Programmabegroting 2024 en Meerjarenbegroting 2025-2027
Tekst van het document
Heesch | 19 september 2023
Programmabegroting 2024 en Meerjarenbegroting 2025-2027 Gemeente Bernheze
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief
3
Begroting in één oogopslag
5
Deel I: Programmaplan 2024-2027 Programma 1: Leefbare kernen Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair Programma 4: Duurzame landbouw en economie Programma 5: Weerbare en veilige samenleving Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie Programma 7: Financiën
7 8 21 35 42 49 54 61
Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien 66 Deel 2: Paragrafen A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen
72 73 86 99 109 112 120
G. Grondbeleid H. Subsidies I. Wet open overheid (Woo)
133 139 144
Deel 3: Financiële begroting Overzicht van baten en lasten Meerjarenraming 2025 - 2027
146 147 167
Bijlagen Bijlage 1 – Overzicht baten en lasten per taakveld
185 186
pagina 2
Aanbiedingsbrief Beste leden van de gemeenteraad,
Het is inmiddels een jaar geleden dat de gemeenteraad desgevraagd het bestuursprogramma voor de periode 2022-2026 vaststelde. Het is een ambitieus programma waarin het, toen nog, kersverse bestuur aangeeft waar wat hen betreft voor de komende jaren de aandacht moet liggen. We gaan ‘Samen Bouwen aan een Veerkrachtig Bernheze’. Niet een toevallig of willekeurig gekozen titel. Voor ons betekent het een stevige inzet op drie kernambities: Wonen, Veerkracht én Participatie. In het bestuursprogramma komen deze ambities uitgebreider aan de orde.
In hetzelfde bestuursprogramma gaven we al aan dat we enerzijds niet overal grip op kunnen hebben en dat we anderzijds ons realiseren dat we de komende jaren ons huishoudboekje niet op orde kunnen hebben, gelet op de onduidelijkheden die er zijn met betrekking tot de middelen die we jaarlijks vanuit het rijk krijgen. Beide disclaimers komen samen in deze begroting. Voor 2024 hebben we keuzes gemaakt. Het betreffen met name keuzes die betrekking hebben op onze eerder geformuleerde ambities, vooral gericht op het temporiseren ervan. Tegelijkertijd hebben we ook bezuinigingen en de inzet van de reserves gebruikt om de begroting voor 2024 sluitend te krijgen. U kunt de keuzes terugvinden in het document dat voor u ligt. In de programmabegroting 2024 staat, op plekken waar dit van toepassing is, aangegeven welke zaken we voor 2024 niet of minder gaan doen.
Onze drie kernambities blijven uiteraard overeind. Dat was onze belofte bij de start van onze bestuursperiode. Dat betekent dat, voor zover dat binnen onze invloedssfeer ligt, onze woningbouwplannen gewoon doorgang zullen vinden, we aandacht blijven vragen voor een kwaliteitsslag op gebied van zowel inwoners- als overheidsparticipatie en we niet alleen oog houden voor onze kwetsbare inwoners, maar al onze inwoners helpen bij het versterken van de veerkracht en het vergroten van hun kwaliteit van leven. Over de gehele linie blijft het devies van dit college dat zelfs bij noodgedwongen bezuinigingen of herbezinningen op budget de meest kwetsbare inwoner zo veel mogelijk buiten schot blijft. Het raakt de kern van onze verantwoordelijkheid om te zorgen dat iedereen in Bernheze de ruimte krijgt om een goed leven te leiden.
In de programmabegroting 2023 kwam al in de aanbiedingsbrief, de instroom van vluchtelingen vrij expliciet aan bod. Ondanks dat er zich allerlei ontwikkelingen hebben voorgedaan, vormt de
pagina 3
huisvesting van vluchtelingen uit Oekraïne, maar ook de zogenaamde derdelanders, asielzoekers én statushouders nog altijd een uitdaging waarmee we hard aan de slag zijn. 2024 zal een buitengewoon belangrijk jaar worden waar het dit thema betreft. Het is ook juist een thema waarop dezelfde onvoorspelbaarheid van toepassing is, zoals we die ook in het bestuursprogramma al omschreven. We hebben niet overal grip op. We kunnen niet alles aan zien komen. Dat is van toepassing op 2024, maar ook voor de jaren daarna. Zo is nog steeds onduidelijk hoe de herijking van het gemeentefonds, vanaf 2026, uit gaat pakken voor de gemeente Bernheze. Deze onvoorspelbaarheid vraagt om een wendbare overheid die adequaat inspeelt op veranderingen in de omgeving. Het college voelt de ruimte om snel te schakelen en benut de korte lijntjes met de gemeenteraad om te zorgen dat ook zij haar rol kan spelen. We hechten er als college bijzondere waarde aan om deze processen zorgvuldig te doorlopen, met oog voor zowel onze inwoners als de specifieke doelgroep.
Tot slot zal 2024 voor het college een jaar worden van tussentijdse bezinning en evaluatie. Tijdens de verkennende gesprekken in relatie tot het bestuursprogramma deden wij de toezegging dat we halverwege de bestuursperiode de inwoners en partners zouden opzoeken om in gezamenlijkheid de tussentijdse balans op te maken. We zullen daarvoor het voorjaar van 2024 benutten. We hopen uiteraard op betrokkenheid en aanwezigheid van verschillende raadsleden, maar zullen ook achteraf onze bevindingen actief delen met de gemeenteraad.
We kijken uit naar de bespreking van uw reacties op deze begroting.
Het college van burgemeester en wethouders.
pagina 4
Begroting in één oogopslag
pagina 5
pagina 6
Deel I: Programmaplan 2024-2027
pagina 7
Programma 1: Leefbare kernen Bernheze telt vijf kernen. De leefbaarheid in deze kernen, voor huidige en toekomstige generaties, is voor het college van groot belang. Dit vraagt enerzijds om ruimte en aandacht voor het thema wonen. We geloven sterk in een passend én betaalbaar woningaanbod voor alle, in Bernheze aanwezige, doelgroepen. Anderzijds is de leefomgeving een belangrijk punt van aandacht. We streven naar een groene en kwalitatief hoogwaardige leefomgeving die bijdraagt aan de gezondheid en uitnodigt om te ontmoeten, te bewegen en te recreëren. De bereikbaarheid van onze kernen, en daarmee het thema mobiliteit, werd daarnaast niet voor niets door de gemeenteraad genoemd als belangrijk thema binnen de regionale samenwerking. Het belang van dit thema onderstrepen we volledig. In 2023 zal de regio haar propositie indienen voor de vijfde tranche van de regio deal. Waar mogelijk nemen we deel aan projecten in dat kader. Wij hechten er waarde aan dat Bernheze een plek is waar mensen goed kunnen leven, waar ze zich verbonden voelen met de kern en elkaar. De groene omgeving van Bernheze biedt daarnaast ruimte voor ontspanning en recreatie voor zowel onze inwoners als bezoekers van omliggende dorpen en steden. Voorzieningen, zoals scholen, sportverenigingen en bibliotheken dragen in grote mate bij aan het woonplezier.
Dergelijke voorzieningen vormen een belangrijke basis voor een gezonde zorgzame samenleving. Niet iedere voorziening kan in iedere kern aanwezig zijn. Goede, toegankelijke en veilige verbindingen van én naar voorzieningen zijn en blijven een belangrijk punt van aandacht.
Wat willen we bereiken? -
Passend en betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen; Verduurzaming van woningvoorraad (doel van de gemeente is om in 2050 energieneutraal en circulair te zijn); Groene leefomgeving die uitnodigt om te wonen, te ontmoeten, bewegen en te recreëren; Voorzieningenniveau en openbare ruimte op niveau; Goede bereikbaarheid van onze kernen, met daarbij extra aandacht voor de verkeersveiligheid, m.n. voor fietsers en voetganger; Kwalitatief goede en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes; Behoud van ons erfgoed en monumenten; Uitvoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024.
pagina 8
Wat gaan we daarvoor doen? Wonen We verwachten in 2024 ongeveer 300 woningen toe te voegen. Daarvan zijn ongeveer 125 woningen sociaal huur en nog eens 100 woningen betaalbaar. Van deze woningen zullen er ongeveer 70 woningen flexwoningen zijn, die de acute knelpunten op de sociale huurmarkt moeten oplossen. Voor de periode tot 2027 staan ongeveer 800 woningen voor realisatie gepland, die we op dit moment kwalificeren als ‘zachte’ plannen. We blijven ons inzetten om aan onze taakstelling voor het huisvesten van vergunninghouders te voldoen. De taakstelling wordt jaarlijks bekend gemaakt door het Rijk. We gaan, in het kader van het vastgestelde woonwagenbeleid, ruimte creëren voor nieuwe standplaatsen en standplaatsen toewijzen. We blijven ons daarnaast inzetten om voor elke inwoner (doelgroep) de juiste woning beschikbaar te hebben. Daarbij focussen wij ons in het bijzonder op sociale huurwoningen en woningen voor starters en senioren. Kwantitatief volgen wij het uitvoeringsprogramma van onze Woonvisie 2022-2027 (inclusief herijkingen). Mocht uit nieuw woonbehoefteonderzoek blijken dat de behoefte is veranderd, zal de woonvisie worden bijgesteld. Op dit moment worden er binnen de gemeente diverse locaties opgepakt om aan de woningbehoefte te voldoen. Met de lopende initiatieven en projecten kan de gemeente Bernheze aan de genoemde behoefte voldoen.
We wegen per project kritisch af of dit project bijdraagt aan de leefbaarheid en kwaliteit van de leefomgeving. Daarnaast dwingt het Didam-arrest ons om duidelijke kaders te stellen met betrekking tot gunning van publieke gronden aan specifieke groepen. We hebben mede daarom in 2023 een nieuwe nota grondbeleid vastgesteld waar we vanaf 2024 uitvoering aan gaan geven. Het huisvestingsvraagstuk voor vluchtelingen, statushouders én asielzoekers zal ook in 2024 nog de nodige inzet vragen. We hechten er als college bijzondere waarde aan om deze processen zorgvuldig te doorlopen, met oog voor zowel onze inwoners als de specifieke doelgroep.
Openbare ruimte & groen Meldingen met betrekking tot de openbare ruimte komen nu via allerlei kanalen binnen. Het systeem waarin zij worden verwerkt moet worden vervangen. We hebben de wens dit systeem te vervangen door een systeem van waaruit we meldingen volledig digitaal kunnen afwerken. Op deze wijze wordt de dienstverlening verbeterd. We onderzoeken in hoeverre we dit instrument breder kunnen inzetten dan enkel voor de openbare ruimte. Uiterlijk in 2024 hebben we de Bosbeheervisie vastgesteld. We stellen een vergroeningsplan op met daarin expliciet ruimte voor de thema's klimaat, biodiversiteit en gezondheid. Op basis van dat plan gaan we actief beginnen met het vergroenen
pagina 9
van onze gemeente. Dat doen we met inzet van onze eigen werkvoorbereider. We communiceren actief over onze vergroening en stimuleren onze inwoners én bedrijven om het goede voorbeeld te volgen. Daarnaast stellen we een beheerplan spelen op, met daarin met welke frequentie en tegen welke kosten speelplaatsen worden beheerd, onderhouden en vervangen. Hierbij wordt de toegankelijkheid van de speeltuinen meegenomen. In het kader van grootschalige werkzaamheden in de openbare ruimte zijn er een aantal zaken die specifiek benoemd moeten worden. Zo is de realisatie van woningen op locatie Den Berg aanleiding om de openbare ruimte eerder aan te pakken dan gepland en pakken we een onvoorzien verkeersonveilige situatie (voor fietsers) aan op Kleinwijk. Als gevolg van de aanwezige waardevolle bomen in te kleine vakken, is de bij de schoonstraat te Heesch dusdanig aangetast dat die niet meer te herstellen is met regulier onderhoud. We willen de onderhoudstoestand en verkeersveiligheid van dit weggedeelte verbeteren door een herinrichting waarbij we ook duurzaamheidsaspecten willen meenemen. Daarnaast wordt met de reconstructie de fietsverbinding richting het sportpark aangepakt. In de nabije omgeving van locatie Fercheval in Nistelrode onderzoeken we, tot slot, de mogelijkheden voor een veilige voetverbinding tussen Fercheval en het centrum van Nistelrode.
Monumenten en Erfgoed In 2024 willen we verder uitvoering geven aan de erfgoedvisie evenals in 2023. Dit doen we door aan de slag te gaan met het beleefbaar maken van de bronsschat en het uitvoeringsplan voor 2024, waaronder de projecten Canon Bernheze, erfgoed in het Aa-dal, duurzaamheid en monumenten en de implementatie van de erfgoedkaart in het omgevingsplan. Verder is er de wens om structureel middelen op te nemen voor de organisatie van de jaarlijkse Open Monumentendag. Dit evenement maakt onderdeel uit van het gemeentelijke erfgoed-en monumentenbeleid en is als zodanig belangrijk voor de betrokkenheid en draagvlak bij de inwoners van onze gemeente. Wij vinden ons Moluks cultureel erfgoed belangrijk en richten ons dan ook op het behoud hiervan. Met een vertegenwoordiging van de gemeenschap zijn we in gesprek over het geven van een monumentale status aan alle graven van de KNIL-militairen en hun echtgenotes. Het gaat dan over graven op kerkhoven Parkstraat en Loo in Nistelrode. Vanwege de sluiting onderzoeken we de mogelijkheid van het elders herbegraven van de KNIL-militairen en hun vrouwen, welke nu op de begraafplaats Parkstraat begraven zijn. Eind 2023 verwachten we een raadsbesluit hierover, waardoor uitvoering van plannen in 2024 kan plaatsvinden.
pagina 10
Recreatie In 2024 actualiseren we onze gemeentelijke recreatievisie waarin de ontwikkelingen, kansen en ambities op het gebied van recreatie en toerisme zijn gebundeld. Deze visie vormt de basis voor de activiteiten waar we de komende jaren op inzetten. De Wildhorst willen we transformeren naar een gebied met toekomstperspectief. Het toekomstperspectief voorziet in een mogelijke mix van functies zoals wonen en recreëren, eventueel gekoppeld aan huisvesting van arbeidsmigranten. In 2024 ronden we een aantal langlopende juridische erfpachtprocedures af. Ondertussen werken we toe naar een haalbare business-case. Daarna volgt de ruimtelijke uitwerking waar we een beeld krijgen van de te verplaatsen of nieuw te realiseren functies. We verwachten dat we 2024 nodig zullen hebben om de ruimtelijke uitwerking verder vorm te geven. Daarnaast dragen we actief bij aan de gebiedsontwikkelingen zoals het Aa-dal, Geopark Peelhorst en Maasvallei en Maashorst.
Voorzieningen op peil We investeren in nieuwe en onderhouden bestaande voorzieningen waar dat op basis van wet- en regelgeving noodzakelijk is, of waar vanwege beleidsuitgangspunten behoefte aan is. Zoals de nieuwbouw/renovatie van Op Weg en de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Daarbij kijken we ook naar de effectieve en efficiënte inzet van middelen en gronden, zoals bij het locatieonderzoek naar een gezamenlijk sportpark voor Heeswijk-Dinther. De uitkomst daarvan verwachten we in de eerste helft van 2024. We organiseren in 2024 de verdere verduurzaming van ons maatschappelijk vastgoed. Daarbij maken we onderscheid tussen investeren in de gemeentelijke gebouwen en het stimuleren van verduurzaming van sociaal-culturele centra (voorheen bekend als gemeenschapshuizen), verenigings- en onderwijsgebouwen. Ondanks dat gemeenschapshuizen geen eigendom zijn van de gemeente, kiezen we voor meer dan een aanjaagfunctie. De regie voor de noodzakelijke verduurzaming van de sociaal-culturele centra ligt bij de centra zelf. Voor het uitvoeren van de maatregelen stellen we een financiële impuls ter beschikking. In 2023 is de nota beleidsuitgangspunten voor de sociaal-culturele centra herijkt. Het beleid legt vast wat de gemeente Bernheze met de deze sociaal-culturele centra wil bereiken en welke kaders en instrumenten hiervoor nodig zijn.
Eveneens is in 2023 de opdracht gegeven om het maatschappelijk vastgoed en het voorzieningenniveau in de kern Heeswijk-Dinther te onderzoeken. Het wegvallen van de ruimtes bij het Willibrordcentrum is onderdeel van dit onderzoek. In 2024 komen we met een plan hoe de voorzieningen beter aansluiten op de behoeftes van nu en die van de toekomst en welke financiële consequenties daaraan verbonden zijn.
pagina 11
Naast een plek om te ontmoeten, in de vorm van de sociaal-culturele centra, bieden we ook een plek om te bewegen en te sporten. Met een breed aanbod van goede buitensportaccommodaties dragen we bij aan de gezondheid van onze inwoners en een sterke sociale infrastructuur in de kernen. In 2025 en 2026 zijn de robotgrasmaaiers aan vervanging toe. Hiermee zorgen voor een efficiënte en duurzame wijze van maaien van de grasmatten. Om de sportvelden volwaardig en veilig te kunnen blijven gebruiken dienen we daarnaast de toplagen van de kunstgrasvelden te vervangen. Door goede onderwijshuisvesting voor alle jongeren dragen we bij aan het welzijn, ontwikkeling en de gezondheid van onze jeugd en de toegankelijkheid van onderwijs in duurzame gebouwen. In 2024 vindt de nieuwbouw/renovatie van basisschool Op Weg in Vorstenbosch plaats, zoals omschreven in het IHP (integraal huisvestingsplan). Tevens geven we een verder vervolg aan de uitvoering van de motie behoud van voortgezet onderwijs in Heesch.
Mobiliteit en verkeersveiligheid Het huidige verkeer- en mobiliteitsplan is niet meer actueel. Het streven is om de mobiliteitsvisie begin 2024 gereed te hebben, waarbij we tevens de verbinding met de Omgevingsvisie maken. Vervolgens wordt de mobiliteitsvisie verder uitgewerkt en concreter gemaakt in het mobiliteitsplan. Het voornemen is om het mobiliteitsplan in 2025 klaar te hebben. Bij het opstellen van het nieuwe mobiliteitsplan is het streven om de fiets en de voetganger een prominentere rol te geven en de focus minder te gaan leggen op de auto. Hiermee dragen we bij aan de gezondheid van onze inwoners. We voeren in Heesch (2024) en Heeswijk-Dinther (2025) een verkeersanalyse uit. De resultaten hiervan nemen we mee bij de uiteindelijke planvorming.
Omgevingswet De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. Door verbeterde integraliteit en vernieuwende insteek van dienstbaarheid (de jamits-houding), wordt dit doel zo effectief mogelijk bereikt. Per 1 januari 2024 gaat de Omgevingswet in. We werken samen met partnerorganisaties aan de omgevingsvisie, die we ook wel ‘Ontwerp omgevingsvisie Bernheze 2040’ noemen. Dit is voor de gemeente het kaderstellende document voor de fysieke leefomgeving van Bernheze. Aan de gemeenteraad wordt in het eerste kwartaal van 2024 de definitieve omgevingsvisie voorgelegd ter vaststelling. We starten vanaf 2024 met programma’s onder de Omgevingswet en richten de verplichte monitoring in voor de omgevingsvisie. Daarnaast gaan we tot 2029 bestaande visies met betrekking tot de fysieke leefomgeving integreren in de vernieuwde omgevingsvisie.
pagina 12
Het omgevingsplan is een van de nieuwe juridische instrumenten binnen de Omgevingswet. Het vervangt de huidige bestemmingplannen, beheersverordeningen en gemeentelijke verordeningen. Het omzetten van regels van het tijdelijke deel naar het nieuwe deel van het omgevingsplan moet eind 2031 klaar zijn. In de jaren 2024, 2025 en 2026 is extra inzet voorzien voor het opstellen van het omgevingsplan. Vanaf 2024 behoort het voor gemeenten tot de mogelijkheden om leges in rekening te brengen voor omgevingsvergunningen. In de regio gaan we gezamenlijk verkennen hoe we, in het kader van kostendekkende tarieven, de kosten in rekening kunnen brengen bij de aanvragers.
Wat gaan we niet doen of minder doen? We verlagen het beschikbare budget voor kansrijke initiatieven buitengebied. Daarnaast halveren we de flexibele schil op toezicht en handhaving. Tot slot hebben we een verlaging van het budget recreatie en toerisme opgenomen in deze begroting.
Wat mag het kosten? Beleidsintensiveringen 2024-2027 In onderstaande tabel is per voornemen aangegeven wat de bron van de uitgaven is. Hieronder een korte toelichting op de diverse bronnen: - MJB : opgenomen in de meerjarenbegroting 2024-2026 - NIEUW : toevoeging ten opzichte van de meerjarenbegroting 2024-2026 Onderwerp
Bron:
Jaar
MJB of Nieuw
Bedrag
Incidenteel/
(in €)
Structureel/ Investering
Vervanging Opstellen beheerplan Spelen / jaarlijks budget i.v.m. reiniging valzand
Nieuw
2024
25.000
Structureel
Vervanging en verduurzaming openbare verlichting – masten o.b.v. uitvoeringsplan
MJB MJB MJB Nieuw Nieuw Nieuw
2024 2025 2026 2027 2024 2024
42.200 42.200 42.200 42.200 -42.200 42.200
Investering investering investering Investering Investering Incidenteel
Nieuw
2024
-42.200
Incidenteel
Uit reserve afschrijvingslasten Vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten Uit reserve nog nader te bestemmen – vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten
pagina 13
Onderwerp
Bron: MJB of Nieuw
Jaar
Bedrag (in €)
Incidenteel/ Structureel/ Investering
Investeringen water & riolering
MJB MJB MJB Nieuw MJB MJB MJB
2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026
406.000 1.622.651 1.344.760 462.550 -406.000 -1.622.651 -1.344.760
Investering Investering Investering Investering Investering Investering Investering
Nieuw
2027
-462.550
Investering
Actualisatie nota grondbeleid
Nieuw
2027
20.000
Incidenteel
Nieuwbouw/renovatie BS Op Weg Uit reserve afschrijvingslasten Vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten Uit reserve nog nader te bestemmen – vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten
MJB Nieuw Nieuw
2024 2024 2024
3.500.000 -3.500.000 3.500.000
Investering Investering Incidenteel
Nieuw
2024
-3.500.000
Incidenteel
Renovatie/uitbreiding Samenwerkingsschool Eikenwijs
MJB
2026
2.500.000
Investering
Vervangen robotgrasmaaiers Prinses Irene
MJB
2025
35.000
Investering
Uit SPUK Sport
MJB
2025
-6.074
Investering
Vervangen robotgrasmaaiers VV WHV Uit SPUK Sport
MJB MJB
2025 2025
22.000 -3.818
Investering Investering
Vervangen robotgrasmaaiers VV Heeswijk Uit SPUK sport
Nieuw Nieuw
2026 2026
22.000 -4.512
Investering Investering
Renovatie toplaag Prinses Irene (voetbal) – verhoging krediet a.g.v. hogere vervangingskosten (IVP 2022: € 432.575,-) Uit SPUK Sport Uit reserve afschrijvingslasten Vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten Uit reserve nog nader te bestemmen – vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten
Nieuw
2024
107.425
Investering
Nieuw Nieuw Nieuw
2024 2024 2024
-18.644 -88.781 88.781
Investering Investering Incidenteel
Nieuw
2024
-88.781
Incidenteel
Renovatie toplaag MHC HDL (waterveld) Uit SPUK Sport Bijdrage sportvereniging meerkosten
MJB MJB MJB
2025 2025 2025
825.000 -143.182 - 5.500
Investering Investering Structureel
Renovatie toplaag MHC Heesch (heel zandveld) Uit SPUK Sport
MJB MJB
2026 2026
566.000 -98.231
Investering Investering
Renovatie toplaag MHC Heesch (kwart zandveld) Uit SPUK sport
MJB MJB
2026 2026
160.000 -27.769
Investering Investering
Bijdrage gemeente in de renovatie van De Burcht, Nieuwbouw ’t Veerhuis, verduurzaming en privatisering
MJB
2025
325.000
Incidenteel
Uit reserve nog nader te bestemmen Vrijval exploitatielasten a.g.v. privatisering
MJB MJB
2025 2026
-325.000 - 3.700
Incidenteel Structureel
Woonwagenbeleid
Nieuw
2024
7.000
Incidenteel
Uit voorziening riolering
Wettelijk
pagina 14
Onderwerp
Bron: MJB of Nieuw
Jaar
Bedrag (in €)
Incidenteel/ Structureel/ Investering
Verduurzaming gemeentelijke gebouwen Uit reserve afschrijvingslasten Vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten Uit reserve nog nader te bestemmen – vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten
MJB Nieuw Nieuw
2024 2024 2024
100.000 -100.000 100.000
Investering Investering Incidenteel
Nieuw
2024
-100.000
Incidenteel
Uitvoeren maatregelen EML MFA De Stuik, CC De Wis, CC Servaes en CC Nesterlé
MJB
2024
66.550
Investering
Opstellen programma’s Omgevingsvisie
MJB MJB Nieuw Nieuw MJB MJB Nieuw Nieuw
2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027
30.000 30.000 30.000 30.000 -30.000 -30.000 -30.000 -30.000
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel
MJB Nieuw Nieuw Nieuw MJB
2024 2025 2026 2027 2024
12.500 12.500 12.500 12.500 -12.500
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel
Nieuw Nieuw Nieuw
2025 2026 2027
-12.500 -12.500 -12.500
Incidenteel Incidenteel Incidenteel
Opstellen en onderhoud omgevingsvisie
Nieuw
2024
20.000
Incidenteel
(Aanpassen omgevingsvisie (4-jaarlijks, na GR-verkiezingen en participatief)
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027
20.000 50.000 50.000 -20.000 -20.000 -50.000 -50.000
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Indidenteel
Omgevingsplan Omgevingsplan incl. NRD Omgevingsplan incl. MER en Commissie MER Uit reserve nog nader te bestemmen
MJB MJB Nieuw MJB MJB Nieuw
2024 2025 2026 2024 2025 2026
50.000 25.000 75.000 -50.000 -25.000 -75.000
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel
Omgevingswet - Opleiden programma Uit reserve nog nader te bestemmen
MJB MJB
2024 2024
20.000 -20.000
Incidenteel Incidenteel
Omgevingswet - Inhuur extern personeel kernteam omgevingsplan
MJB Nieuw Nieuw MJB Nieuw Nieuw
2024 2025 2026 2024 2025 2026
435.000 305.000 155.000 -435.000 -305.000 -155.000
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel
Uit reserve nog nader te bestemmen
Uitvoeren en monitoren omgevingsvisie
Uit reserve nog nader te bestemmen
Uit reserve nog nader te bestemmen
Uit reserve nog nader te bestemmen
pagina 15
Onderwerp
Bron: MJB of Nieuw
Jaar
Bedrag (in €)
Incidenteel/ Structureel/ Investering
Uitvoeren verkeersanalyse Heeswijk-Dinther en Heesch
Nieuw Nieuw
2024 2025
50.000 50.000
Incidenteel Incidenteel
Aanschaf meldingensysteem voor de openbare ruimte Uit reserve afschrijvingslasten Vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
2024 2024 2024 2024
27.000 12.000 -27.000 27.000
Investering Structureel Investering Incidenteel
Uit reserve nog nader te bestemmen – vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten
Nieuw
2024
-27.000
Incidenteel
Extra onderhoud centra (gluttons) (was in kadernota volledig in 2024)
Nieuw
2025
55.000
Structureel
Renovatie Weijen te Nistelrode - uitvoering Uit voorziening riolering (i.v.m. subsidie woningbouw)
MJB MJB
2025 2025
1.780.757 -530.757
Investering Investering
Renovatie Laar te Nistelrode – uitvoering Uit voorziening riolering
MJB MJB
2026 2026
1.285.060 -360.060
Investering Investering
MJB MJB MJB Nieuw Nieuw
2024 2025 2025 2024 2024
50.000 1.185.894 - 685.894 -50.000 50.000
Investering Investering Investering Investering Incidenteel
Nieuw
2024
-50.000
Incidenteel
Herstraten Peelstraat te Vorstenbosch (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
MJB
2025
50.000
Investering
Herinrichting Raadhuisplein te Nistelrode - uitvoering
MJB
2027
325.000
Investering
Gouverneursweg te Heeswijk-Dinther
MJB
2025
450.000
Investering
Heuvel Vorstenbosch: Voorbereidingskrediet Uitvoering Uit voorziening riolering
MJB MJB MJB
2025 2026 2026
50.000 552.490 -152.490
Investering Investering Investering
Reconstructie Den Berg: Voorbereidingskrediet Uitvoering Bijdrage wegbeheer Uit voorziening riolering
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
2025 2026 2026 2026
69.000 716.210 -15.000 -426.210
Investering Investering Investering Investering
Reconstructie Weijen – Heescheweg e.o: Scenariostudie Voorbereidingskrediet Uitvoeringskrediet Uit voorziening riolering
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
2025 2026 2027 2027
50.000 100.000 1.256.550 -56.550
Investering Investering Investering Investering
Reconstructie: ontsluiting Kleinwijk te Nistelrode
Nieuw
2025
250.000
Investering
Overig
Herinrichting Schoonstraat te Heesch: Voorbereidingskrediet Uitvoering Uit voorziening riolering Uit reserve afschrijvingslasten Vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten Uit reserve nog nader te bestemmen – vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten
pagina 16
Onderwerp
Bron: MJB of Nieuw
Jaar
Bedrag (in €)
Incidenteel/ Structureel/ Investering
Reconstructie: Veilige looproute Fercheval naar Nistelrode (Dintherseweg ) Uit reserve afschrijvingslasten Vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten Uit reserve nog nader te bestemmen – vorming bestemmingsreserve afschrijvingslasten
Nieuw
2024
125.000
Investering
Nieuw Nieuw
2024 2024
-125.000 125.000
Investering Incidenteel
Nieuw
2024
-125.000
Incidenteel
Gevolgen herijking Nota beleidsuitgangspunten sociaalculturele centra
Nieuw
2024
pm
Structureel
Uitwerking projectplan maatschappelijk vastgoed en voorzieningenniveau Heeswijk-Dinther incl. Willibrordcentrum
Nieuw
2024
pm
Incidenteel
Acties voortvloeiend uit het Groenstructuurplan. Hierover vindt in 2023 bestuurlijke besluitvorming plaats. (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
Nieuw
2025
25.000
Structureel
Vergroeningsplan uitvoeren (dekking bestaat uit middelen begroting én de voorziening groencompensatie. Naarmate de voorziening meer gevuld raakt kunnen de incidentele middelen afnemen)
Nieuw Nieuw
2025 2026
25.000 10.000
Incidenteel Incidenteel
Formatie op peil: werkvoorbereider groen (vergroeningsplannen, klimaatplannen, groenrenovaties enz.)
Nieuw
2024
80.000
Structureel
Formatie op peil: projectleider groen (coördinatie diverse groenplannen en ecologische verbindingszones, nieuwe natuurterreinen/bossen) (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
Nieuw
2025
80.000
Structureel
Uitvoeren bewustwordingscampagne
Nieuw
2025
20.000
Structureel
Nieuw
2025
20.000
Structureel
- Formatie op peil: natuurbeheerder buitengebied zodat alle landschapselementen, natuurgebieden en bossen het maatwerkbeheer krijgen dat nodig is om de biodiversiteitsdoelstellingen te halen (0,5 fte) (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
Nieuw
2025
40.000
Structureel
Deelname Stimuleringsregeling Landschap 2024-2027
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027
25.000 25.000 25.000 25.000 -25.000 -25.000 -25.000 -25.000
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel
Nieuw Nieuw
2026 2026
22.000 -22.000
Incidenteel Incidenteel
(was in kadernota volledig opgenomen in 2024) Acties voortvloeiend uit het Groenstructuurplan: - Formatie op peil: databeheer groen t.b.v. planmatig groenbeheer, monitoring en verantwoording (0,25 fte)
Uit Ruimte voor Ruimte-gelden
Deelname ErvenPlusprogramma 4.0 Uit Ruimte voor Ruimte-gelden
pagina 17
Onderwerp
Bron: MJB of Nieuw
Jaar
Bedrag (in €)
Incidenteel/ Structureel/ Investering
MJB MJB
2025 2025
130.702 -130.702
Incidenteel Incidenteel
Uitvoeringsprogramma erfgoedvisie
MJB Nieuw Nieuw Nieuw
2024 2025 2026 2027
50.000 50.000 50.000 50.000
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel
Verplaatsen bakhuis molen Nistelrode
MJB
2025
74.085
Investering
Organiseren Open Monumentendag
Nieuw
2024
10.000
Structureel
Beleefbaar maken bronsschat
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
2024 2025 2024 2025
50.000 50.000 -50.000 -50.000
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel
Ontwikkelen natte EVZ’s – realisatie EVZ en wandelen langs de Aa Uit reserve nog nader te bestemmen (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
Uit reserve nog nader te bestemmen
Ombuigingen bestaande begroting Om te komen tot een structureel sluitende begroting 2024 hebben we kritisch gekeken naar het bestaande beleid. Vanuit deze kritische blik stellen we voor om onderstaande ombuigingen door te voeren. Onderwerp
Jaar
Bedrag (in €)
Incidenteel/ Structureel/
Stimulering kansrijke initiatieven buitengebied
2024
-31.066
Structureel
Halveren flexibele schil toezicht en handhaving
2024
-50.000
Structureel
Verlaging budget recreatie en toerisme
2024
-15.500
Structureel
pagina 18
Lasten en baten 2022-2024 Lasten Nr.
Omschrijving taakveld
2022
0.3
Beheer overige gebouwen gronden
2.1
Verkeer en vervoer
2.2
Baten
2023
2024
36.042.973
280.875
239.394
3.843.401
4.546.397
4.770.549
Parkeren
4.425
4.425
2.5
Openbaar vervoer
2.727
8.670
3.4
Economische promotie, excl. toeristenbelasting
659.432
705.057
4.2
Onderwijshuisvesting
1.222.637
1.049.908
5.2
Sportaccommodaties
2.084.248
2.563.856
5.4
Musea
29.652
5.5
Cultureel erfgoed
5.7
2022
2023
2024
36.607.129
356.977
348.955
382.047
427.378
282.989
635.608
470.368
108.156
108.702
1.164.853
144.262
64.248
51.355
2.370.062
739.903
748.033
789.251
25.210
25.096
4.557
6.227
6.613
173.701
295.239
188.751
16.200
10.800
10.800
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
2.211.282
2.471.909
2.314.121
329.042
47.424
19.223
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie (verenigingsaccommodaties en gemeenschapshuizen)
846.001
1.079.069
726.128
329.124
314.340
343.042
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
83.897
121.530
24.864
63.113
54.750
41.417
8.1
Ruimtelijke ordening
2.375.624
2.256.168
1.372.425
253.928
302.812
267.332
8.2
Grondexploitatie (nietbedrijventerrein)
5.869.427
11.305.387
7.378.139
7.154.329
13.014.747
8.550.038
8.3
Wonen en bouwen
1.614.745
2.032.397
1.865.835
1.748.061
1.722.871
1.868.327
0.10
Mutatie reserves programma 1
3.836.062
4.373.972
1.171.899
4.138.979
5.041.264
286.645
Totaal
60.900.234
33.120.069
24.254.242
52.381.042
22.220.027
12.974.689
6.518
Lasten en baten 2024-2027 Lasten
Baten
Nr.
2024
2025
2026
2027
2024
2025
2026
2027
0.3
239.394
246.989
254.124
261.723
348.955
348.955
348.955
348.955
2.1
4.770.549
4.966.259
5.071.693
5.189.277
282.989
291.402
298.991
306.041
2.2 2.5
6.518
6.746
6.952
7.143
3.4
635.608
643.400
648.465
666.641
108.702
109.030
109.325
109.599
4.2
1.164.853
1.153.521
1.142.523
1.117.954
51.355
51.355
51.355
51.355
5.2
2.370.062
2.436.748
2.498.239
2.550.444
789.251
815.933
835.035
852.788
5.4
25.096
25.840
26.519
27.162
6.613
6.845
7.054
7.248
5.5
188.751
195.168
200.980
206.409
10.800
10.800
5.7
2.314.121
2.615.231
2.676.474
2.742.282
19.223
19.825
20.368
20.872
6.1
726.128
714.000
718.842
730.650
343.042
351.881
353.279
360.504
7.5
24.864
26.600
28.164
29.620
41.417
42.867
44.174
45.389
pagina 19
Lasten
Baten
8.1
1.372.425
1.433.293
1.486.759
1.555.857
267.332
267.938
268.486
268.994
8.2
7.378.139
7.531.703
7.600.891
7.664.337
8.550.038
7.531.703
7.600.891
7.664.337
8.3
1.865.835
1.939.639
2.009.563
2.054.296
1.868.327
1.924.147
1.973.767
2.019.347
0.10
1.171.899
286.645
269.145
269.145
269.145
Totaal
24.254.242
12.974.689
12.041.826
12.180.825
12.324.574
23.935.137
24.370.188
24.803.795
Brondocumenten -
Duurzaam Mobiliteitsplan Bernheze 2016-2022 (mei 2016) Beleidsplan Openbare Verlichting 2022-2025 (januari 2022) Beleidsplan Civiele Kunstwerken 2023-2031 (juli 2022)
-
Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018 (CROW) Beleidsnotitie adaptief wegbeheer (juli 2018) Nota gemeenschapshuizen 2000 (mei 2000) Nota Maatschappelijk Vastgoed 2016 (oktober 2016) Erfgoedverordening Bernheze 2019 (december 2018) Subsidieverordening gemeentelijke monumenten Bernheze 2012 (december 2011) Erfgoedvisie “Ode aan het boeren leven” (mei 2020) Archeologiebeleid 2011 (incl. archeologiekaart) (februari 2011) Woonvisie 2016-2021 (mei 2016) Nota grondbeleid (december 2019) Structuurvisie (2010) Beleidsplan huisvesting internationale werknemers (10 december 2020)
pagina 20
Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente In een gezonde en zorgzame gemeente kan iedereen meedoen en dragen inwoners zorg voor elkaar. Dit vraagt om een zorgzame en sociale gemeenschap en om veerkrachtige en weerbare inwoners. Om dit te bereiken zetten we onder andere algemene voorzieningen en individuele ondersteuning in voor onze inwoners. We zoeken daarbij naar algemeen toegankelijke en collectieve voorzieningen om de gang naar individuele ondersteuning minder noodzakelijk te maken. Dat wil niet zeggen dat we er niet zijn voor onze inwoners. Ondanks dat we in Bernheze elkaar graag helpen, blijven er altijd mensen die kwetsbaar zijn en individuele hulp nodig hebben om mee te blijven doen in de samenleving. Alle inwoners kunnen bij ons terecht en we denken graag mee hoe we, met name de meer kwetsbare doelgroepen, vooruit kunnen helpen. Bij de uitdagingen van vandaag én morgen zijn wat ons betreft een sterk verenigingsleven en inwonersinitiatieven onmisbaar. In het bestuursprogramma onderstreepte het huidige college het belang en de kansen voortkomend uit het gedachtegoed van positieve gezondheid. Positieve gezondheid richt zich op het versterken van de veerkracht van de mensen zelf en het vergroten van hun kwaliteit van leven.
Verschillende landelijke programma’s en akkoorden, zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), onderstrepen dat belang, ook vanuit het Rijk, op dit thema. We grijpen de kansen die deze ontwikkelingen ons bieden en zorgen dat we breed aangehaakt blijven op de ontwikkelingen in het kader van IZA, waarvoor we als regio gevraagd hebben aan Den Bosch om als mandaatgemeente op te treden.
Wat willen we bereiken? -
-
Iedereen kan meedoen in onze gemeenschap; Een vitaal verenigingsleven wat de cohesie in onze gemeenschap ondersteunt; Toegankelijke ondersteuning indien nodig via collectieve en individuele voorzieningen; Gezonde inwoners (in de breedste zin van het woord), we zetten hier preventief op in vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid; o Iedere inwoner kan sporten of bewegen; o We stimuleren deelname aan cultuur en cultuureducatie met name van onze jeugd; o Inwoners zijn geïnformeerd over een gezonde manier van leven; Uitgebreide mogelijkheden voor de ondersteuning van mantelzorgers; Een goede toegang tot onderwijs voor onze kinderen; Een integrale benadering en samenwerking met (maatschappelijke) partners waarbij onze inwoners centraal staan.
pagina 21
Wat gaan we daarvoor doen? Inclusieve samenleving Iedereen kan op zijn manier meedoen en ondersteuning is voor iedereen toegankelijk, dat is onze visie op een inclusieve samenleving. Hiervoor bieden we onder andere een integrale toegang van het sociaal domein en stimuleren we het verenigingsleven en inwonersinitiatieven. Onze integrale toegang, Wegwijzer, blijft zich ook in 2024 verder ontwikkelen, mede op basis van de evaluatie die in 2023 werd gehouden. Verder werkt Wegwijzer continu aan haar bekendheid, o.a. door middel van communicatie en door een goede positionering in de kernnetwerken en ten opzichte van het opbouwwerk in de kernen. Wegwijzer ontwikkelt zich, naast haar kerntaken, eveneens door als meldpunt voor eenzaamheid. In 2025 verwachten we dat de incidentele middelen uit het Maatschappelijk Ondersteuningsfonds zijn uitgeput. Een herijking van het werkbudget Wegwijzer is daarom voor 2026 en verder noodzakelijk. Daarnaast merken we dat het aantal aanvragen en meldingen blijft toenemen. Dit is deels passend bij de vergrijzing van onze gemeente, maar heeft ook een relatie met de taken die vanuit Beschermd Wonen op ons afkomen. Mede hierom breiden we team Wegwijzer uit met 1 fte Wmo-consulent per 2025.
We versterken lokale samenwerkende organisaties (Kernnetwerken, voorheen burgerinitiatieven of dorpsinitiatieven) zorg en welzijn om de zorg nabij zo goed mogelijk te faciliteren. De uitgangspunten die we in 2023 met elkaar hebben vastgelegd, rollen we in 2024 verder uit. Per kern is er één kernnetwerk die initiatieven en activiteiten op het terrein van het sociaal domein coördineert. De Kernnetwerken hebben draagvlak, sluiten aan bij de behoeften van inwoners en zorgen voor onderlinge hulp en samenwerking in een kern. Wij faciliteren en versterken dit door coördinatie en financiële middelen vanuit de gemeente. Daarbij ondersteunen de professionals van ONS welzijn de eigen kracht én samenkracht van onze inwoners. In 2023 investeerden we in opbouwwerk, in 2024 versterken we het jongerenwerk van ONS welzijn. Daarmee sorteren we voor op de ontwikkelingen in de Landelijke Hervormingsagenda (LHA). We stimuleren hierdoor ook een verschuiving van individuele naar meer collectieve (preventieve) ondersteuning. Zo kunnen we onze inwoners zo vroeg mogelijk helpen en tegelijkertijd de druk op individuele voorzieningen verlichten. We hebben een grote opgave van huisvesting en opvang van asielzoekers, Oekraïense vluchtelingen en een fors hogere taakstelling en daarmee instroom van statushouders.
Het huisvestingsvraagstuk zal ook in 2024 om een grote ambtelijke inzet en een aantal belangrijke politieke keuzes vragen. Naast de huisvesting van de genoemde groepen hebben we ook een opgave voor wat betreft de huisvesting van zogenaamde spoedzoekers, overlastgevende personen, dak- en thuislozen en inwoners die afhankelijk zijn van begeleid of beschermd wonen.
pagina 22
We hebben een projectorganisatie met projectleider met als opdracht het huisvesten van de verschillende specifieke doelgroepen in 2024.
Kunst en cultuur Kunst en cultuur is toegankelijk voor iedereen en op een laagdrempelige wijze. In het gedachtegoed van positieve gezondheid, draagt ook deelname aan culturele activiteiten bij aan het versterken van veerkracht. We investeren daarom in de Muzelinck als brede cultuurorganisatie. De Muzelinck zorgt ervoor dat onze jeugd via het onderwijs kennismaakt en deelneemt aan cultuuruitingen. Vanaf 2025 komen er landelijk maatregelen om bibliotheken en lokale omroepen verder te professionaliseren. In 2024 wordt bekend wat deze maatregelen van de gemeente Bernheze zal vragen.
Participatie via werk en inkomen Werk is een belangrijke manier om aan inkomen te komen en draagt bij aan zinvolle dagbesteding en betrokkenheid bij de samenleving. We zetten ons daarom in voor alle mensen die kunnen werken maar daarbij ondersteuning nodig hebben. Als werken niet haalbaar is zoeken we naar een passend ander aanbod, gericht op activering. De participatiewet is in 2023 uitgebreid met meer re-integratievoorzieningen zodat we mensen met een arbeidsbeperking nog beter kunnen begeleiden naar werk. De ondersteuning richt zich zowel op de werknemer als de werkgever. Het Mobiliteitscentrum PIM draagt bij aan de begeleiding van mensen met een arbeidsvraagstuk, maar ontwikkelt zich inmiddels ook tot een plaats waar mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt terecht kunnen voor activering. We helpen inwoners met geldzorgen en geldproblemen door middel van verschillende minimaregelingen, lokale samenwerking en schuldhulpverlening (via de gemeente Meierijstad). Aanvullende hierop biedt Ons Welzijn hulp aan in de vorm van sociaal raadslieden, de formulierenbrigade en het opbouwwerk.
Zorg en ondersteuning 0 tot 100 jaar We bieden ondersteuning voor al onze inwoners, van prenatale zorg tot aan 100+ jaar. We hanteren een integrale benadering en samenwerking met (maatschappelijke) partners waarbij onze inwoners centraal staan. We sluiten aan bij de ontwikkelingen rondom het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd (LHA). De vergrijzing van onze gemeente, een toenemende (multidisciplinaire) vraag en schaarste in zorgaanbieders maakt dat we continu in beweging blijven om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen.
pagina 23
We ontwikkelen passende alternatieven voor (dure) zorg in natura, zoals een algemene voorziening Huishoudelijke Verzorging als onderdeel van de regionale inkoop HV. Daarnaast blijven we ons richten op vernieuwingen en aanscherping van onze huidige dienstverlening. Ook volgen we de landelijke ontwikkelingen rondom de aanpassing van de wetgeving Inkomensafhankelijke bijdrage per 1-1-2026. De ondersteuning voor mantelzorgers blijven we op dezelfde wijze uitvoeren (waaronder de inzet van de mantelzorgmakelaars en de activiteiten van ONS Welzijn). Het herzien van het beleid (2021-2024) is momenteel niet nodig en wordt uitgesteld. Ondanks dat de doordecentralisatie van beschermd wonen wordt uitgesteld, blijft ons streven gelijk: per 1 januari 2024 gereed zijn en werken op de in het koersdocument inwoners met een psychische kwetsbaarheid vastgestelde manier. Op deze wijze zorgen we ervoor dat mensen met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk thuis wonen, zoveel mogelijk zelfredzaam zijn en participeren naar vermogen. De landelijke hervormingsagenda jeugd (LHA) zorgt ervoor dat jeugdhulp beter beschikbaar is voor de meest kwetsbare gezinnen. Zo komen er duidelijke wettelijke kaders wat er nog onder de jeugdhulpplicht valt. Ook het regionaal beleidskader jeugd geeft richting aan regionale en lokale mogelijkheden voor jeugdhulp. Hiermee komt er een beweging naar de voorkant.
Dit heeft consequenties voor onze lokale toegang en teams. We investeren daarom in onze wijkteams. We hebben speciale aandacht voor de doelgroep jongeren in verblijf of in kwetsbare positie. En, met een integrale aanpak voor onze jongeren willen we de overgang (16-27) minder groot maken en begeleiding bieden bij de vragen die er spelen.
Gelijke kansen op onderwijs Met een startkwalificatie worden de kansen op een baan en daarmee een zelfredzaam leven vergroot. Om te zorgen voor een goede start op school zetten we Voorschoolse educatie in voor peuters met een taalachterstand. We evalueren dit aanbod in 2024. Op basis van de evaluatie willen we samen met aanbieders van voorschoolse educatie het aanbod verbeteren zodat we meer peuters bereiken. We willen gelijke kansen voor anderstalige leerlingen in het onderwijs. Zij hebben vaak een forse taalachterstand wat doorwerkt in hun verdere schoolloopbaan. In Bernheze financieren we in dat kader de taalbrigade. In 2023 hebben we deze taalbrigade uitgebreid. In het najaar van 2024 evalueren we de meerwaarde van deze uitbreiding. Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (tijdelijke middelen tot augustus 2025 inzetbaar) financieren we de aansluiting van een professional van Wegwijzer op alle scholen. Daarnaast zetten we op de basisscholen een familiecontactpersoon in die leerlingen en ouders met zorgvragen ondersteund. De inzet van deze twee professionals wordt in het najaar 2025 geëvalueerd.
pagina 24
Positieve gezondheid We zetten collectieve preventieactiviteiten in voor het bevorderen van de gezondheid voor brede doelgroepen (ouderen, jongeren, volwassenen). Dat doen we ook in verbinding met de SPUK GALA regeling. Zo richten we ons op het terugdringen van het alcoholgebruik, overgewicht, vergroten van de mentale gezondheid / weerbaarheid, en roken/drugs omdat we verwachten hiermee de meeste gezondheidswinst te behalen. We onderzoeken de meerwaarde van JOGG (jongeren op gezond gewicht) en Kansrijke start (voor kinderen tot 2 jaar) voor Bernheze en maken gebruik van landelijke subsidieregelingen hiervoor. We zetten (aanvullende) ondersteuning in gericht op het voorkomen van eenzaamheid en psychische problematiek. We stimuleren een fysieke gezonde leefomgeving waarbij de functies, ontspannen, ontmoeten, spelen, sporten en natuur met elkaar worden verbonden zodat we voor jong en oud een aantrekkelijke gezonde ontmoetingsplek realiseren.
Sport en bewegen Sporten en bewegen hebben een positief effect op de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners. We zetten daarom in op kwalitatief goede en toegankelijke voorzieningen, zowel voor verenigingen als in de openbare ruimte. Daarnaast stimuleren en ondersteunen we op verschillende manieren voldoende en gezond bewegen. Zo werken we samen met vrijwilligers en professionals aan de uitvoering van het Sportakkoord Bernheze en organiseren we de inzet van combinatiefunctionarissen.
Wat gaan we niet doen of minder doen? Het Project Kunst in Nieuwe Wijken is nog nauwelijks tot uitvoering gekomen. We gaan daarom stoppen met dit project. We behouden hierbij de mogelijkheid om jaarlijks een initiatief vanuit onze inwoners te kunnen omarmen. Voor de periode 2024 tot 2027 zijn incidentele POK-middelen beschikbaar gesteld voor de dienstverlening en het faciliteren van rechtsbescherming van inwoners in het kader van de Kinderopvangtoeslag affaire. Deze middelen zijn niet geoormerkt en, daarnaast, ook niet volledig benodigd. We laten deze middelen vrijvallen. Wanneer er zich alsnog zaken voordoen kunnen we deze bekostigen vanuit de reserve transities. Daarnaast kunnen onze inwoners ondersteuning krijgen via de sociale raadslieden bij ONS Welzijn. We indexeren de subsidies van onze professionele organisaties niet en gaan het gesprek aan over de consequenties van die keuze. In dat gesprek nemen we mee dat we gerichte investeringen in o.a. Muzelinck en ONS Welzijn nodig achten, bijvoorbeeld op jeugd. De ombuigingen richten zich
pagina 25
op die activiteiten waar een efficiëntiewinst te behalen valt, sprake is van meer inzet dan nodig, of alternatieven voor handen zijn. Voor wat betreft AED’s in de gemeente kiezen we ervoor om minder te investeren in enerzijds de 100% dekkingsgraad en anderzijds de training van vrijwilligers. Zorgverzekeraars en sportverenigingen kunnen de EHBO-trainingen ook faciliteren. Daarnaast is een 100% dekkingsgraad in een rurale gemeente lastig te behalen. We zijn voornemens de compensatie van de legeskosten voor het aanvragen van een gehandicaptenparkeerkaart te schrappen. Tot slot stoppen we met de uitreiking van de cultuureducatieprijs.
Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.
Regionaal Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten Brabant Noordoost (RBL BNO) Het RBL BNO voert voor gemeente Bernheze en de regio de wettelijk verplichte taken rond leerplicht en RMC (Regionale Meld- en coördinatiefunctie) uit. Het voorkomen en terugdringen van ongeoorloofd schoolverzuim, voortijdig schoolverlaten en langdurig thuiszitten is haar kerntaak.
Werkvoorzieningschap Noordoost-Brabant Het Werkvoorzieningschap is opdrachtgever voor IBN als uitvoeringsorganisatie van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Het Werkvoorzieningschap is namens zes gemeenten enig aandeelhouder en eigenaar van IBN.
Centrumregeling WMO en Wvggz Brabant Noordoost-Oost Gemeente Oss is centrumgemeente voor de inkoop van Wmo-ondersteuning (voor de taken die vanaf 2015 door de gemeente worden uitgevoerd). De centrumgemeente koopt in namens de deelnemende gemeenten. Tevens kopen we in de regio gezamenlijk de uitvoerende taken vanuit de Wvggz (Wet verplichte Ggz) sinds 2020 samen in. Regionale inkoop leidt tot minder administratieve lasten voor de aanbieders, meer eenheid in de regio en een sterkere positie in het gesprek met aanbieders.
pagina 26
Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost-Brabant In Noordoost Brabant kopen we gezamenlijk de jeugdhulp in. Daarvoor is een gemeenschappelijke regeling met een centrumgemeente ('s-Hertogenbosch). Gezamenlijke inkoop leidt tot minder administratieve lasten voor aanbieders, efficiëntere inkoop en een betere positie in de onderhandeling met aanbieders. Een aantal taken (bijvoorbeeld gesloten jeugdzorg) moeten gemeenten verplicht gezamenlijk inkopen.
Kleinschalig Collectief Vervoer Brabant Noordoost (KCV) Elf gemeenten zijn opdrachtgever voor het WMO-personenvervoer. Samen vormen zij het KCV. Met vervoer op maat dragen zij bij aan bereikbaarheid voor iedereen, en daarmee aan de participatie ook voor mensen met een beperking.
Gezondheidsdienst Hart voor Brabant (GGD) De GGD voert taken uit voor ruim 1 miljoen inwoners voor zijn werkgebied. Hij bewaakt, beschermt en bevorderd de gezondheid van alle inwoners, met speciale aandacht voor kwetsbare inwoners en de jeugd.
Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden, West en Noord (RAV) De RAV is een gemeenschappelijke regeling van 45 gemeenten. De RAV verzorgt het ambulancevervoer, houdt de meldkamer ambulancezorg in stand en levert een bijdrage aan de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR). Gemeenten betalen sinds 2012 geen bijdrage meer voor de RAV. Er wordt onderzoek gedaan naar welke organisatievorm in de toekomst past bij de RAV en wat daarin de wettelijke mogelijkheden zijn. Tot die tijd blijft de gemeenschappelijke regeling bij de gemeenten.
Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners.
pagina 27
Beleidsindicator
Jaar realisatie
Referentie
Bernheze
Absoluut verzuim (aantal leerplichtigen per 1.000 leerlingen 5-18 jr)1
2018 2019 2020 2021 2022
1,4 1,8 2,1 2,0 4,2
Geen data Geen data 2,4 1,1 8,0
Relatief verzuim (aantal leerplichtigen per 1.000 leerlingen 5-18 jr )2
2018 2019 2020 2021 2022
23 22 17 18 21
12 8 7 11 13
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs)3
2018 2019 2020 2021 2022
1,5 1,7 1,4 1,6 Geen data
0,9 1,1 1,1 1,0 Geen data
2012 2016 2020 2021 t/m 2022
47,8 49,5 50,7 Geen data
36,1 42,8 41,4 Geen data
Aantal banen (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar)
2018 2019 2020 2021 2022
687,4 701,7 701,4 707,1 726,1
578,9 597,8 596,4 612,3 625,8
Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen)
2018 2019 2020 2021 2022
1% 1% 1% 1% Geen data
0% 1% 0% 1% Geen data
Kinderen in uitkeringsgezin dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen (% kinderen tot 18 jaar)
2018 2019 2020 2021 2022
5% 4% 4% 4% Geen data
3% 3% 3% 3% Geen data
Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen)
2018 2019 2020 2021 2022
2% 1% 2% 1% Geen data
1% 1% 1% 2% Geen data
Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking)
2018 2019 2020 2021 2022
69,5 70,4 70,1 71,0 72,5
72,1 72,9 72,2 73,9 74,7
Niet wekelijkse sporters (%) >19 jaar
pagina 28
Beleidsindicator
Jaar realisatie
Referentie
Bernheze
Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder)
2018 2019 2020 2021 2022
267,7 253,8 325,8 277,7 Geen data
161,0 154,3 342,4 169,7 Geen data
Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar)
2019 2020 2021 2022
188,1 194,0 Geen data 192,0
107,3 116,1 136,2 120,1
Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) 4
2018 2019 2020 2021 2022
11,3 12,0 11,7 13,4 13,2
9,2 9,5 10,3 12,9 13,5
Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar)
2018 2019 2020 2021 2022
1,1 1,2 1,2 1,3 1,2
0,8 0,9 0,8 0,8 0,9
Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar)
2018 2019 2020 2021 2022
0,4 0,3 0,3 Geen data Geen data
Geen data beschikbaar
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO (aantal per 10.000 inwoners)
2018 2019 2020 2021 2022
593 643 676 689 Geen data
520 550 590 590 610
1) Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school. 2) Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is. 3) Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 – 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. 4) In de indicator jongeren met jeugdhulp zijn per 2021 veranderingen doorgevoerd in de verzameling en verwerking van de data, die leiden tot een trendbreuk in de uitkomsten over 2020 en 2021. Hierdoor zijn de uitkomsten over de jeugdhulp over de jaren 2021 en later niet goed te vergelijken met de uitkomsten over de jaren 2018 t/m 2020.
Wat mag het kosten? Beleidsintensiveringen 2024-2027 In onderstaande tabel is per voornemen aangegeven wat de bron van de uitgaven is. Hieronder een korte toelichting op de diverse bronnen: - MJB : opgenomen in de meerjarenbegroting 2024-2026 - NIEUW : toevoeging ten opzichte van de meerjarenbegroting 2024-2026
pagina 29
Onderwerp
Bron: MJB Nieuw
Jaar
Bedrag (in €)
Incidenteel/ Structureel/ Investering
Wmo beschermd wonen (gemeentelijke en regionale uitvoering)
MJB
2023-2027
Rijksmiddelen
Structureel
Uitvoering Beleidsplan langer veilig en verantwoord thuis wonen
MJB
2024 en verder
p.m.
Structureel
Wmo-consulent (1,0 fte) (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
Nieuw
2025
80.000
Structureel
Ontwikkelbudget Integrale Toegang - Actieplan Toegang Wegwijzer 2024 en verder (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
Nieuw Nieuw
2024 2025
10.000 10.000
Structureel Structureel
Aanpassen werkbudget Wegwijzer
Nieuw
2026
20.000
Structureel
Versterken dorpsinitiatief
Nieuw
2024
50.000
Structureel
Uitbreiden jongerenwerk Ons Welzijn
MJB
2024
100.000
Structureel
Project Maatschappelijke Ervaringstijd
Nieuw
2025
2.500
Structureel
Uitbreiding coördinatie Vluchtelingenwerk (12 uur) (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
Nieuw
2025
50.000
Structureel
Uitbreiding ondersteuning vluchtelingen ONS welzijn (20 uur) (was in kadernota volledig opgenomen in 2024)
Nieuw
2025
70.000
Structureel
Uitbreiding ondersteuning vluchtelingen ONS welzijn (4 uur t.b.v. Oekraïners die inwoners Bernheze zijn geworden)
Nieuw
2025
15.000
Structureel
Bijdrage Integrale aanpak energiearmoede
Nieuw
2025 – 2026
p.m.
Incidenteel
Integrale aanpak kwetsbare jongeren 16 – 27 jaar (project 2023-2027)
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027
50.000 50.000 50.000 50.000 -50.000 -50.000 -50.000 -50.000
Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel
Consequenties Hervormingsagenda jeugd voor onze lokale toegang (was in kadernota opgenomen in 2024)
Nieuw Nieuw
2025 2026
50.000 50.000
Structureel Structureel
Evaluatie inzet NPO-middelen
Nieuw
2025
pm
Incidenteel
Gezonde fysieke leefomgeving
Nieuw
2025
pm
Structureel
Uitvoeren lokaal sportakkoord 2.0 Uit rijkssubsidie
Nieuw Nieuw
2024 2024
BN
Incidenteel Incidenteel
Mobiliteitscentrum PIM – ophoging budget
Nieuw
2024
22.500
Structureel
Wettelijk
Overig
Uit reserve Transities
Ombuigingen bestaande begroting
pagina 30
Om te komen tot een structureel sluitende begroting 2024 hebben we kritisch gekeken naar het bestaande beleid. Vanuit deze kritische blik stellen we voor om onderstaande ombuigingen door te voeren. Onderwerp
Jaar
Bedrag (in €)
Incidenteel/ Structureel/
Advieskosten kunst
2024
-21.499
Structureel
BKKC – advisering en begeleiding
2024
-2.883
Structureel
Schrappen onkostenvergoeding kunstprojecten
2024
-3.302
Structureel
Schrappen uitreiking cultuureducatieprijs
2024
-3.617
Structureel
Schrappen POK-middelen (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvang-toeslagen)
2024
-97.000
Structureel
Bevriezing index subsidies professionele instellingen
2024
-200.923
Structureel
Training burgerhulpverleners AED’s schrappen
2024
-6.168
Structureel
Schrappen vergoeding EHBO’s beleid en contractmanagement
2024
-1.850
Structureel
Geen terugbetaling meer van leges gehandicaptenparkeerkaart
2024
-6.000
Structureel
Lasten en baten 2022-2024 Lasten Nr.
Omschrijving taakveld
4.1
Openbaar basisonderwijs
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
5.1 5.3
2022
2023
Baten 2024
2022
2023
2024
2.669
1.764
1.873
1.404.760
1.603.602
1.645.025
396.276
382.551
378.165
Sportbeleid en activering
348.380
401.209
196.557
107.368
289
297
Cultuurpresentatie, -productie en participatie
467.406
606.777
500.724
24.337
24.337
24.337
5.6
Media
774.694
849.461
820.316
12.507
43.434
11.813
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie excl. Verenigingsaccommodaties en gemeenschapshuizen
3.993.149
2.979.046
3.032.009
2.936.620
382.395
378.237
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
3.367.928
4.453.374
3.992.890
45.487
52.747
52.747
6.3
Inkomensregelingen
8.591.499
7.957.197
7.796.901
4.408.765
4.851.872
4.836.934
6.4
Wsw en beschut werken
4.394.049
4.319.819
4.537.206
98.923
6.5
Arbeidsparticipatie
488.767
526.056
489.912
16.610
6.6
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
979.513
1.067.683
1.194.334
6.71a
Huishoudelijke hulp (WMO)
2.334.257
2.524.075
2.717.156
6.71b
Begeleiding (WMO)
2.403.136
2.146.232
2.364.208
6.71c
Dagbesteding (WMO)
148.623
523.189
593.697
6.72a
Jeugdhulp begeleiding
147.249
1.216.831
1.354.933
6.72b
Jeugdhulp behandeling
93.818
130.000
6.72c
Jeugdhulp dagbesteding
420.332
391.634
6.72d
Jeugdhulp zonder verblijf overig
919.266
970.862
6.73a
Pleegzorg
106.421
155.578
4.905.247
2.000 53.784
60.329
59.730
9.460
1.459
pagina 31
Lasten
Baten
6.73b
Gezinsgericht
80.831
62.549
6.73c
Jeugdhulp met verblijf overig
660.594
432.633
6.74a
Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
1.825.434
1.967.238
6.74b
Jeugdhulp crisis / LTA / GGZ-verblijf
617.664
968.000
6.74c
Gesloten plaatsing
212.667
218.875
6.81a
Beschermd wonen (WMO0
40.000
0
6.81b
Maatschappelijke- en vrouwenopvang
34.995
37.165
441.877
274.842
49.026
6.82
Geëscaleerde zorg 18-
6.82a
Jeugdbescherming
6.82b
Jeugdreclassering
7.1
Volksgezondheid
1.256.725
0.10
Mutatie reserves programma 2
3.191.624
Totaal
40.322.532
319.138
1.073.831
50.240
43.778
1.413.301
1.570.317
38.093.755
38.461.212
18.214
18.213
20.897
1.190.565
2.472.021
103.268
9.644.000
8.283.102
5.869.024
Lasten en baten 2024-2027 Lasten Nr.
2024
2025
Baten 2026
2027
2024
2025
2026
2027
4.1
1.873
1.939
1.998
2.053
4.3
1.645.025
1.689.733
1.739.503
1.785.938
378.165
380.502
382.609
384.567
5.1
196.557
202.824
208.588
214.247
297
302
306
310
5.3
500.724
517.607
532.792
546.882
24.337
24.337
24.337
24.337
5.6
820.316
822.925
847.840
871.010
11.813
11.458
11.424
11.365
6.1
3.032.009
3.217.808
3.318.117
3.415.750
378.237
380.550
382.499
384.517
6.2
3.992.890
4.257.141
4.437.265
4.576.532
52.747
52.747
52.747
52.747
6.3
7.796.901
8.065.190
8.278.666
8.503.283
4.836.934
5.006.211
5.158.887
5.300.743
6.4
4.537.206
4.399.744
4.183.815
4.042.048
6.5
489.912
515.189
531.413
546.471
2.000
2.070
2.133
2.192
6.6
1.194.334
1.236.135
1.273.837
1.308.867
60.329
60.866
373.557
374.903
6.71a
2.717.156
2.962.545
3.045.350
3.125.309
6.71b
2.364.208
2.446.955
2.521.589
2.590.932
6.71c
593.697
614.476
633.218
650.632
6.72a
1.354.933
1.402.356
1.445.128
1.484.869
6.72b
130.000
134.550
138.654
142.467
6.72c
391.634
405.341
417.704
429.191
6.72d
970.862
1.054.843
1.135.492
1.163.968
6.73a
155.578
161.023
165.934
170.497
6.73b
62.549
64.738
66.713
68.548
6.73c
432.633
447.775
461.432
474.121
6.74a
1.967.238
2.036.091
2.098.192
2.155.892
6.74b
968.000
1.001.880
1.032.437
1.060.829
pagina 32
Lasten 6.74c
Baten
218.875
226.536
233.445
239.865
37.165
38.466
39.639
40.729
6.82a
274.842
284.461
293.137
301.198
6.82b
43.778
45.310
46.692
47.976
7.1
1.570.317
1.625.751
1.675.723
1.722.173
6.81a 6.81b 6.82
0.10 Totaal
38.461.212
39.879.332
40.804.313
41.682.277