Plantoelichting Landgoed De Berkt

Hoeveelheid

Norm

Aantal parkeerplaatsen

4 (3 nieuwe + 1 bestaande)

2 per woning

8

200 m2 bvo

3 per 100 m2 bvo

6

1 huisje met twee slaapkamers

0,5 per kamer o.b.v. 2 parkeernormennota; 1,8 o.b.v. CROW .

Woningen Meerpersoons woning (>60 m2)

Nieuwe functie in dwarsdeelschuur Kantoor zonder baliefunctie Recreatiewoning Recreatiewoning (hotel o.b.v. parkeernormennota: 0,5 per kamer; bungalowpark o.b.v. CROW: 1,6-1,8 per bungalow)

Op basis van bovenstaande tabel gaat het in totaal om een parkeerbehoefte van 12 parkeerplaatsen aan de Kasteellaan en 4 parkeerplaatsen aan de Vinkelsestraat. Parkeeroplossing Voor het plandeel aan de Kasteellaan wordt verspreid over het erf aan de Kasteellaan geparkeerd. Er is ruimte op de inrit bij het kasteel voor 2 auto’s, hier parkeren de bewoners

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

33

van het kasteel. Daarnaast zal het mogelijk worden gemaakt om ten zuiden van de gracht te parkeren op verstevigd gras of grind. Hier is ruimte voor minimaal 9 auto’s. De bewoners van de nieuwe woning parkeren ten noorden van de gracht. Zie de afbeelding hieronder.

Figuur 21: Parkeerplaatsen op erf aan de Kasteellaan

Dit is afdoende om de parkeerbehoefte van het initiatief aan deze zijde van het het plangebied op te vangen. Voor de bewoners en bezoekers van de woningen aan de Vinkelsestraat geldt dat zij parkeren op het erf dat bij de woningen hoort (kavel). Er is op de kavels voldoende ruimte (minimaal 2,5 x 5 per auto) hiervoor beschikbaar. Voor fietsparkeren bij woningen geldt een specifieke norm van 1 fietsparkeerplaats per kamer van een woning. Bij de nieuwe woningen zal sprake zijn van een bijgebouw + erf waar conform beleid ruimte is voor meer dan voldoende fietsen. Verder geldt dat er voldoende ruimte is op het erf aan de Kasteellaan om de fietsen die door de overige functies in het plangebied worden ‘gegenereerd’ te parkeren. Ter borging van de aanleg en instandhouding van de parkeerplaatsen is in de regels van dit bestemmingsplan hiervoor een regeling opgenomen. Voldaan wordt aan het gemeentelijke parkeerbeleid.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

34

3. Beleidskader 3.1 Rijksbeleid 3.1.1 De Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De belangrijkste speerpunten uit de NOVI zijn: - Een klimaatbestendige inrichting van Nederland. Dat betekent dat we Nederland zo inrichten dat ons land de klimaatveranderingen aankan. Daarvoor is nodig dat we functies meer in evenwicht met natuurlijke systemen (bodem en water) inpassen. Een voorbeeld hiervan is het op termijn verhogen van grondwaterstanden in veenweidegebieden; - De verandering van de energievoorziening. Bij de inpassing van duurzame energie hebben we oog voor omgevingskwaliteit. Een voorbeeld hiervan is dat we eerst kijken naar ongebruikte daken om zonnepanelen op te plaatsten; - De overgang naar een circulaire economie, waarbij we tegelijk goed kunnen blijven concurreren en een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden. Een voorbeeld is het aanpassen van productieprocessen en het gebruik van reststoffen in het haven- en industriegebied; - De ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland. Hiermee sturen we op een goed bereikbaar netwerk van steden. We gebruiken zo de ambities en mogelijkheden in steden en regio’s in heel Nederland.

Voorbeelden van regionale uitwerking hiervan zijn de verstedelijkingsstrategieën, waarin vooruitgekeken wordt hoe verschillende ruimtelijke functies in en rondom steden het beste ingepast kunnen worden; - Het bij elkaar plaatsen van zogenaamde logistieke functies (bijvoorbeeld distributiecentra, datacenters) om hiermee de openheid en de kwaliteit van het landschap te behouden. We maken daarbij gebruik van een voorkeursvolgorde logistieke functies; - Het toekomstbestendig maken van het landelijk gebied in goed evenwicht met de natuur en landschap. We werken bijvoorbeeld aan de overgang naar de kringlooplandbouw zodat gebruik van de grond meer wordt afgestemd op de natuurlijke water- en bodemsystemen. Onderhavige ontwikkeling past binnen de kaders van de Nationale Omgevingsvisie. 3.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking Plannen die een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maken moeten worden getoetst aan de ladder voor duurzame verstedelijking, de laddertoets. Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

35

De laddertoets geldt alleen voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet dan worden of sprake is van een nieuw beslag op de ruimte. Daarvan is in het beginsel sprake als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. Daarnaast volgt uit jurisprudentie dat wanneer het om een functiewijziging gaat, moet worden beoordeeld of er sprake is van een naar aard en omvang zodanige functiewijziging, dat desalniettemin gesproken kan worden van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Daarbij moet ook het ruimtebeslag betrokken worden. Vervolgens moet de behoefte aan de ontwikkeling worden gemotiveerd. In artikel 1.1.1 onder i van het Bro is een nadere omschrijving van het begrip stedelijke ontwikkeling vastgelegd. Als stedelijke ontwikkeling wordt genoemd: 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.' In het Bro is geen ondergrens voor de minimale omvang vastgelegd. Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling in relatie tot de omgeving. Voor woningbouwlocaties geldt o.b.v. jurisprudentie dat vanaf 12 woningen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.

In onderhavige situatie gaat het om de realisatie van natuur, de toevoeging van drie nieuwe woningen en het mogelijk maken van nevenfuncties in bestaande bebouwing (200 m2 kantoor zonder baliefunctie en één recreatiewoning). Op basis van jurisprudentie gaat het hier niet om een stedelijke ontwikkeling zoals is bedoeld in het Bro. Om die reden hoeft de behoefte en invulling ervan – in het kader van de ladder voor duurzame verstedelijking - niet nader gemotiveerd te worden. Met dit bestemmingsplan wordt voldaan aan de ladder voor duurzame verstedelijking, 3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie Noord-Brabant Op 14 december 2018 hebben de Provinciale Staten de omgevingsvisie Noord-Brabant vastgesteld. Deze omgevingsvisie vervangt na het inwerking treden van de Omgevingswet de provinciale structuurvisie. Met de omgevingsvisie formuleert de provincie haar ambitie over hoe zij de Brabantse leefomgeving er in 2050 uit wil zien. Daarbij stelt zij tussendoelen voor 2030, maar legt nu nog niet vast hoe zij die doelen wil bereiken. De provincie wil daarmee ruimte bieden voor inbreng vanuit partijen en disciplines. Om hiermee aan de slag te gaan is volgens de provincie een verdere uitwerking van de ambities nodig in de vorm van programma's. Met de visie geeft de provincie aan wat zij belangrijk vindt voor de verbetering en duurzame ontwikkeling van Brabant.

Daarbij legt zij de focus op vier hoofdopgaven voor de middellange en lange termijn: werken aan energietransitie, een klimaat proof Brabant, de slimme netwerkstad en een concurrerende duurzame economie. Deze vier hoofdopgave staan ten dienste van de basis opgaven: werken aan veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit. Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

36

Om te komen tot de slimme netwerkstad richt de provincie zich op duurzame verstedelijking. Zij wil daarin richting geven door middel van het bevorderen van regionale afspraken, het sturen op zorgvuldig ruimtegebruik en het periodiek opstellen van prognoses. Verder wil zij een actieve rol spelen om beweging te stimuleren (o.a. door samen te werken bij gebiedsopgaven en bij het opstellen van uitvoeringsprogramma's) en gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken. Onderhavig plan is niet in strijd met de Omgevingsvisie Noord-Brabant. De beleidsdoelstellingen vanuit de Omgevingsvisie Noord-Brabant worden nader uitgewerkt in een provinciale ruimtelijke verordening die instructieregels voor gemeenten bevat. Na 1 juli 2022 zal die verordening tegelijkertijd met de Omgevingsvisie in werking treden. Tot die tijd geldt de Structuurvisie ruimtelijke ordening 2014 en de daaruit voortgevloeide Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant waaraan gemeenten zich moeten houden. Hieronder wordt op beide instrumenten nader ingegaan. 3.2.2 Structuurvisie ruimtelijke ordening 2014 Provinciale Staten van Noord-Brabant hebben in hun vergadering van 7 februari 2014 de partiële herziening 2014 van de Structuurvisie RO 2010 vastgesteld. De provincie geeft in de structuurvisie de hoofdlijnen van het ruimtelijk beleid tot 2025 (met een doorkijk naar 2040).

De visie is bindend voor het ruimtelijk handelen van de provincie. Het is de basis voor de wijze waarop de provincie de instrumenten inzet die de Wet ruimtelijke ordening biedt. Deze partiële herziening richt zich alleen op het verwerken van besluitvorming die op provinciaal niveau al heeft plaatsgehad. De grootste wijzigingen ten opzichte van de vigerende provinciale structuurvisie hebben te maken met ‘De transitie van stad en platteland, een nieuwe koers’ en met ‘Brabant als onderdeel van de top van de Europese kennis- en innovatieregio’. De provincie wil, meer dan voorheen, het denken en handelen van burgers en ondernemers vertrekpunt laten zijn voor ontwikkelingen. De overheid stuurt daarbij vanuit een heldere visie op randvoorwaarden, die burgers, ondernemers en hun organisaties invullen en realiseren. Maatschappelijke participatie wordt de focus, de overheid neemt het oplossen van maatschappelijke problemen niet over, maar ondersteunt deze. De provincie daagt burgers en ondernemers uit om bij te dragen aan een vitaal Brabant. Een onderdeel hiervan is de transitie naar een zorgvuldige veehouderij. Voor een top kennis- en innovatieregio op Europees niveau is onder andere een sterke agglomeratiekracht nodig. De provincie wil zich daarom meer gaan richten op het versterken van het stedelijk netwerk in Brabant (samen met alle overige betrokken partijen).

Verder bevat de nieuwe structuurvisie zaken die de voormalige structuurvisie ook al bevatte. Zo geeft de provincie Noord-Brabant in haar structuurvisie nog steeds de hoofdlijnen van het ruimtelijk beleid weer, is de visie bindend voor het ruimtelijk handelen van de provincie en biedt het een basis voor de wijze waarop de provincie de instrumenten inzet die de Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt. De visie geeft een

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

37

ruimtelijke vertaling van de opgaven en doelen uit de Agenda van Brabant. Daarnaast ondersteunt de structuurvisie het beleid op andere provinciale beleidsterreinen, zoals het economisch-, mobiliteits-, sociaal-, cultureel-, milieu- en natuurbeleid. Er wordt aandacht besteed aan zaken zoals concentratie van verstedelijking, zuinig ruimtegebruik, verantwoord omgaan met de natuurlijke basis, het streven naar robuuste en aaneengeschakelde natuurgebieden en de concentratiegebieden voor glastuinbouw en intensieve veehouderijen. De structuurvisie is vertaald in een verordening welke aangeeft wat op welke plekken in Noord-Brabant wel en niet kan. Hieronder wordt hierover meer aangegeven. Interim omgevingsverordening Noord-Brabant Het beleid zoals opgenomen in de Structuurvisie ruimtelijke ordening 2014 is door de provincie Noord-Brabant vertaald in een provinciale planologische verordening. Een instrument waarmee provincies regels stellen waaraan gemeenten zich moeten houden bij het ontwikkelen van onder andere bestemmingsplannen. 3.2.3

De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant regelt diverse ruimtelijke onderwerpen, welke op perceelniveau per onderwerp zijn begrensd en visueel op een kaart met verschillende kaartlagen zijn weergegeven. Hierdoor is voor ieder gebied in Noord-Brabant duidelijk welke regels er wat betreft provinciaal ruimtelijk beleid gelden. Door deze regels weten gemeenten al in een vroeg stadium waaraan ze toe zijn. Het planvoornemen (nieuwe (te bestemmen) elementen) waar het hier om gaat betreft het ontwikkelen van een landgoed/herstel van een waardevol cultuurhistorisch complex: - bestemmen van een deel van reeds aangelegde natuur met subsidie van het Groen Ontwikkelfonds Brabant als ‘Natuur’ (bruin met roze omlijning op de afbeelding hieronder); - realiseren van nieuwe natuur (lichtblauw op de afbeelding hieronder)3; - het toevoegen van drie bouwkavels voor vrijstaande woningen: één aan de Kasteellaan en twee aan de Vinkelsestraat; - het toevoegen van een nieuwe functie in de vorm van een kantoor zonder baliefunctie in bestaande bebouwing op een historisch erf bij een bestaande woning (in dwarsdeelschuur aan de Kasteellaan); - het mogelijk maken van een recreatiewoning in bestaande bebouwing op een historisch erf bij een bestaande woning (in ruïne van kippenschuur aan de Kasteellaan).

3

Voor deze gronden is geen (GOB-)subsidie verkregen.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

38

Figuur 22: afbeelding met daarop de verdeling van gronden naar regeling zichtbaar gemaakt

Dit bestemmingsplan is tot stand gekomen en als ontwerp ter inzage gelegd onder de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant die tot 15 april 2022 gold. De nieuwe verordening, die sindsdien geldt, kent niet meer de regelingen op basis waarvan dit bestemmingsplan als ontwerp was gemotiveerd. Daarvoor in de plaats zijn nieuwe regelingen geformuleerd. Een bestemmingsplan moet bij vaststelling voldoen aan de regeling die op dat moment geldt. De motivatie hieronder is daarom niet meer zoals in het ontwerpbestemmingsplan was opgenomen, maar aangepast op basis van de nieuwe regelingen. Ter plaatse van het plangebied gelden conform de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant de instructieregels voor gemeenten voor het ‘Natuur Netwerk Brabant’, ‘Reservering waterberging’ en het ‘Landelijk gebied’. Zie onderstaande uitsnedes van www.ruimtelijkeplannen.nl. Het rode pijltje geeft de ligging van het plangebied aan.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

39

Figuur 23: uitsnede van de kaartlaag ‘Natuur en stiltegebieden’ van de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant

Figuur 24: uitsnede van de kaartlaag ‘Landelijk gebied’ van de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

40

Figuur 25: uitsnede van de kaartlaag ‘Grondwaterbescherming, waterveiligheid- en berging’ van de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant

Natuur Netwerk Brabant In het gedeelte dat als Natuur Netwerk Brabant is aangeduid gaan geen veranderingen plaatsvinden die niet in lijn zijn met de doelstellingen van het natuurnetwerk. Dat gedeelte van het plangebied is grotendeels reeds bestemd voor Natuur4 en blijft in dit nieuwe plan ook die bestemming houden of als het die bestemming nog niet heeft krijgt het die bestemming. Er gaan geen natuurverstorende activiteiten plaatsvinden, er wordt juist natuur aangelegd. Op onderhavig bestemmingsplan/ initiatief is paragraaf 3.2.3 Natuur Netwerk Brabant van de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant van toepassing. In artikel 3.15 is geregeld dat een bestemmingsplan dat van toepassing is op Natuur Netwerk Brabant strekt tot het behoud, herstel of de duurzame ontwikkeling van de ecologische waarden en kenmerken en regels bevat gericht op de bescherming van de ecologische waarden en kenmerken, waarbij rekening wordt gehouden met andere aanwezige waarden en kenmerken, zoals rust, stilte, cultuurhistorische waarden en kenmerken. Als ecologische waarden en kenmerken gelden de natuurbeheertypen zoals vastgelegd op de beheertypenkaart en de ambitiekaart van het natuurbeheerplan. Zolang het Natuur Netwerk Brabant niet is gerealiseerd, staat een bestemmingsplan bestaande bebouwing en bestaande planologische gebruiksactiviteiten toe.

4

Dit betreft voor de gronden die feitelijk niet uit natuur bestaan en waarop via dit bestemmingsplan natuurontwikkeling gaat plaatsvinden (delen van de 2,5 ha nieuw aan te leggen natuur) een omissie in het vigerende bestemmingsplan. De gemeente heeft toegezegd dit te herstellen. Gezien de nu voor deze gronden gewenste natuurfunctie is dit niet meer nodig. Dit is echter wel relevant te benoemen. Het betreft hier namelijk foutief als natuur bestemde grond, welke feitelijk geen natuur betreft. Hierdoor is deze grond te ontwikkelen voor nieuwe natuur in het kader van de provinciale landgoederenregeling.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

41

De natuur in het Natuur Netwerk Brabant dat onderdeel is van dit bestemmingsplan is of wordt ontwikkeld conform de natuurbeheertypen zoals vastgelegd op de beheertypenkaart en de ambitiekaart van het natuurbeheerplan. Voor de ontwikkelde of te ontwikkelen natuur is op basis van de natuurbeheertypen een landschapsplan gemaakt door KruitKok Landschapsarchitecten wat onderdeel uitmaakt van de regels van dit bestemmingsplan waardoor het behoud, herstel en de duurzame ontwikkeling van de ecologische waarden en kenmerken is verzekerd. Onderdeel van dit landschapsplan zijn ook de cultuurhistorische waarden en kenmerken die de gronden en natuur bezitten en het behoud en herstel daarvan. Verder geldt ingevolge artikel 3.16 in aanvulling op de Wet natuurbescherming dat een bestemmingsplan dat een ontwikkeling toelaat in Stedelijk Gebied of in Landelijk Gebied, die een aantasting geeft van de ecologische waarden en kenmerken in het Natuur Netwerk Brabant, dat de negatieve effecten waar mogelijk worden beperkt en de overblijvende, negatieve effecten worden gecompenseerd, overeenkomstig Artikel 3.22 Compensatie. In paragraaf 4.7 van deze toelichting is ingegaan op de effecten van de ontwikkeling, die middels onderhavig bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt, op de natuur. Geen sprake is van negatieve effecten op het Natuur Netwerk Brabant.

Landelijk gebied In het gedeelte dat als ‘Landelijk gebied’ is aangeduid vinden alle rode ontwikkelingen plaats, ook wordt er een gedeelte hiervan ingericht als ‘Natuur’. Aan de Vinkelsestraat worden twee kavels voor vrijstaande woningen ontwikkeld, nabij deze woningen vindt op een gedeelte eveneens gelegen in het ‘Landelijk gebied’ natuurontwikkeling plaats. Aan de Kasteellaan wordt op het historische erf één kavel voor een vrijstaande woning ontwikkeld. Twee bestaande bouwwerken bij het kasteel (of jachtslot) worden gerestaureerd en er worden nevenfuncties in mogelijk gemaakt. Het gaat om een nieuwe functie in een Rijksmonumentale dwarsdeelschuur (kantoor zonder baliefunctie) en een recreatiewoning in een ruïne van een kippenschuur. Verder zal het kasteel (of jachtslot) worden voorzien van een nieuw dak. Op de rode ontwikkelingen in dit bestemmingsplan is artikel 3.78 Maatwerk met als doel omgevingskwaliteit van toepassing. Hieronder wordt eerst op de totstandkoming van dit artikel ingegaan, vervolgens wordt dit bestemmingsplan eraan getoetst.

In het verleden bestonden er diverse regelingen die vanuit een rood-voor-groen benadering ontwikkelingen mogelijk maakte: de individuele ruimte-voor-ruimte regeling voor varkens- en kippenhouderijen; de landgoederenregeling; de regeling verbetering bebouwingsconcentraties; en een regeling voor nevenfuncties en activiteiten bij complexen van cultuurhistorisch belang. Rood voor groen betekent dat er een doelstelling ligt om een 'groen' doel te realiseren. Groen vanuit een brede betekenis, zoals de sloop van leegstaande gebouwen, de aanleg van natuur of

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

42

landschapselementen, behoud van cultuurhistorisch waardevol landschap of gebouwen of de aanleg van extensieve recreatieve voorzieningen. Om het groene doel te realiseren, wordt de ontwikkeling van een rode functie ingezet. Met de opbrengst van die rode ontwikkeling in het Landelijk gebied (bijvoorbeeld de bouw van een woning of de ontwikkeling van een recreatieve of niet-agrarische functie), wordt dan het groene doel gerealiseerd. De meeste van bovenstaande regelingen zijn ontstaan in de jaren 2000-2005. De voorwaarden voor toepassing van de regeling passen daarom niet altijd meer bij de uitgangspunten van deze tijd. Daarom is vanwege de opstelling van de omgevingsverordening aan Brabant Advies gevraagd hierover te adviseren. Dit heeft geleid tot samenvoeging van diverse regelingen. Doordat de doelen van de eerdere regelingen zijn gehandhaafd, zijn de basisuitgangspunten niet veranderd maar wel algemener geformuleerd. Daardoor biedt de regeling meer mogelijkheden voor nieuwe ontwikkelingen en het combineren van opgaven: maatwerkmogelijkheden. Artikel 3.78 Maatwerk met als doel omgevingskwaliteit In lid 1 van de regeling zijn de algemene uitgangspunten voor ‘rood-voor-groeninitiatieven’ geformuleerd. In lid 2 zijn per type initiatief de specifiek ervoor geldende regels opgenomen. De regels die in onderhavige situatie aan de orde zijn staan onder c en d van dat lid.

Lid 1 Een bestemmingsplan kan voor een concreet initiatief nieuwvestiging mogelijk maken als: a. de ontwikkeling volledig tot doel heeft een versterking te geven van de omgevingskwaliteit en voor dat doel de middelen genereert; Het doel is om Landgoed de Berkt te herstellen, in het bijzonder het voormalige sterrenbos (en hoogstamfruitboomgaard) dat bijna geheel verdwenen is en de aanwezige Rijksmonumentale bebouwing die in verval is geraakt. De benodigde middelen hiervoor komen uit de opbrengsten van de drie te ontwikkelen kavels. b. de realisering van de onder a bedoelde versterking van omgevingskwaliteit niet op een andere wijze is verzekerd; Op Landgoed de Berkt wordt gebruik gemaakt van andere regelingen en subsidies, maar niet voor hetgeen beoogd is te realiseren via dit artikel. Er is dan ook geen sprake van stapeling. c. de ontwikkeling door meerwaardecreatie aanzienlijk bijdraagt aan algemene belangen zoals sloop van overtollige bebouwing, de aanleg van natuur en bos, de verbetering van het woon- en leefklimaat, het terugdringen van de emissie van milieuhinderlijke stoffen of het behoud van cultuurhistorische waarden; Er wordt meerwaarde van algemeen belang gecreëerd in de vorm van aanleg van natuur en bos en het behoud van cultuurhistorische waarden. d.

de ontwikkeling en de versterking van omgevingskwaliteit passen binnen de gewenste ontwikkelingsrichting van het gebied, bedoeld in Artikel 3.77; Dit is het geval, in meerdere gemeentelijke visies (o.a. structuurvisie, erfgoedvisie, landschapsontwikkelingsplan, cultuurhistorische waardenkaart en gebiedsvisie bebouwingsconcentraties) is hetgeen met het herstel van Landgoed de Berkt is beoogd als ontwikkelingsrichting voor het gebied benoemd. De afbeelding hieronder illustreert dit.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

43

Figuur 26: ontwikkelrichting plangebied

Met het plan wordt invulling gegeven aan de diversiteit aan aanleidingen (functies en inrichting) die in de gemeentelijke visies worden gedaan: natuurontwikkeling, landschapsherstel, erfgoeddoelstellingen, klimaatadaptatie. De ontwikkeling van deze functies heeft een positief effect op andere aspecten zoals een gezonde leefomgeving en leefbaarheid. Geen sprake is van een negatief effect op mobiliteit, agrarische ontwikkeling, stedelijke ontwikkeling of leegstand elders. Dit blijkt uit hetgeen verderop in deze toelichting. e. is onderbouwd dat de activiteit volhoudbaar is naar de toekomst, bezien vanuit duurzaamheid en economisch oogpunt; Dit is het geval, in paragraaf 2.4 toekomstige situatie is dit uiteengezet. f. de ontwikkeling past binnen de uitgangspunten, belangen en doelen die deze verordening beoogt te beschermen; Geen sprake is van een ontwikkeling die strijdig is met regels die elders in de verordening zijn opgenomen, dat blijkt uit deze toelichting, regels en verbeelding van dit bestemmingsplan. g. bij de uitwerking van het plan deskundigen worden betrokken op het gebied van omgevingskwaliteit, onder wie een deskundige die bij de provincie NoordBrabant werkzaam is. Er is – gezien het integrale karakter van het plan - bij het opstellen en uitwerken van de plannen intensief contact geweest met verschillende deskundigen van de provincie.

Lid 2 De bijdrage aan het versterken van omgevingskwaliteit betreft maatwerk waarbij in ieder geval de volgende aspecten in acht worden genomen en juridisch vastgelegd: c. als de activiteit de ontwikkeling van een nieuw landgoed betreft: 1. heeft het landgoed ten minste een omvang van 10 hectare; Groot Landgoed de Berkt was in haar gloriedagen, voordat het eigendom versnipperde onder verschillende eigenaren, 111 ha groot. Dit is wat op de provinciale cultuurhistorische waardenkaart is aangeduid als waardevol cultuurhistorisch complex. Dat gehele complex is op dit moment geen landgoed meer. Slechts een deel hiervan is door de gemeente in het bestemmingsplan als landgoed aangewezen (historisch erf in bezit van de initiatiefnemer van dit

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

44

2.

3.

4.

5.

bestemmingsplan, groot ca. 6000 m2) en voor een deel is sprake van een beschikking in het kader van de Natuurschoonwet (historisch erf + daaraan grenzende gronden in bezit van initiatiefnemer). De initiatiefnemer heeft aanvullend hierop gronden, binnen het waardevol cultuurhistorisch complex verworven, welke hij via een wijziging op de NSW-beschikking aan zijn landgoed wil toevoegen. Het nieuwe landgoed krijgt daarmee een omvang van 14,8 hectare. bestaat 50% van het landgoed uit gerealiseerde natuur binnen het Natuur Netwerk Brabant; na uitvoering van dit bestemmingsplan bestaat circa 75% van het landgoed (gemeten oppervlakte NNB op kaart ‘natuur en stiltegebieden’ van de IOV ter plaatse van het landgoed: 10,72 ha) uit gerealiseerde natuur binnen het Natuur Netwerk Brabant. De bestaande en beoogde bebouwing ligt buiten het Natuur Netwerk Brabant. wordt de fysieke tegenprestatie ingezet voor de ontwikkeling van natuur; de fysieke tegenprestatie wordt ingezet voor de ontwikkeling van natuur én voor het behoud van cultuurhistorische waarden conform 3.78, lid 2 onder d (cumulatie van situaties), dit is uitgewerkt in een berekening (bijlage 16 bij deze toelichting) die uitgaat van de opbrengsten van de drie kavels vs.

de investeringen in de fysieke maatregelen (aanleg natuur, beheer natuur, afwaardering gronden waarop nieuwe natuur wordt ontwikkeld en investeringen in het behoud van cultuurhistorische waarden (restauratie dwarsdeelschuur en renovatie kasteel (of jachtslot) op historisch erf). is de bebouwing van allure en qua omvang passend bij de uitstraling van het landgoed; Dit is het geval. De inpassing van de nieuwe wooneenheden op het landgoed is zorgvuldig ontworpen binnen de toekomstige gewenste structuur van het landgoed. De twee wooneenheden aan de Vinkelsestraat zijn gesitueerd rondom het beginpunt van een belangrijke te herstellen laan in de voormalige lanenstructuur van het landgoed. De wooneenheden vormen samen één ensemble als poort tot het landgoed. De wooneenheden, erfafscheiding en poort van de laan vormen een architectonisch geheel. De beeldtaal van deze woningen refereert naar de ontstaansgeschiedenis van het landgoed en de architectonische stijl van het hoofdgebouw. De nieuwe woningen zijn ondergeschikt aan het huidige hoofdgebouw op het landgoed en refereren naar langgevelboerderijen in de regio, maar de vormentaal is moderner en refereert naar de Bossche School architectuur. De schuurwoning op het historisch erf aan de Kasteellaan voegt meerwaarde toe aan het historisch bebouwingsensemble.

In dit bebouwingsensemble zijn (en waren) meerdere agrarische schuren daterend uit verschillende bouwperioden aanwezig. Het geheel geeft een goed beeld van de ontwikkeling van het ‘agrarische bedrijf’ door de jaren heen voordat de schaalvergroting werd ingezet. Helaas is er één schuur door brand teniet gegaan. Het is – om het historische bebouwingsensemble van Landgoed de Berkt te herstellen – daarom voorstelbaar om een woning in schuurtypologie toe te voegen op/ nabij de oude fundamenten van de verloren gegane schuur. wordt de bebouwing geconcentreerd opgericht buiten het Natuur Netwerk Brabant; Dit is het geval. Alle woningen liggen buiten het Natuur Netwerk

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

45

Brabant, aan de randen van het landgoed nabij andere bebouwing. De woning die aan het historisch erf wordt toegevoegd vormt samen met de al aanwezige bebouwing aldaar een cluster. De twee woningen aan de Vinkelsestraat zijn samen – aan die zijde van het landgoed - cluster van bebouwing. 6. zijn naast landgoedwoningen ook andere bij een landgoed passende gebruiksactiviteiten mogelijk, waaronder zorg; Dit bestemmingsplan strekt ertoe rechtstreeks een nieuwe functie (kantoor zonder baliefunctie) en een recreatiewoning toe te staan. Die activiteiten passen goed bij het landgoed dat een cultuurhistorisch waardevol landschap herstelt en gericht is op ontwikkeling van natuur in combinatie met extensieve recreatie (wandelen). Dit is een goede basis voor een recreatiewoning voor mensen die houden van de natuur/ cultuurhistorisch erfgoed alsook voor bijvoorbeeld een kantoor dat hier affiniteit mee heeft. De functies zijn qua impact op het landgoed passend te noemen. In het vigerende bestemmingsplan zit verder nog een afwijkingsregel voor het toestaan van andere functies. Deze zijn in dit bestemmingsplan overgenomen, waarbij extra voorwaarden zijn toegevoegd. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan kan hiervoor een vergunning verleend worden. Deze functies zijn door de voorwaarden die van toepassing zijn niet strijdig met deze provinciale regel. 7.

is de openbaarheid van het landgoed verzekerd. Het landgoed is in zijn huidige vorm sinds 2 januari 1998 reeds feitelijk en juridisch openbaar toegankelijk, de NSW-beschikking die hiervoor aanwezig is zal gewijzigd worden zodat ook de uitbreiding van het landgoed juridisch openbaar toegankelijk wordt. De openbaarheid is daarnaast verzekerd via de regels en verbeelding van dit bestemmingsplan. Ook zullen op het landgoed voorziengen voor extensieve recreatie worden aangelegd, beheerd en in stand gehouden. d. als de ontwikkeling plaatsvindt binnen een Cultuurhistorisch waardevol gebied ter behoud van een waardevol cultuurhistorisch complex, zoals beschreven op de Cultuurhistorische Waardenkaart, is de fysieke tegenprestatie gericht op behoud of versterking van de aldaar benoemde waarden en kenmerken. Groot Landgoed de Berkt (111 hectare) is op de Cultuurhistorische waardenkaart aangeduid als cultuurhistorisch waardevol complex. Zie de afbeelding hieronder dat een uitsnede van de Cultuurhistorische Waardenkaart van de Provincie Noord-Brabant betreft.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

46

Figuur 27: uitsnede van de Cultuurhistorische Waardenkaart van de Provincie Noord-Brabant ter hoogte van het plangebied

De fysieke tegenprestatie is gericht op het behoud en de versterking van de karakteristieke waarden en kenmerken van het complex, zoals die beschreven zijn op de Cultuurhistorische waardenkaart. De opbrengsten van de nieuwvestiging (kavels) worden geinvesteerd in het complex. Geïnvesteerd wordt in het herstel van het lanenstelsel van het sterrenbos, er wordt een hoogstamfruitboomgaard opnieuw aangelegd en er wordt geïnvesteerd in cultuurhistorisch waardevolle bebouwing (Rijksmonumenten). In combinatie met artikel 3.78 lid 2 onder c is ook de investering in natuur aan de orde. De afbeeldingen hieronder geven hier inzicht in.

Figuur 28: kaart uit 1900 waarop het sterrenbos en hoogstamfruitboomgaard zichtbaar aanwezig zijn.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

47

Figuur 29: afbeelding uit de landschapsvisie van Kruitkok waarop zichtbaar is wat in de huidige situatie aan lanen en beplanting nog aanwezig is.

Figuur 30: de landschapsvisie voor Landgoed de Berkt van Kruitkok waarop de nieuwe herstelde situatie zichtbaar is.

Voor de beoogde restauratie van de cultuurhistorisch waardevolle bebouwing wordt verwezen naar het restauratieplan dat hiervoor is gemaakt. Zie bijlage 18 bij deze toelichting.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

48

De fysieke tegenprestatie is inzichtelijk gemaakt via een berekening welke als bijlage 16 bij deze toelichting is gevoegd. Uit de berekening blijkt dat het kostbaar is om Landgoed de Berkt te herstellen en onderhouden. Dit is niet mogelijk zonder gebruik te maken van deze regeling. Hieruit blijkt – naast uit het restauratieplan – ook welke (verdwenen) cultuurhistorische waarden worden hersteld en versterkt. Voor de wijze waarop de geplande ontwikkeling een (landschap)-architectonische meerwaarde betekent voor het complex en hoe deze bijdraagt aan het behoud van de historisch (landschap)-architectonische kenmerkende stijl wordt verwezen naar hetgeen opgenomen in paragraaf 2.4, de motivatie van artikel 3.78 lid 2 onder c hierboven, de landschapsvisie van Kruitkok (bijlage 11 bij deze toelichting). Voor inzicht in de toekomstige exploitatie van het landgoed wordt verwezen naar paragraaf 2.4. In het juridisch bindende gedeelte van dit bestemmingsplan is zorg gedragen voor de bescherming, het behoud en de versterking van de cultuurhistorische waarden van het complex. Reservering waterberging In het gedeelte dat als ‘Reservering waterberging’ is aangeduid vindt een deel van de nieuwe natuurontwikkeling plaats alsook de realisatie van de woning aan de Kasteellaan.

Voor gronden die voor ‘Reservering waterberging’ zijn aangeduid geldt ingevolge artikel 3.36 van de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant dat deze mede zijn bedoeld ter behoud van het waterbergend vermogen van het gebied. In de toelichting van het bestemmingsplan dat betrekking heeft op deze gronden moet een verantwoording zijn opgenomen over de wijze waarop de geschiktheid van het gebied voor waterberging behouden blijft indien het bestemmingsplan voorziet in de ontwikkeling van functies. In onderhavige situatie wordt binnen ‘Reservering waterberging’ met name natuurontwikkeling tot stand gebracht. Het gaat hier om natuur die in natte omstandigheden goed kan functioneren (vochtig hooiland, kruiden- en faunarijk grasland, poelen, verhoogde houtwallen en lanen. Een deel van de gronden (i.v.m. ontwikkeling vochtig hooiland) zijn afgegraven, waardoor meer ruimte voor water is ontstaan. Naast natuurontwikkeling vindt binnen ‘Reservering waterberging’ ook de ontwikkeling van een woonfunctie plaats, namelijk een vrijstaande woning. De ontwikkeling van deze woning vormt echter geen belemmering voor het waterbergend vermogen van het reserveringsgebied, omdat tegelijkertijd binnen het plangebied/ zelfde reserveringsgebied meer ruimte voor water is ontwikkeld, namelijk daar waar is afgegraven voor de ontwikkeling van vochtig hooiland.

De natuurontwikkeling is via een voorwaardelijke verplichting in de regels van dit bestemmingsplan geborgd, waarmee ook voldoende zeker is gesteld dat de geschiktheid van het reserveringsgebied voor waterberging behouden blijft.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

49

Voor onderhavig bestemmingsplan wordt voldaan aan de regels zoals gesteld in de Interim Omgevingsverdening Noord-Brabant. De provincie Noord-Brabant heeft dit per email bevestigd, zie bijlage 13 bij deze toelichting.

3.3 Gemeentelijk beleid 3.3.1 Structuurvisie Bernheze Op 11 februari 2010 heeft de gemeenteraad van Bernheze de structuurvisie geamendeerd vastgesteld. De Structuurvisie Bernheze geeft een samenhangend beeld van de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van het grondgebied van de gehele gemeente. De structuurvisie is een visie op hoofdlijnen en vormt daarmee een belangrijk (toetsing)kader voor het initiëren, beoordelen, afwegen en vaststellen van nieuwe ruimtelijke plannen, zoals bestemmingsplannen en projecten. In de structuurvisie staan de belangrijkste ruimtelijke ontwikkelingen beschreven voor de komende jaren. Het amendement gaat over de maximale omvang van het bedrijventerrein Heesch-West en de maximale milieucategorie van bedrijven die zich daar mogen vestigen. Inhoud structuurvisie: - De structuurvisie bestaat uit een globaal en statisch deel (Ruimtelijk Casco), en een flexibel en dynamisch deel (uitvoeringsprogramma). - Dit Ruimtelijk Casco geeft op overzichtelijke wijze de koers van Bernheze weer voor de komende 10-20 jaar. - Het uitvoeringsprogramma geeft aan hoe we instrumenten die de nieuwe Wro biedt gebruiken. - In deze nieuwe structuurvisie is al het (relevante) nieuwe beleid ruimtelijke vertaald en zijn uitgevoerde projecten zijn opgenomen in het kaartmateriaal. - De structuurvisie stelt belangen van de gemeente in toekomstige plannen veilig.

Als het gaat om nieuwe plannen is vooral het Ruimtelijk Casco van belang. Het Ruimtelijk Casco bestaat uit een kaartbeeld en toelichting. Hieronder zijn een uitsnede van het kaartbeeld en de legenda opgenomen. De ligging van het plangebied is met geel omcirkeld.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

50

Figuur 31: uitsnede van de kaart van het Ruimtelijk Casco van de Structuurvisie Bernheze

Het plangebied is gelegen in een gebied dat is aangeduid als ‘cultuurhistorisch landgoed’ en ‘Ruimte voor water’ en grenst aan de kernrandzone Munnekens – Vinkel, Berkt en het bebouwingscluster aan de Vinkelsestraat. Cultuurhistorisch landgoed In de structuurvisie is over ‘Cultuurhistorisch landgoed’ het volgende geschreven: “In het buitengebied van Bernheze zijn verder nog enkele waardevolle landgoederen gelegen. Één daarvan is het meest waardevolle historisch landschappelijke element van de gemeente Bernheze, landgoed Kasteel Heeswijk. De wegenstructuur rondom kasteel Heeswijk is zeer karakteristiek te noemen. Vanuit het kasteel loopt een samenhangend stelsel van dreven met een breed profiel in alle richtingen uiteen. Tussen Heesch en Vinkel bevindt zich rondom kasteel De Berckt het historische landgoed De Berckt. Een belangrijk deel van dit landgoed is ontstaan uit een ontginning uit het einde van de 18e en begin van de 19e eeuw. Het kasteel met direct aangrenzende terreinen, de lanen- en drevenstructuren met beplanting en

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

51

de restanten van het Sterrebos (noord- en noordoostzijde van het kasteel) hebben een grote cultuurhistorische waarde.” Onderhavige ontwikkeling vindt nauwe aansluiting bij het gebied ‘cultuurhistorisch landgoed’. Het als waardevol bestempelde Landgoed wordt door ontwikkeling behouden en versterkt. Ruimte voor water Een deel van het plangebied aan de Kasteellaan ligt n een gebied dat is getypeerd als ‘Ruimte voor water’. Om op de toenemende neerslag te kunnen blijven anticiperen zijn in het stroomgebied van de Aa maatregelen nodig die ervoor zorgen dat het water langer wordt vastgehouden en meer ruimte krijgt. Buiten het stroomgebied van de Aa dient er ook water gereserveerd te worden voor waterberging. Dit moet mogelijk blijven en daarom zijn grootschalige ontwikkelingen die niet bij deze doelstelling passen in deze gebieden niet toegestaan. Ontwikkelingen binnen normale proporties zijn mogelijk. In het gedeelte van het plangebied dat binnen ‘Ruimte voor water’ is gelegen wordt terwijl extra ruimte wordt gecreeerd voor water (ontwikkeling vochtig hooiland, waarvoor is afgegraven) ook een ruimte voor ruimte woning ontwikkeld. Geconcludeerd kan worden dat de doelstellingen van ‘Ruimte voor water’ niet belemmerd wordt en de ontwikkeling niet leidt tot problemen met betrekking tot waterberging. Onderhavige ontwikkeling voldoet aan de Structuurvisie Bernheze.

3.3.2 Gebiedsvisie Bebouwingsconcentraties Bernheze Op 25 oktober 2021 heeft de gemeenteraad van Bernheze de Gebiedsvisie bebouwingsconcentraties Bernheze vastgesteld. Deze visie is opgesteld in verband met het toenemende aantal verzoeken voor het toevoegen van woningen in het buitengebied en de verouderde visie op de kernrandzones (2007). De verouderde visie had tot gevolg dat er onvoldoende houvast was voor de toetsing van woningbouwinitiatieven in bebouwingsconcentraties. Dit wordt met de nieuwe visie ondervangen. Met de Gebiedsvisie Bebouwingsconcentraties Bernheze geeft de gemeente een eenduidige visie op alle bebouwingsconcentraties, zoals de provincie NoordBrabant die in verband met de regeling ruimte-voor-ruimte onderscheidt. Hierdoor is het voor zowel de gemeente als burgers duidelijk wat het wensbeeld is waarop gestuurd kan worden. Landgoed de Berkt ligt in een bebouwingsconcentratie. De nieuwe woning aan de Kasteellaan ligt in bebouwingsconcentratie ‘Berkt’, welke onderdeel uitmaakt van bebouwingsconcentratie Munnekes-Vinkel. In de visie op deze bebouwingsconcentratie is opgenomen dat het toevoegen van nieuwe bebouwing voorstelbaar is maar zorgvuldig moet worden afgewogen. Deze afweging heeft

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

52

plaatsgevonden. De woning die in het plangebied aan de Kasteellaan wordt toegevoegd zorgt voor herstel van het oude bebouwingsensemble, doordat sprake is van de ontwikkeling van een schuurwoning op/ nabij de oude fundamenten van een door brand tenietgegane schuur. De nieuw op te richten woningen aan de Vinkelsestraat zijn in deze zelfde bebouwingsconcentratie gelegen. De woningen zijn gesitueerd nabij een waardevolle open ruimte (cirkel met pijl) en een flexibel landschapsvenster (witte pijl). Zie de afbeelding hieronder.

Figuur 32: Uitsnede van het kaartbeeld behorende bij de Gebiedsvisie Bebouwingsconcentraties

In de gebiedsvisie bebouwingsconcentraties Bernheze is over het ontwikkelperspectief voor waardevolle open ruimten opgenomen dat: “Door de randen van de open ruimten landschappelijk te versterken ontstaat er doorgaans een nog groter contrast tussen open en gesloten; er ontstaan landschappelijke kamers. Daar waar sprake is van een waardevolle open ruimte (ín de landschappelijke kamer dus) worden geen landschapselementen zoals houtwallen, houtsingels, haagstruwelen en lanen toegevoegd als die de openheid aantasten. Nieuwe bebouwing is hier tevens uitgesloten. Aan de randen van deze gebieden kan gespecificeerd worden of, en waar, er bouwmogelijkheden liggen.” Het ontwikkelperspectief voor een flexibel landschapsvenster is als volgt geformuleerd: • “de breedte van het landschapsvenster biedt ruimte voor enige verdichting; • er is vrij zicht op (agrarisch) landschap; • er is nog ruimte om het lint verder te verdichten zonder het agrarische karakter te ondermijnen.” De positionering van de woningen aan de Vinkelsestraat is onderdeel in het samenspel van de ontwikkeling van de waardevolle open ruimte en invulling van het flexibele landschapsvenster.

Zo is voor het gehele gebied aan deze zijde van het landgoed (tussen het ‘bos’ en de Vinkelsestraat) in lijn met de ontwikkelingsrichtlijnen een integrale visie (landschapsplan, bijlage 11 bij deze toelichting) ontwikkeld waarin openheid (grasland/ poel/ laagopgaande beplanting), groene randen (houtwal/ lanen als afbakening van de groene kamers)

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

53

en bebouwing (cluster van twee woningen rondom een oude laan) een plek hebben. Onderhavige ontwikkeling is passend in de Gebiedsvisie Bebouwingsconcentraties Bernheze. 3.3.3. Volkshuisvesting 3.3.3.1 Woonvisie 2022 – 2026 en woningbouwprogramma Op 16 december 2021 is de ‘Woonvisie 2022-2026’ vastgesteld. In samenwerking met onder andere woningcorporaties, huurdersorganisaties, dorpsraden, zorg- en welzijnsinstellingen heeft de gemeente Bernheze een woonvisie opgesteld. Deze is op 2 november 2021 door de gemeenteraad van Bernheze vastgesteld. Met deze woonvisie wordt ingezet op betaalbaarheid, waarbij de aandacht hoofdzakelijk wordt gericht op de doelgroepen senioren, jongeren en jonge gezinnen. In 2021 zijn de woonwensen en -behoeften van de inwoners gepeild middels presentaties en bijeenkomsten. De uitkomsten van dit specifieke onderzoek, alsmede het gebruik van diverse algemene onderzoeken (Woonwensenonderzoek 2019 Bernheze, Woonwensen onderzoek 2019 van de regio Noordoost Brabant en de regionale woningmarktmonitor 2020), zijn gebruikt voor het opstellen van de nieuwe woonvisie. Deze spitst zich toe op vijf thema’s: 1. Voldoende woningen bouwen, snel en voortvarend - In de periode tot en met 2026 worden er 1.160 woningen toegevoegd. - Er wordt in ieder kern gebouwd. - Er wordt ingezet op woningbouw op inbreidings- en op uitbreidingslocaties.

- Meer regie op de woningbouwproductie. - De keten van idee naar uitvoering waar mogelijk versnellen. - Voorrang aan grotere woningbouwplannen. 2. De juiste woningen op de juiste plek - Focus op betaalbaarheid. - Meer woningen voor jongeren en senioren. - Meer variatie in het woningaanbod. - Maatwerk per kern. - Openstaan voor experimenten in woonvormen en gronduitgiften. - Meerdere, uiteenlopende doelgroepen in één woningbouwontwikkeling. - Een bij de behoefte passend woningbouwprogramma. - Steviger regie voeren op de programmering en realisatie (in aantal en kwalitatief). - ‘’Out of the box” denken voor aanvullend instrumentarium. - Committeren aan de taakstelling voor vergunninghouders. - RvR-woningen anders insteken: clusteren in kernrandzone, een gevarieerder programma dat voldoet aan de woonvisie, dus: meer betaalbaar, woonzorg en alternatieve woonvormen.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

54

3. Toekomstbestendig en duurzaam Duurzame bestaande voorraad en nieuwbouw: - Energieneutraal in 2050. - Nieuwbouw BENG en gasloos. - De hele woningvoorraad van het gas af in uiterlijk 2050. - Op kortere termijn focus op no regret maatregelen. - In 2030 heeft het woningbestand van iedere corporatie gemiddeld energielabel A en zijn alle sociale huurwoningen waar mogelijk voorzien van zonnepanelen. Wonen en zorg: - Alle inwoners leven in een veilige thuissituatie. - Voldoende woonaanbod om mensen met en zonder zorgvraag zo lang mogelijk zelfstandig thuis te kunnen laten wonen. - Samenwerking met betrokken partijen intensiveren. 4. Maatwerk voor onze kernen - Voldoende en de juiste woningen bouwen in iedere kern. - Werken aan een toekomstbestendige woonomgeving, fysiek en sociaal. - Ontmoeten stimuleren. - Samenwerken met Dorpsraden voortzetten. 5. Samenwerken aan uitvoering In deze woonvisie zijn per dorp/ gebied ook accenten gelegd. Voor wonen in het buitengebied wordt verwezen naar de nieuwe gemeentelijke beleidsregel RvR, waarbij in de woonvisie wordt aangegeven dat de gemeente meer ruimte wil zoeken om de beleidsdoelen op het gebied van wonen te realiseren. Kwantitatieve behoefte Tot voor kort gold de Woonvisie 2016-2021, waaronder dit bestemmingsplan tot stand is gekomen.

In de Woonvisie 2016-2021 is opgenomen dat 5% van de nieuwbouwplannen voor CPO en vrije kavels is gereserveerd. Verder staat in de Woonvisie 2016-2021 het volgende opgenomen: “De verwachting is dat het aantal huishoudens de komende jaren toeneemt. Dat betekent dat er ruimte is om woningen aan onze voorraad toe te voegen. De woningbehoefteprognose van de Provincie Noord-Brabant laat voor de periode 2016-2026 een behoefte aan 1.635 extra woningen zien, waarvan 900 in de eerste vijf jaar.” Deze behoefte aan nieuwe woningen wordt eveneens bevestigd in de woonvisie 2022 – 2026. De gevolgen van de economische crisis waarin niet kon worden gebouwd hebben inmiddels al een geruime tijd plaatsgemaakt voor krapte op de woningmarkt, voor wonen in het buitengebied is daarbij ruimte voor maatwerk. Herijking woningbouwprogramma Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

55

Begin 2019 is het woningbouwprogramma herijkt. Daarop heeft het college besloten de koers voor het woningbouwprogramma op onderdelen bij te stellen. Voor de categorie vrijstaande woningen is de beschikbare ruimte in beginsel volledig benut en is er geen noodzaak meer tot het grootschalig toevoegen in deze categorie. De limiet is vervolgens op maximaal één vrijstaande woning per initiatief gesteld waarbij het college voor oudere principebesluiten en conceptbestemmingsplannen op 6 augustus 2019 een afzonderlijk (maatwerk-)besluit heeft genomen. Geconstateerd moet worden dat over dit plan ook al voor deze datum (in 2018) een principebesluit is genomen. De twee nieuwe woningen aan de Vinkelsestraat en de woning aan de Kasteellaan zijn dan ook in lijn met de uitvoering van de woonvisie 2016-2021. 3.3.3.2 Beleidsregel “Ruimte voor Ruimte gemeente Bernheze 2021” In navolging op de herijking van het woningbouwprogramma heeft de gemeenteraad in 2021 de beleidsregel “Ruimte voor Ruimte gemeente Bernheze 2021” vastgesteld. Dit beleid geldt voor woningen die in het buitengebied via de ruimte-voor-ruimteregeling worden gerealiseerd. Dit beleid is in onderhavige situatie niet aan de orde. Er is namelijk geen sprake van de ontwikkeling van een ruimte-voor-ruimte-woning, waardoor de beleidsregel “Ruimte voor Ruimte gemeente Bernheze 2021” niet aan de orde is.

Bij het ontwerpbestemmingsplan was deze beleidsregel wel aan de orde. Maar, doordat de interim omgevingsverordening tussen de terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan en de vaststelling ervan is aangepast, maakt ruimte-voorruimte geen onderdeel meer uit van dit bestemmingsplan. Hierdoor is de beleidsregel niet meer aan de orde. Deze ontwikkeling is niet strijdig met het volkshuisvestingsbeleid van de gemeente Bernheze. 3.3.4 Welstandsbeleid In de gemeente Berheze zijn veel gebieden welstandsvrij. Voor enkele locaties blijft welstandstoezicht wel van toepassing. Dit geldt voor cultuurhistorische waardevolle gebieden die het bijzondere karakter van Bernheze bepalen. Er zijn in deze nota 15 gebieden aangewezen waar welstandseisen gelden. De welstandseisen zijn samengebracht in drie gebiedstypen: • het agrarisch cluster; • het historisch dorpscentrum; • de woningbouw uit de wederopbouwperiode. Onderhavige ontwikkeling ligt niet in een aangewezen gebied en is daardoor welstandsvrij. Welstandstoezicht is niet aan de orde. 3.3.5 Erfgoedvisie In de gemeente Bernheze heeft op 20 mei 2020 de erfgoedvisie ‘Ode aan het boeren leven’ vastgesteld.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

56

De erfgoedvisie vormt de leidraad voor het vastleggen hoe het Bernhezer erfgoed voor de toekomst kan worden behouden, kan worden versterkt en de (maatschappelijke) meerwaarde ervan kan worden ingezet. Om dit te bewerkstelligen is een andere manier van kijken en omgang met erfgoed vereist: erfgoed als belangrijke drager of vertrekpunt voor allerlei hedendaagse thema’s en ontwikkelingen (als sociale cohesie, landschapsen gebiedsontwikkeling, klimaatadaptatie, energietransitie, etc.). Erfgoed kan daarvoor waardevolle inspiratie en ervaringen bieden. Daarbij is erfgoed een aanjager voor de lokale economie, wat het belang van behoud en versterking alleen maar meer duidelijk maakt: - gemeenten met veel erfgoed zijn aantrekkelijk als woonlocatie; - gemeenten met een historische kern zijn aantrekkelijk als toeristische bestemming. In de erfgoedvisie komen diverse thema’s terug die de erfgoedambities weerspiegelen. Landgoed De Berkt komt terug in de thema’s ‘Kasteelheren en hoeven’ en ‘Ten tijde van oorlog’. Op de bij de visie behorende kansen en inspiratiekaart is voor groot Landgoed de Berkt het ‘versterken van landgoederenstructuur’, ‘herintroductie agroforestry/ rabattenbossen’, ‘waterbergingsopgave’ en ‘monumentale bomen en groenstructuren – zeer hoge waarde’ benoemd. De afbeelding hieronder illustreert dit.

Figuur 33: uitsnede van het kaartbeeld behorende bij de erfgoedvisie

Onderhavige ontwikkeling geeft invulling aan een deel van de visie/ gaat aan de slag met de geboden kansen- en inspiratie-elementen die voor groot Landgoed de Berkt zijn opgenomen in de Erfgoedvisie. De eerste stap richting herstel/ ontwikkeling van groot Landgoed De Berkt wordt daarmee gezet.

3.3.6 Visie recreatie en toerisme Bernheze 2018 – 2022 De gemeente Bernheze beschikt over een aantal natuur- en cultuurparels die het bezoeken meer dan waard zijn. Nabij Heeswijk-Dinther ligt het prachtige kasteel Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

57

Heeswijk, maar de omgeving biedt meerdere kleinere cultuurhistorische pareltjes in een mooie omgeving. Aan de oostzijde van de gemeente start het omvangrijke natuurgebied de Maashorst, dat jaarlijks vele bezoekers trekt. De gemeente Bernheze ziet het belang van een gezonde vrijetijdssector en zet voor de komende periode dan ook in op recreatie & toerisme als speerpunt van beleid. Om hier een goede invulling aan te geven heeft de gemeente de visie recreatie en toerisme Bernheze 2018 – 2022 vastgesteld, welke dient als heldere en strategische leidraad. In de visie heeft de gemeente opgenomen dat zij de komende jaren inzet op het optimaliseren van de route infrastructuur, marketing, promotie en informatievoorziening, een impuls van het huidige aanbod en versterking van de samenhang. Daarmee is het voornaamste doel van het recreatie- en toerismebeleid om te zorgen voor een kwalitatief sterk en samenhangend toeristisch-recreatief product. Daarbij ligt de primaire focus op de dagrecreant en de verblijfsrecreant die in de (ruime) omgeving van Bernheze verblijft, om hen te verleiden Bernheze te bezoeken en daar meer te besteden. De ontwikkeling van Landgoed De Berkt draagt bij aan het behalen van de doelen die de gemeente met haar visie op toerisme en recreatie nastreeft.

De recreatieve component die onderdeel uitmaakt van de ontwikkeling van Landgoed de Berkt (extensieve recreatie, natuureducatie, verblijfsrecreatie) zorgt voor de uitbreiding van het aanbod in het verlengde van/ in aansluiting op het bestaande aanbod (o.a. Kasteel Heeswijk en aanbod IVN). Met onderhavige ontwikkeling wordt daarmee gewerkt aan meerdere doelen van de visie recreatie en toerisme Bernheze 2018 – 2022. De route-infrastructuur wordt geoptimaliseerd. Het huidige routenetwerk voor wandelen loopt over het landgoed, welke door de ontwikkeling wordt geoptimaliseerd. Ook worden nieuwe paden over het landgoed toegevoegd. Verder krijgt het huidige aanbod (kasteel Heeswijk en hetgeen dat daaraan qua recreatietype is gelieerd) door onderhavige ontwikkeling een impuls en wordt de samenhang qua aanbod erdoor versterkt. Onderhavige ontwikkeling vindt aansluiting bij de Visie recreatie en toerisme Bernheze 2018 – 2022.

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

58

4

Milieuhygiënische aspecten 4.1 Algemeen Bij ruimtelijke ingrepen is het van belang dat sprake is van een verantwoord woon- en leefklimaat. Om die reden moet in een bestemmingsplan aannemelijk worden gemaakt dat aan de milieuwetgeving kan worden voldaan. Het milieubeleid bestaat uit diverse wet- en regelgeving, waarvan een deel ruimtelijk relevant is. Deze milieunormen hebben een indirecte (zonering) en directe (sectorale wetgeving die opgenomen wordt in het bestemmingsplan, zoals de Wet Geluidshinder, Besluit Externe Veiligheid Inrichtingen) werking. In dit hoofdstuk wordt hier nader op ingegaan. 4.2 Akoestiek Beleidskader De Wet geluidhinder geeft aan dat een akoestisch onderzoek moet worden uitgevoerd bij het voorbereiden van de vaststelling van een bestemmingsplan, indien het plan een geluidsgevoelig object mogelijk maakt binnen een geluidszone van een bestaande geluidsbron of indien het plan een nieuwe geluidsbron mogelijk maakt. De Wet geluidhinder bevat geluidsnormen en richtlijnen over de toelaatbaarheid van geluidsniveaus als gevolg van rail- en wegverkeerslawaai, industrielawaai en luchtvaartlawaai. Indien een nieuwe geluidsbron mogelijk wordt gemaakt dient volgens de Wet geluidhinder in beeld gebracht te worden of en welke gevolgen dit heeft voor eventuele naastgelegen geluidsgevoelige objecten.

Delen van onderhavige ontwikkeling worden als een geluidsgevoelig object aangemerkt, het gaat dan om de nieuwe woningen aan de Vinkelsestraat en de nieuwe woning aan de Kasteellaan. In één van de bestaande gebouwen op het historisch erf aan de Kasteellaan wordt een nieuwe functie (kantoor zonder baliefunctie) toegestaan. Dit is een nieuwe geluidsbron. Consequenties Nieuwe bron – nieuwe functie in bestaande bebouwing op historisch erf aan Kasteellaan 1 (dwarsdeelschuur) Door Geurts Technisch adviseurs BV is een onderzoek uitgevoerd naar de geluidsbelasting ten gevolge van de activiteiten in één van de bestaande gebouwen op het historisch erf aan de Kasteellaan op de omliggende huidige en nieuwe gevoelige functies. De conclusie van het onderzoek, waarin meer functies zijn onderzocht dan via dit bestemmingsplan rechtstreeks worden mogelijk gemaakt, dat is bijgevoegd is als bijlage 4 bij deze toelichting is als volgt. • “de akoestisch relevante activiteiten zijn verkeersbewegingen met personenwagens en een luchtbehandelingsinstallatie; • ten aanzien van het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau LAr,LT kan ter plaatse van woningen van derden voldaan worden aan de normstelling; • •

ten aanzien van het maximale geluidniveau LAmax kan ter plaatse van woningen van derden voldaan worden aan de normstelling; er valt geen indirecte hinder te verwachten. “

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

59

Nieuwe gevoelige functies – woningen Wegverkeerslawaai Een woning is een geluidgevoelige bestemming en dient als deze gesitueerd wordt in een geluidszone van een weg in het kader van de Wet geluidhinder te worden onderzocht. Voor de nieuwe woningen aan de Vinkelsestraat is door Nibag een geluidsonderzoek naar wegverkeerslawaai uitgevoerd (zie bijlage 1 bij deze toelichting). De conclusies van dat onderzoek zijn hieronder weergegeven. “De te bouwen woningen bevinden zich in de geluidzone van de Vinkelsestraat. Voor deze gezoneerde weg geldt dat de geluidbelasting ten gevolge van het wegverkeer op deze weg de voorkeursgrenswaarde van 48 dB op de gevels van de nieuwe woningen niet overschrijdt.” Het uitgevoerde onderzoek is van februari 2019. Het plan voor de woningen aan de Vinkelsestraat was toen anders. Het onderzoek is echter nog steeds bruikbaar. De woningen zijn in de nieuwe situatie namelijk verder van de weg af gelegen, wat inhoudt dat de geluidssituatie daardoor beter is dan in de onderzochte situatie (afstand tussen geluidsgevoelige objecten en geluidsbron is groter geworden, de geluidsbelasting op de gevoelige objecten neemt daarmee af). De nieuwe woning aan de Kasteellaan is gelegen binnen de geluidszone van de Kasteellaan. Een geluidsonderzoek is echter niet nodig om aan te tonen dat aan de voorkeursgrenswaarde van 48dB wordt voldaan.

Vanwege de lage verkeersintensiteit en omdat het nieuwe geluidsgevoelige object aan een doodlopende weg/ overgangssituatie naar een zandpad/ aan een zandpad ligt, mag gesteld worden dat de geluidbelasting niet hoger is dan 48dB. Zie ter aanvullende motivering onderstaande uitsnede van de Brabantscan van de GGD, waaruit dit eveneens blijkt.

Figuur 34: uitsnede van de Brabantscan van de GGD (kaart geluid) ter hoogte van het plangebied

Bestemmingsplan ‘Landgoed De Berkt Heesch’ – 26 juli 2023

60

Industrielawaai In de omgeving van het plangebied zijn geen bedrijven gelegen die een belemmering vormen voor onderhavige ontwikkeling (woning aan de Kasteellaan en woningen aan de Vinkelsestraat) of andersom de ontwikkeling vormt geen belemmering voor omliggend gelegen bedrijfsfuncties dan wel geluidsgevoelige objecten. Deze conclusie is onderbouwd in de paragraaf bedrijven en milieuzonering van deze toelichting. Verwezen wordt naar paragraaf 4.4. Rail of luchtverkeerlawaai Er is geen onderzoek naar rail- en luchtverkeerslawaai uitgevoerd, omdat de ontwikkeling niet is gelegen in de geluidszone van een spoorweg of aanvliegroute van een vliegveld. Onderzoek hiernaar is derhalve niet nodig. Conclusie Sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor de nieuwe woningen en omliggende functies worden niet in hun bedrijfsvoering en ontwikkelingsmogelijkheden beperkt. Ook de woningen in en rondom het plangebied worden door geluid vanuit de nieuwe functie (kantoor zonder baliefunctie) die in bestaande bebouwing op het historisch erf mogelijk wordt gemaakt niet in hun woon- en leefklimaat aangetast. Akoestiek vormt geen belemmering voor de ontwikkeling. 4.3 Archeologie en cultuurhistorie 4.3.1 Archeologie Beleidskader Sinds 1 september 2007 is de nieuwe Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz) van kracht.