandeling of, bijvoorbeeld, incidenten rondom verwarde personen. Ook hier is met name een multidisciplinaire en integrale benadering nodig. Weerbaarheid, waaronder ook digitale weerbaarheid, neemt een steeds prominentere plek in bij de benadering van het thema veiligheid. We blijven inzetten om robuust en weerbaar te blijven.

Weerbare en veerkrachtige samenleving Toenemende geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, klimaatverandering en zaken zoals het grotere risico op langdurige stroomuitval vragen om het integraal versterken van zowel de maatschappelijke weerbaarheid als de veerkracht van de samenleving. Deze dreigingen brengen nieuwe opgaven met zich mee voor de manier waarop we als samenleving omgaan met thema’s als maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht, openbare orde en crisisbeheersing. Een weerbare en veerkrachtige samenleving kan zowel de risico’s op verstoringen beperken, als zich snel herstellen en aanpassen aan nieuwe omstandigheden. Voorbereiding hierop raakt alle domeinen binnen de gemeente, niet alleen het veiligheidsdomein. Vanuit het ‘society as a whole’-principe zoeken we nadrukkelijk de verbinding met de samenleving en andere ketenpartners. Landelijk, regionaal en lokaal worden verbindingen met de samenleving gelegd. Bernheze heeft met het Breed Maatschappelijk Beleid een fundament om op verder te bouwen. In 2025 hebben we een eerste start gemaakt. Dit leiden tot een afzonderlijk raadsvoorstel. Onze inzet zal niet beperkt blijven tot onze inzet in 2025, ook de komende jaren zal het nodige moeten gebeuren, zowel intern als extern. Juist tijdens de(ze) momenten van relatieve rust kunnen we

pagina 56

bouwen aan structuren en de zelf- en samenredzaamheid. We verwachten dat het thema weerbaarheid langjarig een significant thema zal blijven en dat blijvende inzet hierop nodig is.

Wat willen we bereiken? -

Veilige leefomgeving;

-

Vermindering/ tegengaan van ondermijning van het gezag; Bewustwording over risico en uitingen van ondermijning; Versterken van vertrouwen van inwoner in gemeente / bestuur; Veiligheid bij complexe zorgcasuïstiek, Zelfredzaamheid inwoners, Samenredzaamheid van sociaal weefsel, Rolduiding en samenwerking professioneel netwerk, Continuïteit van vitale processen.

Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? Basisteam programmaleider Ondermijning en Coördinator Maasland Interventie Team Nederland moet minder aantrekkelijk worden voor georganiseerde misdaad, zowel op nationaal als lokaal niveau, zoals in Bernheze. We moeten ons richten op preventie, weerbaarheid, verstoring, bestuurlijke maatregelen en straffen. De basisteamprogrammaleider en het Maasland interventieteam zijn al jaren essentieel in de aanpak van ondermijnende criminaliteit, zowel preventief als repressief. De oorspronkelijke kostenramingen voor deze coördinatoren zijn niet langer toereikend. Beide coördinatoren zijn in dienst van de gemeente Oss, met een dienstverleningsovereenkomst als basis. In de begroting wordt de komende jaren gefaseerd een bedrag opgenomen om de gemeente Oss een reële vergoeding te betalen. De ophoging van totaal € 30.000,- is al volgt opgebouwd. - Programmaleider basisteam ondermijning (€ 15.000,-) Deze verhoging is het gevolg van contractuele afspraken (dienstverleningsovereenkomst) om gefaseerd toe te groeien over de periode 2024-2026 naar de werkelijke kosten (uitsluitend loonkosten) voor de personele inzet voor Bernheze. - Coördinator Maasland Interventie Team (MIT) (€ 15.000,-) Bij de start van het MIT met ingang van 2021 is een schatting gemaakt van de benodigde formatieve inzet voor Bernheze.

De formatieve inzet blijkt echter hoger dan ingeschat bij de contractuele afspraken. Dit betekent een verhoging van de bijdrage om gemeente Oss een reële vergoeding te geven voor de inzet. Naast ondermijning staan we de komende jaren voor diverse uitdagingen. Zijn we voldoende voorbereid op noodsituaties zoals natuurrampen en conflicten? Hoe vergroten we ons besef van deze risico’s en hoe zorgen we ervoor dat we hier samen weerbaar tegen zijn. Dit kunnen we als pagina 57

overheid niet alleen. Er schuilt veel potentieel in onze inwoners en ondernemers. Bij ernstige gebeurtenissen moeten we samen klaarstaan. Daarom krijgt dit onderwerp de komende jaren extra aandacht. Naast weerbaarheid vragen ook digitale veiligheid, mensenhandel en polarisatie om blijvende aandacht. Dit kan bijvoorbeeld door campagnes of fysieke bijeenkomsten. Het huidige veiligheidsbudget is hiervoor niet toereikend, daarom vragen we om een structurele verhoging van het budget.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Verhoging kosten inzet Basisteam programmaleider Ondermijning

MJB

2026

15.000

Structureel

Verhoging kosten inzet Coördinator Maasland Interventie Team

Nieuw

2026

15.000

Structureel

Brabantse norm weerbare overheid De afgelopen twee jaar is gewerkt aan de invoering van de Brabantse Weerbaarheidsnorm. Vanaf 2026 gaat de borging plaatsvinden. Om de borging, die onder andere bestaat uit coördinatie, uitvoering, vormgeving en bewustwording, een impuls te kunnen geven is het incidentele bedrag vrijgemaakt.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Impuls borging Brabantse Weerbaarheidsnorm

Nieuw

2026

14.500

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw

2026

-14.500

Incidenteel

Veilige Publieke Dienstverlening We zien een landelijke trend dat dat agressie, geweld en grensoverschrijdend gedrag zich steeds vaker tegen overheidspersoneel richt. Berichten hierover zien we ook vaker terug in de media. Agressie en geweld op de werkvloer zijn onacceptabel en verminderen het werkplezier, verhogen stress, geven psychische klachten en kunnen leiden tot uitval. Bernheze vindt het belangrijk om haar medewerkers voor te bereiden en te beschermen tegen agressie en geweld. En om handvatten te bieden om door te pakken op het moment dat zo’n situatie zich voordoet. Het beleid Veilige Publieke Dienstverlening (VPD) is opgesteld, zodat alle medewerkers van onze organisatie en derden duidelijkheid hebben over welk gedrag we wel van derden accepteren en

pagina 58

welk gedrag absoluut niet. Hiermee markeren we nu een gezamenlijke grens van acceptabel gedrag. De kern van deze norm is dat agressie/geweld en grensoverschrijdend gedrag nooit worden getolereerd. Met ons beleid sluiten we aan bij de peiler veilige Publieke Dienstverlening binnen de Brabantse norm weerbare overheid.

Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.

Veiligheidsregio Brabant-Noord De Veiligheidsregio Brabant-Noord omvat Brandweer Brabant-Noord, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en Bevolkingszorg. In de veiligheidsregio werken zij met de 11 gemeenten en de GGD samen op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen en bevolkingszorg. Ook de Nationale Politie, de Meldkamer Oost-Brabant, het Waterschap Aa en Maas, het Waterschap De Dommel en het Regionaal Militair Commando-Zuid werken samen binnen de veiligheidsregio.

Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost Het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost is een netwerksamenwerking waarin veiligheid, zorg en lokaal bestuur samenkomen voor de integrale aanpak van complexe problematiek. Het doel van de samenwerking is het terugdringen van overlast en recidive, waarbij wordt ingezet op gedragsverandering en verbetering van kwaliteit van het leven van de betrokkene(n).

Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners. Beleidsindicator Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 inwoners, 12 t/m 17 jaar)

Jaar realisatie

Referentie

Bernheze

2020 2021 2022 2023 2024

10 7 8 8 9

4 2 4 6 7

pagina 59

Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie

Bernheze

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)

2020 2021 2022 2023 2024

1,0 1,0 1,2 1,4 1.3

1,6 1,4 1,3 2,3 1.8

Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)

2020 2021 2022 2023 2024

3,3 3,1 3,3 3,0 3,1

1,6 2,1 1,9 1,5 1,8

Diefstallen uit woningen (aantal per 1.000 inwoners)

2020 2021 2022 2023 2024

1,4 1,1 1,2 1,1 1,1

1,8 1,3 1,1 0,8 1,4

Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag (aantal per 1.000 inwoners)

2020 2021 2022 2023 2024

4,9 4,8 4,8 4,4 4,1

2,9 2,4 2,8 3,1 3,1

Lasten en baten 2024-2026 Lasten Nr.

Omschrijving taakveld

1.1

Baten

2024

2025

2026

2024

Crisisbeheersing en brandweer

2.360.022

2.494.808

2.631.321

27.080

1.2

Openbare orde en veiligheid

1.292.399

1.365.610

1.479.658

108.011

0.10

Mutatie reserves programma 5

2025

43.632

34.945

Totaal

3.687.366

2026

3.777 14.500

3.860.418

4.110.979

135.091

43.632

18.277

Lasten en baten 2026-2029 Lasten

Baten

Nr.

2026

2027

2028

2029

1.1

2.631.321

2.698.396

2.769.174

2.839.293

1.2

1.479.658

1.526.803

1.584.573

1.648.189

0.10 Totaal

2026

2027

3.777

2028

2029

3.871

3.972

4.071

3.871

3.972

4.071

14.500 4.110.979

4.225.199

4.353.747

4.487.482

18.277

Brondocumenten -

Beleidskader Integrale Veiligheid 2023-2026 Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Brabant Noord 2024-2027

pagina 60

-

Beleidsplan Omgevingsrecht 2024-2027 (2023) Beleid inzake bestuurlijk handhaving van art. 13B Opiumwet (april 2023) Algemene Plaatselijke Verordening Bernheze 2021 (oktober 2021) Beleidsregel Wet Bibob 2024 gemeente Bernheze (april 2024)

-

Verordening wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen 2011 (september 2011) Beleid Mensenhandel gemeente Bernheze ‘Signaleren en aanpak’ 2023-2026 (14 december 2023)

pagina 61

Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie Om het goede te kunnen doen voor én met onze samenleving, is een krachtige, wendbare en toekomstgerichte organisatie essentieel. Een organisatie die stevig verankerd is in haar omgeving, waar dienstverlening niet alleen centraal staat, maar ook continu wordt verbeterd in nauwe samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Tegelijkertijd bouwen we samen aan een inspirerende en aantrekkelijke werkplek, waar medewerkers zich gewaardeerd en uitgedaagd voelen. Hoewel het programma Dienstverlening in 2025 formeel wordt afgerond, blijven we ook in 2026 onverminderd investeren in de kwaliteit van onze dienstverlening. We doen dit vanuit de overtuiging dat gewoon goed geregelde dienstverlening een doorlopende opdracht is, die vraagt om aandacht, vernieuwing en betrokkenheid. Om onze ambities waar te maken, is een stevige en robuuste organisatie nodig. Afgelopen jaren hebben we – naast het verbeteren van de externe dienstverlening - in de bedrijfsvoering ingezet op het verbeteren (en digitaliseren) van de interne dienstverlening, integraal werken en het op orde krijgen van de basis, naast noodzakelijke inspanningen als gevolg van gewijzigde CAO’s (Collectieve Arbeidsovereenkomst) en andere wet- en regelgeving. Daarmee zijn we nu in de fase dat we verder kunnen gaan bouwen.

In het huidige tijdsgewricht, met snelle technologische ontwikkelingen en in de huidige arbeidsmarkt vraagt dit de nodige investeringen op het gebied van HRM (Human Resource Management), Informatievoorziening en Communicatie. Kortom, in 2026 zetten we vol overtuiging in op een sterke organisatie die klaar is voor de toekomst: verbonden met de samenleving, aantrekkelijk als werkgever en gedreven om het verschil te maken.

Wat willen we bereiken? In aansluiting op onze visie zijn wij in de kern een dienstverlenende organisatie. Wij hebben dit in 2023 – in aansluiting op onze kernwaarden – vertaald naar de volgende kernbeloftes voor onze inwoners en bedrijven: 1. Wij zijn er voor iedereen Bij ons kan je aankloppen, de deur staat voor je open. We zijn betrokken en staan dicht bij onze samenleving. We gaan voor het gemeenschappelijke belang. Onze keuzes wegen we af tussen collectief en individueel belang.

pagina 62

2. Wij zijn helder en duidelijk In onze taal, communicatie en werkwijzen. Het is duidelijk wat we van jou verwachten en jij weet wat je van ons kan verwachten. 3. Wij zijn transparant Het is duidelijk hoe we te werk gaan. Wanneer je een aanvraag bij ons doet is het helder hoe het proces gaat lopen. We delen onze overwegingen bij een beslissing/antwoord. 4. Wij zijn betrouwbaar We zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. Het maakt niet uit welke collega je spreekt, we geven dezelfde antwoorden. Je kan op ons vertrouwen. 5. Onze dienstverlening maken wij zo eenvoudig mogelijk Op tijd je antwoord en geen onnodige tussenstappen, we zijn compleet en het is duidelijk wat je moet doen. Onze kernwaarden vormen de verbinding tussen de missie, visie en ons dagelijks handelen. We verwachten van iedereen dat in het werk, de samenwerking met anderen en in onze dienstverlening de kernwaarden belangrijke leidende principes zijn en geven daarin zelf het goede voorbeeld.

Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? Om onze kernbeloftes waar te kunnen blijven maken gaan we in 2026 inzetten op: - De borging van het programma Dienstverlening in de lijn. Zoals het rekenkameronderzoek ‘Optimalisering Dienstverlening’ heeft aangetoond, hebben de extra investeringen en inspanningen een zeer positief effect gehad op de kwaliteit van onze dienstverlening. Onderdeel van het programma was om tot het continu verbeteren van onze processen en de kwaliteit te komen. Bij de overdracht naar de lijn, worden de teams zelf verantwoordelijk hiervoor. Ook gaan we ons meethuis, waarmee we de kwaliteit van onze dienstverlening meten, uitbreiden en gebruiken zodat we ook zicht hebben op de kwaliteit van onze dienstverlening teneinde deze gericht te kunnen verbeteren. - Strategisch HRM beleid en een nieuwe HR-gesprekcyclus Om onze dienstverlening nu én in de toekomst op peil te houden, streven we naar een solide én wendbare organisatie. Dit vraagt om een personeelsbestand dat zowel kwalitatief als kwantitatief goed is samengesteld. We willen beschikken over voldoende kennis en ervaring, maar ook over de flexibiliteit om in te spelen op veranderende omstandigheden en opgaven. Daarom zetten we in op strategisch personeelsbeleid dat gericht is op duurzame inzetbaarheid, flexibiliteit en continuïteit.

pagina 63

Tegelijkertijd gaan we in 2026 werken met een nieuwe en passende gesprekscyclus. Dat is nodig, willen we een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven voor onze huidige en toekomstige medewerkers, ook in het licht van de toenemende complexiteit en integraliteit van de maatschappelijke opgaven. Niet alleen zorgen we er zo voor dat medewerkers zich continu kunnen blijven ontwikkelen, en we onze ambities kunnen realiseren, maar zorgt dit er ook voor dat wij een aantrekkelijke werkgever zijn. Zo bouwen we samen aan een veerkrachtige organisatie. Om deze manier van werken goed uit de verf te laten komen is een investering in een digitale module nodig. - Een wendbare organisatie Om onze dienstverlening nu én in de toekomst op peil te houden, streven we naar een solide én wendbare organisatie. Tegelijkertijd staat de arbeidsmarkt onder druk, en binnen onze organisatie nadert een aanzienlijk aantal medewerkers de pensioengerechtigde leeftijd. Daar willen we op voorbereid zijn. Dit vraagt om gerichte aandacht voor personeelsplanning, kennisoverdracht en het behoud van talent. Parallel hieraan worden we geconfronteerd met een groeiende diversiteit aan maatschappelijke opgaven, die elkaar in rap tempo opvolgen. Ook zijn deze op voorhand niet altijd goed te voorzien en moet er soms snel geschakeld kunnen worden.