Jaarstukken 2025 (incl controleverklaring)_25 juni 2026

Heesch | 2 juli 2026

Jaarrekening 2025 Gemeente Bernheze

pagina 1

Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE ........................................................................................................................................... 2 VOORWOORD .................................................................................................................................................. 3 DEEL I JAARVERSLAG: PROGRAMMAVERANTWOORDING ..................................................................... 5 PROGRAMMA 1: LEEFBARE KERNEN .................................................................................................................. 6 PROGRAMMA 2: GEZONDE ZORGZAME GEMEENTE ........................................................................................... 21 PROGRAMMA 3: KLIMAATBESTENDIG, BIODIVERS EN CIRCULAIR ........................................................................ 40 PROGRAMMA 4: DUURZAME LANDBOUW EN ECONOMIE..................................................................................... 46 PROGRAMMA 5: WEERBARE EN VEILIGE SAMENLEVING ..................................................................................... 52 PROGRAMMA 6: DIENSTVERLENING EN STERKE ORGANISATIE ........................................................................... 60 PROGRAMMA 7: FINANCIËN ............................................................................................................................

66 DEEL II JAARVERSLAG: PARAGRAFEN .................................................................................................... 70 A. LOKALE HEFFINGEN.................................................................................................................................... 71 B. WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ........................................................................................ 81 C. KAPITAALGOEDEREN.................................................................................................................................. 95 D. FINANCIERING ......................................................................................................................................... 103 E. BEDRIJFSVOERING ................................................................................................................................... 105 F. VERBONDEN PARTIJEN ............................................................................................................................. 117 G. GRONDBELEID ......................................................................................................................................... 130 H. SUBSIDIES............................................................................................................................................... 141 I.

WET OPEN OVERHEID (WOO) .................................................................................................................... 146 DEEL III: JAARREKENING .......................................................................................................................... 148 RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING .......................................................................................................... 149 BALANS PER 31 DECEMBER 2025 ................................................................................................................. 151 GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING......................................................................... 153 TOELICHTING OP DE BALANS ......................................................................................................................... 159 ALGEMEEN FINANCIEEL BELEID ..................................................................................................................... 184 OVERIGE GEGEVENS ................................................................................................................................. 207 SISA...............................................................................................................................................................

208 ENSIA VERKLARING (INFORMATIEVEILIGHEID) .................................................................................... 236 PRIVACY VERKLARING .............................................................................................................................. 237 OPVOLGING REKENKAMERONDERZOEKEN .......................................................................................... 238

pagina 2

Voorwoord Aan de raad van Bernheze, Hierbij bieden wij u de Jaarrekening over 2025 aan. Hiermee leggen wij verantwoording af over de uitvoering van het beoogde beleid dat is opgenomen in de begroting 2025 die op 7 november 2024 in de raadsvergadering werd vastgesteld. Vanuit de bedrijfsvoering (algemene dienst) hebben wij 2025 afgesloten met een positief resultaat van € 852.688,50. Daarnaast is het resultaat vanuit de bouwgrondexploitaties € 1.216.209,77. Samen zorgt dit in 2025 voor een positief resultaat van € 2.068.898,27. Samen Bouwen aan een Veerkrachtig Bernheze vat de focus van het bestuursprogramma op drie kernambities samen: Bouwen, Werken vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid en dat Samen doen. Leefbare kernen: In 2025 zijn grote stappen gezet in woningbouw, vergroening, mobiliteit en erfgoed. Belangrijke projecten zijn voorbereid voor uitvoering in 2026, waaronder diverse herinrichtingen en reconstructies. De gemeente heeft actief grond verworven en duurzame, betaalbare woningbouw gestimuleerd. Ook zijn recreatie, natuur en erfgoed verder ontwikkeld en zijn fundamenten gelegd voor onderwijs, sociaal-culturele voorzieningen en de Omgevingswet. Gezonde, zorgzame gemeente: Het uitvoeringsprogramma Breed Maatschappelijk Beleid is voortvarend uitgevoerd, met focus op preventie, positieve gezondheid en versterking van de sociale basis.

Ondersteuning aan inwoners is uitgebreid via o.a. Wegwijzer, schuldhulp, basisvaardigheden en bestaanszekerheid. Kunst & cultuur, inclusie, sport en bewegen zijn doorontwikkeld, net als jeugdhulp en Wmo. Huisvesting en opvang voor verschillende doelgroepen zijn aangepakt en er zijn projecten gestart voor welzijn en gelijke kansen. Klimaatbestendig, biodivers en circulair: De energietransitie is versterkt met energiebesparing, isolatie, nieuwe laadpalen en duurzame opwek. De opgave Regionale Energie Strategie (RES) ligt op schema. De circulaire economie is verder voorbereid en opgenomen in het programma Vitale landbouw en duurzame economie. Klimaat adaptieve maatregelen zoals vergroening, afkoppelprojecten en wateronderhoud zijn uitgevoerd. Ook zijn nieuwe afval- en CO₂-maatregelen voorbereid. Duurzame landbouw en economie: Nieuw beleid maakt herontwikkeling en sloop van overtollige bebouwing mogelijk. In het Aa-dal is een doorbraak bereikt in de gebiedsgerichte aanpak, met ruimte voor beekherstel en extensieve landbouw. De nota Buitenkansen en nieuw geitenhouderijbeleid zijn vastgesteld. Economisch zijn het actieprogramma ’25-’26 en diverse ondernemerssessies uitgevoerd, met stappen voor vitale kernen, bedrijventerreinen, regionale samenwerking en verduurzaming.

pagina 3

Weerbare en veilige samenleving: De digitale weerbaarheid van inwoners is versterkt via bijeenkomsten, campagnes en een meldwijzer. Boa’s hebben uitgebreidere bevoegdheden gekregen, wat de leefbaarheid verbetert. De samenwerking bij onveilige thuissituaties is versterkt via het AVE-model (aanpak voorkomen escalatie) en vernieuwd beleid. De aanpak van ondermijning is geprofessionaliseerd met acties van het Maasland Interventieteam (MIT), bewustwording en beter informatiebeheer. Dienstverlening en sterke organisatie: De digitale dienstverlening en informatievoorziening zijn verbeterd, onder andere met een nieuwe website en routekaart ruimtelijke initiatieven. De organisatie is geprofessionaliseerd via nieuwe functieprofielen, vernieuwd integriteits- en arbobeleid en sterkere informatiebeveiliging. Dienstverlening wordt meer data gedreven en procesgericht, met dashboards, metingen en procesbewust werken. Financiën: Ondanks onzekerheden rond het ‘ravijnjaar 2026’ hoefde de financiële buffer niet te worden ingezet. De lastenstijging bleef beperkt tot inflatie plus een aanvullende verhoging, met daarnaast een eenmalige teruggave uit de afvalreserve. De begroting 2025 is volgens structurele principes opgesteld en knelpunten in het meerjarenperspectief zijn via rapportages en ombuigingsonderzoek uitgewerkt richting 2026–2029.

De jaarrekening is een doorslag van de vastgestelde begroting. Dit verantwoordingsdocument is gecontroleerd door BDO Audit & Assurance B.V. De jaarstukken bestaan uit drie onderdelen: I: Programmaverantwoording,

II: Paragrafen,

III: Jaarrekening

In de programmaverantwoording onder deel I is opgenomen wat we van het voorgenomen beleid hebben gerealiseerd en wat we aan nieuwe onderdelen in 2025 hebben toegevoegd. Deze verantwoording gaat in op de gemaakte keuzes en de mate waarin we deze hebben waargemaakt. Hierbij beantwoorden we de drie vragen, zoals deze ook in de begroting zijn gesteld, maar dan op basis van uitvoering: - Wat hebben we bereikt - Wat hebben we daarvoor gedaan - Wat heeft het gekost Bij alle programma’s hebben we een analyse van de afwijkingen opgenomen. In deel II zijn de verplichte paragrafen opgenomen. Hierin rapporteren we aan de hand van de uitgangspunten die in de begroting over 2025 waren opgenomen. Deel III betreft de jaarrekening en omvat de balans met uitgebreide toelichting. Hiermee brengen we onze financiële positie per einde 2025 in beeld, zodat hierover een verantwoord oordeel kan worden gegeven. Daarnaast zijn er overzichten van baten en lasten die analyses en toelichtingen integraal mogelijk maken.

Het college van burgemeester en wethouders.

pagina 4

Deel I jaarverslag: Programmaverantwoording

pagina 5

Programma 1: Leefbare kernen Bernheze telt vijf kernen. De leefbaarheid in deze kernen, voor huidige en toekomstige generaties, is voor het college van groot belang. Dit vraagt enerzijds om ruimte en aandacht voor het thema wonen. We geloven sterk in een passend én betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen. Anderzijds is de leefomgeving een belangrijk punt van aandacht. We streven naar een groene en kwalitatief hoogwaardige leefomgeving die bijdraagt aan de gezondheid en uitnodigt om te ontmoeten, te bewegen en te recreëren. De bereikbaarheid van onze kernen, en daarmee het thema mobiliteit, werd daarnaast niet voor niets door de gemeenteraad genoemd als belangrijk thema binnen de regionale samenwerking. Het belang van dit thema onderstrepen we volledig. Wij hechten er waarde aan dat Bernheze een plek is waar mensen goed kunnen leven, waar ze zich verbonden voelen met hun dorp en elkaar. De groene omgeving van Bernheze biedt daarnaast ruimte voor ontspanning en recreatie voor zowel onze inwoners als bezoekers van omliggende dorpen en steden. Voorzieningen, zoals scholen, sportverenigingen en bibliotheken dragen in grote mate bij aan het woonplezier. Dergelijke voorzieningen vormen een belangrijke basis voor een gezonde zorgzame samenleving. Niet iedere voorziening kan in iedere kern aanwezig zijn maar dient wel binnen een gepaste tijd bereikbaar te zijn.

Goede, toegankelijke en veilige verbindingen van én naar voorzieningen zijn en blijven een belangrijk punt van aandacht.

Wat hebben we bereikt? -

-

-

-

In 2025 hebben we het programma Volkshuisvesting opgeleverd. Een bijdrage geleverd aan een passend en betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen. De gemeente heeft voor de uitgifte van woningen in twee wijken tenderprocedures doorlopen. Deze hebben geresulteerd in afspraken over het mogelijk maken van extra goedkope woningen voor starters (tot € 300.000,-) en ook extra duurzame en toekomstbestendige woningen (Nul-op-de-meter). We hebben afspraken gemaakt om de laatste fase van woningen in Zwarte Molen voor een groot gedeelte als duurzame en toekomstbestendige woningen uit te geven (Nul-op-deMeter). In 2025 zijn voor meerdere herinrichtings- en reconstructieprojecten in Nistelrode, Heesch en Vorstenbosch de benodigde onderzoeken, participatietrajecten, ontwerpstappen en voorbereidingen uitgevoerd, waardoor deze projecten in 2026 kunnen worden voortgezet of gestart. Verkeersonderzoeken gedaan ten behoeve van goede bereikbaarheid van onze kernen, met daarbij extra aandacht voor de verkeersveiligheid. Het Meerjarig Uitvoeringsplan Mobiliteit 2025-2030 vastgesteld.

pagina 6

-

In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in het vergroenen en ecologisch beheren van Bernheze. In 2025 zijn de recreatieve voorzieningen in Bernheze versterkt. In 2025 zijn grote stappen gezet in het beleefbaar maken en beschermen van erfgoed. Een solide basis gelegd voor de toekomstige ontwikkeling en uitvoering van onderwijshuisvesting in Bernheze. In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de implementatie van de Omgevingswet.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wonen In 2025 hebben we het programma Volkshuisvesting opgeleverd wat weergeeft hoe we vanuit volkshuisvesting bijdragen aan leefbare kernen. Daarin is zowel bestaand als nieuw beleid integraal opgenomen. Regionaal is de woondeal geactualiseerd en zijn we begonnen met het maken van een regionale urgentieregeling. We hebben een uitvoeringsprogramma gemaakt voor de woonzorgvisie en in alle kernen zijn nieuwe woningen opgeleverd in alle prijsklassen en voor alle doelgroepen. We hebben met het afwegingskader woningbouwplannen gestuurd op de behoeftevraag per kern.

Grondbeleid Effecten Nota grondbeleid 2024-2027 Grondbeleid is geen doel op zich. Wel is de gemeente in 2025 actiever aan de slag gegaan met grondverwerving. Dit heeft geresulteerd in overeenstemming over de aankoop van ongeveer 9 hectare grond door de gemeente ten gunste van de strategische voorraad gronden. Daarnaast heeft de gemeente in twee dossiers (een in Heeswijk-Dinther en een in Heesch) ter voorkoming van onteigening overeenstemming kunnen bereiken en de noodzakelijke gronden in bezit kunnen krijgen. In beide gevallen is het onteigeningsmiddel strategisch ingezet in overeenstemming met het grondbeleid.

Formatie-uitbreiding t.b.v. uitvoering doelgroepenverordening Gezien het beperkt aantal woningen wat is gerealiseerd/verkocht onder de doelgroepenverordening tot op heden is hier nog niet op geworven in 2025 Openbare ruimte Herinrichting Hommelsedijk In 2025 is er een schetsontwerp opgesteld. We hebben in 2025 een subsidie aangevraagd en toegekend gekregen voor de herinrichting van de wegenstructuur rondom het bouwplan Dinthers Erf. De Hommelsedijk is daar onderdeel van.

pagina 7

Renovatie: Weijen te Nistelrode We hebben diverse onderzoeken uitgevoerd welke noodzakelijk zijn voor de herinrichting: 1. Inmeting (X, Y en Z-as) van de openbare ruimte t.o.v. kadastrale- en gebruiksgrenzen 2. Kwaliteit van de bestaande bomen in beeld gebracht 3. Bodem-, fundering- en milieu hygiënisch onderzoek In het najaar van 2025 hebben 2 informatieavondenavonden gehad om samen met de direct aanwonenden en overige belangstellenden en stakeholders na te denken over de nieuwe inrichting van het Weijen Nistelrode. Renovatie: Laar te Nistelrode We hebben diverse onderzoeken uitgevoerd welke noodzakelijk zijn voor de herinrichting: 1. Inmeting (X, Y en Z-as) van de openbare ruimte t.o.v. kadastrale- en gebruiksgrenzen 2. Kwaliteit van de bestaande bomen in beeld gebracht 3. Bodem-, fundering- en milieu hygiënisch onderzoek In 2026 starten we hier ook met de participatieavonden om samen te komen tot de nieuwe inrichting van het Laar Reconstructie: Raadhuisplein te Nistelrode We hebben diverse onderzoeken uitgevoerd welke noodzakelijk zijn voor de herinrichting: 1. Inmeting (X, Y en Z-as) van de openbare ruimte t.o.v. kadastrale- en gebruiksgrenzen 2. Kwaliteit van de bestaande bomen in beeld gebracht 3.

Bodem-, fundering- en milieu hygiënisch onderzoek In 2026 starten we hier ook met de participatieavonden om samen te komen tot de nieuwe inrichting van het Laar Reconstructie: Weijen – Heescheweg e.o. We hebben diverse onderzoeken uitgevoerd welke noodzakelijk zijn voor de herinrichting: 1. Inmeting (X, Y en Z-as) van de openbare ruimte t.o.v. kadastrale- en gebruiksgrenzen 2. Kwaliteit van de bestaande bomen in beeld gebracht 3. Bodem-, fundering- en milieu hygiënisch onderzoek In het najaar van 2025 hebben 2 informatieavondenavonden gehad om samen met de direct aanwonenden en overige belangstellenden en stakeholders na te denken over de nieuwe inrichting van het Weijen en Heescheweg Nistelrode. Reconstructie: Ontsluiting Kleinwijk/Waardesestraat te Nistelrode We hebben diverse onderzoeken uitgevoerd welke noodzakelijk zijn voor de herinrichting:

pagina 8

1. Inmeting (X, Y en Z-as) van de openbare ruimte t.o.v. kadastrale- en gebruiksgrenzen 2. Bodem-, fundering- en milieu hygiënisch onderzoek Vervolgens is er gestart met het maken van de civieltechnische tekeningen. Deze zijn in concept besproken met de aanwonenden en ondernemers van het bedrijventerrein. Dit project heeft een directe relatie met het ombouwen van het fietspad Waardsestraat naar een straat voor auto's. We zijn inmiddels ook gestart met het maken van het civieltechnisch bestek. Reconstructie: Schoonstraat te Heesch In 2025 hebben we een participatietraject doorlopen om tot een gedragen ontwerp te komen. Het ontwerp is technisch uitgewerkt en zal begin 2026 aanbesteed worden. Reconstructie: Heuvel te Vorstenbosch De voorbereiding van dit project is opgenomen in jaarschijf 2026. In 2025 zijn er dus nog geen werkzaamheden uitgevoerd. Reconstructie: Den Berg in Heesch In 2025 is samen met Mooiland gewerkt aan de voorbereiding van dit project en is gestart met de sloop van de woningen. In 2026 wordt gestart met de bouw van de nieuwe woningen. Overige projecten Vervangen twee vrachtauto’s (pick-up’s) Het technisch programma van eisen is inmiddels gereed waardoor het inkooptraject kan worden gestart. Naar verwachting kunnen de voertuigen in Q3 van 2026 worden geleverd

Mobiliteit en infrastructuur In Heesch hebben we een verkeersanalyse uitgevoerd. In Heeswijk-Dinther zijn we in Q4 2025 begonnen en verwachten we de eindresultaten in Q1 van 2026. Dit jaar is het Meerjarig Uitvoeringsplan Mobiliteit 2025-2030 vastgesteld door het college. In dit uitvoeringsplan zijn verschillende projecten opgesomd waar we de komende jaren mee aan de slag gaan. In 2025 zijn al een aantal onderzoeken gestart, namelijk de potentie en haalbaarheid van een tweede buurtbus/buurtinitiatieven mobiliteit en een studie naar de haalbaarheid van mobiliteitshubs in Bernheze. Daarnaast hebben we veel werk verricht (participatie) en onderzoek gedaan naar de (verkeers)situatie in Nistelrode. Onder andere is een verkenning uitgevoerd naar randwegen in Nistelrode en is onderzocht in hoeverre de verandering van het fietspad bij de Waardsestraat, onder industrieterrein Kleinwijk, ervoor kan zorgen dat de verkeersdruk op Heeschweg – Weijen – Laar verminderd kan worden. Dit fietspad wordt hervormd naar een 30 km/u weg.

pagina 9

Groen, natuur en landschap Uitvoeren vergroeningsprojecten In 2025 is gestart met de voorbereiding van het Vergroeningsplan en de Kansenkaart Boomaanplant. In 2026 worden beide documenten verder aangevuld met gegevens, zodat zij uitgroeien tot twee praktische kaarten die richting geven aan gerichte vergroening en de heraanplant van bomen. Begin dit jaar is in de kernen Heeswijk-Dinther, Heesch en Vorstenbosch een wijk vergroend. Het gaat om het eerste deel van de Oranjebuurt in Heesch en de Oranjewijk in Heeswijk-Dinther. In Vorstenbosch om de straten Kattenberg, Liebregtsplein en Streepkant. Voor 2025 zijn de voorbereidingen getroffen voor de vergroening van meerdere nieuwe wijken. Het gaat om het tweede deel van de Oranjebuurt in Heesch en de Oranjewijk in Heeswijk-Dinther. De wijk Schoonstraat in Heesch en een aantal straten in Loosbroek. De uitvoering van deze werkzaamheden staat gepland voor begin 2026. Ecologisch groenbeheer Het groenbestand is geactualiseerd, waarbij achterstanden zijn ingelopen en ecologisch beheer is toegepast waar dit haalbaar en kansrijk is. De verplichtingen voor natuurbeheer zijn op perceelsniveau inzichtelijk gemaakt en percelen zijn waar nodig hersteld naar het gewenste natuurtype. Daarnaast zijn de afspraken met vrijwilligers en organisaties voor beheer en onderhoud in het buitengebied herzien en aangepast.

Hierdoor is de samenwerking met partners verder versterkt. Natuurlijkere en interessantere bossen De uitvoering van de werkzaamheden is belegd bij Bosgroep Zuid Nederland en vindt plaats conform het bosbeheerplan dat eind 2024 door de gemeente is vastgesteld. Hiermee wordt gewerkt in lijn met de bosbeheervisie en de eerder vastgestelde doelstellingen. Bestrijding van invasieve exoten In 2025 is een proef uitgevoerd en een beheerplan opgesteld waarin de structurele aanpak en benodigde inzet zijn vastgelegd. De benodigde middelen zijn opgenomen in het beleidsplan en structureel verwerkt in de begroting voor 2026, zodat het beheer van invasieve exoten blijvend is geborgd. In oktober heeft de laatste controle van de drie proeflocaties plaatsgevonden. Op twee locaties is geen nieuwe opkomst van Japanse duizendknoop geconstateerd; op één locatie is beperkte hergroei aangetroffen, die direct is verwijderd. In 2026 blijven we deze drie locaties monitoren en waar nodig opnieuw bestrijden. Vervangen bomen In 2025 zijn er minder bomen doodgegaan of ziek geworden dan verwacht en is niet het gehele budget besteed. Er zijn 95 bomen herplant. pagina 10

Communiceren en stimuleren In 2025 hebben gemeente Bernheze en provincie gezamenlijk een bedrag van 75.000 euro beschikbaar gesteld. Hiermee zijn percelen verder natuur- en klimaatinclusief ingericht, en zijn in 2025 totaal 2020 nieuwe landschapselementen toegevoegd aan ons buitengebied. In 2025 is een communicatiestrategie duurzaamheid opgesteld, waarin expliciet ook het thema groen is opgenomen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke ambitie om inwoners te betrekken bij duurzaamheidsdoelstellingen en de vergroening van de leefomgeving. Aanleg ecologische verbindingszones (EVZ’s) In 2025 zijn werkzaamheden uitgevoerd aan de natte ecologische verbindingszone (EVZ) bij het Schoor. De oplevering vindt begin 2026 plaats. Voor de droge EVZ’s zijn gesprekken gevoerd om de kansen voor realisatie te verkennen. Op basis hiervan wordt een advies opgesteld over de haalbaarheid van dit traject. Handhaving groen natuur en landschap Voor dit programmaonderdeel zijn vanaf 2028 middelen gereserveerd. In 2025 zijn, vanwege het ontbreken van beschikbare middelen, geen activiteiten uitgevoerd en geen uitgaven gerealiseerd.

Recreatie en toerisme Versterken recreatieve voorzieningen en routes In 2025 hebben we wandelen in en rondom de kernen versterkt met 3 wandelommetjes in Vorstenbosch. Daarmee is het recreëren in en rondom Vorstenbosch laagdrempelig gemaakt met bewegwijzerde routes. Een officiële regionale samenwerking op het gebied van Recreatie en Toerisme (9 gemeentes) is ondertekend. Zo kunnen nieuwe (beleef)routes die over de gemeentegrenzen heengaan beter ontwikkeld en afgestemd worden. Door ontwikkelen van de Maashorst en De Hooge Vorssel Nadat de gebiedsvisie De Hooge Vorssel is vastgesteld in 2023 is gekozen om samen met het Living Lab De Hooge Vorssel te komen tot een uitvoeringsagenda (gebiedsuitwerking). Het Living Lab bestaat uit een Kernteam en meerdere Kennistafels. Het project krijgt steun van NOVEX De Peel via een speciale regeling. Begin 2026 wordt de uitvoeringsagenda overhandigd aan het gemeentelijk bestuur. Hierna kan worden gestart met het uitvoeren van diverse projecten uit deze uitvoeringsagenda. Geopark Peelhorst en Maasvallei In 2025 is veel bereikt op het gebied van het vergroten van de zichtbaarheid van het Geopark in gemeente Bernheze:

pagina 11

•

Fietsroute ‘langs de breuk’ in samenwerking met gemeente Maashorst, folder met routekaart en informatie over de breuk

•

10 Geopark informatie bordjes in gemeente Bernheze op locaties waar de invloed van de breuk te zien is in het landschap

•

Breukenland webapp ontwikkeld in Nistelrode, Breukenland neemt jong en oud mee op een avontuurlijke reis langs de Peelrandbreuk

•

De eerste Geopark ambassadeur benoemd in de gemeente: Basisschool de Beekgraaf

•

Dubbele pagina in de Mooi Bernheze Krant met aandacht voor de ondergrondse breuken in Bernheze in samenwerking met o.a. IVN en Natuurcentrum de Maashorst

•

Ondertekening van het convenant Geopark Peelhorst en Maasvallei 2026-2029 op 3 december.

Het benadrukt de gezamenlijke ambitie te komen tot een UNESCO status.

Cultuurhistorie, erfgoed en monumenten Uitvoeren projecten erfgoed We richten ons onder andere op het beleefbaar maken van erfgoed: •

Canon van Bernheze: er is een duidelijke structuur opgezet om de deelnemende heemkundekringen te begeleiden in het samenstellen van deze canon. De eerste fase is goed afgerond met 20 gevulde canon vensters. Canon van Bernheze (50 vensters in totaal) wordt geplaatst op de website Canon van Nederland.

•

Drie archeologische onderzoeken 1. Watermolen Nistelrode, aanwezigheid van een molen is hiermee aangetoond. In 2026 wordt gekeken hoe dit verder vorm te geven. 2. Slot Avestein in het Aa-dal, aanwezigheid en contouren zijn aangetoond (koppelkansen beleefbaarheid erfgoed en waterberging). 3. Schoonstraat, naast aanwezigheid van een Romeinse boerderij en een spieker (graanopslag) zijn er vuurstenen gevonden uit het Mesolithicum, de middensteentijd. Alles is in kaart gebracht.

•

In 2025 zijn we gestart met het aanwijzen van ruim 25 potentiële monumenten uit de naoorlogse periode en monumenten die in de vorige aanwijsprocedure niet zijn meegenomen.

Verplaatsen bakhuis molen In 2025 is het verplaatsen van het bakhuis omgezet in het bouwen van een nieuwe schuur bij de Molen in Nistelrode. Het huidige bakhuis gaat als opslag fungeren. De nieuwe schuur biedt meer comfort zowel voor de molenaars als de bezoekers en is een duurzamere keuze. Eind 2025 is gestart met de bouw van deze schuur. Behoud Moluks Cultureel Erfgoed De Molukse gemeenschap heeft een bijzondere positie in onze gemeente en specifiek binnen pagina 12

Nistelrode. Dit is verklaarbaar vanuit de historie. Diversiteit in cultuuruitingen vinden wij waardevol. Op zaterdag 30 augustus 2025 is in Nistelrode het monument ter ere van de Zuidoost-Molukse KNIL-militairen en hun echtgenotes onthuld. Faciliteren ontwikkeling Abdij van Berne In oktober 2025 is de Gebiedsvisie voor de Abdij van Berne in Heeswijk-Dinther vastgesteld. Deze visie richt zich op de ontwikkeling van het abdijterrein en de omgeving, met betrokkenheid van de lokale gemeenschap en diverse partners. De visie zal richting geven aan ruimtelijke, functionele en inhoudelijke ontwikkelingen van het gebied op en rondom de Abdij van Berne.

Sportaccommodaties Beheersportvelden In 2025 hebben we de robotgrasmaaiers van vervangen van Prinses Irene en Loosbroek. De gehuurde robotgrasmaaier van Prinses Irene is overgekocht en geplaatst bij Vorstenbossche Boys. Daarnaast is in 2025 het hoofdveld (natuurgras) van VV Heeswijk gerenoveerd. Heroverwegen beleidskader buitensportaccommodaties We zijn en blijven met de verenigingen in gesprek over gebruik van de velden en de capaciteit hiervan. Samen met de verenigingen zoeken we naar praktische oplossingen.

Onderwijshuisvesting Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) In 2025 is een belangrijke mijlpaal bereikt in de voorbereiding van het nieuwe Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor de periode 2026–2041. Dit strategische document vormt de gezamenlijke basis van gemeente en schoolbesturen voor de toekomstige onderwijshuisvesting. Belangrijk resultaat: in december 2025 is richting gekozen over de visie op het IHP door zowel de werkgroep als de stuurgroep. Hiermee is een solide fundament gelegd voor het vervolgtraject. In januari 2026 wordt deze visie gepresenteerd aan het College en de Commissie M&B, waarna de uitwerking van het uitvoeringsplan start. Renovatie/uitbreiding Eikenwijs te Heesch In 2025 is gestart met het onderzoek naar een geschikte locatie voor tijdelijke huisvesting van Eikenwijs. Dit is een cruciale stap om voorbereid te zijn op snelle uitvoering zodra het nieuwe IHP definitief is vastgesteld. Daarnaast is in 2025 duidelijk geworden dat het huidige begrote bedrag voor Eikenwijs ontoereikend zal zijn. Daarom is besloten om Eikenwijs opnieuw nadrukkelijk mee te nemen in de planvorming van het IHP.

pagina 13

Schoonstraat 34 te Heesch In 2025 is het gebouw aan Schoonstraat 34 per 1 september door Stichting Carmelcollege overgedragen aan de gemeente, waardoor het juridisch eigendom weer bij de gemeente berust. Direct na overdracht is de exploitatie door de gemeente voortgezet, zodat Filios Scholengroep het nieuwkomersonderwijs kon blijven verzorgen. Verder is in 2025 het volgende gerealiseerd: -

-

Startlicentie SAM College: SAM College heeft een startlicentie ontvangen voor het verzorgen van onderwijs. Formele toewijzing: Het gebouw is per 18 november formeel toegewezen aan SAM College. Financiële besluitvorming: Op 18 december heeft de gemeenteraad budget vrijgemaakt voor renovatie, zodat het gebouw per 1 augustus 2026 in goede staat kan worden overgedragen. Voorbereiding renovatie: Er is een maatwerkrapport opgesteld, met nadruk op verduurzaming, en gedeeld met SAM College om een doelmatige renovatie mogelijk te maken.

Maatschappelijk vastgoed Scouting Mira Ceti In de tweede helft van 2025 zijn de gesprekken met Scouting Mira Ceti opnieuw opgepakt. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is overleg gevoerd over de nieuwbouwplannen. De gemeente heeft hiervoor een bijdrage van € 800.000 in de begroting opgenomen voor 2026. Projectplan huisvesting maatschappelijke organisaties in Heeswijk-Dinther In 2025 is de quickscan naar vraag- en aanbod van maatschappelijk vastgoed in Heeswijk-Dinther afgerond. Conclusie uit het onderzoek: er is voldoende aanbod van maatschappelijk vastgoed om clubs, verenigingen en stichtingen te huisvesten. Sociaal Culturele Centra (SCC) 2025 was het eerste volledig jaar waarin de nieuwe notitie Beleidsuitgangspunten Sociaal Culturele Centra Bernheze van kracht was. In samenwerking tussen gemeente en besturen van de Sociaal Culturele Centra is er gewerkt aan de uitvoeringsprogramma’s per Sociaal Cultureel Centrum.

Omgevingswet Implementatie Omgevingsvisie Het programma Volkshuisvesting is door het college op 16 december 2025 vastgesteld. Het programma GGS en de evaluatie van de programma's zullen in Q1 van 2026 worden vastgesteld waarna de raad eveneens geïnformeerd zal worden. Daarnaast hebben we veel aandacht besteed pagina 14

aan het ontwikkelen van een werkwijze om het integraal werken onder de Omgevingswet verder te implementeren. De herijking van de Omgevingsvisie is gepland voor 2028, vier jaar na vaststelling door de Raad. De voorbereiding op de herijking zal in 2027 plaatsvinden. Ombouwen Omgevingsplan In 2025 is het transitieplan voor de ombouw naar het omgevingsplan gemaakt. Dit maakt inzichtelijk hoe we stap voor stap toewerken naar één samenhangend omgevingsplan. Besluitvorming hierover in de gemeenteraad vindt begin 2026 plaats.

Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan het resultaat. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.

Vereniging van eigenaren van gebouw “Plein 1969” Het gebouw wordt o.a. gebruikt voor samenkomsten met maatschappelijk doel. Als medebestuurslid draagt de gemeente bij aan onderhoud en de instandhouding van (het gemeentelijke deel) het gebouw.

Wat heeft het gekost? Taakveld

Primitieve begroting 272.007

Begroot na wijzigingen 494.481

Werkelijk Lasten 492.425

Primitieve begroting 363.791

Begroot na wijzigingen 1.526.073

Werkelijk baten 1.584.018

5.029.578

5.631.115

5.386.560

237.322

378.591

669.859

6.668

6.668

6.668

-

-

-

3.4 ECONOMISCHE PROMOTIE

643.025

836.031

821.611

108.917

108.424

99.104

4.2 ONDERWIJSHUISVESTING

1.203.531

1.695.094

1.714.669

52.536

61.672

65.507

5.2 SPORTACCOMMODATIES

833.506

0.3 BEHEER OVERIGE GEBOUWEN EN GRONDEN 2.1 VERKEER EN VERVOER 2.5 OPENBAAR VERVOER

2.473.887

2.949.376

2.845.911

797.175

824.695

5.4 MUSEA

25.540

27.528

29.496

6.763

6.763

6.764

5.5 CULTUREEL ERFGOED

204.623

282.361

209.100

10.800

10.800

10.800

5.7 OPENBAAR GROEN EN (OPENLUCHT) RECREATIE 6.1 SAMENKRACHT EN BURGERPARTICIPATIE 7.5 BEGRAAFPLAATSEN EN CREMATORIA 8.1 RUIMTE EN LEEFOMGEVING

2.543.708

2.763.228

2.505.398

19.183

342.733

343.168

748.052

1.526.066

1.033.817

358.116

384.030

398.574

35.350

91.160

99.616

42.370

75.000

79.108

2.798.002

3.562.245

3.497.727

1.543.411

1.496.962

1.879.523

8.2 GRONDEXPLOITATIE (NIETBEDRIJVENTERREINEN) 8.3 WONEN EN BOUWEN

6.083.101

9.831.387

7.674.161

7.276.561

11.704.537

8.930.123

1.632.646

1.709.566

1.554.436

1.251.651

1.638.651

2.654.615

0.10 MUTATIE RESERVES

1.225.190

3.225.811

3.064.773

448.480

4.168.314

3.284.491

Totaal

24.924.908

34.632.117 30.936.369

12.517.076

22.727.245 20.839.158

pagina 15

Financiële toelichting Alle programma’s bestaan uit diverse taakvelden, welke op hun beurt weer bestaan uit verschillende kostenplaatsen. We voorzien de taakvelden van een financiële toelichting als hier een bepaalde mate van afwijking is ontstaan tussen geraamd na wijziging 2025 en werkelijk 2025. Indien het taakveld een afwijking heeft van meer dan € 50.000 geven wij een financiële toelichting, waarbij ook wordt ingezoomd op de kostenplaatsen die deel uit maken van het betreffende taakveld. Taakveld 0.3 BEHEER OVERIGE GEBOUWEN EN GRONDEN 2.1 VERKEER EN VERVOER 2.5 OPENBAAR VERVOER 3.4 ECONOMISCHE PROMOTIE 4.2 ONDERWIJSHUISVESTING 5.2 SPORTACCOMMODATIES 5.4 MUSEA 5.5 CULTUREEL ERFGOED 5.7 OPENBAAR GROEN EN (OPENLUCHT) RECREATIE 6.1 SAMENKRACHT EN BURGERPARTICIPATIE 7.5 BEGRAAFPLAATSEN EN CREMATORIA 8.1 RUIMTE EN LEEFOMGEVING 8.2 GRONDEXPLOITATIE (NIET-BEDRIJVENTERREINEN) 8.3 WONEN EN BOUWEN 0.10 MUTATIE RESERVES 1 LEEFBARE KERNEN - Totaal

Lasten -2.056 -244.555 -0 -14.420 19.575 -103.465 1.968 -73.261 -257.830 -492.249 8.456 -64.518 -2.157.226 -155.131 -161.038 -3.695.748

Baten -57.945 -291.268 0 9.320 -3.835 -8.811 -1 0 -435 -14.544 -4.108 -382.561 2.774.414 -1.015.964 883.823 1.888.087

Totaal -60.001 -535.823 -0 -5.100 15.740 -112.276 1.967 -73.261 -258.265 -506.793 4.349 -447.079 617.188 -1.171.094 722.786 -1.807.662

Lasten: Een + saldo betekent dat er meer kosten zijn gemaakt dan geraamd. Een - saldo betekent dat de uitgaven in werkelijkheid lager zijn dan geraamd. Baten: Een + saldo betekent dat er minder inkomsten zijn ontvangen dan geraamd. Een - saldo betekent meer ontvangen inkomsten dan geraamd. Samen zorgt dit voor het saldo per taakveld, waarbij een + bedrag een nadelig saldo is voor het taakveld en een – bedrag een voordelig taakveld saldo

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden De pachtinkomsten vallen € 33.000,- hoger uit, doordat de pachtprijs per m² met ongeveer 30% is gestegen in 2025. Daarnaast is er voor € 22.000,- meer aan reststroken verkocht dan vooraf was begroot.

2.1 Verkeer en Vervoer Voor de Peelstraat in Vorstenbosch stond € 40.000,- gereserveerd. De planning is echter verschoven naar Q1 2026, omdat de riolering wil meeliften met het project. Door langere levertijden van de rioleringsbuizen en ongunstige weersomstandigheden heeft het project vertraging opgelopen. Daarnaast stond er € 12.000,- gereserveerd voor toezicht en bestekbegeleiding door de gemeente Oss voor het planmatig groot asfaltonderhoud. De gemeente Oss heeft deze kosten echter kwijtgescholden. We hebben een vergoeding openbare prullenbakken ontvangen. Dit betreft een vergoeding van € 0,98 per inwoner. Deze inkomsten van € 32.000,- hadden we niet begroot. De afschrijvingen voor Traverse fase 4 Heeswijk-Dinther zijn nog niet gestart. Hierdoor hebben we € 53.000,- minder afschrijvingslasten in 2025.

pagina 16

We ontvangen jaarlijks een bijdrage van de Provincie voor mensgerichte maatregelen. In 2025 ontvingen we nog de afrekeningen over 2023 en 2024 van € 62.747,-. Daarnaast ontvingen we van de provincie een bijdrage van € 8.995,- voor de kosten van de verkenning van de snelfietsroute Oss-West – Heeswijk-Dinther. Beiden hadden we niet opgenomen in de begroting 2025. De werkzaamheden voor het groener inrichten van de centra zijn later begonnen en daardoor zijn de afschrijvingslasten € 83.000,- lager dan begroot. We hebben een vergoeding ontvangen in het kader van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) zwerfafval. Het betreft een vergoeding voor de kosten van het opruimen van zwerfafval van bepaalde kunststofproducten voor eenmalig gebruik en het treffen van bewustmakingsmaatregelen in de kalenderjaren 2023 en 2024. Deze vergoeding van € 103.000,- hadden we niet opgenomen in de begroting. We hadden binnen het team Realisatie en beheer in 2025 minder voertuigen dan voorgaande jaren. De nieuwe voertuigen zijn ook elektrisch en hierdoor hebben we in 2025 € 21.000,- minder kosten. Daarnaast zorgde de minder strenge winter voor € 12.000,- lagere stookkosten.

3.4 Economische promotie Als gevolg van de gefaseerde uitvoering van het uitvoeringsprogramma Recreatievisie zijn de uitgaven verspreid over meerdere jaren. Ultimo 2025 is nog een restant van € 15.000,beschikbaar. Daarnaast is een structureel budget beschikbaar voor de bijdrage aan de dienstverleningsovereenkomst en bijdrage in het beheer van de Maashorst. Door gemeente Maashorst is € 39.000,- minder doorberekend dan begroot. De afrekening hebben we pas in december ontvangen. De kosten voor ontwikkeling van de gebiedsvisie Abdij van Berne is € 59.000,- hoger uitgevallen dan geraamd.

5.2 Sportaccommodaties De kosten voor sportzaal Bernrode laten een onderschrijding zien als gevolg van lagere energielasten dan geraamd. De lagere energielasten zijn o.m. het gevolg van daling van de tarieven. Daarnaast vindt een doorberekening plaats van de energielasten naar medegebruikers van het gebouw Bernrode.

5.5 Cultureel Erfgoed Het krediet Uitvoeringsprogramma erfgoedvisie 2025 is nog niet volledig benut en daardoor start de afschrijving later.

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Onderhoud ten koste van € 35.000,- aan de valondergronden van de speeltoestellen is in 2025 nog niet uitgevoerd. Dit onderhoud staat gepland voor het eerste kwartaal van 2026.

pagina 17

Een gedeelte van begrote kosten met betrekking tot ingeleend personeel en juridische advieskosten zijn geboekt binnen de grondexploitatie, waardoor de werkelijke kosten in dit programma € 40.000,- lager uitvallen. Plannen uit Groenstructuurplan zijn nog niet uitgevoerd in verband met onderbezetting. De uitvoering is doorgeschoven naar 2026. De kosten voor 2025 zijn daardoor € 60.000,- lager dan geraamd. Een deel van de uitvoering van de groenrenovaties wordt doorgeschoven naar 2026. Uitvoering bewustwordingscampagne groen en klimaat - startup wordt doorgeschoven naar 2026. We zijn later begonnen met maaien, mede als gevolg van vertraging in contractverlenging / aanbesteding. De tarieven van 2025 zijn wel hoger dan begroot. Per saldo zijn de kosten in 2025 hierdoor € 144.000,- lager dan geraamd.

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie De overschrijding van € 49.000,- op overige gebouwen is voornamelijk het gevolg van een fiscale wijziging. Het budget is gebaseerd op een budget exclusief BTW. Na de tweede tussentijdse rapportage is duidelijk geworden dat de BTW niet compenseerbaar is. Dit zorgt voor hogere kosten. In de tweede tussentijdse rapportage 2025 is door de gemeenteraad een krediet beschikbaar gesteld voor het realiseren van een overkapping boven de patio in het Nesterlé gebouw in Nistelrode. De uitvoering vindt plaats in 2026, waardoor de afschrijvingslasten € 390.000,- lager uitvallen. De afschrijving wordt gedekt uit de reserve Nog nader te bestemmen. Ook is in de tweede tussentijdse rapportage 2025 door de gemeenteraad een budget beschikbaar gesteld voor de herinrichting van het kerkplein in Heeswijk-Dinther. De uitvoering vindt plaats in 2026, waardoor de afschrijvingslasten € 150.000,- lager uitvallen. De kosten worden gedekt uit de reserve Nog nader te bestemmen.

8.1 Ruimte en Leefomgeving De uitvoering van de investeringen Realiseren Ecologische verbindingszones en Subsidieregeling kwaliteitsverbetering buitengebied zijn nog niet of niet volledig afgerond, waardoor de afschrijvingslasten € 304.000,- lager zijn. De kredieten Omgevingsplan inclusief MER, opstellen programma's omgevingsvisie, uitvoeren en monitoren omgevingsvisie en opstellen en onderhoud omgevingsvisie zijn nog niet volledig benut. Hierdoor zijn de afschrijvingslasten € 134.000,- lager. De kosten worden gedekt uit de reserve Nog nader te bestemmen.

8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Er zijn in 2025 minder uren ingezet binnen de grondexploitatie (niet bedrijventerreinen), voor circa € 300.000,-. Daarbij zijn bij de eerste tussentijdse rapportage aanvullende kosten voor ingeleend

pagina 18

personeel begroot, echter deze hadden in minder gebracht moeten worden, voor circa € 300.000,-. Dit is niet gebeurd. De aankoop van gronden voor Grondexploitatie De Bunders waren begroot voor eind 2025. Het passeren van de gronden is echter uitgesteld tot begin 2026. Dit gaat om een aanschafwaarde van circa € 1.300.000,-.

8.3 Wonen en bouwen In de septembercirculaire 2024 hebben we € 31.000,- ontvangen ten behoeve van de uitvoering van de Wet betaalbare huur. In de 2de tussentijdse rapportage 2025 hebben we € 20.000,afgeraamd aangezien we deze kosten niet meer verwachtten. Woonvisie 2026-2030 (incidenteel 2025) wordt deels uitgevoerd in 2026, waardoor in 2025 € 12.000,- minder is uitgegeven. De onderschrijding is met name ontstaan door het opleggen van dwangsommen van circa € 115.000,-, wat extra opbrengsten tot gevolg heeft. Daar tegenover staan lagere kosten van circa € 70.000,- voor ingeleend personeel en advieskosten omdat de uitvoering binnen de bestaande formatie heeft plaatsgevonden. Door een aantal grotere projecten (oktober-november) waarmee wij na bijstellingen in de tweede tussentijdse rapportage nog geen rekening hadden gehouden, zijn de opbrengsten uit leges bouwtechnisch en ruimtelijk met ruim € 350.000,- toegenomen. We zien ook een toename in het aantal intaketafels en omgevingstafels die leiden tot € 52.000,- hogere legesopbrengsten. Daarnaast zien we nog de financiële afwikkeling van vergunningen die voor 2025 zijn aangegaan en nu leiden tot een extra opbrengst van € 53.000,-. Er zijn ook meer kosten door ingeleende diensten, als gevolg van de extra werkzaamheden, circa € 75.000,-.

Specifieke uitkering Stimulering van de bouw van betaalbare woningen (Tijdelijke regeling realisatiestimulans). Het doel van het kabinet is dat 100.000 nieuwe woningen per jaar worden gerealiseerd, waarvan twee derde betaalbaar. Om gemeenten beter in staat te stellen deze opgave te verwezenlijken is de Realisatiestimulans geïntroduceerd. De Realisatiestimulans is een nieuwe specifieke uitkering. Op 23 maart 2026 heeft de Commissie Besluit begroting en verantwoording de stellige uitspraak gedaan dat de geraamde opbrengst van € 427.000,- in de jaarrekening 2025 verantwoord moet worden. Door het late moment van deze uitspraak van de commissie was het niet meer mogelijk deze opbrengst eerder te rapporteren.

0.10 Mutaties Reserves De lagere onttrekking is het gevolg het niet volledig benutten van het krediet onderzoek reconstructie Zoggelsestraat (€ 14.000,-) , verkeersanalyse Heeswijk-Dinther (€ 25.000,-),

pagina 19

vergroening centra Loosbroek en Vorstenbosch (€ 60.000,-), opstellen LIOR (€ 25.000,-) en verkenning randwegen/fietspad Waardsestraat (€ 53.000,-). De tussentijdse winstneming op bedrijventerrein Retsel 2 in Heeswijk-Dinther is € 17.000,- hoger dan geraamd. De lagere onttrekking is het gevolg van het niet volledig benutten van het budget Visie recreatie en toerisme (€ 21.000,-). De lagere onttrekking is het gevolg van het niet volledig benutten van het budget Groenstructuurplan (€ 60.000,-), externe ondersteuning verledding sportparken (€ 25.000,-), bijdrage in het regionaal motorcrosscircuit (€ 61.000,-). De lagere onttrekking is het gevolg van een aantal afwijkingen in de geraamde onttrekkingen. De grootste afwijkingen betreffen: Het niet volledig benutten van het budget voor de uitvoering de toegankelijkheid van het kerkplein in Dinther en de overkapping van de patio van CC Nesterlé (€ 540.000,-). De per saldo hogere onttrekking is het gevolg van een lagere onttrekking op diverse niet volledig benutte budgetten omgevingsweg (€ 134.000,-) en realisatie ecologische verbindingszones (€ 254.000,-) en de subsidieregeling kwaliteitsverbetering buitengebied (€ 50.000,-). Daarnaast vindt vanuit het grondbedrijf een hogere onttrekking plaats als gevolg van verliesneming van diverse complexen (€ 444.000,-).

pagina 20

Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente In een gezonde en zorgzame gemeente kan iedereen meedoen en dragen inwoners zorg voor elkaar. Dit vraagt om een zorgzame en sociale gemeenschap en om veerkrachtige en weerbare inwoners. Om dit te bereiken zetten we onder andere algemene voorzieningen en individuele ondersteuning in voor onze inwoners. We zoeken daarbij naar algemeen toegankelijke en collectieve voorzieningen om de gang naar individuele ondersteuning minder noodzakelijk te maken. Dat wil niet zeggen dat we er niet zijn voor onze inwoners. Ondanks dat we in Bernheze elkaar graag helpen, blijven er altijd mensen die kwetsbaar zijn en individuele hulp nodig hebben om mee te blijven doen in de samenleving. Alle inwoners kunnen bij ons terecht en we denken graag mee hoe we, met name de meer kwetsbare doelgroepen, vooruit kunnen helpen. Bij de uitdagingen van vandaag én morgen zijn wat ons betreft een sterk verenigingsleven en inwonersinitiatieven onmisbaar. Bernheze is een gemeente waar het goed wonen en leven is. Een aantal ontwikkelingen hebben de komende jaren meer invloed op dat goed wonen en leven. Zo hebben we te maken met een sterk vergrijzende gemeente, waardoor vaker gevraagd gaat worden om ondersteuning (informeel en formeel).

Ook nemen gemeentelijke taken toe op het huisvesten en zorgen voor mensen die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben om regie te hebben over hun leven of juist een plek zoeken om mee te kunnen doen in onze gemeenschap. Deze zorg geldt voor jongeren tot ouderen, asielzoekers tot kenniswerkers. In het bestuursprogramma onderstreepte het huidige college het belang en de kansen voortkomend uit het gedachtegoed van positieve gezondheid. Positieve gezondheid richt zich op het versterken van de veerkracht van de mensen zelf en het vergroten van hun kwaliteit van leven. Met het Breed Maatschappelijk Beleid zetten we in op het vergroten van de veerkracht in de kernen. Verschillende landelijke programma’s en akkoorden, zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), onderstrepen het belang van weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Met GALA en IZA komt de integrale aanpak van zorg en preventie meer op het gemeentelijke bord te liggen. We grijpen de kansen die deze ontwikkelingen ons bieden en zorgen dat we aangehaakt blijven op de ontwikkelingen in het kader van IZA, waarvoor we als regio gevraagd hebben aan Den Bosch om als mandaatgemeente op te treden.

Ook de gevolgen van de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd (LHA) voor gemeentelijke taken en budgetten worden komende jaren helderder.

Wat hebben we bereikt? -

Mooie stappen vooruit in het uitvoeringsprogramma Breed Matschappelijk Beleid. De geüpdatet beleidsnota Kunst en Cultuur zorgt dat kunst en cultuur sterker worden ingezet voor positieve gezondheid.

pagina 21

-

Er zijn diverse maatregelen uit het Breed Offensief doorgevoerd om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt beter te ondersteunen. De ondersteuning aan inwoners met geldzorgen is versterkt. Het eerste uitvoeringsprogramma van de Lokale Inclusieagenda is succesvol gestart De toegang Wegwijzer en samenwerkingen zijn verder versterk. Er zijn belangrijke stappen gezet om jeugdhulp preventiever, toegankelijker en stabieler te maken. Binnen de Wmo en het sociaal domein grote stappen gezet waardoor inwoners beter worden ondersteund van jong tot oud. In 2025 is sport en bewegen verder gestimuleerd.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Breed Maatschappelijk Beleid We zijn halverwege het uitvoeringsprogramma Breed Maatschappelijk Beleid (BMB) 2025-2026 en zien mooie stappen vooruit. Via een notitie ter informatie informeerden we over de voortgang. Samen met partners werkten we in 2025 aan: -

-

-

Een sterke sociale basis waar ontmoeten en preventie centraal staan. Zo denken we samen met het netwerk voor organisaties voor ouderen aan uitbreiding van meer inclusieve ontmoetingsmogelijkheden voor een grotere doelgroep ouderen. In de uitvoeringsagenda woonzorgvisie en BMB ligt ook focus op ontmoetingsmogelijkheden. Een onderzoek naar de samenwerking binnen Toegang Wegwijzer en de samenwerking met partners. Jongeren- en opbouwwerkers zijn meer zichtbaar in wijken en zoeken inwoners actief op om initiatieven te ondersteunen en vroegtijdig problemen te signaleren. Focus op positieve gezondheid en samenwerken aan initiatieven als valpreventie, kansrijke start en de pilot Welzijn op Recept in twee huisartsen praktijken in Heesch en Nistelrode. Dit richt zich op het versterken van welzijn in plaats van het medisch behandelen van klachten. Het maatschappelijk werk van ONS welzijn levert de “welzijnscoach”.

De uitvoering van het BMB vraagt om een integrale aanpak evenals concreetheid. -

-

Integraal: Het BMB biedt een kader om samenhangend op maatschappelijk vraagstukken te sturen. We maakten een notitie ter opiniërende bespreking om in januari 2026 met de commissie Maatschappij en Bestuur opiniërend in gesprek te gaan over de mogelijkheid het mandaat van het college uit te breiden van inzet op de drie decentralisaties naar inzet voor de uitvoering van het BMB. Concreet: Een partnerbijeenkomst in december leverde op dat we met drie concrete projecten aan de slag gaan: kunstproject in de wijk, een weekagenda voor ouderen en gezamenlijk bereiken van kwetsbare ouders. Door het laten zien van concrete activiteiten, laten we betrokkenheid groeien.

pagina 22

Kunst en Cultuurnota 2025 is gebruikt om de huidige beleidsnota, Kunst en Cultuur: ‘Prikkelende Cultuur en Kunst in Bernheze’, uit 2006, te updaten. Team Cultuuradvies op Maat van Kunstloc Brabant kreeg in april 2025 opdracht om als onafhankelijke partij het proces voor een nieuwe beleidsnota Kunst en Cultuur te begeleiden en te schrijven. Samen met hen is een traject ontworpen om de betrokkenheid van inwoners en initiatieven bij het cultuurbeleid actief te versterken. Onderdeel van de opdracht was om de beleidsnota Kunst en Cultuur in lijn te brengen met het Integraal Meerjarenbeleidsplan Sociaal domein 2023-2028 (Breed Maatschappelijk Beleid). Hiermee wordt in de toekomst Kunst en Cultuur meer ingezet als middel binnen het sociaal domein. Daarmee dragen we bij aan de positieve gezondheid van onze inwoners. In januari 2026 ligt de nieuwe nota ter besluitvorming voor aan de raad.

Meerjaren Onderhoudsplan (MJOB) Kunst in de openbare ruimte De gemeente Bernheze heeft een rijk aanbod aan kunstwerken in de openbare ruimte met als doel de leefbaarheid en persoonlijke ontwikkeling van haar inwoners te doen toenemen. In 2025 is het herziene meerjaren onderhoudsplan (MJOP) door de raad vastgesteld. Het MJOP beschrijft de wijze waarop we onze kunstwerken onderhouden, om deze op een dusdanig kwaliteitsniveau te houden.

Tussenvoorziening plus voor jongeren ontwikkelen Wij geven uitvoering aan het koersplan 2024-2028. We zijn gestart met twee projecten: Kamers met Aandacht (hospita’s voor doelgroep 18-21 jaar uit jeugdinstelling) en Tussenvoorziening jongeren (18-27 jaar, enige ondersteuning nodig), in co-creatie met de gemeente Oss. Beide projecten worden gefinancierd vanuit het Regionaal Investeringsfonds Beschermd Wonen. Daarnaast is een nieuwe voorziening in het kader van de Wmo ontwikkeld: ‘Eerst een Thuis’ (landelijk bekend als Housing First). Hierbij wordt ingezet op het eerst bieden van een woning aan dak- en thuislozen, gecombineerd met passende ondersteuning. De eerste resultaten hiervan worden in 2026 verwacht. Vanuit het domein volkshuisvesting wordt gewerkt aan een evenwichtig beleid, waarbij het sociaal domein de noodzaak onderstreept om betaalbare woningen beschikbaar te krijgen. De aandacht hiervoor vormt onderdeel van een breed maatschappelijk beleid.

Huisvesting statushouders, asielzoekers en Oekraïners Statushouders In 2025 is uitvoering gegeven aan de taakstelling van opvang en huisvesting zoals door de provincie aan ons is opgelegd. Op 1 januari 2025 hadden wij een achterstand in het huisvesten van 16 personen. Onze taakstelling voor 2025 bedroeg 51 personen. We hebben 61 personen van een woning kunnen voorzien. De achterstand op 1 januari 2026 bedraagt nog 6 statushouders.

pagina 23

Asielzoekers Het college heeft een beoogde locatie aangewezen voor een opvanglocatie voor asielzoekers. Dit is samen met het COA tot stand gekomen. Vanwege de landelijke politieke situatie is de realisatie van een AZC tijdelijk stil gelegd. Oekraïense ontheemden In 2025 hebben we een tweede pand geopend voor de huisvesting van Oekraïnse ontheemden. Het betreft een pand aan de Meerstraat in Heeswijk-Dinther. Momenteel huisvesten we 152 Oekraïense ontheemden. Onze inspanningsverplichting omvat de opvang van 210 ontheemden. We hebben in 2025 nog een viertal panden onderzocht om onze resterende taakstelling te realiseren. Helaas bleken deze panden niet geschikt. Mensen ondersteunen naar (passend) werk) Bij de invoering van extra maatregelen vanuit het Breed Offensief om meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen, zijn diverse regelingen vereenvoudigd en doorgevoerd. Zo wordt het instrument loonkostensubsidie vaker ingezet om inwoners aan werk te helpen. Daarnaast zien we een toename in het gebruik van andere re-integratiemiddelen, zoals de inzet van een jobcoach. Kortom: er is actie ondernomen en er zijn concrete wijzigingen doorgevoerd. De volledige impact op de arbeidsmarkt voor mensen met een beperking is echter nog volop in ontwikkeling. De Wet Van School naar duurzaam werk is per 1 januari 2026 ingegaan.

Omdat met meerdere partijen uitvoering aan deze Wet moet worden gegeven is in de uitvoeringsregio samen met Noordoost Brabant Werkt een uitvoeringsprogramma opgesteld. In dit uitvoeringsprogramma zijn alle taken en rollen van de deelnemende onderwijsinstanties, doorstroompunt en gemeenten beschreven, dit om onduidelijkheden in de samenwerking te voorkomen. Voor de uitvoering van deze Wet heeft de overheid middelen ter beschikking gesteld aan alle deelnemende partijen. Inwoners met geldzorgen ondersteunen We helpen inwoners met geldzorgen en geldproblemen door middel van verschillende minimaregelingen, lokale samenwerking en schuldhulpverlening (via de gemeente Meierijstad). Dit jaar hebben we daarnaast ingezet op de volgende nieuwe zaken: -

-

We hebben onze sociale kaart vernieuwd, hierin staat welke hulp een inwoner kan krijgen bij verschillende levensgebeurtenissen. We hebben een nieuwe aanpak voor de vroeg signalering van schulden. We bieden inwoners met verschillende communicatiemiddelen (bellen, flyers, brieven, Whatsapp, huisbezoeken) hulp aan wanneer zij een betalingsachterstand hebben. Er zijn twee klankbordgroepen bestaansonzekerheid georganiseerd waarin veel bestaanszekerheid partners elkaar spreken en netwerken.

pagina 24

-

-

-

We hebben een verjaardagskaart gemaakt die alle inwoners ontvangen die bijna 18 worden. In de kaart staat informatie over belangrijke financiële verantwoordelijkheden die vanaf 18 jaar gelden. In samenwerking met vrijwilligers zijn 5 pakketten acties georganiseerd voor inwoners in armoede. We hebben een nieuw aanvraagsysteem voor onze regelingen, Bereken je recht. Dit systeem maakt het een stuk makkelijker om regelingen aan te vragen. We hebben speciale spreekuren georganiseerd om inwoners te helpen aanvragen te doen voor het noodfonds energie. We hebben bij 125 huishoudens met een laag inkomen en een eigen woning een gratis isolatie maatregel uitgevoerd. Er is nieuw beleid gemaakt voor bijzondere bijstand waarmee we inwoners beter bedienen en duidelijkheid geven. We hebben het kansrijke start netwerk opgestart waarin organisaties die betrokken zijn in de eerste 1000 dagen van een kind samen werken aan een zo goed mogelijke start van het kind. We zijn een samenwerking aangegaan met Stichting Babyspullen waardoor inwoners met een laag inkomen een gratis een babystartpakket kunnen aanvragen. Hierin zitten allerlei spullen die nodig zijn voor de eerste 2 levensjaren.

Lokale inclusieagenda Bernheze In 2025 is het eerste uitvoeringsprogramma van de Lokale Inclusieagenda Bernheze vastgesteld. Het doel van de agenda is dat iedereen zich thuis voelt en mee kan doen in onze gemeente. In het eerste jaar zijn de volgende acties opgepakt: -

-

We wijzen evenementenorganisatoren op maatregelen voor het toegankelijker maken van het evenement Via de Regiodeal hebben we subsidie gevraagd voor het inclusiever maken van speelplekken Er is een buurtsportcoach aangenomen die zich richt op Uniek Sporten, met als doel meer sportmogelijkheden voor inwoners met een beperking In samenwerking met IPG is de buitenruimte toegankelijker gemaakt een voorbeeld daarvan is de ingang van het gemeentehuis. Er is deelgenomen aan de MKB toegankelijke route. Er zijn 190 ingangen van winkels gecontroleerd, en 45 bedrijven in Bernheze hebben advies gekregen over het toegankelijker maken van hun winkelpand. De uitkomsten zijn via een website inzichtelijk voor inwoners zodat zij weten waar zij ongehinderd kunnen winkelen. Daarnaast is ook onze buitenruimte in de winkelcentra getest en zijn we aan de slag met de verbeteringen De gemeentelijke website is aangepast en in begrijpelijke taal geschreven. Er is een voorleeshulp toegevoegd zodat ook voor slechtziende of blinde inwoners de informatie toegankelijk is.

pagina 25

Basisvaardigheden Goede basisvaardigheden zijn belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Lezen, schrijven, rekenen en ook de digitale vaardigheden gebruik je in het dagelijks leven overal. Als je moeite hebt met deze basisvaardigheden, vind je minder snel een baan, kun je minder gezond leven en heb je minder grip op je geldzaken. Het heeft dus grote invloed op je persoonlijke leven en de kwaliteit van je leven. We hebben in 2025 het volgende gedaan om basisvaardigheden te vergroten: -

-

Er is een taalnetwerkcoördinator aangenomen. Deze persoon gaat in 2026 zorgen voor meer en beter taal en digitaal aanbod, het verbinden van partijen, en het organiseren van evenementen om de bekendheid over het onderwerp te vergroten Er is een nieuwe communicatiecampagne opgezet en nieuw materiaal ontwikkeld. Er zijn in samenwerking met seniorenorganisaties meer cursussen voor digitale vaardigheden georganiseerd

Verder ontwikkelen van de Integrale toegang Wegwijzer Afgelopen jaar hebben we een extern onderzoek laten uitvoeren naar de toegang Wegwijzer en integrale samenwerking voor de toegang tot hulp en ondersteuning van inwoners uit gemeente Bernheze. In augustus 2025 is het adviesrapport opgeleverd. De gewenste formatieve uitbreiding van team wegwijzer is gedeeltelijk gelukt. De redenen hiervoor zijn de krapte op de arbeidsmarkt en verzuim (wat is vervangen). Formatie is daardoor ‘gelijk’ gebleven, maar ‘feitelijk’ niet uitgebreid. De wachtlijst is stabiel gebleven (3 maanden wachttijd), wat binnen mogelijkheden ligt is en wordt opgepakt. De werkdruk blijft door het formatievraagstuk aanwezig. We hebben geïnvesteerd in de samenwerking met team burgerzaken om te zorgen dat inwoners met een probleem rondom inschrijving zo goed mogelijk geholpen worden. Er zijn stappen gezet om te zorgen dat de jeugdprofessionals het onderzoek in het kader van de jeugdwet verwerken in iSam, het gemeentelijk registratiesysteem. Rondom complexe casuïstiek weten de professionals elkaar steeds beter te vinden. Echter zien we deze casussen toenemen mede door het grote woningen te kort en de wachtlijst-problematiek bij aanbieders.