CConstaterende datBernheze
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2029

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente BernhezeBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-203056.584 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 7

Met betrekking tot deze afvalstroom zijn er veel onzekerheden: De UPV luiers en incontinentiematerialen zou 1 januari 2026 van kracht worden. Die datum is niet gehaald en de nieuwe ingangsdatum is nog niet bekend gemaakt. Ook de langverwachte uitbreiding van de verwerkingscapaciteit wordt keer op keer uitgesteld. Om die ontwikkelingen zo lang mogelijk de tijd te geven stellen we het onderzoek naar alternatieve inzamelmethoden uit tot het vierde kwartaal 2027 en de vervanging van de incontinentie-containers uit tot 2028. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Onderzoek inzameling incontinentiemateriaal | 2027 | 20.000 | Incidenteel Uit reserve afval | 2027 | -20.000 | Incidenteel Vervanging ondergrondse afvalcontainers voor incontinentiemateriaal | 2028 | 31.500 | Investering Uit reserve afval | 2028 | -31.500 | Investering Pagina 32 3.8.1 | Voldoen aan de wettelijke Kaderrichtlijn Water De KRW‑verplichting (Kaderrichtlijn Water) reikt verder dan het Programma Water en Riolering (PWR). Het PWR is gericht op de uitvoering van gemeentelijke watertaken, zoals riolering, afvalwater, hemelwater en grondwater, en heeft primair betrekking op dorpskernen en kernrandzones. Daarmee is het PWR niet geschikt als kapstok voor de volledige KRW‑opgave en de naleving van de gestelde normen voor waterkwaliteit.

De KRW legt beleidsmatige borging en uitvoering/naleving op binnen meerdere gemeentelijke programma’s en thema’s, waaronder het omgevingsplan en ruimtelijke ordening, vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH), landbouw en economie (buitengebied en bedrijven) en realisatie en beheer van de openbare ruimte. Ook structurele regionale afstemming met waterschap en provincie is noodzakelijk. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Voldoen aan de wettelijke kaderrichtlijn water (KRW) | 2027 | 61.140 | Structureel Opstellen en uitwerken actieplan Waterkwaliteit Bernheze | 2027 | 25.000 | Incidenteel Uit reserve nog nader te bestemmen | 2027 | -25.000 | Incidenteel Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen. Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) De Omgevingsdienst Brabant Noord ondersteunt gemeenten bij de uitvoering van wettelijke taken op het gebied van milieu, natuur en leefomgeving. Door vergunningverlening, toezicht, handhaving en specialistische advisering draagt de ODBN bij aan een veilige, gezonde en duurzame woon-, werk- en leefomgeving voor inwoners en bedrijven.

Beleidsindicatoren In onderstaand overzicht zijn de beleidsindicatoren opgenomen die vanuit de Regeling beleidsindicatoren gemeenten verplicht zijn op te nemen in de begroting en jaarrekening van gemeenten. De gegevens zijn terug te vinden op Waarstaatjegemeente.nl. Wij zijn afhankelijk van Waarstaatjegemeente.nl voor de aanlevering van de data. Wanneer voor een bepaald jaar cijfers ontbreken, betekent dat dat deze informatie (nog) niet beschikbaar is. Pagina 33 Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van alle gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners. Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Omvang huishoudelijk afval (restafval) (kg/inwoner) | 2020 | 137 | Geen data 2021 | 133 | 75 2022 | 121 | Geen data 2023 | 118 | 71 2024 | 116 | 70 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Bekende hernieuwbare elektriciteit (%)1 | 2020 | Geen data | 19.2 2021 | Geen data | 26,1 2022 | 50,2 | 37,5 2023 | 61,6 | 45,5 2024 | Geen data | 48,4 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data 1) Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa Lasten en baten 2025-2027 Lasten | Baten Nr.

| Omschrijving taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | 2025 | 2026 | 2027 7.2 | Riolering | 1.994.797 | 2.414.953 | 2.625.493 | 2.920.578 | 3.208.007 | 3.432.274 7.3 | Afval | 3.296.017 | 3.438.622 | 3.776.437 | 3.955.253 | 4.331.862 | 4.500.209 7.4 | Milieubeheer | 2.462.983 | 3.345.462 | 3.216.649 | 562.816 | 53.411 | 54.853 0.10 | Mutatie reserves programma 3 | 525.042 | 256.397 | 131.308 | 24.439 | 376.963 | 11.215 Totaal | 8.278.839 | 9.455.434 | 9.749.887 | 7.463.086 | 7.970.243 | 7.998.551 Lasten en baten 2027-2030 Lasten | Baten Nr. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 7.2 | 2.625.493 | 2.908.449 | 3.222.698 | 3.507.648 | 3.432.274 | 3.694.988 | 4.017.361 | 4.311.064 7.3 | 3.776.437 | 3.866.165 | 3.955.222 | 4.060.285 | 4.500.209 | 4.630.367 | 4.745.826 | 4.868.905 7.4 | 3.216.649 | 3.287.363 | 3.388.629 | 3.493.853 | 54.853 | 56.444 | 57.855 | 59.359 0.10 | 131.308 | 52.464 | 53.737 | 55.418 | 11.215 | 11.215 | 1.409 | 1.409 Totaal | 9.749.887 | 10.114.441 | 10.620.286 | 11.117.204 | 7.998.551 | 8.393.014 | 8.822.451 | 9.240.737 Brondocumenten - | Programma Water en Riolering 2024-2027 (juli 2024) Pagina 34 - | Grondstoffenplan 2025-2030 (18 september 2025) - | Duurzame Energieagenda 2021-2025 (januari 2021) - | Regionale Energie Strategie 1.0 (RES) (maart 2021) - | Transitievisie Warmte Bernheze (oktober 2021) - | Agenda Watersamenwerking Regio As50+

2022-2026 Duurzaam Denken Zaken Doen - | Deltaplan ‘’Ruimtelijke adaptatie’’ 2018 Pagina 35 Pagina 36 Programma 4: Duurzame landbouw en economie Bernheze is een agrarische gemeente en we zijn op zoek naar een balans tussen de landbouw en andere functies. De landbouw is een belangrijke economische en maatschappelijke drager in Bernheze. Dat willen we graag zo houden. Daarbij zien we dat het huidige intensieve landbouwsysteem op onderdelen toe is aan een transitie. Daarom is het belangrijk agrarisch ondernemers duidelijkheid te geven over doelen en tijdpad en hen gericht te ondersteunen in de transitie. Om ons samen met onze agrarische ondernemers over deze uitdagingen te buigen, hebben we het programma ‘Transitie Landbouw’ opgezet. In het programma organiseren we nieuwe en aangepaste beleidsinstrumenten om grootschalige leegstand tegen te gaan en om ontwikkelende, veranderende en stoppende ondernemers perspectief te bieden. Naast landbouw is ook andere bedrijvigheid en de daaraan gekoppelde werkgelegenheid van groot belang voor een vitale en duurzame economie. We leggen steeds meer verbindingen tussen ondernemers in de dorpen en over de dorpsgrenzen heen. Wat willen we bereiken? 1. Onze agrarische ondernemers faciliteren bij de transitie in de landbouw. 2. Het waarborgen van de leefbaarheid in het buitengebied. 3.

Het waarborgen van de (ruimtelijke) kwaliteit in het buitengebied. 4. Een sterk economisch buitengebied. 5. Een vitale en duurzame economie en arbeidsmarkt. Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? 4.1.1 Programma transitie landbouw en buitengebied Met het programma transitie landbouw werken we aan het vitaal houden van het buitengebied die in verband staan met de transitie van de landbouwsector. Het toekomstperspectief voor veel agrarische ondernemers verandert onder invloed van veranderende regelgeving en nieuwe opgaven in het buitengebied. Dit betreft opgaven rond klimaat, water, bodem en natuur. Het betreft landelijke en provinciale verplichtingen voor het buitengebied en de landbouwsector die inspanningen van ons vragen zoals aanscherping van beleid, ondersteuning van ondernemers, aanjagen van innovatie, samenwerking met gebiedspartners en regionale samenwerking. Op dit moment is bijzondere aandacht nodig voor de plannen uit de Kamerbrief Weer ruimte voor boer, natuur en bouw: maatregelpakket voor land bouw, natuur en stikstof.

Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Programma transitie landbouw en buitengebied | 2027 | 125.000 | Incidenteel 2028 | 125.000 | Incidenteel 2029 | 125.000 | Incidenteel 2030 | 125.000 | Incidenteel Uit voorziening Ruimte voor ruimte | 2027 | -75.000 | Incidenteel 2028 | -75.000 | Incidenteel 2029 | -75.000 | Incidenteel 2030 | -75.000 | Incidenteel Uit reserve reconstructie agrarische sector | 2027 | -50.000 | Incidenteel 2028 | -50.000 | Incidenteel 2029 | -50.000 | Incidenteel 2030 | -50.000 | Incidenteel 4.5.1 | Economie – dienstverlening, verbinden en aanjagen Uit de MKB-enquête blijkt dat ondernemers veel waarde hechten aan een goede dienstverlening en een constructieve samenwerking met de gemeente. Om hieraan invulling te geven, zetten wij in op het verder versterken van de relatie tussen gemeente en ondernemers. De bedrijfscontact- functionaris vervult hierin een belangrijke rol als aanspreekpunt voor het lokale bedrijfsleven. In de komende periode werken wij aan een verdere profilering van deze functie, met als doel de zichtbaarheid en bekendheid onder ondernemers te vergroten. Daarnaast ondersteunen wij ondernemersverenigingen bij het versterken van hun organisatiegraad en vertegenwoordiging.

Hierbij richten wij ons onder meer op het verbeteren van overlegstructuren, bedrijfsbezoeken en staan we open voor initiatieven die de samenwerking tussen ondernemers versterken. Om ondernemerschap en innovatie te bevorderen, introduceren wij een ontwikkelfonds. Dit fonds is gericht op het stimuleren van (collectieve) vernieuwende initiatieven die bijdragen aan een toekomstbestendig, innovatief en veerkrachtig ondernemersklimaat. Hiermee ondersteunen wij ondernemers bij het inspelen op economische, maatschappelijke en duurzame ontwikkelingen en versterken wij de economische vitaliteit van Bernheze. Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen. Regio Noordoost-Brabant (RNOB) De RNOB (Regio Noordoost-Brabant) is een samenwerkingsverband van gemeenten en waterschappen dat zich richt op het versterken van de regio. De overkoepelende doelstelling luidt: ‘Samen werken aan een regio waar het goed leven, wonen en werken is, nu en in de toekomst’.

Pagina 37 Voor deelnemende gemeenten vertaalt dit zich naar de volgende maatschappelijke doelstelling: Het versterken van de brede welvaart, leefbaarheid en economische ontwikkeling van Noordoost- Brabant door regionale samenwerking op ruimtelijke, economische en maatschappelijke opgaven. Heesch West De Gemeenschappelijke Regeling Heesch West heeft als primaire doelstelling: Het ontwikkelen, realiseren, exploiteren en beheren van een regionaal bedrijventerrein om te voorzien in de behoefte aan ruimte voor bedrijvigheid en daarmee de economische ontwikkeling van de regio te versterken. De maatschappelijke doelstelling voor de deelnemende gemeenten Bernheze, 's-Hertogenbosch en Oss kan volgt worden geformuleerd: Het versterken van de regionale economie en werkgelegenheid door het realiseren van een duurzaam en toekomstbestendig bedrijventerrein dat ruimte biedt aan de vestiging, groei en doorontwikkeling van bedrijven in Noordoost-Brabant. Beleidsindicatoren In onderstaand overzicht zijn de beleidsindicatoren opgenomen die vanuit de Regeling beleidsindicatoren gemeenten verplicht zijn op te nemen in de begroting en jaarrekening van gemeenten. De gegevens zijn terug te vinden op Waarstaatjegemeente.nl. Wij zijn afhankelijk van Waarstaatjegemeente.nl voor de aanlevering van de data.

Wanneer voor een bepaald jaar cijfers ontbreken, betekent dat dat deze informatie (nog) niet beschikbaar is. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van alle gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners. Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Functiemenging (%) | 2020 | 49,5 | 48,3 2021 | 49,5 | 48,8 2022 | 50,0 | 49,2 2023 | 50,5 | 49,2 2024 | 50,7 | 49,2 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Het aantal vestigingen van bedrijven | 2020 | 153,4 | 152,9 (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar) | 2021 | 159,0 | 160,4 2022 | 167,3 | 172,2 2023 | 174,6 | 178,0 2024 | 182,6 | 186,7 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data 1) De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Pagina 38 Lasten en baten 2025-2027 Lasten | Baten Nr.

| Omschrijving taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | 2025 | 2026 | 2027 3.1 | Economische ontwikkeling | 510.207 | 590.415 | 584.995 | 3.775 | 2.047 | 92.102 3.2 | Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 117.571 | 286.767 | 167.654 | 145.571 | 251.767 | 170.805 3.3 | Bedrijfsloket- en -regelingen | 135.121 | 150.510 | 162.402 | 34.074 | 28.116 | 28.875 0.10 | Mutatie reserves programma 4 | 28.000 | 62.349 | 38.694 | 212.349 | 50.000 Totaal | 790.899 | 1.090.041 | 915.051 | 222.114 | 494.279 | 341.782 Lasten en baten 2027-2030 Lasten | Baten Nr. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 3.1 | 584.995 | 605.114 | 625.030 | 645.339 | 92.102 | 92.163 | 94.467 | 96.923 3.2 | 167.654 | 169.796 | 171.801 | 173.820 | 170.805 | 169.796 | 171.801 | 173.820 3.3 | 162.402 | 167.181 | 171.632 | 176.138 | 28.875 | 29.712 | 30.454 | 31.245 0.10 | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 Totaal | 915.051 | 942.091 | 968.463 | 995.297 | 341.782 | 341.671 | 346.722 | 351.988 Brondocumenten - | Economische visie Bernheze “Van meer naar Beter” 2021-2026 (april 2021) - | Uitvoeringsagenda Economie Bernheze 2021 – 2026 (1 juli 2025) - | Richting 2030: Samenwerkingsagenda overheden Noordoost-Brabant (maart 2020) - | Visie recreatie en toerisme Bernheze 2018-2022 (juli 2018) - | MaashorstManifest 2010 - | Natuurplan De Maashorst 2010 - | Kwaliteitsfonds buitengebied 2025 (5 juni 2025) - | Gebiedsvisie

Natuurgebied De Maashorst (december 2023) - | Inrichtings- en Beheerplan De Maashorst 2023-2028 (30 januari 2024) - | Programmaplan transitie landbouw en buitengebied (16 april 2024) - | Beleidsnota buitenkansen (5 juni 2025) Pagina 39 Pagina 40 Programma 5: Weerbare en veilige samenleving Veilige samenleving In het belang van de veiligheid van onze ondernemers en inwoners blijven we onverminderd aandacht houden voor de aanpak van ondermijning. Waar criminaliteit zich vroeger voornamelijk concentreerde in de grote steden, zien we al een aantal jaren een toename van ondermijnende activiteiten in meer landelijke gebieden. Bernheze is alert op signalen van ondermijning en werkt regionaal alsook multidisciplinair samen om de veiligheid in Bernheze en in de regio zo goed mogelijk te borgen en ondermijning tegen te gaan. Naast ondermijning is de link tussen zorg en veiligheid een van de belangrijkste aandachtspunten om Bernheze veilig te houden. Het kan bijvoorbeeld gaan om huiselijk geweld, kindermishandeling of incidenten rondom verwarde personen. Ook hier is met name een multidisciplinaire en integrale benadering nodig. Weerbaarheid, waaronder ook digitale weerbaarheid, neemt een steeds prominentere plek in bij de benadering van het thema veiligheid. We blijven inzetten om robuust en weerbaar te blijven.

Weerbare en veerkrachtige samenleving Op 18 december 2025 is het programmaplan ‘Samen naar een weerbare en veerkrachtige samenleving 2026-2027’ vastgesteld door de raad. In dit plan wordt op hoofdlijnen beschreven hoe we de komende jaren de weerbaarheid en veerkracht in onze dorpen gaan versterken. De aanleiding is de toenemende geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, klimaatverandering en zaken zoals het grotere risico op langdurige stroomuitval. Deze dreigingen brengen nieuwe opgaven met zich mee voor de manier waarop we als samenleving omgaan met thema’s als maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht, openbare orde en crisisbeheersing. Een weerbare en veerkrachtige samenleving kan zowel de risico’s op verstoringen beperken, als zich snel herstellen en aanpassen aan nieuwe omstandigheden. Voorbereiding hierop raakt alle domeinen binnen de gemeente, niet alleen het veiligheidsdomein. Vanuit het ‘society as a whole’-principe zoeken we nadrukkelijk de verbinding met de samenleving en andere ketenpartners. In Bernheze hebben we al een sterk fundament om op verder te bouwen. In 2026 en 2027 worden diverse acties uitgevoerd en structuren opgebouwd zodat er na afronding van dit programma de benodigde aandacht is ingebed in de bestaande opgaven. Pagina 41 Dat zit met name in structurele communicatie om de zelf- en samenredzaamheid op pijl te houden.

Hierbij streven we na dat minimaal 75% van onze inwoners beschikken over een noodpakket, een noodplan en weten waar ze terecht kunnen met een hulp- of ondersteuningsvraag. Daarnaast wordt het bestaande sociaal weefsel (daar waar nodig) versterkt en worden zij ondersteund om gemeente dekkend buurt(calamiteiten)plannen op te stellen en actueel te houden. Mocht de totstandkoming hiervan tot extra kosten leiden, waarvoor aanvullend budget/dekking nodig is vanuit uw raad, dan komen we bij u terug. Verder worden in 2027 in alle dorpen noodsteunpunten gerealiseerd. Een noodsteunpunt is een locatie waar inwoners tijdens rampen en crises terecht kunnen voor ondersteuning, aanvullend op de reguliere rampenbestrijding en hulpverlening. Vanuit deze noodsteunpunten wordt voorzien in informatie, noodcommunicatie, de coördinatie van vrijwillige hulpverlening en het verbinden van hulpvragen met beschikbaar aanbod van hulp, diensten en middelen. De inrichting van de noodsteunpunten en de invulling van de ondersteuning worden in samenwerking met inwoners verder uitgewerkt. Het onderhouden en bemensen van de noodsteunpunten wordt een nieuw proces binnen de gemeentelijke crisisbeheersing. Hiervoor moeten processen worden beschreven en geborgd, en dienen medewerkers en vrijwilligers te worden geworven, opgeleid, getraind en geoefend.

De realisatie van de noodsteunpunten brengt zowel inrichtings- als personele kosten met zich mee. Deze kosten zijn nog niet opgenomen in de begroting. Hiervoor zal op een later moment een afzonderlijk voorstel aan uw raad worden voorgelegd. Wat willen we bereiken? 1. Veilige leefomgeving. 2. Vermindering/ tegengaan van ondermijning van het gezag. 3. Bewustwording over risico en uitingen van ondermijning. 4. Versterken van vertrouwen van inwoner in gemeente/bestuur. 5. Veiligheid bij complexe zorgcasuïstiek. 6. Zelfredzaamheid inwoners. 7. Samenredzaamheid van sociaal weefsel. 8. Rolduiding en samenwerking professioneel netwerk. 9. Continuïteit van vitale processen.

Pagina 42 Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? 5.1.1 Versterken veiligheid gericht op crisisbeheersing en verbinding zorg en veiligheid De veiligheidsopgaven waarmee gemeenten worden geconfronteerd nemen zowel in grootte, aantal als in complexiteit toe. Internationale ontwikkelingen, zoals geopolitieke spanningen en een toenemende crisisdreiging, vragen om een hogere mate van paraatheid op het gebied van crisisbeheersing, bevolkingszorg en gemeentelijke weerbaarheid. Dit vraagt om een continue investering in voorbereiding, samenwerking, training en evaluatie, zodat adequaat kan worden gehandeld bij incidenten en crises. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan een integrale aanpak van maatschappelijke vraagstukken op het snijvlak van zorg en veiligheid. Steeds vaker is sprake van complexe situaties waarin sociale, psychische en veiligheidsproblematiek samenkomen. Een effectieve aanpak vereist een goede samenwerking tussen gemeente, zorgpartners, onderwijs, politie en andere ketenpartners, waarbij vroegsignalering, informatie-uitwisseling en passende interventies centraal staan. Ook de lokale veiligheidsopgaven vragen om een versterkte inzet op preventie en het vergroten van de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties.

Denk hierbij aan de aanpak van jeugdproblematiek, ondermijnende criminaliteit, digitale veiligheid en de gevolgen van maatschappelijke onrust. Daarbij is een goede aansluiting op regionale samenwerkingsverbanden, zoals het Zorg- en Veiligheidshuis, het Regionale Informatie- en expertisecentrum (RIEC), de Veiligheidsregio en het Regionaal Bureau Integrale Veiligheid, van groot belang. Door de verbinding tussen zorg en veiligheid verder te versterken, kunnen risico's eerder worden gesignaleerd en kan escalatie zoveel mogelijk worden voorkomen. Wat mag het kosten? Onderwerp Jaar Bedrag (in €) Incidenteel/ Structureel/ Investering Versterken Veiligheid gericht op crisisbeheersing en verbinding zorg en veiligheid 2027 34.771 Structureel 5.9.1 Programmaplan Samen naar een weerbare en veerkrachtige samenleving De uitvoering van het programmaplan Samen naar een weerbare en veerkrachtige samenleving 2026-2027 vraagt om een langdurige en intensieve samenwerking tussen gemeentelijke teams, veiligheidspartners, zorgorganisaties, inwoners en regionale netwerken. Het versterken van weerbaarheid en veerkracht is geen opgave die met één project of campagne wordt gerealiseerd. Pagina 43 Het vraagt om voortdurende inzet, doorzettingskracht en het vermogen om samen koers te houden op een thema waarvan de resultaten niet altijd direct zichtbaar zijn.

Dit vraagt om structureel overleg en afstemming met inwoners, maatschappelijke partners en collega's binnen de organisatie. Daarnaast vraagt het om het voortdurend uitdragen, uitleggen en herhalen van de weerbaarheidsboodschap, zodat het thema blijvend onder de aandacht blijft en door alle betrokkenen wordt omarmd. Voor de gemeente Bernheze betekent dit dat de komende jaren wordt geïnvesteerd in de uitvoering van de acties uit het programmaplan, het versterken van bestaande samenwerkingsverbanden en het ontwikkelen van nieuwe initiatieven. Ook vraagt de uitvoering om een structurele inzet op communicatie, preventie, participatie, netwerkvorming en het betrekken van inwoners en maatschappelijke partners bij veiligheids- en weerbaarheidsvraagstukken. Het programmaplan heeft een tijdelijke looptijd, maar de ambities reiken verder dan deze programmaperiode. Daarom wordt vanaf de start gewerkt aan het duurzaam verankeren van de werkwijze, kennis, samenwerkingsrelaties en aandacht voor weerbaarheid binnen de reguliere gemeentelijke processen. Zoals toen al aangekondigd zal aan het eind van het programma ook inzichtelijk worden gemaakt welke structurele investering nodig zal zijn in mens en middelen Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma.

De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen. Veiligheidsregio Brabant-Noord De Veiligheidsregio Brabant-Noord (VRBN) ondersteunt Bernheze bij het versterken van de weerbaarheid en crisisbestendigheid van zowel de organisatie als de samenleving. Dit doet zij door het bieden van expertise, advisering, trainingen en oefeningen op het gebied van crisisbeheersing en risicocommunicatie. Daarnaast stimuleert de VRBN regionale samenwerking en kennisdeling, waardoor Bernheze gebruik kan maken van ervaringen en goede voorbeelden uit de regio. Hiermee levert de veiligheidsregio een belangrijke bijdrage aan het realiseren van de doelstellingen uit het programmaplan Weerbare Samenleving. Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost Het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost is een netwerksamenwerking waarin veiligheid, zorg en lokaal bestuur samenkomen voor de integrale aanpak van complexe problematiek. Het doel van de samenwerking is het terugdringen van overlast en recidive, waarbij wordt ingezet op gedragsverandering en verbetering van kwaliteit van het leven van de betrokkene(n). Beleidsindicatoren In onderstaand overzicht zijn de beleidsindicatoren opgenomen die vanuit de Regeling beleidsindicatoren gemeenten verplicht zijn op te nemen in de begroting en jaarrekening van gemeenten. De gegevens zijn terug te vinden op Waarstaatjegemeente.nl.

Wij zijn afhankelijk van Waarstaatjegemeente.nl voor de aanlevering van de data. Wanneer voor een bepaald jaar cijfers ontbreken, betekent dat dat deze informatie (nog) niet beschikbaar is. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van alle gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners. Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 inwoners, 12 t/m 17 jaar) | 2020 | 10 | 4 2021 | 7 | 2 2022 | 7 | 4 2023 | 8 | 6 2024 | 9 | 7 2025 | 9 | 20 2026 | Geen data | Geen data Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners) | 2020 | 1,0 | 1,6 2021 | 1,0 | 1,4 2022 | 1,2 | 1,3 2023 | 1,4 | 2,3 2024 | 1.3 | 1.8 2025 | 1,2 | 1,7 2026 | Geen data | Geen data Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners) | 2020 | 3,2 | 1,6 2021 | 3,1 | 2,1 2022 | 3,2 | 1,9 2023 | 3,0 | 1,5 2024 | 3,1 | 1,8 2025 | 3,2 | 2,5 2026 | Geen data | Geen data Diefstallen uit woningen (aantal per 1.000 inwoners) | 2020 | 1,4 | 1,8 2021 | 1,1 | 1,3 2022 | 1,2 | 1,1 2023 | 1,1 | 0,8 2024 | 1,1 | 1,4 2025 | 1,1 | 0,9 2026 | Geen data | Geen data Pagina 44 Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag | 2020 | 4,8 | 2,9 (aantal per 1.000 inwoners) | 2021 | 4,7 | 2,4 2022 | 4,7 | 2,8 2023 | 4,4 |

3,1 2024 | 4,1 | 3,1 2025 | 4,0 | 3,4 2026 | Geen data | Geen data Lasten en baten 2025-2027 Lasten | Baten Nr. | Omschrijving taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | 2025 | 2026 | 2027 1.1 | Crisisbeheersing en brandweer | 2.507.301 | 2.665.896 | 2.752.253 | -17.873 1.2 | Openbare orde en veiligheid | 1.389.785 | 1.822.585 | 1.802.689 | 46.108 | 53.777 | 5.379 0.10 | Mutatie reserves programma 5 | 403.000 | 580.500 | 240.000 Totaal | 3.897.086 | 4.891.481 | 4.554.942 | 28.235 | 634.277 | 245.379 Lasten en baten 2027-2030 Lasten | Baten Nr. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.1 | 2.752.253 | 2.832.639 | 2.904.519 | 2.980.931 1.2 | 1.802.689 | 1.618.233 | 1.663.939 | 1.718.499 | 5.379 | 5.535 | 5.673 | 5.820 0.10 | 240.000 Totaal | 4.554.942 | 4.450.872 | 4.568.458 | 4.699.430 | 245.379 | 5.535 | 5.673 | 5.820 Brondocumenten - | Beleidskader Integrale Veiligheid 2023-2026 - | Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Brabant Noord 2024-2027 - | Beleidsplan Omgevingsrecht 2024-2027 (2023) - | Beleid inzake bestuurlijk handhaving van art.

13B Opiumwet (april 2023) - | Algemene Plaatselijke Verordening Bernheze 2025 (december 2025) - | Beleidsregel Wet Bibob 2024 gemeente Bernheze (april 2024) - | Verordening wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen 2011 (september 2011) - | Beleid Mensenhandel gemeente Bernheze ‘Signaleren en aanpak’ 2023-2026 (14 december 2023) - | Programmaplan ‘Samen naar een weerbare en veerkrachtige samenleving 2026-2027’ (18 december 2025) Pagina 45 Pagina 46 Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie Om het goede te kunnen doen voor én met onze samenleving, is een krachtige, wendbare en toekomstgerichte organisatie essentieel. Een organisatie die stevig verankerd is in haar omgeving, waar dienstverlening niet alleen centraal staat, maar ook continu wordt verbeterd in nauwe samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Tegelijkertijd bouwen we samen aan een inspirerende en aantrekkelijke werkplek, waar medewerkers zich gewaardeerd en uitgedaagd voelen. Hoewel het programma Dienstverlening in 2026 formeel is afgerond, blijven we ook in 2027 onverminderd investeren in de kwaliteit van onze dienstverlening. We doen dit vanuit de overtuiging dat gewoon goed geregelde dienstverlening een doorlopende opdracht is, die vraagt om aandacht, vernieuwing en betrokkenheid. Om onze ambities waar te maken, is een stevige en robuuste organisatie nodig.

In het huidige tijdsgewricht, met snelle technologische ontwikkelingen en geopolitieke spanningen, versterken we de digitale soevereiniteit van onze gemeente waarbij we ons meer gaan richten op het behoud van controle over onze cruciale digitale infrastructuur, technologie en data. Gaan we de digitale toegankelijkheid van onze digitale kanalen om onze inwoners te bereiken verbeteren en in onze dienstverlening inbedden. En gaan we, met aandacht voor zorgvuldigheid, ethiek en wet & regelgeving, de mogelijkheden van Artificial Intelligence verder verkennen om onze dienstverlening blijvend te verbeteren. Kortom, in 2027 zetten we vol overtuiging in op een sterke organisatie die klaar is voor de toekomst: verbonden met de samenleving, aantrekkelijk als werkgever en gedreven om het verschil te maken. Wat willen we bereiken? In aansluiting op onze visie zijn wij in de kern een dienstverlenende organisatie. Wij hebben dit in 2023 – in aansluiting op onze kernwaarden – vertaald naar de volgende kernbeloftes voor onze inwoners en bedrijven: 1. Wij zijn er voor iedereen Bij ons kan je aankloppen, de deur staat voor je open. We zijn betrokken en staan dicht bij onze samenleving. Onze keuzes wegen we af tussen collectief en individueel belang. 2. Wij zijn helder en duidelijk In onze taal, communicatie en werkwijzen.

Het is duidelijk wat we van jou verwachten en jij weet wat je van ons kan verwachten. Pagina 47 3. Wij zijn transparant Het is duidelijk hoe we te werk gaan. Wanneer je een aanvraag bij ons doet is het helder hoe het proces gaat lopen. We delen onze overwegingen bij een beslissing/antwoord. 4. Wij zijn betrouwbaar We zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. Je kan op ons vertrouwen en handelen integer. 5. Onze dienstverlening maken wij zo eenvoudig mogelijk Op tijd je antwoord en geen onnodige tussenstappen, we zijn compleet en het is duidelijk wat je moet doen. Onze kernbeloften vormen de verbinding tussen de missie, visie en ons dagelijks handelen. We verwachten van iedereen dat in het werk, de samenwerking met anderen en in onze dienstverlening de kernwaarden belangrijke leidende principes zijn en geven daarin zelf het goede voorbeeld. Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? 6.2.1 Voldoen aan maatschappelijke en wettelijke verplichting digitale toegankelijkheid Digitale toegankelijkheid is momenteel binnen de gemeente Bernheze nog beperkt en versnipperd georganiseerd. Hoewel de gemeentelijke website grotendeels voldoet aan de wettelijke toegankelijkheidseisen, geldt dit niet vanzelfsprekend voor andere digitale middelen, zoals formulieren, documenten en applicaties.

Hierdoor bestaat het risico dat inwoners niet zelfstandig gebruik kunnen maken van onze digitale dienstverlening. Vanaf 2027 wordt digitale toegankelijkheid organisatiebreed en structureel verankerd en werken we jaarlijks aan een verbeterprogramma. Het doel is dat inwoners, ongeacht eventuele beperkingen, zelfstandig toegang hebben tot digitale informatie en dienstverlening van de gemeente. Digitale toegankelijkheid wordt daarbij een vanzelfsprekend onderdeel van beleid, inkoop, ontwikkeling en beheer van websites, formulieren, documenten en applicaties. Hierdoor wordt de digitale dienstverlening inclusiever, gebruiksvriendelijker en toegankelijk voor alle inwoners van Bernheze. Wat mag het kosten? Onderwerp Jaar Bedrag (in €) Incidenteel/ Structureel/ Investering Voldoen aan maatschappelijke en wettelijke verplichting digitale toegankelijkheid 2027 75.401 Structureel 6.3.1 Toename aantal schriftelijke raadsvragen artikel 60 Het aantal schriftelijke raadsvragen op grond van artikel 60 is in de periode vanaf de installatie van de nieuwe raad tot en met augustus 2026 aanzienlijk toegenomen. Ten opzichte van dezelfde periode in 2025 gaat het om een factor 7. Ook het aantal (sub)vragen per raadsvraag nam aanzienlijk toe, met een factor 3. Het college onderkent het belang van dit democratische instrument en respecteert het recht van raadsleden om schriftelijke vragen te stellen.

Tegelijkertijd vraagt de beantwoording om steeds meer ambtelijke capaciteit en neemt de beschikbare capaciteit voor andere werkzaamheden daarmee af. Deze ontwikkeling wordt daarom gemonitord. In deze monitoring nemen we ook de ontwikkeling ten aanzien van het aantal en de diepgang van de technische vragen mee. Op basis van eerdere onderzoeken van diverse gemeenten naar de kosten en ambtelijke tijdsbesteding voor het beantwoorden van artikel 60-raadsvragen zijn indicatieve scenario’s opgesteld. Deze scenario’s laten een bandbreedte zien van € 300.000 tot € 800.000 aan mogelijke meerkosten. Omdat deze onderzoeken niet specifiek betrekking hebben op de gemeente Bernheze, kunnen aan deze bandbreedte nog geen doorslaggevende conclusies worden verbonden over de benodigde middelen of formatie. Als de geschetste trend ten aanzien van het aantal raadsvragen en het aantal (sub)vragen per raadsvraag zich doorzet, wordt voor de eerste begrotingswijziging van 2027 onderzocht welke ambtelijke inzet en meerkosten specifiek voor Bernheze aan de orde zijn. 6.4.1 | Verantwoord Artificieel Intelligence (AI) in onze organisatie AI is een van de zes strategische prioriteiten binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Het op een verantwoorde wijze inzetten van AI in onze organisatie vereist aanvullende maatregelen op het vlak van mens, organisatie en techniek.

De randvoorwaarden op het vlak van mens en organisatie worden ingevuld vanuit het hiertoe gestarte project. De technische impact in de vorm van licenties en mogelijke zwaardere eisen op het vlak van hardware zijn volgend. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Verantwoord AI in onze organisatie | 2027 | 30.000 | Structureel 2028 | 40.000 | Structureel 2029 | 30.000 | Structureel 6.5.1 Thuiswerkfaciliteiten Thuiswerkfaciliteiten dragen bij aan de duurzame inzetbaarheid van medewerkers en ondersteunen plaats- en tijdonafhankelijk werken. Hiermee worden medewerkers in staat gesteld hun werkzaamheden veilig, efficiënt en effectief uit te voeren. Om het niveau van de Pagina 48 thuiswerkfaciliteiten te behouden en invulling te blijven geven aan goed en aantrekkelijk werkgeverschap, is structureel budget noodzakelijk. Het projectbudget dat de afgelopen jaren voor deze regeling beschikbaar was, is in 2026 volledig benut. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Thuiswerkfaciliteiten | 2027 | 40.000 | Structureel 6.5.2 | Omvorming naar een soevereine organisatie (digitale infrastructuur) Onderdeel van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is het versterken van de digitale soevereiniteit.

Dit houdt in dat we ons meer gaan richten op het behouden van controle over cruciale digitale infrastructuur, technologie en data. We volgen hierbij de lijn van de Nederlandse overheid vanuit het principe voorop in de middenmoot. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Omvorming naar een soevereine organisatie (digitale infrastructuur) | 2027 | 40.000 | Incidenteel 2028 | 40.000 | Incidenteel 2029 | 20.000 | Incidenteel Uit reserve nog nader te bestemmen | 2027 | 40.000 | Incidenteel 2028 | 40.000 | Incidenteel 2029 | 20.000 | Incidenteel 6.5.3 | Vervanging hardware (laptops, beeldschermen, telefoons, etc.) De vervanging van de hardware (laptops, beeldschermen, telefoons, etc. baseren we op de technische levensduur. Met de vervanging beogen we een moderne, veilige en stabiele ICT- omgeving waarin onze medewerkers beschikken over betrouwbare hardware die voldoet aan de actuele functionele en beveiligingstechnische eisen. Hierdoor blijft de continuïteit van de dienstverlening gewaarborgd en kunnen digitale ontwikkelingen binnen de organisatie effectief worden ondersteund.

Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Vervanging beeldschermen en vergaderruimtes | 2028 | 180.000 | Investering Vrijval lease beeldschermen/dockingstations | 2029 | -26.598 | Structureel Pagina 49 Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Vervanging telefoons | 2029 | 150.000 | Investering Vervanging laptops en ipads | 2030 | 370.000 | Investering 6.5.4 | Wendbare en veerkrachtige overheid (informatievoorziening) Onder de noemer van een wendbare en veerkrachtige overheid richten we ons op de maatregelen die we moeten treffen om doeltreffend te reageren op calamiteiten die onze maatschappelijke bijdrage als gemeente kunnen bedreigen. Dit primair vanuit de insteek van gemeente als zelfstandige uitvoeringsorganisatie. De aanvullende maatregelen in het kader van onze rol in regionaal verband (Project Brabantse Norm Weerbare Overheid) zijn hier niet in meegenomen. Dit zal via een separaat voorstel komen. Als gemeente richten we ons op een viertal facetten: - | business continuïteitsmanagement (BCM); - | het inregelen van een informatie security managementsysteem (ISMS); - | verdere versterking van monitoring en response; - | het treffen van een aantal facilitaire maatregelen in de vorm van noodstroom en uitwijk voorzieningen in geval van uitval van primaire nutsvoorzieningen.

Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Wendbare en veerkrachtige overheid – beveiliging ICT-systemen | 2027 | 90.000 | Incidenteel 2028 | 25.000 | Incidenteel Uit reserve nog nader te bestemmen | 2027 | -90.000 | Incidenteel 2028 | -25.000 | Incidenteel Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen. Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) Het BHIC draagt bij aan het behoud, beheer en de toegankelijkheid van het (digitale) historische erfgoed en overheidsarchieven, zodat de geschiedenis van Brabant duurzaam wordt bewaard en beschikbaar blijft voor inwoners, overheden en onderzoeker. Pagina 50 Lasten en baten 2025-2027 Lasten | Baten Nr. | Omschrijving taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | 2025 | 2026 | 2027 0.1 | Bestuur | 3.482.302 | 2.621.804 | 2.879.428 0.2 | Burgerzaken | 1.371.970 | 1.295.888 | 1.307.494 | 721.020 | 689.947 | 708.575 0.4 | Overhead | 11.734.274 | 12.655.719 | 13.051.289 | 150.607 | 120.261 | 78.526 0.10 | Mutatie reserves programma 6 | 193.170 | 41.295 | 284.415 | 311.331 | 15.942 Totaal | 16.781.716 | 16.614.706 | 17.238.211 | 1.156.042 | 1.121.539 | 803.043 Lasten en baten 2027-2030 Lasten | Baten Nr.

| 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.1 | 2.879.428 | 2.873.966 | 2.856.231 | 2.943.958 0.2 | 1.307.494 | 1.355.049 | 1.398.949 | 1.443.818 | 708.575 | 729.124 | 747.353 | 766.783 0.4 | 13.051.289 | 13.593.690 | 14.008.573 | 14.434.090 | 78.526 | 80.189 | 81.663 | 83.234 0.10 | 15.942 | 167.528 | 40.473 | 10.480 Totaal | 17.238.211 | 17.822.705 | 18.263.753 | 18.821.866 | 803.043 | 976.841 | 869.489 | 860.497 Brondocumenten - | Uitwerking positionering & visie dienstverlening Bernheze (april 2021) Pagina 51 Pagina 52 Programma 7: Financiën Een solide financiële positie vormt de basis voor het realiseren van onze bestuurlijke ambities. Een structureel en reëel sluitende begroting is daarbij essentieel om ook op de lange termijn financieel gezond te blijven. Tegelijkertijd staan we voor omvangrijke maatschappelijke en financiële opgaven die een aanzienlijk beroep doen op onze investeringscapaciteit. Denk hierbij aan investeringen in woningbouw, onderwijshuisvesting, duurzaamheid, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen. Deze ontwikkelingen vragen om scherpe keuzes en een zorgvuldige afweging tussen wat noodzakelijk, haalbaar en wenselijk is.

Daarbij streven we naar een evenwicht tussen het realiseren van onze ambities, het beheersen van financiële risico’s en het behouden van voldoende financiële ruimte om ook toekomstige uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Gezien de aanhoudende stijging van kosten, de voortdurende veranderingen in wet- en regelgeving en de toenemende druk op gemeentelijke financiën, is het van belang vast te houden aan een zorgvuldig en verantwoord financieel beleid. Door integraal te sturen op onze middelen, investeringen en reserves werken we aan een financieel weerbare gemeente. Zo zorgen we ervoor dat Bernheze nu én in de toekomst in staat blijft om kwalitatief goede dienstverlening te bieden en te investeren in een aantrekkelijke, leefbare en duurzame gemeente voor onze inwoners. Wat willen we bereiken? 1. Een structureel en reëel sluitende begroting realiseren en behouden. 2. De financiële gezondheid en continuïteit van de gemeente waarborgen. 3. Voldoende financiële ruimte creëren en behouden voor toekomstige investeringen en maatschappelijke opgaven. 4. Een goede balans vinden tussen ambities, betaalbaarheid en financiële risico's. 5. De financiële weerbaarheid van de gemeente versterken door reserves en risico's zorgvuldig te beheren. 6. Gemeentelijke middelen doelmatig en efficiënt inzetten voor maximale maatschappelijke meerwaarde. 7.

Bij financiële keuzes steeds het belang van inwoners en de maatschappelijke opgaven centraal stellen. 8. Een evenwichtige lastendruk voor inwoners en ondernemers, passend bij het voorzieningenniveau van de gemeente. Pagina 53 Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? 7.1.1 Financiële stabiliteit combineren met flexibiliteit voor nieuwe maatschappelijke uitdagingen Wij hanteren het uitgangspunt dat structurele uitgaven worden gedekt met structurele middelen en dat lasten en baten realistisch worden geraamd. Op basis hiervan beoordeelt de toezichthouder of de begroting reëel en structureel in evenwicht is. Een structureel sluitende begroting is een belangrijke voorwaarde voor het behouden van repressief toezicht. Repressief toezicht is een vorm van toezicht achteraf. Dit betekent dat de provincie wel toezicht houdt op de financiële situatie, maar dat de gemeente haar begroting en besluiten zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie mag uitvoeren. Deze beleidsarme begroting laat uitsluitend voor het jaar 2027 een reëel en structureel sluitend begrotingsbeeld zien, waarmee we voldoen aan de voorwaarden voor repressief toezicht. De belangrijkste structurele inkomstenbronnen van de gemeente bestaan uit de uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit lokale heffingen (circa 70% van de totale inkomsten).

De financiële positie van de gemeente blijft hierdoor in belangrijke mate afhankelijk van besluiten van het Rijk. De hoogte en toekomstige ontwikkeling van het gemeentefonds is daarbij omgeven met aanzienlijke onzekerheden, zowel voor de korte als de lange termijn. De opbrengsten uit lokale heffingen kennen daarentegen een grotere mate van beïnvloedbaarheid, aangezien de gemeente binnen de wettelijke kaders zelf het tarievenbeleid kan bepalen. Hierdoor vormen deze inkomsten een relatief stabiele en beheersbare financieringsbron. Het uitgangspunt van een reële en structureel sluitende begroting vormt ook de basis voor het in stand houden van de bestaande voorzieningen en de ruimte om bestuurlijke ambities te realiseren. Tegelijkertijd doen diverse omvangrijke maatschappelijke en fysieke opgaven een beroep op de financiële positie van de gemeente. Hierbij valt te denken aan woningbouw, infrastructurele projecten, vervangingsinvesteringen, de gevolgen van vergrijzing en de toenemende financiële druk binnen het sociaal domein. Deze ontwikkelingen vragen om voldoende structurele ruimte binnen de begroting om ook op langere termijn financieel gezond te blijven. In het meerjarenperspectief 2027-2030 is rekening gehouden met de herhuisvesting De Misse 2-4-6 (m.u.v. de inrichting en inventaris) en de uitvoering van het Integraal Huistingsplan Onderwijs.

In deze bestuursperiode staan echter nog diverse omvangrijke projecten op de agenda die aanzienlijke investeringen vragen (o.a. ontsluitingswegen in Nistelrode en Heeswijk-Dinther, sportpark Heeswijk-Dinther) waarmee nog geen rekening is gehouden in de doorrekening van het meerjarenperspectief. De hieruit voortvloeiende (afschrijvings-)lasten zullen namelijk pas na 2030 effect hebben op de exploitatie. Het realiseren van ambities vraagt om voldoende financiële ruimte. Het uitvoeren van ambities brengen zowel incidentele als structurele lasten met zich mee. In combinatie met de toenemende druk binnen het sociaal domein, noodzakelijke vervangingsinvesteringen en de gevolgen van vergrijzing, vraagt om een zorgvuldige afweging van ambities, investeringen en beschikbare middelen. Om onze ambities te realiseren en tegelijkertijd onze financiële positie gezond te houden zijn maatregelen aan de inkomstenkant noodzakelijk gebleken. Daarbij is gekozen voor een verhoging van de onroerendezaakbelastingen (OZB), naast de reguliere inflatiecorrectie. Voor woningen bedraagt de stijging in de jaren 2027, 2028 en 2029 respectievelijk 10%, 5% en 5%. Voor niet- woningen gaat het om verhogingen van respectievelijk 8%, 4,5% en 4,5%.

Ook hebben we, om te komen tot een structureel en reëel sluitende begroting, gebruik gemaakt van de verruimde mogelijkheid om de algemene reserve in te zetten voor de periode 2027-2030. Sinds 2025 mogen gemeenten onder voorwaarden jaarlijks maximaal 10% van het vrij besteedbare deel van de algemene reserve aanwenden ter dekking van structurele lasten. Hierbij geldt als randvoorwaarde dat de solvabiliteit minimaal 20% bedraagt en naar verwachting ook op dat niveau blijft. Met de toepassing van deze mogelijkheid is invulling gegeven aan een sluitend begrotingsperspectief. De begroting 2027 sluit met een positief saldo van afgerond € 12.330.

Overzicht gemiddelde woonlasten 2026 van omliggende gemeenten en Nederland (bron: Coelo) Gemeente | Aantal inwoners | Gemiddelde | Woonlasten | Woonlasten Per 1-1-2026 | WOZ-waarde | eigenaar/bewoner | huurder voorlopig | 2026 | meerpersoons- | meerpersoons- (bron: CBS) | in euro’s | huishouden | huishouden in euro’s | in euro’s (1) | (2) | (3) | (4) Maashorst | 60.059 | 472.000 | 954 | 406 Meierijstad | 85.236 | 496.000 | 1.010 | 344 Bernheze | 32.947 | 526.000 | 1.015 | 286 Land van Cuijk | 93.645 | 426.000 | 1.021 | 424 Oss | 95.549 | 430.000 | 1.027 | 414 Boekel | 11.686 | 478.000 | 1.050 | 508 Laarbeek | 23.541 | 495.000 | 1.052 | 550 Best | 31.699 | 507.000 | 1.075 | 606 Gemert-Bakel | 31.806 | 470.000 | 1.155 | 538 Vught | 33.202 | 638.000 | 1.190 | 594 Nederland | 439.000 | 1.095 | 500 Pagina 54 Pagina 55 Op basis van de voorgestelde tariefontwikkelingen voor OZB, Afvalstoffenheffing en Rioolheffing is de verwachting dat de woonlasten voor eigenaar/ bewoner meerpersoonshuishouden in gemeente Bernheze zich als volgt ontwikkelen: in euro’s OZB AFVAL RIOOL Totaal Woonlasten 2026 (bron Coelo) 480 286 249 1.015 Woonlasten 2027 (berekend / verwacht o.b.v. de gehanteerde uitgangspunten 2027) 541 293 262 1.096 7.4.1 Betaalbaarheid Voor de aangeboden diensten vragen we een prijs die maximaal de kostprijs is, maar bij de leges passen we dit niet in alle gevallen toe.

De reden is dat dit zou leiden tot onaanvaardbare hoge leges. Hierdoor bereiken we voor algemene dienstverlening (hoofdstuk 1) een dekking van 56,4% en voor de leges met betrekking tot maatschappelijk belangen zoals evenementen en overige vergunningen in het kader van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) (hoofdstuk 3) een dekking van 18,7%. In beginsel passen we voor vergunningen met betrekking tot de omgevingswet (hoofdstuk 2) een dekking van maximaal 100% toe. Voor 2027 is een dekkingspercentage van 99,5% van toepassing. De OZB corrigeren we de in de begroting met de verwachte inflatie van 2,7% (inflatie-index 2027: 2,5% vermeerderd met een nacalculatie 2026 van 0,2%). Daarnaast willen we voor 2027, naast de aanpassing voor de inflatie, een aanpassing van 10% doorvoeren voor woningen en 8% voor niet- woningen. Deze extra verhoging is noodzakelijk om de financiële gevolgen van de voorgestelde beleidsmaatregelen in de jaarschijf 2027 te kunnen opvangen. Het tarief voor riool en afval leiden we af van de verwachte kosten. Voor afval geldt dat we kunnen beschikken over de afvalreserve. We zetten deze buffer in voor egalisatie van de kosten en indien mogelijk restitueren we aan onze inwoners. Ten aanzien van de voorziening riolering geldt eveneens de egalisatiefunctie.

De paragraaf lokale heffingen geeft meer details over deze heffingen en wat dit betekent voor onze inwoners. Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen. Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) De BSOB ondersteunt deelnemende gemeenten en waterschappen bij de uitvoering van de heffing en invordering van belastingen en de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ). Door deze taken gezamenlijk uit te voeren worden schaalvoordelen behaald, de kwaliteit van dienstverlening vergroot en de uitvoeringskosten beperkt. Beleidsindicatoren In onderstaand overzicht zijn de beleidsindicatoren opgenomen die vanuit de Regeling beleidsindicatoren gemeenten verplicht zijn op te nemen in de begroting en jaarrekening van gemeenten. De gegevens zijn terug te vinden op Waarstaatjegemeente.nl. Wij zijn afhankelijk van Waarstaatjegemeente.nl voor de aanlevering van de data. Wanneer voor een bepaald jaar cijfers ontbreken, betekent dat dat deze informatie (nog) niet beschikbaar is. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van alle gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners.

Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Gemiddelde WOZ waarde van woningen | 2020 | 268 | 326 (x duizend euro) | 2021 | 286 | 333 2022 | 314 | 374 2023 | 363 | 431 2024 | 377 | 456 2025 | 397 | 479 2026 | 438 | 526 Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen) | 2020 | 8,7 | 8,0 2021 | 8,1 | 12,3 2022 | 8,1 | 10,9 2023 | 8,3 | 23,8 2024 | 7,2 | 18,3 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Demografische druk (%)1 | 2020 | 78,5 | 77,0 2021 | 78,6 | 77,4 2022 | 79,1 | 76,9 2023 | 79,2 | 77,0 2024 | 79,6 | 77,1 2025 | 80,2 | 77,6 2026 | 81,0 | 77,3 Pagina 56 Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in €) | 2020 | 723 | 720 2021 | Geen data | 751 2022 | Geen data | 825 2023 | 870 | 808 2024 | Geen data | 837 2025 | 960 | 894 2026 | 955 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in €) | 2020 | 801 | 772 2021 | Geen data | 802 2022 | Geen data | 878 2023 | 952 | 861 2024 | Geen data | 891 2025 | 1.050 | 951 2026 | 1095 | 1015 1) De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per 100 personen van 20 tot 65 jaar Lasten en baten 2025-2027 Lasten | Baten Nr.

| Omschrijving taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | 2025 | 2026 | 2027 0.5 | Treasury | 64.614 | 68.461 | 62.856 | 518.114 | 243.457 | 76.157 0.61 | OZB woningen | 519.849 | 516.805 | 538.197 | 5.436.382 | 5.735.823 | 6.503.058 0.62 | OZB niet-woningen | 3.429.444 | 3.611.884 | 3.983.502 0.63 | Parkeerbelasting | 909 | 1.000 | 1.000 0.64 | Belastingen overig | 42.991 | 40.267 | 40.300 0.7 | Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds | 63.797.410 | 64.488.353 | 67.817.110 0.8 | Overige baten en lasten | 17.968 | 315.724 | 215.871 | 300 | 104.175 0.9 | Vennootschapsbelasting (Vpb) | 559.395 | 470.001 3.4 | Economische promotie - toeristenbelasting | 3.367 | 5.000 | 5.135 | 421.837 | 553.896 | 553.896 6.3 | Inkomensregelingen – generieke teruggave 0.10 | Mutatie reserves programma 7 | 3.689.273 | 1.051.613 | 365.254 | 372.160 Totaal | 4.854.466 | 2.427.604 | 822.059 | 73.647.387 | 75.144.109 | 79.347.183 Pagina 57 Lasten en baten 2027-2030 Lasten | Baten Nr.

| 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.5 | 62.856 | 56.055 | 49.360 | 43.420 | 76.157 | 68.765 | 61.372 | 53.980 0.61 | 538.197 | 553.804 | 567.649 | 582.407 | 6.503.058 | 7.179.690 | 8.015.770 | 8.412.701 0.62 | 3.983.502 | 4.278.281 | 4.577.761 | 4.696.783 0.63 | 1.000 | 1.029 | 1.055 | 1.082 0.64 | 40.300 | 40.300 | 40.300 | 40.300 0.7 | 67.817.110 | 67.765.093 | 68.299.596 | 71.312.864 0.8 | 215.871 | 390.335 | 1.769.421 | 2.258.755 0.9 3.4 | 5.135 | 5.284 | 5.416 | 5.557 | 553.896 | 553.896 | 553.896 | 553.896 6.3 0.10 | 372.160 | 372.160 | 372.160 | 372.160 Totaal | 822.059 | 1.005.478 | 2.391.846 | 2.890.139 | 79.347.183 | 80.259.214 | 81.921.910 | 85.443.766 Brondocumenten - | Financiële verordening gemeente Bernheze 2026 (18 december 2025) - | Controleverordening (art. 213 gemeentewet) gemeente Bernheze 2023 (14 december 2023) - | Nota reserves en voorzieningen 2024 (12 december 2024) - | Controleprotocol voor de controle op de jaarstukken 2025-2030 (18 december 2025) Pagina 58 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien Binnen de begroting bestaat er onderscheid tussen specifieke dekkingsmiddelen en algemene dekkingsmiddelen.

Specifieke dekkingsmiddelen (bijvoorbeeld opbrengsten voor het ophalen van afval, het verstrekken van vergunningen, het onderhouden van het riool en het verstrekken van reisdocumenten), hangen samen met een concreet beleidsveld en staan opgenomen in de desbetreffende programma’s. Deze dekkingsmiddelen verlagen het saldo van lasten en baten op de betreffende programma’s in de begroting. Specifieke dekkingsmiddelen zijn niet vrij besteedbaar. Anders dan de specifieke dekkingsmiddelen, zijn de algemene dekkingsmiddelen. Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen, die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Deze middelen zijn daarmee vrij besteedbaar. De algemene dekkingsmiddelen leveren de financiële dekking van de bestedingen van de programma’s 1 tot en met 7 en zijn ingedeeld naar de voorgeschreven categorieën en onvoorzien. Overzicht algemene dekkingsmiddelen In de tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de tabel worden de onderdelen kort toegelicht. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. | Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is: Onroerende zaakbelastingen | 8.826.191 | 9.326.747 | 10.459.610 | 11.431.021 | 12.566.581 | 13.082.534 2. | Algemene uitkering uit het | 63.797.410 | 64.448.353 | 67.817.110 | 67.765.093 | 68.299.596 | 71.312.864 gemeentefonds 3.

| Dividend | 44.932 | 34.538 | 34.538 | 34.538 | 34.538 | 34.538 Totaal | 72.668.533 | 73.809.638 | 78.311.258 | 79.230.652 | 80.900.715 | 84.429.936 Pagina 59 Pagina 60 Grafisch geeft dit het volgende beeld: Lokale heffingen 1. Onroerende zaakbelastingen (OZB) Tot de lokale heffingen behoren zowel heffingen waarvan de opbrengsten vrij besteedbaar zijn als heffingen met een specifiek bestedingsdoel. De onroerendezaakbelastingen (OZB) vormt de belangrijkste algemene dekkingsbron binnen de lokale heffingen. Voor 2027 wordt een opbrengst van circa € 10,5 miljoen geraamd. Heffingen waarvan de opbrengsten zijn gekoppeld aan een specifieke taak of voorziening, zoals de afvalstoffenheffing, rioolheffing en diverse leges, worden verantwoord binnen de betreffende beleids- en taakvelden. Een overzicht van de geraamde opbrengsten van de belangrijkste lokale heffingen en de bijbehorende beleidsvelden is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen van deze begroting. Er bestaat een directe relatie tussen de opbrengstcapaciteit van de onroerendezaakbelastingen (OZB) en de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Bij de verdeling van het gemeentefonds wordt namelijk rekening gehouden met de belastingcapaciteit van gemeenten. Hiermee wordt beoogd gemeenten met een vergelijkbare mogelijkheid om belastinginkomsten te genereren op een gelijke wijze te behandelen.

De belastingcapaciteit wordt afgeleid van de WOZ-waarde van onroerende zaken binnen de gemeente. Voor de berekening van de algemene uitkering telt 80% van de waarde van woningen en 70% van de waarde van niet-woningen mee. Op deze waarden wordt vervolgens het landelijke rekentarief toegepast. Dit rekentarief is gebaseerd op het gemiddelde OZB-tarief van alle Nederlandse gemeenten. 0% 13% 87% Dividend Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is Algemene uitkering Pagina 61 De uitkomst van deze berekening wordt als zogenaamde inkomstenmaatstaf in mindering gebracht op de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor 2027 bedraagt deze aftrek voor de gemeente Bernheze circa € 7,7 miljoen. Het daadwerkelijk door de gemeente vastgestelde OZB-tarief heeft hierbij geen invloed op de hoogte van deze korting. De berekening is immers gebaseerd op een landelijk gemiddeld rekentarief en niet op het feitelijk door de gemeente geheven OZB-tarief. Hierdoor blijft de keuze voor het lokale OZB-tarief een gemeentelijke afweging, zonder direct effect op de berekende inkomstenmaatstaf binnen het gemeentefonds 2. Algemene uitkering uit het gemeentefonds Het grootste deel van de inkomsten van de gemeente is afkomstig uit de algemene uitkering (ook wel gemeentefonds genoemd). De omvang van de algemene uitkering wordt bepaald door het rijk bij de circulaires.

Voor de begroting 2027 wordt uitgegaan van de gegevens uit de meicirculaire 2026. Op Prinsjesdag publiceert het Rijk de septembercirculaire 2026. De financiële effecten van deze circulaire kunnen vanwege het tijdstip van publicatie niet meer worden verwerkt in de begroting 2027. Wij informeren uw gemeenteraad tijdig door middel van een notitie ter informatie over de uitkomsten van deze circulaire zodat u deze uitkomsten ter overweging kunt meenemen bij de behandeling van de begroting. In grote lijnen is de systematiek van de algemene uitkering dat deze groeit door middel van het zogenaamde accres. Het accres – de jaarlijkse groei van het gemeentefonds – is gekoppeld aan de ontwikkeling van de economie (het bruto binnenlands product, bbp). Groeit de economie dan stijgt ook het accres. De normering wordt gesplitst in volumedeel en een prijsdeel. Het volumedeel is gebaseerd op een achtjaars historisch gemiddelde van het bbp. Het prijsdeel is gebaseerd op de prijsontwikkeling (inflatie) van het bbp van het lopende jaar. Grofweg is te zeggen dat gemeenten het volumedeel kunnen aanwenden om de hogere kosten op te vangen die samenhangen met de groei van de bevolking, kwaliteitsverbeteringen en beleidsintensiveringen. Het prijsdeel is aan te wenden om de kosten van loon- en prijsstijgingen op te vangen.

Momenteel loopt de prijsontwikkeling van het bbp achter bij de gemiddelde inflatie waar gemeenten mee geconfronteerd worden. In dat geval moeten gemeenten het volume deel aanwenden om de inflatie gedeeltelijk te bekostigen. Binnen de algemene uitkering wordt ook rekening gehouden met een nog te ontvangen bedrag uit het BTW-compensatiefonds (BCF). Omdat gemeenten minder btw declareren dan in het fonds aanwezig is, wordt het restantbudget uit het BCF via de algemene uitkering verdeeld over de gemeenten. Op basis van de meicirculaire 2026 is in de begroting 2027 rekening gehouden met een incidentele opbrengst van € 311.500. Ondanks de aanvullende middelen die het Rijk de afgelopen jaren beschikbaar heeft gesteld, blijft de ontwikkeling van het gemeentefonds onzeker. De financiële problematiek die eerder bekend Pagina 62 stond als het ravijnjaar 2026 is slechts gedeeltelijk verzacht en verschuift grotendeels naar de jaren vanaf 2028. Dit wordt veroorzaakt door de gewijzigde financieringssystematiek van het gemeentefonds, het aflopen van tijdelijke compensatiemaatregelen en de aanhoudende druk vanuit het sociaal domein. Hierdoor ontstaat vanaf 2028 opnieuw een aanzienlijke uitdaging om de begroting structureel sluitend te houden. 3. Dividend Wij ontvangen jaarlijks een dividenduitkering uit ons aandelenbezit in de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG).

In de begroting houden wij rekening met een structurele dividendopbrengst van € 34.538. In 2025 laat de uitkering dividend een beperkte hogere uitkering zien. Overhead Om de raad meer inzicht te geven in de omvang en samenstelling van de overheadkosten, schrijft artikel 8, eerste lid, onderdeel c van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voor dat een afzonderlijk overzicht van de overhead wordt opgenomen in de begroting. Hierdoor wordt inzichtelijk welke kosten verband houden met de ondersteuning van de organisatie en welke kosten direct betrekking hebben op de uitvoering van gemeentelijke taken. In de programma’s zijn uitsluitend de kosten opgenomen die direct samenhangen met het primaire proces. De overheadkosten worden centraal verantwoord in het overzicht overhead, waardoor een transparante scheiding ontstaat tussen uitvoerende activiteiten en ondersteunende bedrijfsvoering. Onder overhead worden alle kosten verstaan die samenhangen met de sturing, ondersteuning en facilitering van medewerkers die werkzaam zijn in het primaire proces. Hieronder vallen tevens de systemen, voorzieningen en overige ondersteunende middelen die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van deze functies.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bernheze.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/fd151a63-dd4a-4018-a883-b0f06ea0e76e?agendaItemId=1e3e86d7-7f01-42b8-bfee-171592e97af8