Principeverzoek Bleekseweg

Principeverzoek Zonnepark Bleekseweg, Bernheze 30-6-2021

Inhoud 1.

Inleiding ..................................................................................................................................................................... 4 1.1.

Kronos Solar: een introductie .................................................................................................................. 4

1.2.

Waarom grootschalig grondgebonden zonneparken?................................................................... 4

1.2.1. 1.3.

Ligging, begrenzing en landschapstype locatie ................................................................................ 6

1.3.1.

Totstandkoming van deze locatie ................................................................................................. 6

1.3.2.

Ligging ...................................................................................................................................................... 7

1.3.3.

Scenario’s ................................................................................................................................................ 8

1.3.4.

Landschapstype.................................................................................................................................... 8

1.3.5.

Gewassen ................................................................................................................................................ 9

1.4.

Bestemmingsplan ....................................................................................................................................... 10

1.5.

Locatie eigenschappen ............................................................................................................................. 11

1.5.1.

Zonuren ................................................................................................................................................ 11

1.5.2.

Schaduw ............................................................................................................................................... 11

1.5.3.

Afstand tot elektriciteitsnet ......................................................................................................... 11

1.5.4.

Derden ................................................................................................................................................... 11

1.5.5.

Bereikbaarheid .................................................................................................................................. 12

1.5.6.

Natuurgebieden................................................................................................................................. 12

1.5.7.

Archeologie & Cultuurhistorie .................................................................................................... 12

1.6. 2.

Conclusie locatiekeuze ............................................................................................................................. 13

Beleidskader ......................................................................................................................................................... 14 2.1.

Rijksbeleid ..................................................................................................................................................... 14

2.1.1.

Doelen duurzame energie ............................................................................................................. 14

2.1.2.

Klimaatakkoord 2019 ..................................................................................................................... 14

2.1.3.

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte ................................................................................ 14

2.1.4.

Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening .................................................................. 14

2.1.5.

Ladder Duurzame Verstedelijking............................................................................................. 14

2.1.6.

Stimuleringsregelingen voor duurzame energie ................................................................. 15

2.2.

Provinciaal beleid....................................................................................................................................... 15

2.2.1. 2.3. 2.4.

Omgevingsvisie Brabant ................................................................................................................ 15

Regionaal beleid.......................................................................................................................................... 16

2.3.1.

3.

Randvoorwaarden zonnepark ....................................................................................................... 5

Regionale Energie Strategie 1.0 .................................................................................................. 16

Gemeentelijk beleid ................................................................................................................................... 16

2.4.1.

Doelstellingen ten aanzien van energie en klimaat ............................................................ 16

2.4.2.

Specifieke voorwaarden zonneparken .................................................................................... 16

Planbeschrijving .................................................................................................................................................. 18 3.1.

Inrichting ....................................................................................................................................................... 18

3.2.

Voorstel landschappelijke inpassing .................................................................................................. 20 2

3.2.1.

Landschappelijke en ecologische maatregelen .................................................................... 20

3.2.2.

Extra landschappelijke/ecologische voordelen Scenario 2 ............................................ 23

3.2.3.

Finaal ontwerp door participatie ............................................................................................... 23

3.3.

3.3.1.

Participatietraject tijdens selectieprocedure........................................................................ 24

3.3.2.

Communicatie- en Participatieplan .......................................................................................... 24

3.4. 4.

Financiële participatie.............................................................................................................................. 28

Omgevingsaspecten ........................................................................................................................................... 30 4.1.

5.

Proces participatie ..................................................................................................................................... 23

Ruimtelijke kwaliteit ............................................................................................................................ 30

4.2.

Milieuzonering ............................................................................................................................................ 30

4.3.

Geluid .............................................................................................................................................................. 30

4.4.

Luchtkwaliteit .............................................................................................................................................. 30

4.5.

Reflectie.......................................................................................................................................................... 31

4.6.

Externe veiligheid ...................................................................................................................................... 31

4.7.

Ecologie en Wet natuurbescherming ................................................................................................. 32

4.8.

Stikstof ............................................................................................................................................................ 33

4.9.

Water ............................................................................................................................................................... 33

Beoordeling project............................................................................................................................................ 34 5.1.

Beoordeling Provinciaal beleid ............................................................................................................ 34

5.2.

Beoordeling Gemeentelijke beleid ...................................................................................................... 34

5.3.

Conclusie ........................................................................................................................................................ 37

Bijlagen .............................................................................................................................................................................. 39

3

1.

Inleiding

Voor u ligt het principeverzoek van het initiatief van Kronos Solar voor een zonnepark aan de Bleekseweg te Bernheze. In hoofdstuk 1 wordt een aantal zaken ingeleid en de locatie besproken. In hoofdstuk 2 worden de verschillende beleidskaders behandeld. In hoofdstuk 3 wordt het plan toegelicht. In hoofdstuk 4 is een eerste toetsing aan sectorale aspecten. In hoofdstuk 5 wordt het plan aan het beleid getoetst en de eindconclusie geformuleerd.

1.1.

Kronos Solar: een introductie

Kronos Solar is een ervaren internationale ontwikkelaar van zonneparken met jarenlange ervaring in de ontwikkeling van grootschalige, grondgebonden zonneparken. Het bedrijf is gespecialiseerd in vrije veld zonnepaneelopstellingen in diverse gebieden zoals braakliggende, voormalige industriegebieden of landbouwgebieden. Als onafhankelijke ontwikkelaar is Kronos Solar in staat de meest geschikte locaties, technologieën en lokale partners en belanghebbenden bij elkaar te brengen om zo verantwoorde, duurzame zonne-energie projecten te realiseren. Kronos Solar is een groeiende ontwikkelaar in Europe en sinds 2016 in Nederland actief, en heeft hier tot nu toe in Nederland 17 vergunningen verkregen en 6 zonneparken gebouwd. Dit jaar zullen er nog 7 worden gebouwd. Kronos’ succes is gebaseerd op een directe verbinding met lokale stakeholders van onze projecten en een scherpe blik op kwaliteit en kosteneffectiviteit. Vanwege de complexiteit van de projecten kiest Kronos Solar ervoor om van het begin (het vinden van de locatie) tot het eind (het zonnepark exploiteren) betrokken te zijn en daarbij veel aandacht te besteden aan samenwerking met lokale partijen en een duurzame landschappelijke inpassing zodat ook meerwaarde voor de omgeving ontstaat. Meer informatie over Kronos Solar is te vinden op www.kronos-solar.de/nl.

Kronos Solar heeft het voornemen om op een locatie in de gemeente Bernheze een zonnepark te ontwikkelen, gelegen aan de noordwestelijke gemeentegrens, aan de Bleekseweg en de laan Huis Deelen. Doel van dit principeverzoek is om een principeakkoord te krijgen van de gemeente om vervolgens een omgevingsvergunning aan te vragen. Het streven is om in het najaar van 2022 de jaarlijkse SDE++ subsidieaanvraag in te dienen.

1.2.

Waarom grootschalig grondgebonden zonneparken?

Zonnestroom levert vooralsnog een relatief bescheiden bijdrage aan de productie van duurzame energie in Nederland. In Nederland zijn vooral toepassingen op daken en aan gevels bekent. Verdere opschaling van de technologie en de energietransitie vragen meer dan de beschikbare ruimte op en aan gebouwen. In omringende buurlanden is de ontwikkeling van zonneparken al langer praktijk. De laatste jaren zijn zonneparken echter ook steeds vaker te zien in Nederland. Eén van de redenen is de doelstelling om binnen Nederland in 2023 minimaal 16%1 aan duurzame energie te produceren en in 2030 zelfs 70%2. Op dit moment is 7,4% van ons energieverbruik afkomstig uit hernieuwbare bronnen. 0,6% van het totale energieverbruik is in Nederland afkomstig uit zonne-energie (2019, Centraal Bureau voor de Statistiek)3. Dit betekent 1 Rijksoverheid stimuleert duurzame energie, Rijksoverheid

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/klimaatverandering/klimaatbeleid 2 Doelstellingen voor de toekomst, Rijksoverheid https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-energie/meer-duurzame-energie-in-de-toekomst 3 Aandeel hernieuwbare energie 7,4% in 2018, Centraal Bureau voor de Statistiek (https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2019/22/aandeelhernieuwbare-energie-naar-7-4-procent)

4

dat de hoeveelheid duurzame energie met een 62,6% moet worden verhogen in tien jaar tijd; er is dus nog een lange weg te gaan. Om de ambitieuze doelstellingen te bereiken kunnen we niet om grootschalige zonneparken heen. Grootschalige zonneparken kunnen hiertoe op een relatief korte termijn een grote bijdrage leveren. De plaatsing van zonnepanelen op daken heeft in nationaal- en regionaal beleid een grote voorkeur. Echter zijn PV-dak installaties verhoudingsgewijs circa 30% duurder dan grondgebonden zonneparken. De energieproductie van deze kleinschaliger PV-installaties is daarnaast veel geringer dan een zonnepark. Waar vroeger grootschalige zonneparken vaak niet rendabel waren, heeft de huidige Nederlandse subsidieregeling hier verandering in gebracht. Door gebruik te maken van het SDE++ programma zijn nu ook grootschalige projecten rendabel. De realisatie van zonneparken voor lokale opwek betekent ook dat voor veel burgers de energietransitie zichtbaar wordt door veranderingen in het bestaande landschap. Tenslotte kan een grondgebonden zonnepark in korte tijd een veel grotere bijdrage leveren aan de bovengenoemde energiedoelstellingen dan ‘roof-topinstallaties’, maar met een minder grote ruimtelijke en visuele impact dan bijvoorbeeld windmolens. Het is bovendien de verwachting dat tegen de tijd dat de eerste grondgebonden zonneparken ontmanteld zullen moeten worden i.v.m.

de levensduur van de panelen (na circa 25 jaar), er nieuwe innovatieve en circulaire oplossingen voor grootschalige, duurzame energie-opwek gevonden zijn. 1.2.1. Randvoorwaarden zonnepark Voor de bouw van een zonnepark dienen veel verschillende factoren in acht genomen te worden, zoals de participatie van omwonenden, de locatie ten opzichte van natuurgebieden, de toegang tot de locatie, de landschappelijke inpassing, etc. Praktisch betekent de ontwikkeling van een zonnepark dat lokale landeigenaren bereid moeten zijn hun terrein te verhuren of te verkopen voor de ontwikkeling. Voor een rendabele ontwikkeling van een project kan de afstand tussen het geplande zonnepark en het transformatorstation bovendien niet te groot zijn (vuistregel is maximaal 5 km), waardoor het selectiegebied voor zonneparken over het algemeen aanzienlijk verkleind wordt. Uiteindelijk zijn er drie overkoepelende factoren die doorslaggevend zijn voor een succesvolle start van de ontwikkeling van een zonnepark. De eerste is een overeenkomst met een grondeigenaar voor de ontwikkeling van een zonnepark op het land in de vorm van een Opstalrecht. De tweede is het verlenen van de omgevingsvergunning. De derde is de succesvolle deelname aan het SDE++ subsidieprogramma.

5

1.3.

Ligging, begrenzing en landschapstype locatie

1.3.1. Totstandkoming van deze locatie Kronos Solar heeft diverse locaties binnen de gemeente Bernheze geselecteerd als potentieel geschikt voor de ontwikkeling van een zonnepark. Dit is gedaan op basis van factoren: natuurwaarden, netaansluiting, beleidsmatige beperkingen, en grondbezit. Hierdoor vallen diverse geselecteerde locaties af. In de meeste gevallen komt dit doordat de grondeigenaar geen medewerking wil verlenen. Ten aanzien van de netaansluiting kijken wij naar de combinatie van de locatie van de netaansluiting met de afmetingen van een locatie. Binnen de gemeente Bernheze zijn geen hoogspanningsstations gelegen; deze liggen allemaal buiten de gemeente, en op aanzienlijke afstand. Vanwege de hoge aansluitkosten van een kabel over die afstand zouden dan grote locaties (20-30ha) nodig zijn. Deze passen veelal niet binnen dit relatief kleinschalige landschap. Om die reden is er gekeken naar mogelijke aansluitingen op middenspanning. Op deze stations kan tot ongeveer 9MWp worden aangesloten.

Afbeelding 1: Overzicht van de beleidskaart, aansluitpunten voor middenspanning met 2km cirkels, afgevallen locaties in rood, en de voorliggende locatie in felgroen.

6

1.3.2. Ligging Het plangebied is gelegen in het noordwestelijke buitengebied van de gemeente Bernheze, aan de Bleekseweg en Huis Deelen, tegen de gemeentegrens aan. Kadastraal gaat het om de gemeente Heesch, sectie F, perceel 48 in het bezit van een agrarische grondeigenaar, en mogelijk perceel 47 in het bezit van de gemeente Bernheze.

Afbeelding 2 & 3: Plangebied met Perceel 48 (grondeigenaar) in groen, Perceel 47 (gemeente) in blauw

De in dit principeverzoek op afbeeldingen gehanteerde plangrenzen zijn indicatief en gebruikt voor toetsing aan beleids- en milieuaspecten.

7

1.3.3. Scenario’s Het groen omlijnde land is in het bezit van een lokale agrarische grondeigenaar. Het blauw omlijnde land is in het bezit van de gemeente Bernheze, en wordt door dezelfde grondeigenaar gepacht. Met de grondeigenaar zijn wij tot een overeenstemming gekomen over de voorwaarden voor het verkrijgen van een opstalrecht. Ook zou de grondeigenaar zijn pachtrecht op het blauwe deel (eigendom gemeente) willen opzeggen wanneer dit voor een zonnepark kan worden gebruikt. Wij hebben het voorstel met de gemeenteambtenaar besproken, echter voor overeenstemming met de gemeente Bernheze over haar grond is meer tijd nodig. De gemeenteambtenaar geeft aan dat de gemeente in principe niet negatief staat tegenover de verhuur van dit perceel voor een zonnepark (zie e-mail in bijlage). De gesprekken hierover zullen, na een eventuele gunning van de tender, verder gaan. Dit principeverzoek ziet daarom op 2 scenario’s: Naam Scenario 1 Scenario 2

Grondeigenaar Lokale agrariër Gemeente Bernheze & Lokale agrariër

Perceel Heesch F48 Heesch F47 & 48

Afmetingen 6,19ha 7,85ha

Hoewel beide scenario’s door Kronos Solar financieel haalbaar kunnen worden ontwikkeld, en in beide gevallen goede mogelijkheden bestaan voor landschappelijke inpassing en het benutten van meekoppelkansen, biedt Scenario 2 een aantal voordelen ten opzichte van Scenario 1: a) Met het doortrekken van de 10 meter brede houtwal worden de bestaande groenstructuren aan de west- en oostzijde op elkaar aangesloten, en wordt een ecologische verbindingszone gecreëerd; b) Met het doortrekken van de natuuroever naar de B-watergang aan de oostzijde kunnen de westelijke en oostelijke B-watergangen aan elkaar worden verbonden, en een tweede natte ecologische verbindingszone worden gecreëerd; c) De extra ruimte biedt meer mogelijkheden voor het opnemen van lokale wensen in de plannen, en biedt daarmee kansen voor de vergroting van het draagvlak; d) De extra ruimte biedt meer mogelijkheden voor het benutten van meekoppelkansen, bijvoorbeeld op het gebied van recreatie of biodiversiteit. e) Een deel van de extra ruimte kan gebruikt worden voor landschappelijke inrichting, waardoor het percentage inpassing hoger zal zijn. Op het gebied van de planvorming in het voorliggende principeverzoek zijn er geen grote verschillen tussen de kenmerken van de beide scenario’s.

De locatie-specifieke kenmerken zijn vrijwel identiek, omdat het om grond gaat in hetzelfde gebied die op dezelfde wijze gebruikt wordt, zonder afscheiding tussen de percelen. Voor beide locaties is Kronos Solar in staat een solide business case op te zetten. Daarom zal er alleen waar relevant een uitsplitsing worden gemaakt. Voor de afbeeldingen en toetsing zal gebruik worden gemaakt van Scenario 2, omdat dit de grootste afmetingen heeft. 1.3.4. Landschapstype De planlocatie ligt op een dekzandvlakte. De weg Huis Deelen, die aan de noordzijde langs de planlocatie loopt, is cultuurhistorisch belangrijk als de grens tussen de vroeger en later 8

ontgonnen heide. Deze ontginning gebeurde van oorsprong in smalle percelen, en het landschap was in die tijd dan ook kleinschaliger. Inmiddels is van deze kleinschaligheid weinig meer terug te zien. Dit is het gevolg van ruilverkaveling en agrarische schaalvergroting. Hiermee is ook veel van de aanplant in de omgeving verdwenen. Als gevolg hiervan zijn ook de natuurwaarden op de locatie beperkt. Advies van een onafhankelijk landschapsdeskundige is ingewonnen voor het bepalen van de beste aanpak binnen dit landschapstype. Het initiatief past qua maat en schaal goed binnen de dekzandvlakte. Het landschapsplan zet in op het in ere herstellen van het oorspronkelijke coulisselandschap, met brede houtwallen langs de openbare wegen. Hiermee wordt een deel van de oorspronkelijke kleinschaligheid van het gebied teruggebracht. Ook worden maatregelen genomen om de natuurwaarden en biodiversiteit verder te vergroten. Aan de cultuurhistorie zal aandacht worden besteed via een aantal informatiepanelen bij de entree, waardoor de planlocatie ook een recreatieve meerwaarde kan krijgen. Dit wordt verder uitgewerkt in paragraaf 3.2. Ten overvloede kan genoemd worden dat de bestaande bestemming op het projectgebied (agrarisch) bij de verlening van een tijdelijke vergunning intact blijft en enkel voor een periode van 25 jaar van het bestaande bestemmingsplan wordt afgeweken.

Na deze periode wordt het perceel teruggebracht in de oorspronkelijke staat, met inachtneming van de landschappelijke elementen. 1.3.5. Gewassen Onderstaand een kaart waarop de gewassen zijn aangegeven. Het plangebied wordt de laatste jaren gebruikt voor het verbouwen van mais.

Afbeelding 4: Kaart Basisregistratie gewas percelen (Boer & Bunder)

9

1.4.

Bestemmingsplan

Op dit moment geldt voor het plangebied in de gemeente het bestemmingsplan ‘Buitengebied Bernheze’ (08-10-2014). Binnen het plangebied is de enkelbestemming ‘Agrarisch met waarden – Leefgebied Struweelvogels’ van toepassing. Daarnaast zijn er de gebiedsaanduidingen ‘reconstructiewetzone – extensiveringsgebied’ en ‘wro-zone – woonwerkontwikkelingsgebied’.

Afbeelding 5: Plangebied (blauw) in bestemmingsplan buitengebied

De volgende uit het bestemmingsplan voortvloeiende aandachtspunten zijn van kracht: • De gronden zijn bestemd voor het uitoefenen van een grondgebonden agrarisch bedrijf; • De gronden zijn mede bestemd voor het behoud, herstel en ontwikkeling van het aanwezige besloten of halfopen landschap met een kleinschalige percelering, houtwallen, ruige perceelranden en slootkanten; • De gronden zijn mede bestemd voor het behoud, bescherming en/of herstel van de aanwezige landschappelijke en ecologische waarden; • De gronden zijn mede bestemd voor de ontwikkeling van een aantrekkelijk en gevarieerd woon- en werkklimaat; • Het is verboden om op de gronden zonder of in afwijking van een schriftelijke vergunning van Burgemeester en Wethouders bepaalde werken, geen bouwwerken zijnde, of werkzaamheden, geen onderhoudswerkzaamheden zijnde, uit te voeren. Binnen de regels van het geldende bestemmingsplan is het niet toegestaan om een zonnepark op de beoogde locatie te realiseren. Er zal in dat geval een omgevingsvergunning aangevraagd moeten worden. Een omgevingsvergunning in strijd met een bestemmingsplan kan alleen 10

worden verleend als de activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. De motivering van het besluit moet dus een goede ruimtelijke onderbouwing bevatten (artikel 2.12 lid 1, onder a, juncto 3 Wabo). Voorliggend principeverzoek bevat reeds belangrijke informatie voor de ruimtelijke onderbouwing en zal na instemming met het principeverzoek verder worden aangevuld en in overeenstemming gebracht met de gemeentelijke richtlijnen voor ruimtelijke onderbouwingen.

1.5.

Locatie eigenschappen

1.5.1. Zonuren Voor het opwekken van energie door middel van de zon is het van belang dat de locatie voldoende zonuren ontvangt. Op basis van de kaart van Solargis is te zien dat op de locatie te rekenen valt met een bovengemiddelde zonne-bestraling tussen 1025-1050 kWh/m2. De hoeveelheid zonne-bestraling in combinatie met de SDE++ stimulus creëert een solide business case. 1.5.2. Schaduw De locatie leent zich goed voor de bouw van een zonnepark door de afwezigheid van hoge gebouwen of objecten. Aan de noord- en oostzijde staat bestaande beplanting. Vanwege de hoogte zal dit zorgen voor beperkte schaduw in het zonnepark. Dit vormt geen belemmering.

Afbeelding 6: Gemiddelde zonnestraling Nederland (Solargis)

1.5.3. Afstand tot elektriciteitsnet Wellicht de belangrijkste vereiste is dat er voldoende capaciteit beschikbaar is om het zonnepark aan te leggen, wat in dit geval voorhanden is. Een tweede punt is de afstand van het zonnepark tot de dichtstbijzijnde aansluiting op het stroomnet. In het geval van de locatie kan er aangesloten worden op een onderstation voor middenspanning aan de Vinkelsestraat. De afstand is circa 600 meter. Door de korte afstand worden de maatschappelijke kosten van de netaansluiting en de overlast door de aanleg van de kabel beperkt. 1.5.4. Derden Voor de bouw van het zonnepark is toestemming van de landeigenaar nodig en verkregen in de vorm van Opstalrecht. Daarnaast is het ook van belang dat er gekeken wordt naar de rechten van derde partijen die wellicht op het land rusten (bestaande kabels, leidingen, etc.). Middels een KLIC melding is hiernaar gekeken. In dit geval zijn er geen rechten van derde partijen aangetroffen.

11

1.5.5. Bereikbaarheid De bereikbaarheid van de locatie en de aanwezigheid van eventuele toegangswegen alsmede in/uitritten zijn een belangrijk criterium. De locatie is goed te bereiken vanaf de Bleekseweg. 1.5.6. Natuurgebieden Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is een samenhangend netwerk van natuur- en landbouwgebieden met hoge natuurwaarden. Het NNN heeft als doel het behouden, beschermen en versterken van de rijkdom aan plant- en diersoorten (biodiversiteit). Het plangebied ligt niet binnen een NNN of Natura 2000 gebied. Het dichtstbijzijnde Natura 2000 gebied ligt op minimaal 12,8 kilometer afstand, tegen ’s-Hertogenbosch aan. De stikstofdepositie in relatie tot dit gebied wordt behandeld in paragraaf 4.8.

1.5.7. Archeologie & Cultuurhistorie Op grond van het Verdrag van Malta en de daaruit voortvloeiende Wet op de archeologische monumentenzorg, dient te worden gekeken naar de archeologische waarden in het plangebied. Op afbeelding 7 is te zien dat het plangebied valt in een lage verwachting voor archeologische vondsten. Hiervoor is geen onderzoek nodig. Vermeld kan worden dat bij de bouw van het zonnepark, bodemverstoring zeer gering is en het terrein gedurende 25 jaar niet aan agrarische bodembewerking (zoals (diep) ploegen of ontgrondingen wordt blootgesteld. Binnen de projectlocatie liggen geen rijksmonumenten of gemeentelijke monumenten. Het is geen beschermd cultuurhistorisch gebied.

Afbeelding 7: Archeologische beleidskaart (Gemeente Bernheze); locatie in rood

12

1.6.

Conclusie locatiekeuze

Kronos Solar heeft meerdere locaties binnen de gemeente Bernheze beoordeeld. De keuze is uiteindelijk op de locatie aan de Bleekseweg gevallen. Deze locatie voldoet aan alle eisen en is daarmee een zeer geschikte locatie voor de ontwikkeling van een zonnepark.

13

2.

Beleidskader

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het relevante rijks-, provinciaal-, regionaal- en gemeentelijk beleid dat van toepassing is op de beoogde ontwikkeling van een grootschalig grondgebonden zonnepark aan de Bleekseweg.

2.1.

Rijksbeleid

2.1.1. Doelen

duurzame

energie

Landelijk worden de volgende doelen nagestreefd: • 2020: 14% aandeel duurzame energie (11% reeds gerealiseerd) • 2030: 27% aandeel duurzame energie • 2050: Nagenoeg 100% duurzame energie (oftewel: energieneutraal). De uitstoot van CO2 (broeikasgassen) is dan 80-95% minder vergeleken met 1990 (Klimaatakkoord, 2019). 2.1.2. Klimaatakkoord

2019

Het Klimaatakkoord is onderdeel van het Nederlandse klimaatbeleid. Het is een overeenkomst tussen veel organisaties en bedrijven in Nederland om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Het doel van het Nederlandse klimaatakkoord is om de opwarming van de aarde te beperken. Het kabinet beschouwt het akkoord als een belangrijke stap om de CO2-uitstoot in 2030 met 49% te verminderen. 2.1.3. Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is op 13 maart 2012 vastgesteld en vervangt verschillende nota’s, waaronder de Nota Ruimte. In de SVIR staan de plannen voor ruimte en mobiliteit. Het kabinet heeft hierin beschreven in welke infrastructuurprojecten het de afgelopen en komende jaren wil investeren. Provincies en gemeenten hebben meer bevoegdheden gekregen bij ruimtelijke ordening. 2.1.4. Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening De juridische borging van de realisatie van de nationale belangen ligt in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Het Barro is in werking sinds 2019 en bevat onderwerpen die van rijks belang zijn, zoals defensie, de ecologische hoofdstructuur, ruimte voor de rivier, kustverdediging, de elektriciteitsvoorziening en toekomstige uitbreiding van het hoofd(spoor)wegennet. Per onderwerp bevat het Barro regels waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen.

In het plangebied zijn geen belangen aanwezig die op basis van het Barro geborgd moeten worden. 2.1.5. Ladder Duurzame Verstedelijking De Ladder voor Duurzame Verstedelijking is vastgelegd in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro, artikel 3.1.6, lid 2). Doel hiervan is dat er een goede ruimtelijke ordening plaatsvindt door optimale benutting van ruimte in stedelijk gebied en dat er een zorgvuldige afweging plaatsvindt in een transparant proces voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Indien het principeverzoek akkoord is zullen de actuele behoefte en de noodzaak om buiten bestaand stedelijk gebied te ontwikkelen worden onderbouwd.

14

2.1.6. Stimuleringsregelingen voor duurzame energie Bedrijven en (non-profit) instellingen die hernieuwbare energie (gaan) produceren of CO2 reducerende technieken toepassen kunnen gebruik maken van de subsidieregeling SDE++. De subsidieregeling is bedoeld voor hernieuwbare energietechnieken en is onderverdeeld in de categorieën Biomassa, Geothermie, Water, Wind (land, meer en dijk) en Zon. Met de SDE++ stimuleert het ministerie van Economische Zaken de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening in Nederland. Duurzame energie is beter voor het milieu, maakt Nederland minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en is goed voor de economie.

2.2.

Provinciaal beleid

2.2.1. Omgevingsvisie Brabant De Omgevingsvisie Brabant spreekt over een basisopgave en vier hoofdopgaven. De basisopgave is het vinden van een balans tussen beschermen en benutten. De vier hoofdopgaven zijn: - Werken aan de Brabantse energietransitie - Werken aan een klimaatproof Brabant - Werken aan de slimme netwerkstad - Werken aan een concurrerende, duurzame economie Er wordt opgeroepen tot een vernieuwde aanpak voor ruimtelijke ontwikkelingen. Dit gaat om verschillende manieren van kijken: - Diep kijken: Het kijken naar de verschillende lagen waarop een ontwikkeling doorwerkt, en op basis van die effecten keuzes maken. - Breed kijken: Het betrekken van diverse partijen en hun perspectieven om zo tot het beste plan te komen. - Rond kijken: De balans van People, Planet en Profit, waarbij opgaven en kansen worden gecombineerd tot nieuwe oplossingen. Daarnaast wordt de manier van handelen beschreven. - Meerwaarde creëren - Technische en sociale innovatie - Kwaliteit boven kwantiteit - Streven naar verbetering - Preventief en proactief Er is een doelstelling van 50% duurzame energie in 2030, en 100% in 2050. Daarbij wordt uitgegaan van meervoudig en zorgvuldig ruimtegebruik, en het zoeken naar koppelkansen met andere maatschappelijke opgaven.

Eén van de eisen uit de Verordening Ruimte is dat gemeenten een eigen beleid moeten hebben opgesteld alvorens ze zonneparken kunnen toestaan. Uit dit beleid moet blijken dat zonneparken nodig zijn om aan de doelstellingen te voldoen, en dat er een zorgvuldige afweging is gemaakt van de locaties binnen de gemeente die voor zonneparken kunnen worden gebruikt.

15

2.3.

Regionaal beleid

2.3.1. Regionale Energie Strategie 1.0 De RES is een regionale samenwerking waarin verschillende gemeentes gezamenlijk doelstellingen bepalen voor 2030 en 2050 om daarmee energieneutraliteit te behalen.

Afbeelding 8: Uitsnede RES NOB 1.0 definitief, februari 2020

Bernheze valt binnen de regio Noordoost Brabant. Volgens de RES 1.0 is het energieverbuik van de regio circa 58,3 PJ per jaar. Voor Bernheze specifiek is dit circa 3041 TJ, een aandeel van zo’n 5,2%. Er is voor Bernheze nog een te realiseren opgave van 0,06TWh, waarvan 0,02TWh in de pijplijn zit. De resterende opgave zal door middel van grote zonnedak projecten en projecten wind en zon op land worden gerealiseerd. De conclusie is dat grootschalige opwek van duurzame energie nodig is om de doelstellingen te behalen. Bovendien moet rekening worden gehouden met een stijgende elektriciteitsvraag. De RES specificeert ook richtlijnen voor landschappelijke inpassing. Deze volgen op die van de provincie. Gemeentes wordt aangespoord een solide eigen beleid op te stellen.

2.4.

Gemeentelijk beleid

2.4.1. Doelstellingen ten aanzien van energie en klimaat In de Duurzame energieagenda 2021-2025 heeft de gemeente Bernheze haar doelstellingen ten aanzien van energie en klimaat uiteengezet. Uiteindelijk wil Bernheze in 2050 energieneutraal zijn. Het jaar 2025 is een tussendoel. Hiervoor zijn twee doelstellingen geformuleerd: • 15% van de energie is opgewekt uit duurzame bronnen • 20% reductie van CO2-uitstoot ten opzichte van 1990 Om de doelstellingen te behalen wordt de ‘Trias Energetica’-route gevolgd. Daarbij wordt ingezet op energiebesparing en duurzame opwek. Duurzame opwek dient te gebeuren via een deel zonop-dak en een deel grootschalige opwek met wind of zon-op-veld. De gemeente zet daarbij sterk in op zon-op-veld. Om initiatieven op dat gebied te kunnen toetsen is beleid opgesteld. 2.4.2. Specifieke voorwaarden zonneparken De specifieke voorwaarden voor zonneparken zijn door de gemeente Bernheze opgenomen in het beleidsstuk “Zonneparken Bernheze: Ruimtelijk beleid zonneparken”. De gemeente geeft hierin aan de komende 4 jaar, (2020 tot 2024) open te staan voor initiatieven voor grootschalige

16

zonneparken als zogenaamde ‘pilot-locaties’. De bedoeling is ieder jaar maximaal 2 projecten toe te staan een omgevingsvergunning in te dienen. De gemeente Bernheze heeft het beleidsstuk opgesteld om nieuwe initiatieven voor grootschalige zonne-energie installaties te kunnen toetsen. In navolging van de zonneladder wordt prioriteit gegeven aan het stimuleren van zon-op-dak en het gebruik van braakliggende gronden en andere ‘no regret’-locaties. De verwachte opwek die hieruit gehaald kan worden zal echter onvoldoende zijn voor het behalen van de doelstellingen. Daarom moet er ook worden gekeken naar grootschalige duurzame opwek met zonneparken. De voorkeur gaat uit naar locaties langs infrastructuur en in pauzelandschappen. Hierbij dient aandacht te worden besteed aan meervoudig ruimtegebruik, bijvoorbeeld door combinaties met waterberging, natuur- en landschapsontwikkeling en/of creatie. Verder is een goede landschappelijke inpassing van belang. Hiertoe zijn per landschapstype een aantal inpassingsprincipes opgesteld. Er wordt gezocht naar locaties waar meervoudig ruimtegebruik mogelijk is. Tenslotte is het gebruik van productieve landbouwgronden voor zonneparken in principe uitgesloten, maar kan worden toegestaan wanneer omkeerbaarheid naar agrarisch grondgebruik kan worden gegarandeerd.

Afbeelding 9: De locatie (rood) binnen de gemeentelijke beleidskaart.

17

3.

Planbeschrijving

3.1.

Inrichting

Zoals ook in paragraaf 1.3.2 besproken zijn er twee scenario’s mogelijk: • •

Scenario 1: Perceel F 48 - 6,19ha Scenario 2: Percelen F 47 en 48 - 7,85ha

Uit een eerste analyse blijkt dat voor deze locatie de volgende mogelijkheden bestaan:

Scenario 1 Constructiegebied Aantal inverterstations Maximale looptijd

61.900 m2

2 25 jaar

Scenario 2 78.508 m2 2 25 jaar

De lay-out/inrichting van het zonnepark wordt getoond op afbeelding 10 en 11. Tekeningen met hoge resolutie zijn als bijlage toegevoegd. Voor de ruimtelijke inpasbaarheid is de constructie van de zonnepanelen van belang. Deze is te zien in afbeelding 12. De constructie wordt in een zuidopstelling geplaatst op een onderhoogte van 0,8 meter en een bovenhoogte van 2,46 meter, conform gemeentelijk beleid.

Afbeelding 10: Lay-out Scenario 1, zonder grond gemeente Bernheze

18

Afbeelding 11: Lay-out Scenario 2, met grond gemeente Bernheze

Afbeelding 12: Zijaanzicht modules

19

3.2.

Voorstel landschappelijke inpassing

Om te zorgen voor een goede landschappelijke inpassing is door een onafhankelijke landschapsarchitect een landschapsplan opgesteld. Dit is terug te vinden in de bijlage. Op basis van dit plan is vervolgens een ontwerp voor het project gemaakt. Dit principeverzoek ziet op dat ontwerp. De belangrijkste maatregelen hieruit worden hieronder besproken. Op afbeelding 14 zijn de maatregelen nog eens in een tekening weergegeven. 3.2.1. Landschappelijke en ecologische maatregelen 1. Behouden landschappelijke elementen: Er zullen geen bomen worden gekapt of sloten worden gedempt. Er wordt ingezet op behoud en herstel van de bestaande landschappelijke structuren. 2. Versterken coulisselandschap: Om het oorspronkelijke coulisselandschap in ere te herstellen worden de noord- en westzijde van het zonnepark aangeplant met een 10m brede houtwal bestaande uit een variatie van inheemse soorten. Deze wegbeplanting zorgt voor afscherming van de openbare wegen en woningen in de buurt, en dient daarnaast ook om een aantrekkelijke leefomgeving voor vogels en kleine zoogdieren te bieden. Het hekwerk zal in deze houtwal worden opgenomen. 3. Rekening houden met omwonenden: De brede houtwallen langs de doorgaande wegen ontnemen voor de direct omwonenden enig zicht op het zonnepark. Zij voegen in plaats daarvan een grote hoeveelheid groen toe aan de leefomgeving.

De toevoeging van een grote amfibieënpoel zorgt voor een vergroting van de lokale biodiversiteit. Om het zonnepark verder beleefbaar te maken is een recreatieve entree ontworpen. 4. Afstemming op de omgeving: Met het oog op het behouden van de openheid van het landschap worden niet alle zijden sterk aangeplant. Aan de oost- en zuidzijde van het zonnepark wordt een hekwerk geplaatst, dat begroeid zal worden met inheemse klimplanten zoals klimop, wilde kamperfoelie, hop of bosrank. Door de bestaande bomenrij aan de oostzijde zal hier enig zicht op het zonnepark voldoende worden onderbroken. Aan de zuidzijde ligt een grootschalig agrarisch bedrijf, waar een brede houtwal niet op zou aansluiten. In plaats daarvan wordt gekozen voor het aanleggen van een natuuroever aan de watergang, en het begroeien van het hekwerk voor een lichtere rand. Dit in combinatie met een brede bufferzone van bloem/kruidenrijk gras. De zichtlijn vanaf de Halleyweg is ver genoeg (circa 200m) om het zonnepark met begroeid hekwerk in het landschap te doen opgaan. In overleg met gemeente, omwonenden, waterschap en verzekering kan worden gekeken naar de mogelijkheden om het hekwerk aan de zuidzijde weg te laten, en te werken met een bredere waterloop met natuuroever. Hierbij moet een afweging gemaakt worden wat betreft het effect van de open zichtlijn vanaf de Halleyweg die hierdoor zou kunnen ontstaan.

Dit kan eventueel met beplanting worden opgelost. 5. Componenten zonnepark laten opgaan in het landschap: De transformatorstations en de container die voor opslag zal worden gebruikt, worden uitgevoerd in gedekte kleuren 20

(bijvoorbeeld Dennengroen) om te zorgen dat ze beter in het landschap opgaan. Deze gebouwen liggen tevens achter de 10m brede houtwal, en zullen dus niet zichtbaar zijn. Hekwerk wordt helaas door de verzekeraar verplicht. Om dit toch goed te laten opgaan in het landschap zal dit hekwerk bestaan uit een transparant hekwerk van ruwe houten palen en grofmazig gaas. Eenzelfde hekwerk wordt ook door Staatsbosbeheer gebruikt. Het hekwerk is 1,80m hoog en zal op 10cm van de grond worden geplaatst zodat kleine zoogdieren het park nog kunnen betreden. Het hekwerk zal worden ingebed in de landschappelijke rand, en worden begroeid met inheemse klimplanten. In overleg met gemeente, omwonenden, waterschap en verzekering kan worden gekeken naar de mogelijkheden om het hekwerk aan de zuidzijde weg te laten, en te werken met een bredere waterloop met natuuroever. Hierbij moet een afweging gemaakt worden wat betreft het effect van de open zichtlijn vanaf de Halleyweg die hierdoor zou kunnen ontstaan. Dit kan eventueel met beplanting worden opgelost. 6. Versterking van biodiversiteit (meekoppelkans): De huidige agrarische situatie betekent dat de natuurwaarden beperkt zijn. Er bestaan daarom op deze locatie goede kansen voor het realiseren van een ecologische opwaardering en versterking van de biodiversiteit.

In Scenario 2 kan hiermee ook worden aangesloten op het natuurnetwerk ten noorden en de ecologische verbindingszones ten westen en zuiden (zie afbeelding 13). Verder worden lokale amfibieënhabitats uitgebreid. De maatregelen die we in dit kader willen treffen zijn de volgende: i.

ii.

iii. iv.

v. vi. vii.

viii.

Rondom het zonnepark, aan de binnenzijde van het hekwerk, zullen kruidenzones worden aangelegd ten behoeve van insecten. Het specifieke kruidenmengsel dat hier ingezaaid wordt zal in overleg met de ecoloog worden afgestemd om de beste resultaten voor de ecologische situatie te behalen. Hier kan bijvoorbeeld ook worden besloten dat er verschillende mengsels worden gebruikt in verschillende delen van het zonnepark; Met het oog op de mogelijk geschikte habitat voor de beschermde rugstreeppad in de sloot langs de Bleekseweg zal op de zuidwest hoek een amfibieënpoel van circa 100m2 worden aangelegd, met daarlangs een amfibieënzone van 3m breed, gericht op deze dieren; Er zal een natuuroever worden aangelegd langs de gehele zuidelijke watergang, gevolgd door een zone met bloem/kruidenrijk gras; Er zullen takkenrillen onder een deel van de panelen en bij de amfibieënpoel worden geplaatst. Deze zorgen voor schuilgelegenheid voor diverse kleinere diersoorten; Er komen torenvalken in de omgeving voor. Er zullen torenvalkkast(en) worden geplaatst; Er komen steenuilen in de omgeving voor.

Er zullen steenuilenkast(en) worden geplaatst; In overleg zullen, afhankelijk van de toegevoegde ecologische waarde, ook nestkast(en) geplaatst worden voor meer algemeen voorkomende soorten als koolmees/pimpelmees, boomklever, spreeuw en kwikstaart; Aan de zuidzijde van de transformatorstations zullen insectenhotels worden opgehangen. Rondom deze stations worden kruiden en bloemen ingezaaid die 21

insecten aantrekken. Er zal daarbij extra aandacht worden besteed aan de wilde bij. 7. Afstemming met ecoloog: Alle ecologische maatregelen zijn met de ecoloog afgestemd om te zorgen dat ze de lokale ecologische situatie zo goed mogelijk versterken. De ecoloog zal gedurende het gehele ontwikkelproces betrokken blijven om zorg te dragen voor de beste ecologische situatie.

Afbeelding 13: De planlocatie als uitbreiding van de natuurnetwerken en verbindingszones in de omgeving

8. Voldoende paneelhoogte: De zonnepanelen worden op een onderhoogte van 0,8m en een bovenhoogte van 2,46m gesteld. Deze hoogte zorgt ervoor dat zonlicht en regen de bodem beter kunnen bereiken. 9. Meekoppelkans landbouw: Onder de zonnepanelen zullen schapen grazen. Deze vorm van extensief beheer met schapen, gecombineerd met maaien en afvoeren, is ecologisch de beste keuze omdat het de meeste kansen geeft op vergroting van de biodiversiteit op de locatie en herstel van de grond. 10. Meekoppelkans recreatie: De meekoppelkans met recreatie wordt benut door bij de entree een recreatief punt in te richten met bankjes en informatiepanelen. Op deze panelen kan informatie over de opwek van het zonnepark, de biodiversiteit en de omgeving worden geplaatst. Ook zou via deze weg kunnen worden verwezen naar Sterrenwacht Halley, iets verderop, om zo de recreatieve functies met elkaar te verbinden. 11. Duidelijke oriëntatie zonnepanelen: De zonnepanelen worden kavelvolgend geplaatst in nette rijen. Zicht op de achterzijde wordt voorkomen door een struweelhaag langs de volledige noordzijde.

22

Hieronder een schets van het huidige ontwerp met de diverse maatregelen voor landschappelijke inpassing en versterking van de biodiversiteit toegelicht. Alle maatregelen zijn in beide scenario’s mogelijk.

Afbeelding 14: Schets van het huidige ontwerp met maatregelen (niet definitief). Hoge resolutie versie in bijlage.

3.2.2. Extra landschappelijke/ecologische voordelen Scenario 2 Voor Scenario 2 is medewerking van de gemeente Bernheze benodigd voor het gebruik van circa 1,6ha land aan de oostzijde van de projectlocatie. Wanneer de gemeente medewerking verleent aan de ontwikkeling van Scenario 2 zijn er diverse bijkomende kansen voor aansluiting op andere natuur elementen. Met het doortrekken van de 10 meter brede houtwal worden de bestaande groenstructuren aan de west- en oostzijde op elkaar aangesloten. Met het doortrekken van de natuuroever naar de B-watergang aan de oostzijde kunnen de twee B-watergangen aan elkaar worden verbonden (in overleg met het Waterschap). Op deze manier worden zowel natte als droge ecologische verbindingszones gecreëerd. 3.2.3. Finaal ontwerp door participatie Tenslotte is het zo dat het participatietraject nog moet worden doorlopen. Bovenstaande zijn voorstellen die door Kronos zijn bedacht, maar die niet per se door omwonenden, belanghebbenden of bevoegd gezag gewenst hoeven te zijn. Kronos staat daarom volledig open voor suggesties en wijzigingen op het huidige ontwerp, om uiteindelijk tot een zo goed mogelijk plan te komen waarbij een goede balans wordt gevonden tussen de verschillende belangen op deze locatie.

3.3.

Proces participatie

Kronos Solar heeft veel ervaring met procesparticipatie en communicatie voor een goed verloop van een participatietraject. Belangrijk is dat het project onder de aandacht komt, er over het 23

project gesproken kan worden en er lokaal interesse ontstaat in de kansen die een zonnepark kan genereren. Kronos Solar werkt daarom in een vroeg projectstadium actief aan het informeren van omwonenden, het inventariseren van hun wensen en het voeren van gesprekken om vragen te beantwoorden en zorgen weg te nemen. Daarin spelen transparantie en een heldere communicatievorm een belangrijke rol. 3.3.1. Participatietraject tijdens selectieprocedure De ervaring leert dat de komst van een (mogelijk) zonnepark in de buurt sterke emoties kan oproepen. Het is daarom van groot belang om zorgvuldig en voorzichtig te werk te gaan. Omdat het hier een selectieprocedure betreft waarbij de kansrijkheid van het initiatief in dit stadium nog onduidelijk is, zijn we terughoudend geweest met het benaderen van omwonenden en belangenpartijen. Op die manier willen we onnodige onrust over het initiatief in de omgeving zoveel mogelijk voorkomen. Ook voor de grondeigenaar kan teveel onrust in de buurt onprettig zijn, zeker wanneer de plannen nog niet vast staan. We hebben daarom in eerste instantie contact opgenomen met de zes direct omwonenden. Deze hebben eventueel ook zicht op het zonnepark. Meer hierover is hieronder te lezen, en in de bijlage met het gespreksverslag. Wanneer dit initiatief doorgang kan vinden zal het participatietraject ten volle worden opgestart.

Dit zal gebeuren aan de hand van het Communicatie- en Participatieplan in de bijlage en in nauwe samenwerking met de gemeente en omwonenden. 3.3.2. Communicatie- en Participatieplan Voor een goede dialoog is het belangrijk dat er in een vroeg stadium overleg plaatsvindt met buurtbewoners. Hiervoor hanteert Kronos de onderstaande stappen. Deze stappen sluiten natuurlijk niet uit dat er tussentijds, indien nodig/gewenst, overleg plaatsvindt. Omdat ieder participatietraject anders verloopt, is flexibiliteit belangrijk. 1. Omgevingsanalyse Omwonenden in een straal van 2km rondom het zonnepark zijn geïnventariseerd en in categorieën opgedeeld. Er wordt onderscheid gemaakt tussen omwonenden op verschillende afstanden (direct omwonenden, omwonenden binnen 1km, omwonenden binnen 2km) met en zonder direct zicht op de locatie. Vanaf zo’n 300m begint een zonnepark weg te vallen tegen de achtergrond, en wordt de visuele impact kleiner.

24

Afbeelding 15: Omgevingsanalyse

2. Analyse belanghebbenden Er is een analyse van belanghebbenden uitgevoerd. De partijen die hieruit zijn voorgekomen en wat we met hen willen bereiken, zijn als volgt: • Bernhezer Energie Coöperatie (BECO): Bespreek opzet financiële participatie en betrekken van de omgeving. Uit het contact met BECO bleek dat BECO open staat voor een samenwerking, maar in deze fase nog afwachtend was tot duidelijk wordt welk project doorgang zal vinden; • Dorpsraad Vinkel: Betrek als vertegenwoordiging voor de omgeving bij alle gesprekken; • IVN Bernheze: Meenemen in de ideeën, samenwerken en afstemmen van de natuurontwikkeling, ecologie en biodiversiteit op de omgeving. Hiervoor is reeds contact met IVN Bernheze gelegd; • ZLTO: Betrekken om de belangen van de lokale agrarische gemeenschap mee te nemen; • Waterschap Aa en Maas: reeds contact n.a.v. de B-watergangen. Voor het vervolg overleg over natuuroevers, amfibieënpoel, aansluiting op en onderhoud van Bwatergangen; • Sterrenwacht Halley: Betrekken als nabijgelegen partij (omwonende, maar zonder woning) voor afstemming van de plannen en mogelijke recreatieve koppeling. In dit stadium zijn bewust alleen BECO, IVN en het Waterschap benaderd, om onnodige onrust in de omgeving te voorkomen. Wanneer dit initiatief door de gemeentelijke selectieprocedure heen

25

komt, zullen de belanghebbenden verder worden betrokken. Dit zal gebeuren aan de hand van het Communicatie- en Participatieplan. 3. Contact met direct omwonenden Hiervoor wordt in eerste instantie gevraagd of een één op één gesprek wenselijk was en of men hiervoor openstaat. Niet iedereen vindt het prettig om zijn of haar mening in een groep te delen. Op deze manier kan iedereen zijn of haar mening geven over de plannen die Kronos dan mee kunnen nemen in het vervolg. Een groepsoverleg is ook mogelijk, net naar wens van de omgeving. Voorafgaand aan de bespreking wordt men geïnformeerd over de website waar alvast informatie verkregen kon worden. Zoals eerder genoemd hebben we ervoor gekozen om in dit stadium van de projectontwikkeling het participatietraject nog maar in beperkte mate op te starten, om op die manier onnodige onrust in de omgeving te voorkomen. Desondanks vonden we het wel belangrijk om met de direct omwonenden contact te hebben, om ze tijdig op de hoogte te stellen van het initiatief en om een eerste indruk te krijgen van de draagkracht. Wij hebben hen daarom telefonisch gecontacteerd. Ook de grondeigenaar is bij drie van deze omwonenden persoonlijk langs gegaan om het initiatief te bespreken. De reacties zijn gemengd, wat logisch is vanwege de verschillende belangen en situaties.

Voor de mensen die dichtbij het zonnepark wonen zijn de gevolgen voor het uitzicht het belangrijkste. Daarnaast spelen de gevolgen voor de waarde van hun woning – hier is vaak over planschade gesproken. Op iets grotere afstand zien we ook positieve reacties, omdat het plan minder dicht in de buurt komt. De toevoeging van natuur en biodiversiteit was veelal een pré. Ook de mogelijkheid van financiële participatie leek mogelijkheden te bieden om draagvlak te verkrijgen. Merkbaar is dat er nog relatief afwachtend wordt gereageerd, door de onduidelijkheid over de uitkomst van de gemeentelijke selectieprocedure. In alle gevallen zijn de gesprekken rustig en vriendelijk verlopen. Het is ook duidelijk dat mensen zeer bereid zijn hierover mee te praten en te denken, en gezamenlijk tot oplossingen te komen. Een uitgebreider overzicht van de reacties is terug te vinden in de bijlage met het gespreksverslag. 4. Overleg met lokale energie coöperatie. Om de lokale belangen goed inzichtelijk te krijgen, wordt bij Kronos Solar de voorkeur gegeven aan een samenwerking op lokaal niveau, waar mogelijk in de vorm van een energie coöperatie. In een eerste overleg met energie coöperatie BECO zijn de mogelijkheden rondom financiële participatie reeds kort besproken. BECO heeft hierbij aangegeven open te staan voor een eventuele samenwerking op dit gebied.

Er is afgesproken dat, wanneer dit initiatief door de gemeentelijke procedure komt, er opnieuw contact zal zijn. 5. Informatie avond voor een breder publiek waaraan alle geïnteresseerden deel kunnen nemen. Een openbare informatie avond zal gepland worden bij gunning van de tender. Bij de eerste openbare bijeenkomst worden de planlocatie en de uitgangspunten besproken. Er worden kaders gesteld voor de procesparticipatie en financiële participatie. 6. Mogelijke aanpassingen doorvoeren en opnieuw bespreken. De punten die bij de eerste bijeenkomst zijn aangesproken worden ter voorbereiding op de tweede bijeenkomst uitgewerkt. Dit wordt wederom met de omgeving besproken. Dit proces 26

van aanpassen en bespreken wordt herhaald tot een conclusie wordt bereikt, of er duidelijk is dat er partijen op bepaalde punten niet nader tot elkaar komen. Het is belangrijk dat er van beide kanten wel de intentie is om tot elkaar te komen. In het beste geval ligt er een plan waar alle partijen mee in kunnen stemmen. In het slechtste geval ligt er een aangepast plan waar men het op bepaalde onderdelen eens is en op bepaalde onderdelen heeft besloten dat men hier niet samen uitkomt. Deze open onderdelen kunnen dan worden doorgeschoven voor een besluit door het bevoegd gezag. 7. Eventuele aanpassingen worden ter goedkeuring voorgesteld aan de gemeente. Het aangepaste plan wordt ter toetsing en beoordeling aan de gemeente aangeboden. Idealiter is de gemeente zelf ook bij de gesprekken met de omgeving aanwezig om ook van hun kant aan kaderstelling te doen, en toelichting te kunnen geven op de eigen wensen en motivaties. Tijdens de aanleg van het park en het daarna volgende beheer wordt de mogelijkheid geboden om lokale bedrijven, en waar mogelijk ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, via SROI (Social Return On Investment) te betrekken.

Hiermee pleit Kronos Solar voor een positieve bijdrage aan de lokale samenleving en bieden wij persoonlijke gesprekken aan met de gemeente en lokale belanghebbende organisaties die eventueel eigen ideeën of projecten willen voorleggen ter discussie. Aan het einde van het proces zal een draagvlakmeting worden uitgevoerd, waaruit zal blijken hoe verschillende belanghebbenden zijn betrokken, wat voor invloed deze betrokkenheid heeft gehad op de plannen, en welk percentage omwonenden positief of negatief tegenover de plannen staat. In het bijgevoegde Communicatie- en participatieplan is bovenstaande uitgebreid beschreven. Wanneer ons initiatief doorgang kan vinden zullen wij dit plan vooraf aan de start van het traject met de gemeente afstemmen. Tenslotte dient vermeld te worden dat Kronos Solar, in tegenstelling tot vele andere (Nederlandse) projectontwikkelaars, gedurende het gehele proces van projectontwikkeling nauw betrokken blijft bij haar individuele projecten. Kronos Solar is verantwoordelijk en aanspreekpunt vanaf de eerste ontwikkeling tot aan het exploiteren van het zonnepark. Zo kunnen afspraken goed worden nagekomen en bijvoorbeeld ook tijdens en na de bouwperiode rekening houden met omwonenden.

27

3.4.

Financiële participatie

Een wezenlijk onderdeel van het draagvlak voor de opwek van duurzame energie wordt gevormd door de mogelijkheid voor burgers om ook te profiteren van de komst van een zonnepark. Dit kan bijvoorbeeld door financieel in duurzame projecten te participeren. Hierom is een uitgangspunt in het Klimaatakkoord het streven naar 50% lokaal mede-eigenaarschap. Dit behoort inmiddels ook tot de standaard formuleringen in de verschillende Regionale Energie Strategieën. Ook de gemeente Bernheze heeft deze wens in haar beleid overgenomen. Wat biedt Kronos Solar aan? 1. Mede-eigenaarschap: Kronos Solar biedt 50% mede-eigendom aan. Een lokale energie coöperatie wordt voor 50% mede-eigenaar van het park, en deelt daarmee ook voor 50% in de opbrengsten. Burgers kunnen participaties kopen via de energie coöperatie, waarbij direct omwonenden voorrang kunnen krijgen. Er moet uiteraard wel voldoende animo zijn in de lokale gemeenschap om te investeren. In Bernheze wordt hierover gesproken met energie coöperatie BECO. 2. Donatie Gebiedsfonds: Een donatie aan een omgevingsfonds of stichting ter waarde van 40.000 Euro (bijvoorbeeld Gebiedsfonds Duurzaamheid) of het doneren van zonnepanelen ter waarde van dit bedrag aan enkele maatschappelijke functies in de kern waar het park is gelegen.

Hierbij kan gedacht worden aan een verenigingsgebouw of school dat daarna over gratis duurzame energie kan beschikken, of een combinatie van beide. De hoogte van dit bedrag is tot stand gekomen op basis van het NWEA-normbedrag per MWh. 3. Gezamenlijke inkoopactie zonnepanelen: Kronos Solar geeft de inwoners van Bernheze de mogelijkheid om mee te doen in een collectieve inkoop, waarbij tegen dezelfde lage prijs als Kronos voor het zonnepark, zonnepanelen voor eigen gebruik kunnen worden ingekocht. Er zal worden gezocht naar een lokale partner die een aanbieding kan doen voor de dak-installatie hiervan. Kronos doet dit bij voorkeur samen met de lokale energie coöperatie. 4. Educatie: In alle gevallen biedt Kronos de mogelijkheid aan om eens per jaar een rondleiding te geven aan een lokale school of andere instantie. Tijdens deze rondleiding wordt informatie gegeven over het zonnepark, de opwek, de inpassing en andere zaken die hiermee samenhangen. 5. Lokale werkgelegenheid: Kronos gaat voor het vervullen van bepaalde taken bij het zonnepark, zoals bijvoorbeeld de groenaanplant, het groenonderhoud, of de schapenbegrazing, op zoek naar lokale partijen. Op die manier voorziet het zonnepark ook in de lokale werkgelegenheid. 6.

Certificaat van oorsprong: In overleg met de lokale omgeving kan gekeken worden of, door middel van certificaten van oorsprong, de opgewekte energie lokaal terecht kan komen, waarbij eventuele extra opbrengsten terug de gemeenschap in kunnen vloeien.

28

Afhankelijk van de lokale wensen kunnen ook alternatieven worden aangeboden. De precieze invulling, samenstelling en uitwerking van deze mogelijkheden wordt in samenspraak met de gemeente, de lokale omgeving en de lokale energie coöperatie verder bepaald. Indien er bijvoorbeeld niet genoeg animo is voor mede-eigenaarschap kan een andere vorm van participeren middels het investeren in obligaties worden aangeboden. Obligaties zijn leningen met een vaste looptijd en een vast rente percentage. Direct omwonenden krijgen voorrang en kunnen een hoger rendement ontvangen. Deze optie is voor particulieren vaak interessant omdat je vanaf de start gelijk rendement ontvangt en de looptijd van de investering te overzien is i.p.v. de 25 jaar als aandeelhouder van een zonnepark. De uitgifte van obligaties kan verlopen via een online platvorm zoals ZonnepanelenDelen of duurzaaminvesteren.nl. Hierbij kan de openstelling in eerste instantie gedaan worden voor omwonenden en later voor de wijdere omgeving. (https://www.zonnepanelendelen.nl/hoe-werkt-het/). Kronos heeft waardevolle ervaring opgedaan bij haar projecten voor het vinden van de juiste vormen van financiële participatie. Er zal tijdens de eerste bijeenkomsten met belanghebbenden en omwonenden een inventarisatie gemaakt worden van de lokale wensen t.a.v. financiële participatie.

De meest voor de hand liggende oplossingen kunnen alleen worden uitgevoerd in samenwerking met een lokale energie coöperatie. Wanneer hier geen animo voor bestaat, zijn er genoeg andere alternatieven waar naar uitgeweken kan worden. Ook een combinatie van mogelijkheden is denkbaar. Van groot belang bij het opzetten van de inrichting van financiële participatie is het luisteren naar de omgeving, zodat de lusten van het zonnepark op de beste manier bij de lokale omgeving en de inwoners van Bernheze terecht komt.