Nota van Zienswijzen van de omgevingsvisie Bernheze 2040

Door de focus van grondstoffenen voedselproductie door lokale ondernemers met lokale producten wordt ketensamenwerking en sociale cohesie gestimuleerd. Er dient aandacht te komen voor lokale producten en grondstoffen voor lagere inkomens en ouderen. Het is belangrijk dat

Clima Silva

Het voorstel voor diepte-infiltratie van schoon grondwater is een technische oplossing die voor een omgevingsvisie te ver gaat. De suggestie leggen wij voor aan provincie en waterschap, die hierin bevoegd gezag zijn. Besluit: geen aanpassingen

Clima Silva

De suggesties betrekken wij bij het programma water en riolering. In de kern hanteren we het principe dat elke druppel water in Bernheze moet blijven en Besluit: geen aanpassingen

Clima Silva

Uw suggesties zijn waardevol en betrekken we bij het programma Groene Gezonde Structuren, die zich mede tot doel stelt om lokaal voedsel beschikbaar te stellen in pluktuinen en voedselbossen, in het bijzonder voor de kwetsbare groepen. In de omgevingsvisie beschrijven we ook de noodzaak van het verbouwen van biobased grondstoffen. We geven de voorkeur aan lokaal gebruik, daar waar de markt dit zelf kan organiseren. Besluit: geen aanpassingen

mensen weten weer wat ze eten. Dat betekent dat ze de voedingswaarde en afkomst van hun eten kunnen herkennen. 16m. P.51, p.52, p.53 Grootschalige en intensieve voedselproductie is niet meer van deze tijd en zeker niet van die in de toekomst. Voorstel is dat wordt opgenomen in de visie dat huidige intensieve grootschalige (voedsel)productie op dekzandbied gehandhaafd blijft, maar bij nieuwe initiatieven wordt naar andere lokaal in te passen vormen van landbouw gekeken. De termen intensief en grootschalig stroken niet met Beleidskader Provincie Noord-Brabant dat focus legt op rerooting. De WUR heeft een toekomstbeeld neergezet waaruit twee hoofdlijnen zichtbaar worden, namelijk een re-rooting van het Nederlands Landbouw- en Voedselsysteem (niet meer maar beter),maar ook met nadrukkelijke aandacht voor de relaties tussen steden en hun achterland. Voor het toekomstbeeld 2040 zijn daaruit enkele hoofdlijnen gehaald, die hier verder worden uitgewerkt, namelijk: - Slimme, circulaire en slagvaardige agrarische bedrijven; - Een innovatief en hoogwaardig ecosysteem van bedrijven en partners; - Biologische en landschap inclusieve landbouw en landschap en natuur; - Kringlooplandbouw. 16n. Onderstaand (onder punt 16o. t/m 16s) vindt u passages uit de Energieagenda 2030 van de Provincie Noord-Brabant en passage uit de 80% versie partnervisie leefomgeving Bernheze 2040 (PBL 2040): 16o.

Energieagenda p.10-3.1 Besparen en opwekken van duurzame energie Opmerking: In de PLB 2040

Clima Silva

In Bernheze hebben we gekozen om ruimte te geven aan twee belangrijke innovaties in de landbouw. Enerzijds extensivering in met name het Peelhorst- en Beekdallandschap, anderzijds meer grootschalige en kennisintensieve landbouw in het dekzandlandschap. Uw visie op de toekomst van de landbouw hebben we in de twee extensiveringsgebieden een plek gegeven. Wij verwachten dat de komende 20 jaar deze twee vormen van landbouw naast elkaar blijven bestaan. Daarbij zijn we trots op onze agrariërs die vooroplopen in duurzaamheid en voedselveiligheid en toonaangevend zijn in de wereld. Uw suggesties betrekken we bij het programma Transitie Landbouw. Besluit: geen aanpassingen

Clima Silva

Zie de reactie bij 16o t/m 16s

Clima Silva

Wij zijn het met u eens dat besparen altijd de eerste strategie is bij het energievraagstuk. Daarom spreken we onder meer over CO2 neutraal

wordt in het algemeen met name gesproken over het opwekken van ‘duurzame’ energie. In de PLB 2040 mag meer aandacht worden gegeven aan het besparen of efficiënt gebruiken van energie waarbij een van de focus punten is om de koudevraag of koelingsbehoefte(het gebruik van airco’s) verminderen. 16p.

Energieagenda p.5 Om de transitie te realiseren, moeten we over van een centraal gestuurd, fossiel energiesysteem op een decentraal, duurzaam energiesysteem. In het nieuwe energiesysteem gaan we over op bronnen die in de meeste gevallen tijdelijker en lokaler van aard zijn. Zon- en windenergie bijvoorbeeld zijn variabel: het aanbod wisselt tussen dag en nacht, maar ook tussen seizoenen. Het systeem wordt meer aanbod gestuurd. Met flexibiliteit op het energienet is vraag-en aanbod te matchen. Een manier om die flexibiliteit te realiseren is door opslag van energie voor momenten met een lager aanbod. In dit systeem zijn bovendien veel meer verschillende, ook veelal kleinere, energieleveranciers, op wijkniveau of zelfs per huishouden. De overgang naar het nieuwe systeem verandert álle sectoren en biedt ons allemaal nieuwe kansen. Van mobiliteit (elektrisch rijden), tot wonen (over op nieuwe warmtesystemen). Hierbij beseffen we dat bepaalde systeemkeuzes nu nog niet kunnen worden gemaakt. Bijvoorbeeld als het gaat om voorsorteren op energiebronnen of -dragers (met bijbehorende infrastructuur), waarnaar nu onderzoek wordt gedaan maar waarin nog geen doorbraak is. Dit betekent dat we deze ontwikkelingen actief volgen en nog niets uitsluiten. Alle opties voor verschillende soorten

bouwen en inrichten van bijv. woningen. De energiebehoefte voor het koelen van gebouwen is daar onderdeel van. En dat energie opwekken en opslaan lokaal kan met krachtige gemeenschappen zien wij als één van de oplossingen in de omgevingsvisie. In een programma werken we dit verder uit. Besluit: geen aanpassingen Clima Silva

Uw suggesties en verwijzing naar brondocumenten betrekken we graag bij de verschillende programma’s die we vanaf 2024 gaan uitwerken. Dat daarbij een mix aan opwekken en opslag van energie zal ontstaan delen wij. Besluit: geen aanpassingen

duurzame energiebronnen worden opengehouden. Er zal dus een mix van bronnen ontstaan. De energietransitie is een systeemtransitie die de hele maatschappij aangaat. Deze Energieagenda 2030 heeft als horizon het jaar 2030. Dat is een tussendoel op weg naar 2050. Energieagenda p.134.3 Slim integraal combineren Energiedoelen worden zo veel mogelijk gerealiseerd in samenhang met andere maatschappelijke opgaven, zoals mobiliteit, circulaire economie, klimaatadaptatie en stedelijke ontwikkeling, een nieuw bedrijventerrein en stedelijke transformatieopgaven. En we kijken naar het bredere energiesysteem, over grenzen heen en op verschillende schaalniveaus. Door deze integrale blik ontstaan mee koppelkansen en hierdoor ontstaat flexibiliteit voor Brabant en voor andere partners. Bijvoorbeeld het delen van het energienetwerk en de infrastructuur en het voorkomen van tijdelijke tekorten in andere gebieden buiten de provinciegrens. In veel gevallen kunnen opgaven elkaar aanvullen en versterken, met aandacht voor het volledige plaatje. En dat is wat we beogen: niet alleen een resultaat in termen van energie, maar ook in termen van bijvoorbeeld leefbaarheid, omgevingskwaliteit en een circulaire en concurrerende economie.

PBL 2040 p.47We worden energieneutraal, met oog voor ons landschap * We passen hernieuwbare energiebronnen landschappelijk in*Zonnepanelen leggen we primair op daken en secundair op (landbouw)grond en zorgen vervolgens dat deze het landschap en de biodiversiteit netto versterken Opmerking: Bij toepassing van zon op (land)bouwgrond wordt de voorkeur gegeven aan multifunctioneel grond gebruik waarbij de opwekking van energie als aanvullende en ondersteunende functie wordt beschouwd.

16q.

Opmerking: Er wordt actief gezocht naar alternatieven voor windenergie die beter passen in het landschap en het karakter van onze gemeente. PBL 2040 p.47 We verkennen alternatieven voor windenergie die beter passen in het landschap, zoals lokale energieopwekking, biogas en geothermische energie. Opmerking: Aanvullen met energie (warmte)uit compostering biomeiler

Clima Silva

Er zijn veel experimentele en innovatieve vormen van energieopwekking en dat zal de komende jaren alleen maar meer toenemen. Met een programma duurzaamheid en energietransitie zullen we deze ontwikkelingen volgen en waar initiatiefnemers deze nieuwe vormen van energieopwekking willen starten kunnen rekenen op steun van de gemeente, mits dit ook past binnen de andere ambities uit de omgevingsvisie. Besluit: geen aanpassingen

16r.

Energieagenda p.10 3.2 Creëren eigenaarschap Als de energievoorziening iets van jezelf, je buurt of je gemeenschap is, iets waarin je zelf keuzes kunt maken, vergroot dit de betrokkenheid bij deze gezamenlijke opgave en de bereidheid om daar een steentje aan bij te dragen. In de nabije toekomst willen we naar een situatie waar consumenten maatwerkoplossingen kunnen kiezen, prijzen transparant zijn en herkomst van de gebruikte energie duidelijk is. Eigenaarschap ontstaat niet alleen door letterlijk mede-eigenaar te worden, maar ook door het maken van eigen keuzes met betrekking tot energievoorziening. PBL 2040 p.57 Bewoners moeten op gepaste manieren bij keuzes worden betrokken en moeten mogelijkheden hebben om financieel mee te profiteren van de opbrengsten. Daarom willen we vijftig procent lokaal eigendom. Opmerking: In voorgaande plannen was dat percentage veel hoger. Onder het financieel profiteren van bewoners dient als voorwaarde te worden gesteld dat een groot deel van dit percentage bewoners en burgers zijn die in

Clima Silva

Wij ondersteunen het principe dat inwoners meeprofiteren van energieopwekking en zo lasten en lusten in evenwicht brengen. In welke mate dit geldt hangt af van de initiatiefnemer, de omvang en de locatie. Dat is dus maatwerk. In het programma duurzaamheid en energietransitie werken we dit uit. We betrekken u daar graag bij. Met betrekking tot de tekst over het meeprofiteren van bewoners wordt de tekst aangepast. Besluit: geen aanpassingen behoudens de aanpassing genoemd bij 1b

16s.

de omgeving van de opwekking wonnen en die effect ondervinden van de energieopwekking. Dit percentage bestaat niet alleen uit grondeigenaren van de locatie waar de energie wordt opgewekt. Energieagenda p.113.7 Innovaties van binnen en buiten Brabant adopteren We weten dat er de komende jaren nog tal van technieken en financiële, sociale en maatschappelijke systemen ontwikkeld zullen worden om de doelstellingen op het gebied van duurzame energie en CO2-reductie te bereiken. We willen als een van de eersten gebruik maken van deze innovaties, ongeacht of ze binnen of buiten Brabant zijn ontwikkeld. Ze helpen ons om de energietransitie snel, soepel en betaalbaar te doen verlopen. Daar waar het Brabantse technieken betreft, draagt dit bovendien bij aan de opschaling van de productie en daarmee aan onze economie. PBL 2040 p.56 & 57 We zetten in op hernieuwbare energie Bernheze valt onder de Regionale Energiestrategieregio Noordoost Brabant, waarin iedere gemeente zelf een bijdrage levert in de opwek van duurzame energie. Bernheze maakt een bijdrage van 0,06 TWh elektriciteit mogelijk. Deze bijdrage wordt tot 2030 opgewekt door een combinatie van zon op dak en zon op land. Na 2030 komt er een extra opgave vanuit het Rijk, welke (voor het grootste deel) wordt gerealiseerd door zonne-energie. We houden de optie voor windenergie open.

• Grootschalige, duurzame energieopwekking vereist maatwerk omdat zij het aanzien van de omgeving verandert. Lokaal draagvlak is dan ook een van de voorwaarden voor het ontwikkelen ervan. Bewoners moeten op gepaste manieren bij keuzes worden betrokken en moeten mogelijkheden hebben om financieel mee te profiteren van de opbrengsten. Daarom willen we

Clima Silva

De innovaties op het gebied van energie opwekken en opslag gaan razendsnel. De visie gaat uit van de tot nu toe bekende strategie van opwekken, distributie en opslag. Uw suggesties betrekken we graag bij het programma duurzaamheid en energietransitie. Dat geldt ook voor uw suggesties om zuinig en verantwoord om te gaan met water. In het programma water en riolering werken we dit verder uit. Besluit: geen aanpassingen

vijftig procent lokaal eigendom Opmerking: Het is belangrijk om alle opties open te houden. Het is onmogelijk om in de toekomst te kijken en niet verstandig om geen rekening te houden met nieuwe duurzamere technologieën en lowtech natuurlijke alternatieven met focus op manieren om energie te besparen. De mogelijkheid om dit gemeente breedte kunnen implementeren dient open gehouden te worden. Het is niet mogelijk om in te schatten wat de toekomst brengt en welke technieken ontwikkeld worden voorbesparing, efficiënt gebruik, opwekking en opslag. Ook is niet in te schatten welke ruimte deze oplossingen nodig gaan hebben. Vanuit de Provincie worden ook kleine decentrale lokaal afgestemde oplossingen gewaardeerd. Opmerking: Mogelijke alternatieven voor lokale duurzame opslag zijn: - Basalt accu - Zout accu - Water accu PBL 2040 p.58 We creëren een duurzame en toekomstbestendige economie - We zijn in 2040 voor 80% van aardgas los. - We investeren in hernieuwbare energie, zoals zonnepanelen, windenergie en aquathermie en de warmte-en elektrische opslag ervan - We werken aan klimaatadaptatie - Het tegen gaan van verdroging en wateroverlast heeft hierbij prioriteit in de landbouw. Opmerking: Onderzocht wordt of lokaal duurzaam opgewekt biogas als duurzame lokale vervanging kan dienen Opmerking: We investeren in hernieuwbare energie.

In welke vorm opwek, efficiënter gebruik, lokale opslag of besparing van energie zal aannemen is onbekend. Evenals het benodigde

16t.

16u.

ruimtegebruik. Hier zal gemeente breed flexibel mee worden omgegaan. Opmerking: Het tegengaan van verdroging en wateroverlast heeft prioriteit bij alle ruimtelijke omwikkeling inclusief landbouw. Het gemeentelijke beleid volgt het landelijke beleid en dat is Water en Bodem sturend. Opmerking: Er wordt met name bij de dekzandgronden, waterwin-en waterbeschermingsgebieden rekening met het zuinig omgaan met het gebruik van grondwater en daarmee dragen we zorg voor drinkwatervoorziening op lange en korte termijn PBL 2040 p.57 We reserveren de locatie De Bleken voor het plaatsen van een aantal windturbines, indien op middellange termijn blijkt dat zonneenergie niet voldoende hernieuwbare energie oplevert. Aanwonenden en agrariërs krijgen een aandeel in de opbrengsten van de windturbines. Opmerking: Niet lang geleden is door de raad met instemming van B&W aangegeven dat voordat er gebieden aangewezen worden voor windenergie er eerst een gemeentelijk beleid op wind zou worden gemaakt. Om een specifiek gebied op te nemen in de omgevingsvisie is in strijd met wat er is afgesproken en vastgelegd. In de laatste raadsvergadering waar de omgevingsvisie op de agenda stond is door de raad aangegeven dat ‘De Bleken’ uit de tekst gehaald zou worden.

Daarnaast is vanwege de radarcirkel, de bijzondere natuur en de locatie van Sterrenwacht Halley onmogelijk om windturbines in de Bleken te realiseren. De Rijksoverheid heeft geeft aan dat gebruik van bepaalde stoffen verboden is en dat gebruik van deze stoffen dient te worden uit gefaseerd. Om als

Clima Silva

Zie 1a Besluit: aanpassen van de tekst en kaart zoals bij 1 a beschreven

Clima Silva

De gemeente heeft geen bevoegdheden om te bepalen welke stoffen wel of niet worden gebruikt door initiatiefnemers. De rijksoverheid en de EU zijn daartoe bevoegd.

gemeente zorg te dragen voor een gezonde leefomgeving is het van belang om bij nieuwe ontwikkeling burgers te beschermen en te informeren over mogelijke gezondheidsrisico’s. Bij het realiseren van de doelstellingen ten aanzien van duurzame energie wordt gebruik gemaakt van stoffen als: - SF6-> Het gas zwavelhexafluoride (SF6, een zogeheten F-gas) wordt gebruikt om schakelstations in het elektriciteitsnetwerk te isoleren (denk aan het elektriciteitshuisje om de hoek). Ook wordt het gebruikt in windturbines, halfgeleiderindustrie, elektronenmicroscopen en dubbel glas van voor 2014. Er is onrust over de milieu-en gezondheidseffecten van SF6in windturbines.SF6 heeft een aardopwarmingsvermogen (GWP) dat 23.500 tot 23.900 maal groter is dan dat van CO2. - bisfenol A (BPA) Bisfenol A (BPA (BisphenolA)) is een chemische stof die in veel producten voorkomt. BPA wordt gebruikt in plastics die worden toegepast in bijvoorbeeld bouwmaterialen, elektronica, plastic flessen, (voedsel)verpakkingsmateriaal, implantaten, infuusapparatuur en speelgoed. Daarnaast wordt BPA onder meer gebruikt als basis voor epoxyverven en -lijmen, in bepaalde tandheelkundige materialen, in inkt en in thermisch papier waaronder kassabonnen.

Het RIVM concludeert dat nieuwe wetenschappelijke inzichten voldoende aanleiding vormen om verdere aanscherping van de Europese normen te overwegen en stelt voor op korte termijn aanvullende maatregelen te treffen om blootstelling aan BPA verder te verminderen.

De gemeente volgt hierin. Besluit: geen aanpassingen

- Neodynium.-> Wordt onder andere toegepast als grondstof voor magneten van wind turbines.

16v.

Van belang is om bij het verlenen van de omgevingsvergunning letten op de toepassing van deze stoffen aan te geven dat het noodzakelijk is om voor alternatieven te kiezen. PBL 2040 p.59 De stikstofdepositie verminderen we...Opmerking: Daarnaast worden initiatieven om stikstof op een natuurlijke wijze te binden gestimuleerd.

Clima Silva

We zien diverse innovaties in de landbouw, ook wanneer het gaat om bijvoorbeeld het binden van stikstof in de mest, zodat deze niet als NH4 via de lucht verspreid. Onze agrariërs staan er om bekend dat ze innovaties benutten en ontwikkelen. Besluit: geen aanpassingen

16w.

PBL 2040 p.66 Bijlage 2: Overzicht partners Opmerking: In het overzicht van partners is men IVN Bernheze en ook Sterrenwacht Halley vergeten te benoemen.

Clima Silva

Per abuis zijn enkele partners weggevallen uit de lijst. Excuus daarvoor. Besluit: Aanvullen van de lijst met partners

17a.

Pagina 13 Leidende principes, Middengebied Dekzand Bereikbaar, veilig, etc. Zorg bij de boer. Wat betekent dit concreet.

H. W.

We willen het mogelijk maken, onder voorwaarden, dat agrariërs naast of in plaats van hun bedrijf ook een zorgfunctie gaan vervullen, wanneer zij hierin markt zien. In het dekzandgebied verwachten we dat alleen boeren dit initiatief nemen, in de andere gebieden zijn dat ook andere partijen vandaar “in het groen”. Overigens zijn er diverse afwegingscriteria in het omgevingsplan en de omgevingsvisie die uiteindelijk bepalen of een zorgfunctie passend is op de locatie. Besluit: geen aanpassingen

17b.

Pagina 14 Verkeer. In al de drie gebieden wordt geen melding meer gemaakt van landbouwvoertuigen.

H. W.

Landbouw en landbouwtransport horen bij Bernheze. In het programma mobiliteit en infrastructuur worden we meer specifiek over de verschillende vormen van transport, in relatie tot bijv. veiligheid en milieu.

De vereniging Sterrenwacht Halley en het IVN Bernheze worden toegevoegd aan de lijst op pag 172 en 173 Éen keer Brabantse Milieufederatie schrappen. Deze staat per abuis twee keer in de lijst Toevoegen Heeschoap, Stichting SAAM scholen,

Mogen die daar dan niet meer komen? 17c.

Bij landbouw en economie Dekzand en middengebied. Geen nieuwe bedrijfsterreinen. Plek waar we boeren naar verplaatsen uit de twee andere. Hoe moet dit gelezen worden en is dit geen tegenstelling. Bedrijfsterreinen is dat hetzelfde als bedrijventerreinen?

H. W.

Besluit: geen aanpassingen Met bedrijfsterreinen of bedrijventerreinen bedoelen we terreinen waar meerdere ondernemingen op een daartoe afgebakende oppervlakte hun bedrijf uitoefenen. Het vestigen van agrarische bedrijven vindt doorgaans plaats in en verspreid over het buitengebied op bestaande vrijgekomen agrarische bedrijfslocaties in het dekzandgebied.

Besluit: geen aanpassingen behoudens de verduidelijking bij 4a 17d.

Pagina 20 We verminderen externe gezondheidsrisico’s Uit berekeningen van het RIVM voor het in 2020 afgesloten Schone Lucht Akkoord (SLA) blijkt dat ongeveer 7.500 vroegtijdige sterfgevallen aan fijnstof zijn toe te schrijven. De landbouwsector is betrokken bij (ruim) de helft van de fijnstofconcentraties in Nederland Vraag: Welke acties worden ondernomen voor de andere helft van de luchtvervuiling? Grondeigenaren als Staatsbosbeheer, het Waterschap Aa en Maas, Brabants Landschap, Brabant Water, de gemeente Bernheze, Kasteel Heeswijk en ondernemers en particulieren nodigen we uit mee te werken aan een programma onder de Omgevingswet om de GGS tot stand te brengen en hierover tot een uniforme communicatie in de routeaanduiding en beeldmerk te komen. Vraag: Hoe ziet dit traject eruit? Algemene vraag. Ik mis in deze aanpak het thema veiligheid. Meer groen, meer natuur meer recreatie etc heeft tot

H. W.

De gemeente werkt mee aan het Schone Lucht Akkoord 2030. Daar wordt gewerkt aan het verminderen van alle vormen van luchtverontreiniging. De programma’s gaan we in 2024 werkende weg opzetten. Dan wordt ook bekend hoe het traject er uit komt te zien. Dit is voor alle partners en de gemeente een nieuwe werkwijze, waar we vanaf 2024 ervaring in gaan opdoen. Veiligheid is in de omgevingsvisie een belangrijk thema. Initiatieven zullen op diverse aspecten worden beoordeeld. Veiligheid is er daar één van. Voor bos en natuur is bijv. brandveiligheid in beeld.

Besluit: geen aanpassingen

gevolg ook meer onveiligheidssituaties. Vanuit de gedachte de natuur geeft, de natuur neemt. 17e.

17f.

Pagina 24 We zetten steviger in op het zelforganiserend vermogen van de gemeenschap En pagina 58 De rol van de overheid wordt faciliterend, netwerkend en participerend en niet alleen kaderstellend en een nee-tenzij houding. Vraag Niet alleen nee-tenzij houding wat betekent dat? Op pagina 11 geeft u zelf aan. De gemeente werkt het ‘ja-mits’ principe hierin uit. Zet de gemeente dan ook een meer terugtrekkende beweging in? Dus minder regels vanuit de gemeente en meer aan initiatief aan de gemeenschap? Pagina 33 Op het kaartje zijn langs de A50 diverse windmolens te zien. Als ik het tenminste goed begrijp. En Pagina 47 We passen hernieuwbare energiebronnen landschappelijk in - Zonnepanelen leggen we primair op daken en secundair op (landbouw)grond en zorgen vervolgens dat deze het landschap en de biodiversiteit netto versterken -Grondgebonden zonnepanelen combineren we zoveel mogelijk met andere functies, zoals natuur en recreatie. Na 25 jaar geven wij de voorkeur aan het veranderen van de activiteit van energieopwekking met een zonnepark naar natuur.

H. W.

Initiatieven willen we de ruimte geven. Dat is de ja. De mits betreft de voorwaarden waar een initiatief aan moet voldoen. De ja-mits is het centrale gedachtegoed van de Omgevingswet. We gaan de komende tijd als gemeente met initiatiefnemers oefenen hoe en wanneer we kunnen meedenken met een initiatief. Besluit: geen aanpassingen

H. W.

Langs de A50 staan de hoogspanningsmasten van Tennet ingetekend, geen windmolens. De gemeente Bernheze sorteert niet voor op de in de kamerbrief van 26 oktober 2023 genoemde aanscherping van de voorkeursvolgorde zon. De provincie Noord-Brabant heeft de aangescherpte voorkeursvolgorde zon momenteel nog niet in de provinciale verordening opgenomen en is om die reden niet in de Omgevingsvisie van de gemeente Bernheze verwerkt. De aangescherpte voorkeursvolgorde zon geldt echter niet voor o.a. combinaties van zonnepanelen met agrarische bedrijfsvoering en projecten die al in een vergevorderd stadium zijn. Voor de reactie van het gemeente over windenergie, verwijzen we de respondent naar het besluitpunt 1a. Besluit: aanvullen van de tekst op pag 93

Dit stelt eisen aan de inrichting van het zonnepark. - Windturbines richten we natuurinclusief in En pagina 56 Agrariërs krijgen mogelijkheden om (gedeeltelijk) energieboer te zijn in het dekzandgebied met de opwekking van zonne- en/of windenergie. De productie van duurzame energie moet passen binnen en wordt gelimiteerd door de opwekopgave van de RES. -We reserveren de locatie De Bleken voor het realiseren van windenergie, indien blijkt dat zonneenergie niet voldoende hernieuwbare energie oplevert. Aanwonenden en agrariërs krijgen een aandeel in de opbrengsten van de windturbines. o In het middengebied of rondom de kernen zijn ook kansen voor het opwekken van zonne-energie met dubbelgebruik van landbouw, natuur, waterberging, en/of recreatie. Dubbelgebruik heeft gezien de ruimtedruk de voorkeur. Vraag: Staat dit niet op gespannen voet met de landelijke politiek waar steeds meer de trend te zien is van geen windmolens meer op het land en prioritering zonnepanelen op lege daken. Dus ook geen zonnepanelen op landbouwgronden. 17g.

Pagina 34 In het buitengebied bieden we ruimte voor kleinschalige (ecologisch en duurzame) woonlocaties en alternatieve woonvormen (zoals boerderij- en woongemeenschappen). Kleinschalige historische erven en erfgroen in het buitengebied herstellen we. En pagina 62: We zijn kritisch op het toevoegen van nieuwe bebouwing in het buitengebied Vraag

Grondgebonden zonneparken combineert de gemeente zoveel mogelijk met andere functies, zoals biodiversiteit, landbouw en recreatie. En alleen voor zover de RES opgave dit nodig acht. Bij combinaties van functies denken we bijvoorbeeld aan zonnepanelen boven een parkeerdek, in combinatie met agrarische activiteiten of op het bouwblok van een voormalige locatie van een agrarisch bedrijf. Besluit: aanvullen van de tekst op pag 81 punt 5 en pag 93 voorafgaand aan de zin "We geven de voorkeur aan zonnepanelen …. We staan niet meer energieopwekking toe dan nodig is.

H. W.

Nee, ze zijn naast elkaar te hanteren. We zijn kritisch en terughoudend, maar zien ook mogelijkheden van passende en kleinschalige woonvormen in het agrarische gebied. Dat is dus maatwerk en vraagt een zorgvuldig proces. Besluit: geen aanpassingen

17h.

17i.

17j.

Staan deze twee zaken niet in tegenspraak met elkaar? Pagina 38 We geven agrarische ondernemers in het dekzandgebied ruimte om te innoveren en te groeien, onder meer door een groter bouwblok, zodat stallen op een brandveilige afstand van elkaar staan. We ondersteunen vitale agrarische ondernemingen om te verplaatsen naar het dekzandgebied, zodat op de Peelhorst en in het beekdallandschap ruimte ontstaat voor natuurinclusieve landbouw of natuurbeheer en klimaatadaptief beheren door boeren. Vraag De verplaatsing van bedrijven naar dekzandgebied. Wat is daar de normgrootte van? Of zijn daar LOGS toegestaan? Pagina 40 Naar aanleiding van themakaartje. Pagina 44 Met het waterschap en de provincie hebben we de potentiële waterbergingsgebieden in het landbouwgebied aangeduid, die kunnen volstromen bij wateroverlast. In het Aa-dal zijn er mogelijkheden om meer langdurig water op te vangen in bergingsvijvers, door de aanwezige leemlagen. Het waterschap onderzoekt welke kansen aanwezig zijn om hier zelfs (tijdelijke) zwemvijvers te ontwikkelen. Pagina 53 Hierbij geldt dat de transitie hand in hand gaat met grondwater peilverhogingen, dat betekent dat de teelt moet aanpassen bij het peil. Zo wordt de landbouw minder afhankelijk van beregening en grondwaterpompen. In natte tijden staan we

H. W.

De 2 ha bouwblok is niet in beton gegoten. Het is wat de gemeente betreft maatwerk. De gemeente voert op dit punt per geval overleg met de provincie. De provincie kan ook niet onderbouwen waarom indertijd voor 1 ½ ha is gekozen. Er zijn geen normen bepaald hoe groot een bedrijf is. Van nieuwe LOG’s is geen sprake. De bedrijven die verplaatsen naar het dekzandgebied maken gebruik van bestaande bouwblokken, die zijn vrijgekomen door agrariërs die stoppen. Er komen dus geen nieuwe bedrijfslocaties bij. Het is de inzet van de gemeente dat deze bedrijven gebruik maken van de meest innovatieve technieken, zodat de netto milieukwaliteit verbeterd. Besluit: geen aanpassingen behoudens de verduidelijking bij 4a

H. W.

Met het waterschap en de provincie onderzoeken we wat er nodig is om klimaatbestendig te worden als Bernheze. Daarbij zal ook worden bepaald hoe we met wateroverlast zullen omgaan en of er mogelijkheden zijn voor natuurlijk zwemwater. Besluit: geen aanpassingen

H. W.

Dit is aan het Waterschap Aa en Maas. Zij gaan over de hogere grondwaterstanden en zullen dit in samenspraak met de ondernemers doen. Overigens zal de grondwaterstand in alle gebieden verhoogd worden en worden maatregelen genomen om water vast te houden.

17k.

17l.

17m

tijdelijk water op graslanden toe om het grondwater aan te vullen. Vraag: Als ik het goed lees is dekzandgebied voorbestemd om meer water vast te houden. Veel van deze gronden zijn nu al veel te nat. Hoe wilt u de bestaanszekerheid van huidige ondernemers en beoogde ondernemers vanuit de wijstgronden waarborgen op deze te natte gronden? Ook nog gezien het uitgangspunt het water langer vast te houden Vraag: Is hier al een overzicht van? Pagina 51 Naar aanleiding van kaartje Ik zie dat de ruimte voor intensieve grootschalige (voedsel)productie doorloopt tot en met gedeelte beoogde Heesch West. En ook pagina 53 Dit kan, naast de grondgebonden vormen, ook (biologische) verticale landbouw zijn, die bijvoorbeeld op bedrijventerreinen een plek vindt. Betekent dit dat er bedrijven toegestaan kunnen worden die bv in flatbouw bij gaan dragen aan de (voedsel) productie? En wat moet ik me daar concreet bij gaan voorstellen? Pagina 64 Het ontwikkelen van cultuurhistorische buitenplaatsen waar we functies combineren, zoals de Berkt en Kasteel Heeswijk Vraag Deze gele arcering loopt ook over landgoed de Berkt met zijn uitlopers. Is dit niet erg tegenstrijdig met bestemming van de Berkt en zijn omgeving? Pagina 54 In de landbouwgebieden in het dekzandgebied is binnen de wettelijke milieunormen meer mogelijk. Vraag

Ook voor het aanwijzen van gebieden voor (tijdelijke) waterberging zijn het waterschap en de provincie aan zet. Besluit: geen aanpassingen

H. W.

Wanneer zich een ondernemer aandient voor verticale landbouw dan is Heesch-West een optie om zich te vestigen. We zien geen mogelijkheden hiervoor in het buitengebied. Besluit: geen aanpassingen

H. W.

De gele arcering rondom Heesch heeft tot doel meer ruimte te geven aan extensievere vormen van landbouw, groen en gezondheid en natuur. De waarden van De Berkt kunnen zo eerder versterkt dan aangetast worden. Besluit: geen aanpassingen

H. W.

Bijv. een groter bouwblok dan tot nu toe is toegestaan. Besluit: geen aanpassingen

17n.

17o.

17p.

Waar moet ik dan concreet aan denken. Graag een voorbeeld. Pagina 56 Perceelsgrenzen, oevers en randen van waterlopen vormen een ecologisch netwerk in 2030, waar agrariërs van de provincie een redelijke vergoeding voor krijgen om deze klimaatbewust en ecologisch te beheren. Vraag Is dit een hoop of is dit concreet door de provincie toegezegd? Algemeen Ik zie in de omgevingsvisie vooral een beweging vanuit de kernen naar het buitengebied. En nagenoeg geen beweging van buitengebied naar de kernen toe. Bv. De kernen worden uitstekend schoongehouden en regelmatig gemaaid. Prima. Houden zo. Maar in dit voorbeeld is er nog een hoop te winnen in het buitengebied. Acties worden vaak pas ingezet na meldingen. Bv bij zwerfafval, bijhouden zandpaden, doorgangen vrijhouden, maaien van wandelroutes, etc. Met betrekking tot de MER/OER: Pagina 21 5.2 Beoordelingskader en wijze van beoordelen Dit beoordelingskader is nogal vrijblijvend geformuleerd. Betekent dit dat einddoel is welke in de landelijke regelingen zijn vastgelegd? Waterkwaliteit: Hier wordt helemaal niet gesproken van wat er via overstorten in het oppervlaktewater terecht komt. En de vervuiling via de overstorten is vlgs mij minstens zo groot als welke via de landbouw daar terecht komt Afval. Terugdringing van afval. Ik schat zo in dat er

H. W.

Er bestaan al subsidieregelingen voor lijnvormige landschapselementen. Vanuit het rijk en de EU zijn ook financiën aangekondigd. Het wachten is nu op de vertaling naar landelijke en provinciale subsidieregels. Onlangs is ook vanuit het GLB een hectarebijdrage bepaald. De verwachting is dus dat er meer mogelijkheden komen voor agrariërs om met een redelijke vergoeding te kunnen bijdragen aan het behoud en herstel van het landschap. Besluit: geen aanpassingen

H. W.

In het programma GGS zullen we het beheer en onderhoud van het buitengebied verder uitwerken. Het GroenStructuurPlan vormt daar al een groot onderdeel van. Besluit: geen aanpassingen

H. W.

Het beoordelingskader is met de NRD eerder door de gemeente vastgesteld, na een ter inzage legging. De problematiek van riooloverstorten heeft onze volle aandacht en is in de omgevingsvisie voorzien van urgentie. Afval in het buitengebied heeft onze aandacht bij beheer en onderhoud in het kader van het Groenstructuurplan en het te vernieuwen afvalbeleid. Besluit: geen aanpassingen

nogal wat (illegaal) afval uit de kernen komt in buitengebied. Welke acties heeft men hier voor ogen? 17q.

18.

Bij leefbare kernen. Mobiliteit. Welke (dwingende) acties heeft men voor ogen om gemotoriseerde mobiliteit aan banden te leggen? Te denken valt aan betalend parkeren? Het hele OmgevingsEffectRapportage-concept is wat mij betreft een gekleurde rapportage. • Meer bossen aanplanten en ecologische verbindingszones verstevigen • Natuurinclusief en biobased bouwen (meer dan 30%, anders volstaat het niet) • Geen landbouw of industrie op en om waterwingebieden • Boeren helpen de bedrijfsvoering in hoog tempo te vergroenen • Handhaving op wetgeving: geen gif, extra mest uitrijden, verbreden akkers op publiek domein, afval dumpen • Geen grote infrastructurele oplossingen bedenken maar haventjes maken, waardoor verkeer vertraagt en socialer gedrag gaat vertonen • Geen commerciële belangen van windmolen- en zonneparken leidend laten zijn maar maatwerk verrichten. Daarbij altijd natuur voorrang verlenen. Zonnepanelen kunnen op daken. • En vooral: consuminderen! De kwaliteit van de lucht, de bodem en het water moet verbeteren. Wanneer ik naar de kaart van Bernheze kijk, zie ik dat het dekzandgebied in en rondom Loosbroek het grootst is ingetekend. Zo is

H. W.

Het terugdringen van gemotoriseerd verkeer in de kernen werken we uit in het programma mobiliteit en infrastructuur. Besluit: geen aanpassingen

N. v. H.

Uw zorgen over de toekomst en de keuzen die wij vandaag maken is precies de reden waarom we een omgevingsvisie voor de komende 20 jaar maken. Wij zijn van mening dat we met deze omgevingsvisie recht hebben gedaan aan de belangen en wensen van onze partnerorganisaties, inwoners en ondernemers. Geen enkele partij heeft al hun wensen verzilverd zien worden. Uw wens naar betekeniseconomie is een fundamentele stelselwijziging die de bevoegdheden van de gemeente overstijgt. Maar we durven wel te zeggen dat we met deze omgevingsvisie, niet alleen naar economische voordelen hebben gekeken maar het perspectief van de Brede Welvaart en de Duurzame Ontwikkelings Doelen (SDG) voor ogen hebben. In het dekzandgebied hebben we inderdaad gekozen voor een ontwikkeling die de innovaties in onze sterke agrarische sector ondersteunen. Daarentegen hebben we voor de twee andere deelgebieden gekozen voor een extensiveringsstrategie, die beter past bij uw visie op de toekomst. Wij denken dat beide strategieën de komende decennia naast elkaar blijven bestaan. Besluit: geen aanpassingen

de escape om de omgeving van Loosbroek, het hart van Bernheze, in te zetten om zo op de oude manier van denken en handelen door te gaan, veel te makkelijk. En nu hoor ik het hardop denken dat de economie zal vallen. Dat klopt. Linksom of rechtsom is dat precies wat er gaat gebeuren. De kapitalistische manier van denken, dat uitgaat van permanente groei en winstmaximalisatie, is aan het einde van zijn Latijn. We zullen ons moeten bewegen naar een betekeniseconomie. Voor onze welvaart, welzijn en welbevinden zijn we afhankelijk van een gezonde interactie tussen al het leven op aarde. We zijn onderdeel van de natuur en we dienen ons aan te passen. Het goede nieuws is: dat kunnen wij. De mens is een zeer adaptieve soort. Bewijzen zijn daarvan genoeg. Bernheze is een gemiddeld kleine gemeente. Het zou mij verheugen wanneer we lieten zien waar we groot in kunnen zijn. Dat we een statement maken door de koe nu bij de horens te pakken en oprecht voor de gezonde groene keuzes te gaan. Niet voor jou of mij, maar voor onze kinderen en generaties ver na ons. 19.

De concept-omgevingsvisie is een lijvig en in veel opzichten een positieve visie op de toekomst in Bernheze. Bijna een land van melk en honing met voor ieder wat wils, maar dan vooral voor mens en natuur in het Peelhorst- en Beekdalgebied. Daar komen alle positieve plannen samen, de dekzandgronden komen er veel bekaaider van af. In het zogenoemde middengebied (=dekzandgronden) is wèl ruimte voor zonneparken

A. v. Z.

De gemeente Bernheze ziet vooral veel kansen, waarbij zowel de maatschappelijke doelen de ruimte krijgen als de agrariër die bijdraagt aan de voedselzekerheid en op een kennisintensieve manier voedsel levert. Het dekzandgebied is vanuit bodem en water sturend de beste plek voor de grootschalige en innovatieve landbouw. We gaan er echter vanuit dat de innovaties (al dan niet afgedwongen door aangescherpte regelgeving) er toe leiden dat de omgevingskwaliteit in het dekzandgebied de komende jaren zal verbeteren.

en indien nodig voor windenergie, ook kunnen agrarische ondernemers verhuisd worden naar het dekzandgebied om te innoveren en te groeien o.a. door hen een groter bouwblok te geven zodat in de Peelhorst en in het Beekdalgebied ruimte ontstaat voor natuurinclusieve landbouw of natuurbeheer op een klimaatadaptieve manier. Waarom niet ook op de dekzandgronden natuurinclusieve landbouw op een klimaatadaptieve manier? Juist bij een verhuizing van een bedrijf kan er ook een andere bedrijfsvoering ingezet worden al dan niet met ondersteuning. Extra druk op de natuur kunnen ook de dekzandgronden niet hebben. Zo staat er op pagina 84: Activiteiten als bouwen, windenergie, zonneparken en andere activiteiten die de biodiversiteit en de landschappelijke kwaliteit verminderen zijn in het buitengebied van het hele Beekdallandschap en de Peelhorst niet meer wenselijk. Mag de kwaliteit van de dekzandgronden dan wel aangetast worden?? Er is in de omgevingsvisie t.a.v. de dekzandgronden één gebied wat meermaals genoemd wordt, namelijk De Bleken.

In dat gebied kan van alles, van wateropslag tot verdienmodel voor opwekken van windenergie, maar de dassen trek- en weidevogels in dit gebied dan?? En de donkerte die zo gewaardeerd wordt, hoe wordt die hier dan beschermd?? De sterrenwacht Halley, veel mensen en dieren genieten van de donkerte, maar de komst van windturbines zorgt voor mens en dier en wetenschappers dan voor veel onwenselijke lichtvervuiling. En De Grote Wetering? De Bleken grenst hieraan, de oeverranden worden op dit moment dusdanig aangepast dat de meanderende oevers en poelen de natuur versterken om de ecologische zones van Den Bosch en Bernheze te verbinden en de biodiversiteit te verbeteren.

Er komen geen nieuwe agrarische bedrijfslocaties bij in het dekzandgebied, maar de bestaande agrarische bedrijfslocaties bieden we de ruimte om verder te ontwikkelen. Op deze locaties kunnen zich ook bedrijven vestigen uit het beekdallandschap en de Peelhorst. We sluiten niet uit dat, wanneer de markt daar om vraagt, dat er ook in het dekzandgebied meer bedrijven natuurinclusief worden. Dat is echter de keus van de ondernemer zelf. Ook in het dekzandgebied beschermen we de bestaande landschaps- en natuurwaarden en verwachten we dat er mogelijkheden ontstaan dat agrariërs het landschap kunnen herstellen, indien zich hiervoor een verdienmodel zich aandient. Het zoekgebied voor windmolens in de Bleken is inmiddels verwijderd uit deze omgevingsvisie. De waarde van donkerte is in de omgevingsvisie beschreven op drie pagina's. De gemeente is er van overtuigd dat ook in het dekzandgebied de omgevingskwaliteit de komende jaren zal toenemen. Besluit: geen aanpassingen

Eventuele windturbines zorgen voor een ernstige vervuiling van de omgeving en dus ook van het water (Bisfenol A Windwiki.nl of dwarsliggers.eu). Op pagina 44 staat te lezen: we zetten in op een goede waterkwaliteit in sloten, beken en ander oppervlaktewater. Op pagina 81 staat: voor de drinkwatervoorziening, het waterwingebied en het grondwaterbeschermingsgebied hanteren we in Bernheze het voorzorgsprincipe dwz geen enkele activiteit toestaan die de drinkwatervoorziening in gevaar kan brengen, bij twijfels of gebrek aan kennis niet toestaan. De Grote wetering loopt langs/door die gebieden?? Geen windturbines dus in de Bleken?? Kortom een groot aantal twijfels ten aanzien van de plannen met het middengebied ook wel de dekzandgronden en dan met name over het gebied De Bleken. Hoe garandeert het college van burgemeester en wethouders dat de kwaliteit van de dekzandgronden en het drinkwater niet wordt aangetast en het karakter van dit unieke gebied, met zijn donkerte, zijn dassenburchten, zijn weideen trekvogels en de aangrenzende Grote Wetering, in de toekomst behouden blijft? 20.

De Omgevingsvisie Bernheze kijkt “vooruit naar het jaar 2040, met een doorkijk naar 2050” en er staat vermeld “de bestaande bedrijfsterreinen volstaan en maken we indien nodig alleen meer geschikt voor lokale bedrijvigheid”. De huidige lokale bedrijventerreinen zitten echter al vol of binnenkort vol gezien de grote vraag naar

Samenwerkende Ondernemersverenigingen Bernheze

In Bernheze geven we het prettig wonen en leven prioriteit. Daarnaast koesteren we onze lokale ondernemers. Het blijkt dat er veel bedrijven uit de provincie of zelfs ver daarbuiten zich willen vestigen in Bernheze, indien nieuwe bedrijfslocaties worden ontwikkeld. De huidige regelgeving maakt dat mogelijk, omdat we doorgaans geen voorrang mogen verlenen aan lokale ondernemers en we hier dus slechts

bedrijfskavels. Op nieuwe regionale bedrijventerreinen na Heesch-West hoeven we niet te rekenen. Ook het “meer geschikt maken voor lokale bedrijvigheid” zal mede om die reden alleen een beperkt effect hebben op de korte termijn. Binnen Bernheze moet ruimte komen om de autonome groei van de lokale bedrijvigheid op de langere termijn op te vangen. Het is verstandig om, mede gezien de doorlooptijd van procedures, nu al te kijken naar gebieden waar bedrijvigheid in de toekomst kan plaatsvinden. Deze gebieden kunnen dan vervolgens vraaggericht worden ontwikkeld. Bedrijven zijn belangrijk voor de gemeente. Zij zorgen voor een levendige gemeente met voldoende voorzieningen en dragen bij aan de lokale economische ontwikkeling op allerlei vlak. Bedrijven zorgen ervoor dat een gemeente leefbaar is én blijft door bijvoorbeeld sponsoring van diverse activiteiten en verenigingen. Het aandeel wat bedrijven hebben in de leefbaarheid mag zeker niet minder zijn in 2040-2050.

beperkt op kunnen sturen. Daarom kiezen we voor maatwerkoplossingen en richten we ons vraaggericht op ons lokale MKB. Besluit: de tekst als volgt aan te passen In groene tabel op blz. 43 onder ‘dekzandlandschap’ het schrappen van de tekst “Geen nieuwe bedrijventerreinen”. In de managementsamenvatting de tekst “De bestaande bedrijfsterreinen volstaan en maken we indien nodig alleen meer geschikt voor lokale bedrijvigheid. Regionale bedrijventerreinen zijn na Heesch West niet meer wenselijk” schrappen en vervangen door tekst o.b.v. het op blz. 108 genoemde: “Na Heesch-West geven we geen ruimte aan nieuwe grote regionale bedrijventerreinen waar XXL-logistiek en zware industrie zich kan vestigen. We richten ons op het principe van vraaggericht ontwikkelen voor ons lokale MKB”.