CConstaterende datBernheze
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2029

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente BernhezeBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-203056.584 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 7

Heesch | 15 september 2026 Programmabegroting 2027 Meerjarenbegroting 2028 - 2030 Pagina 2 Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief 3 Begroting in één oogopslag 5 Deel I: Programmaplan 2027 - 2030 6 Programma 1: Leefbare kernen 7 Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente 17 Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair 30 Programma 4: Duurzame landbouw en economie 36 Programma 5: Weerbare en veilige samenleving 40 Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie 46 Programma 7: Financiën 52 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien 59 Deel 2: Paragrafen 66 A. Lokale heffingen 67 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 81 C. Kapitaalgoederen 96 D. Financiering 105 E. Bedrijfsvoering 108 F. Verbonden partijen 118 G. Grondbeleid 129 H. Subsidies 137 I. Wet open overheid (Woo) 144 Deel 3: Financiële begroting 146 Overzicht van baten en lasten 147 Meerjarenraming 2028 - 2030 163 Bijlage 1 – Overzicht baten en lasten per taakveld 176 Pagina 3 Aanbiedingsbrief Met trots presenteren wij u de begroting voor het eerste volledige jaar van de nieuwe bestuursperiode. Een bestuursperiode die in het teken staat van onze coalitieverklaring “Op koers naar de toekomst”. Op het moment van schrijven wordt deze koers, samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, verder uitgewerkt in een bestuursprogramma.

Daarmee bouwen we niet alleen aan plannen voor de komende jaren, maar ook aan een breed gedragen visie op de toekomst van onze gemeente. Onze gemeente is een ontwikkelgemeente. Een gemeente die vooruit wil, kansen ziet en durft te investeren. In deze bestuursperiode staan daarom diverse omvangrijke projecten op de agenda zoals de ontsluitingswegen in Heeswijk-Dinther en Nistelrode, de herhuisvesting van De Misse 2-4-6, de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs en de aanleg van het sportpark in Heeswijk-Dinther Tegelijkertijd zijn wij ons bewust van de verantwoordelijkheid die daarbij hoort. Ambities zijn belangrijk, maar moeten uitvoerbaar en financieel verantwoord zijn. Juist daarom zoeken wij voortdurend naar de juiste balans tussen vooruitgang en realisme. De opgaven waar wij voor staan zijn groot. De behoefte aan woningen is blijvend groot en vraagt om zorgvuldige keuzes in de ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente. Tegelijkertijd willen we investeren in een goede bereikbaarheid en mobiliteit, passend bij de groei en de behoeften van onze inwoners. Ook werken we aan een sterk lokaal economisch klimaat, waarin ondernemers ruimte krijgen voor passende bedrijvigheid. We blijven ons inzetten voor een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Goede zorg blijft daarbij een belangrijk uitgangspunt.

De toenemende kosten binnen het sociaal domein, en met name binnen de jeugdzorg, vragen echter om nieuwe oplossingen. Daarom zetten wij nadrukkelijk in op preventie, samenwerking en het versterken van de eigen kracht van inwoners en gemeenschappen. Zo houden we zorg toegankelijk voor degenen die deze het hardst nodig hebben. Veiligheid en weerbaarheid vormen de basis voor een leefbare gemeente en een betrouwbare overheid. In een tijd waarin maatschappelijke ontwikkelingen steeds sneller gaan en nieuwe risico’s zich aandienen, investeren wij in een veilige leefomgeving en een organisatie die voorbereid is op de uitdagingen van morgen. Ook toekomstbestendig onderwijs blijft een belangrijke pijler onder een sterke gemeenschap en een gezonde sociaaleconomische ontwikkeling. Tegelijkertijd worden wij geconfronteerd met uitdagingen die onze ambities onder druk zetten. De beschikbare ruimte is schaars en er zijn veel, regelmatig tegenstrijdige, belangen die aanspraak maken op diezelfde ruimte. De netcongestie beperkt de mogelijkheden voor woningbouw, economische ontwikkeling en verduurzaming. Daarnaast hebben wij te maken met financiële Pagina 4 onzekerheden, stijgende maatschappelijke kosten en is het een opgave om voldoende budgetten te vinden om onze ambities waar te maken. Juist daarom is het van belang om vooruit te kijken.

Reden om rekening te houden met groei van het aantal inwoners en onze ambitie om een ontwikkelgemeente te zijn. Groei biedt kansen voor voorzieningen, economie en leefbaarheid, maar vraagt ook om investeringen in infrastructuur, maatschappelijke voorzieningen, dienstverlening en personeel. Tegen de achtergrond van aanhoudende financiële onzekerheden kiezen wij er nu voor om in ieder geval het begrotingsjaar 2027 structureel en reëel sluitend te presenteren. Hierbij houden wij nadrukkelijk rekening met het geldende toezichtkader van de provincie en het begrotingsadvies van de VNG voor 2027. Met een structureel en reëel sluitend eerste begrotingsjaar voldoen wij aan de vereisten voor een financieel gezonde begroting en bieden wij duidelijkheid over de korte termijn. Het bestuursprogramma zullen wij later vertalen in de meerjarenbegroting. Met deze begroting zetten wij een volgende stap op weg naar de toekomst. Een toekomst waarin wij blijven investeren in een aantrekkelijke, veilige en vitale gemeente. Een gemeente die kansen benut, uitdagingen niet uit de weg gaat en steeds de belangen van huidige én toekomstige generaties voor ogen houdt. Samen blijven wij op koers naar de toekomst. Het college van burgemeester en wethouders. Pagina 5 Begroting in één oogopslag Pagina 6 Deel I: Programmaplan 2027 - 2030 Pagina 7 Programma 1: Leefbare kernen Bernheze telt vijf dorpen.

De leefbaarheid in deze dorpen, voor huidige en toekomstige generaties, is voor zowel de gemeenteraad als het college van groot belang. Dit vraagt enerzijds om ruimte en aandacht voor het thema wonen. We geloven sterk in een passend én betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen. Anderzijds is de leefomgeving een belangrijk punt van aandacht. We streven naar een groene en kwalitatief hoogwaardige leefomgeving die bijdraagt aan de gezondheid en uitnodigt om te ontmoeten, te bewegen en te recreëren. De bereikbaarheid van onze dorpen, en daarmee het thema mobiliteit, werd daarnaast niet voor niets door de gemeenteraad genoemd als belangrijk thema binnen de regionale samenwerking. Wij hechten er waarde aan dat Bernheze een plek is waar mensen goed kunnen leven en waar ze zich verbonden voelen met hun dorp en elkaar. De groene omgeving van Bernheze biedt daarnaast ruimte voor ontspanning en recreatie voor zowel onze inwoners als bezoekers van omliggende dorpen en steden. Voorzieningen, zoals scholen, sportverenigingen en bibliotheken dragen in grote mate bij aan het woonplezier. Dergelijke voorzieningen vormen een belangrijke basis voor een gezonde, zorgzame en inclusieve samenleving. Niet iedere voorziening kan in iedere dorp aanwezig zijn maar dient wel binnen een gepaste tijd bereikbaar te zijn.

Goede, toegankelijke en veilige verbindingen van én naar voorzieningen zijn en blijven een belangrijk punt van aandacht. Wat willen we bereiken? 1. Passend en betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen. 2. Verduurzaming van de woningvoorraad (doel van de gemeente is om in 2050 energieneutraal en circulair te zijn). 3. Groene, gezonde en inclusieve leefomgeving die uitnodigt om te wonen, te ontmoeten, bewegen en te recreëren. 4. Voorzieningenniveau en openbare ruimte op minimaal het wettelijk niveau. 5. Goede bereikbaarheid van onze dorpen, met daarbij extra aandacht voor de verkeersveiligheid, met name voor fietsers en voetgangers. 6. Kwalitatief goede en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes. 7. Behoud van ons erfgoed en monumenten. 8. Uitvoering van de Omgevingswet. Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? 1.3.1 | Financiële ondersteuning projecten uitvoeringsagenda Hooge Vorssel De gemeente en de Stichting Behoud Natuur en Landschap Hooge Vorssel delen de ambitie om de kernwaarden uit de Gebiedsvisie Hooge Vorssel te behouden en verder te versterken. Het betreft de thema’s bodem en water, cultuurhistorie, landschap en natuur, recreatie, veiligheid en bereikbaarheid.

Daarnaast zet de stichting zich in voor een duurzame en toekomstbestendige ontwikkeling van het gebied Hooge Vorssel, waarbij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief worden betrokken. Door de stichting financieel te ondersteunen, wordt uitvoering gegeven aan diverse projecten uit de Uitvoeringsagenda Hooge Vorssel. Hiermee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het behoud en de versterking van de kwaliteiten van het gebied en aan de realisatie van de gezamenlijke ambities van de gemeente en de stichting. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Financiële ondersteuning projecten uitvoeringsagenda Hooge Vorssel | 2027 | 25.000 | Incidenteel 1.4.1 | Integraal huisvestingsplan 2026-2041 (IHP) In samenwerking met de schoolbesturen is een concept - Integraal Huisvestingsplan (IHP) tot stand gekomen. Het college heeft hierover nog geen standpunt ingenomen en het IHP is ook nog niet vastgesteld door de gemeenteraad. Op basis van technische onderzoeken van de schoolgebouwen en opgestelde leerlingenprognoses zijn voorzieningen opgenomen voor onder meer renovatie, nieuwbouw en uitbreiding. Vanuit het concept-IHP is in het meerjarenperspectief 2027-2030 rekening gehouden met onderstaande reserveringen.

Voor de definitieve votering wordt uw raad op een later moment een afzonderlijk raadsvoorstel ter besluitvorming aangeboden. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Reservering uitvoering IHP 2026-2041 | 2027 | 1.872.578 | Investering 2028 | 6.488.502 | Investering 2029 | 5.035.838 | Investering 2030 | 212.738 | Investering 2031 | 212.738 | Investering 2032 | 4.892.983 | Investering Reservering sloopkosten | 2028 | 392.550 | Incidenteel 2029 | 354.300 | Incidenteel Pagina 8 Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Uit reserve nog nader te bestemmen - sloopkosten | 2028 | -392.550 | Incidenteel 2029 | -354.300 | Incidenteel Reservering tijdelijke huisvesting | 2028 | 4.082.620 | Incidenteel 2029 | 1.748.700 | Incidenteel Uit reserve nog nader te bestemmen – tijdelijke huisvesting | 2028 | -4.082.620 | Incidenteel 2029 | -1.748.700 | Incidenteel Reservering afboeking boekwaarde a.g.v. nieuwbouw | 2028 | 645.543 | Incidenteel 2029 | 617.017 | Incidenteel Uit reserve nog nader te bestemmen | 2028 | -645.543 | Incidenteel 2029 | -617.017 | Incidenteel Reservering vrijval afschrijvingslasten a.g.v.

afboeking boekwaarde | 2029 | -28.951 | Structureel 2030 | -24.594 | Structureel 1.4.2 | Renovatie toplaag kunstgrasveld MHC HDL Om de veiligheid en kwaliteit van het kunstgrasveld te behouden, dient de toplaag tijdig te worden vervangen. Hiermee blijft het veld optimaal bespeelbaar en beschikbaar voor gebruik. Als eigenaar en verhuurder heeft de gemeente de verplichting om de huurders te voorzien van veilige en deugdelijk onderhouden sportaccommodaties. De verwachting is dat het huidige veld (heel zandveld) de periode tot de realisatie van het nieuwe sportpark niet zal overbruggen. De kans is groot dat het veld vóór die tijd wordt afgekeurd. Omdat sprake is van een tijdelijke overbruggingssituatie, is een volledige renovatie niet noodzakelijk. Vervanging van uitsluitend de toplaag wordt voldoende geacht om het veld tot de eventuele verhuizing naar het nieuwe sportpark.

Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Renovatie toplaag kunstgrasveld MHC HDL (heel zandveld) | 2027 | 350.000 | Investering Renovatie toplaag kunstgrasveld MHC HDL (kwart zandveld) | 2028 | 132.000 | Investering 1.4.3 | Vervanging toplagen kunstgrasvelden voetbalvereniging Avesteyn en Heeswijk Ter vergroting van de speelcapaciteit en ter ondersteuning van een intensiever gebruik zijn in 2019 bij voetbalvereniging Avesteyn en voetbalvereniging VV Heeswijk kunstgrasvelden gerealiseerd. De toplaag van deze velden kent een technische levensduur van tien jaar. Uitgaande van de huidige inzichten dient vervanging van de toplaag in 2029 plaats te vinden. Dit is echter afhankelijk van de besluitvorming rondom de realisatie van het nieuwe sportpark in Heeswijk-Dinther. Pagina 9 Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Vervanging toplaag kunstgrasveld VV Avesteyn | 2029 | 419.565 | Investering Vervanging toplaag kunstgrasveld VV Heeswijk | 2029 | 419.565 | Investering 1.4.4 | Vervanging robotmaaiers VV HVCH, VV Avesteyn en Vorstenbossche Boys De gemeentelijke natuurgrasvoetbalvelden worden gemaaid met robotmaaiers, waarmee een constante graslengte en goede bespeelbaarheid van de verhuurde velden wordt gewaarborgd.

Voor drie verenigingen is binnen de planperiode rekening gehouden met vervanging van deze maaiers vanwege het bereiken van het einde van de gebruiksduur. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Vervanging 2 robotmaaiers VV Avesteyn | 2027 | 24.750 | Investering Uit reserve nog nader te bestemmen | 2027 | -24.750 | Investering Vervanging 4 robotmaaiers VV HVCH | 2028 | 49.500 | Investering Uit reserve nog nader te bestemmen | 2028 | -49.500 | Investering Vervanging 3 robotmaaiers Vorstenbossche Boys | 2028 | 37.125 | Investering Uit reserve nog nader te bestemmen | 2028 | -37.125 | Investering 1.4.5 | Herhuisvesting De Misse 2–4–6 De vier deelnemende partijen (gemeente, bibliotheek, SCC De Pas en De Eijnderic) zijn allen gehuisvest in gebouwen die niet (volledig) meer voldoen aan de huidige eisen gesteld aan gebouwen en niet bijdragen aan optimale dienstverlening van de partijen. In december 2025 is de initiatiefase van het project met het Ruimtelijk Functioneel Programma van Eisen, het Technisch Programma van Eisen en een eerste financieel investeringsoverzicht voor de bouwkundige aanpassingen afgerond. Uw gemeenteraad heeft besloten dat de eerder opgestelde documenten uitgewerkt mogen worden tot een definitief ontwerp.

In de ontwerpfase wordt gewerkt met een ontwerpteam, waar naast de specialistische partijen (architect, interieurarchitect, constructeur, installatieadviseur, bouwfysica, brandveiligheid en kosten-deskundige) ook afgevaardigden van de vier betrokken organisaties aan deelnemen. Externe partijen in het ontwerpteam worden geselecteerd op basis van verschillende aanbestedingen. Begin 2027 is het ontwerpteam compleet, waarmee achtereenvolgend gewerkt wordt aan het schetsontwerp, het voorlopig ontwerp en het definitief ontwerp. In het vierde kwartaal van 2027 wordt het definitief ontwerp ter besluitvorming aan uw gemeenteraad Pagina 10 voorgelegd. Gelijktijdig met het definitief ontwerp, worden ook het plan voor Exploitatie en Beheer, tijdelijke huisvesting en een volledig kostenoverzicht ter besluitvorming aangeleverd aan de Raad. Het Financieel Investeringsoverzicht voor de bouwkosten is in 2025 opgesteld. Indexatie is noodzakelijk om tot het juiste prijspeil te komen. Voor een integrale afweging zijn de reeds bekende benodigde investeringen als reservering opgenomen in deze begroting. De kosten van de inrichting en inventaris zijn op dit moment nog niet inzichtelijk en zijn grotendeels afhankelijk van de te maken keuzes in het ontwerp en het plan voor exploitatie en beheer.

Deze kosten worden opgenomen in het volledige kostenoverzicht, dat gelijktijdig met het definitieve ontwerp vierde kwartaal van 2027 wordt aangeleverd. Na een positief besluit van uw gemeenteraad op het definitief ontwerp inclusief volledig kostenoverzicht, wordt het ontwerp uitgewerkt tot een technisch ontwerp in 2028. Na het vaststellen van het technisch ontwerp start de realisatiefase, de uitvoering van de renovatie. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Herhuisvesting de Misse 2-4-6: Reservering voorbereidingskosten | 2027 | 1.600.000 | Investering Reservering bouwkosten | 2028 | 19.180.000 | Investering Reservering tijdelijke huisvesting | 2028 | 1.500.000 | Incidenteel Uit reserve nog nader te bestemmen | 2028 | -1.500.000 | Incidenteel Inrichting en inventaris | 2028 | pm | Investering 1.4.6 | Vervanging openbare verlichting Het beheer en onderhoud van de openbare verlichting wordt structureel geborgd om de verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid in de openbare ruimte te waarborgen. Openbare verlichting vormt een essentieel onderdeel van de gemeentelijke zorgplicht en dient planmatig en conform de geldende wet- en regelgeving in stand te worden gehouden.

Om de kwaliteit, betrouwbaarheid en veiligheid van de installatie te waarborgen, worden jaarlijks verouderde en versleten lichtmasten en armaturen vervangen. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Vervanging openbare verlichting - masten | 2027 | 62.400 | Investering 2028 | 68.700 | Investering 2029 | 63.200 | Investering 2030 | 106.000 | Investering Pagina 11 1.4.7 | Vervanging civiele kunstwerken Uit inspecties blijkt dat meerdere civiele kunstwerken het einde van hun technische levensduur naderen. Om de constructieve veiligheid, bereikbaarheid en continuïteit van de infrastructuur te waarborgen, is in de komende jaren rekening gehouden met de benodigde vervangingsinvesteringen. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Vervanging civiele kunstwerken | 2027 | 32.000 | Investering 2028 | 12.500 | Investering 2029 | 40.000 | Investering 2030 | 52.000 | Investering Uit reserve nog nader te bestemmen | 2027 | -32.000 | Investering 2028 | -12.500 | Investering 2029 | -40.000 | Investering 1.4.8 | Versterken beheer maatschappelijk vastgoed Binnen de gemeente Bernheze zijn facilitaire taken in het verleden versnipperd uitgevoerd en onvoldoende structureel belegd.

Vanuit de implementatie van Facilitair Management en Vastgoed (FMVG) en de opgaven uit het programma Weerbare Overheid is gebleken dat diverse wettelijke, zorgplichtige en veiligheidsgerelateerde taken duurzaam moeten worden geborgd. Daarbij gaat het onder meer om werkzaamheden op het gebied van veiligheid, arbeidsomstandigheden, bedrijfshulpverlening, risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), alarmering, toegangsbeheer en continuïteitsvraagstukken. Daarnaast vragen organisatiebrede projecten in toenemende mate om facilitaire expertise en ondersteuning. Structurele borging van deze taken is noodzakelijk om te voldoen aan wet- en regelgeving, risico’s te beheersen en de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening te waarborgen. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Versterken beheer maatschappelijk vastgoed | 2027 | 101.413 | Structureel 1.5.1 | Reconstructie: Weijen–Heescheweg e.o. In verband met de ontwikkeling van woningbouwproject Weijen West is een aanpassing van een gedeelte van Weijen/Heescheweg noodzakelijk. Tegelijkertijd biedt dit de mogelijkheid om de inrichting van de openbare ruimte aan te passen aan de nieuwe eisen. Daarbij wordt onder meer ingezet op het afkoppelen van regenwater om wateroverlast te beperken.

De kosten voor deze Pagina 12 aanvullende maatregelen kunnen slechts gedeeltelijk worden toegerekend aan het woningbouwproject, waardoor een aanvullende gemeentelijke investering noodzakelijk is. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Reconstructie: Weijen – Heescheweg e.o.- uitvoering | 2027 | 1.440.500 | Investering Uit voorziening riolering | 2027 | -61.160 | Investering 1.5.2 | Reconstructie: Weijen te Nistelrode De openbare ruimte aan Weijen is zowel qua inrichting als onderhoud aan vernieuwing toe. Met de renovatie wordt de openbare ruimte verduurzaamd, de positie van fietsers en voetgangers verbeterd en regenwater afgekoppeld om wateroverlast te voorkomen. Hiermee wordt een veilige, klimaatbestendige en toekomstbestendige inrichting gerealiseerd. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Reconstructie: Weijen - uitvoering | 2027 | 2.041.440 | Investering Uit voorziening riolering | 2027 | -574.000 | Investering 1.8.1 | Transitie omgevingsplan De bestaande bestemmingsplannen, aangevuld met de Verordening fysieke leefomgeving en een aantal regels van het Rijk, vormen gezamenlijk het tijdelijke omgevingsplan. Uiterlijk in 2032 moet dit tijdelijke omgevingsplan zijn omgezet naar een omgevingsplan nieuwe stijl.

De werkwijze hiervoor is vastgelegd in het transitieplan dat in februari 2026 is vastgesteld door de gemeenteraad. In 2026 en 2027 zetten we de regels beleidsneutraal over. In de jaren 2028 tot 2032 verwerken we het nieuwe beleid. We streven naar twee wijzigingsrondes per jaar. In 2027 gaan we de bouwregels en milieuregels omzetten. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Transitie omgevingsplan | 2027 | 420.000 | Incidenteel 2028 | 300.000 | Incidenteel 2029 | 180.000 | Incidenteel 2030 | 200.000 | Incidenteel Uit reserve nog nader te bestemmen | 2027 | -420.000 | Incidenteel 2028 | -300.000 | Incidenteel 2029 | -180.000 | Incidenteel 2030 | -200.000 | Incidenteel Pagina 13 1.8.2 | Implementatie en naleving Omgevingswet en omgevingsvisie Vanaf 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De afgelopen jaren heeft de focus vooral gelegen op het opstellen van onze omgevingsvisie Bernheze 2040. Deze is vastgesteld op 7 maart 2024 en moeten we inbedden in de beleidscyclus, evalueren en actualiseren. De omgevingsvisie moet uitgewerkt worden in omgevingsprogramma’s om te zorgen dat de visie tot uitvoering komt. We werken een beleidshuis uit zodat we dit gestructureerd, efficiënt en effectief kunnen doen. De omgevingswet vraagt om een andere grondhouding (‘ja-mits’) en een optimaal werkende beleidscyclus.

We voeren daarom verbetering door in onze manier van werken. We anticiperen tijdig op de evaluatie en herijking van de omgevingsvisie. Indien dit grote wijzigingen tot gevolg heeft, is mogelijk een nieuwe OmgevingsEffectRapportage (OER) nodig. - | 2027: dialoogsessie college over omgevingsvisie en programma’s, start evaluatie omgevingsvisie, programma’s uitwerken. - | 2028: concept-evaluatie naar B&W, programma’s uitwerken. - | 2029: evaluatie omgevingsvisie gereed laatste jaar gemeenteraad, programma’s uitwerken. - | 2030: start herijking en eventuele aanpassingen omgevingsvisie met nieuwe gemeenteraad, programma’s uitwerken. - | Continu: Doorontwikkeling beleidscyclus: doorontwikkeling beleidshuis: structuur en prioritering van programma’s; werken met programma’s; uitvoerbaar en toetsbaar beleid maken. - | Continu: Nieuwe manieren van werken: integraal werken in de hele keten; integraal samenwerken binnen beleidsteams en met het College; open bespreek- en aanspreekcultuur; kennen en benutten kwaliteiten.

Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Implementatie en naleving omgevingswet en omgevingsvisie | 2027 | 30.000 | Incidenteel 2027 | 12.500 | Incidenteel 2027 | 50.000 | Incidenteel 2028 | 75.000 | Incidenteel 2029 | 50.000 | Incidenteel 2030 | 75.000 | Incidenteel Uit reserve nog nader te bestemmen | 2027 | -30.000 | Incidenteel 2027 | -12.500 | Incidenteel 2027 | -50.000 | Incidenteel 2028 | -75.000 | Incidenteel 2029 | -50.000 | Incidenteel 2030 | -75.000 | Incidenteel Pagina 14 Lasten en baten 2025-2027 Lasten | Baten Nr. | Omschrijving taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | 2025 | 2026 | 2027 0.3 | Beheer overige gebouwen | 492.426 | 339.801 | 273.845 | 1.584.019 | 882.868 | 343.662 gronden 2.1 | Verkeer en vervoer | 5.386.559 | 5.766.684 | 5.470.417 | 669.859 | 355.416 | 361.663 2.2 | Parkeren 2.5 | Openbaar vervoer | 6.668 | 6.934 | 7.122 3.4 | Economische promotie, excl.

| 821.611 | 846.176 | 707.204 | 99.104 | 98.636 | 124.057 toeristenbelasting 4.2 | Onderwijshuisvesting | 1.714.669 | 1.369.988 | 1.371.714 | 65.507 | 52.536 | 53.954 5.2 | Sportaccommodaties | 2.845.912 | 2.557.000 | 2.629.016 | 833.506 | 835.573 | 854.796 5.4 | Musea | 29.497 | 26.511 | 27.251 | 6.763 | 7.035 | 7.225 5.5 | Cultureel erfgoed | 209.101 | 354.254 | 270.794 | 10.800 | 10.800 | 10.876 5.7 | Openbaar groen en (openlucht) | 2.505.398 | 2.808.445 | 2.644.195 | 343.168 | 29.429 | 19.226 recreatie 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie | 1.033.815 | 1.382.549 | 860.513 | 398.573 | 413.019 | 421.513 (verenigingsaccommodaties en gemeenschapshuizen) 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria | 99.617 | 56.518 | 66.248 | 79.108 | 44.065 | 45.255 8.1 | Ruimtelijke ordening | 3.497.726 | 4.064.041 | 2.065.704 | 1.879.523 | 1.756.649 | 1.109.468 8.2 | Grondexploitatie (niet- | 7.674.161 | 10.187.542 | 6.043.449 | 8.930.123 | 10.699.701 | 7.243.542 bedrijventerrein) 8.3 | Wonen en bouwen | 1.554.434 | 2.054.541 | 2.088.187 | 2.654.614 | 1.391.425 | 1.420.471 0.10 | Mutatie reserves programma 1 | 3.064.773 | 1.383.384 | 1.229.485 | 3.284.491 | 4.937.258 | 450.955 Totaal | 30.936.367 | 33.204.368 | 25.755.144 | 20.839.158 | 21.514.410 | 12.466.663 Lasten en baten 2027-2030 Lasten | Baten Nr.

| 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.3 | 273.845 | 283.480 | 311.198 | 341.769 | 343.662 | 345.033 | 346.304 | 347.597 2.1 | 5.470.417 | 5.612.219 | 5.803.706 | 5.906.742 | 361.663 | 370.759 | 378.828 | 387.430 2.2 2.5 | 7.122 | 7.329 | 7.512 | 7.707 3.4 | 707.204 | 703.820 | 724.121 | 738.752 | 124.057 | 124.934 | 125.712 | 126.541 4.2 | 1.371.714 | 1.381.903 | 1.477.237 | 1.577.431 | 53.954 | 55.519 | 56.907 | 58.387 5.2 | 2.629.016 | 2.697.693 | 2.773.349 | 2.793.127 | 854.796 | 877.089 | 896.867 | 917.947 5.4 | 27.251 | 27.961 | 28.651 | 29.372 | 7.225 | 7.435 | 7.621 | 7.819 5.5 | 270.794 | 279.147 | 287.032 | 295.275 | 10.876 | 10.876 | 10.876 | 10.876 5.7 | 2.644.195 | 2.726.862 | 2.805.055 | 2.886.939 | 19.226 | 19.228 | 19.230 | 19.232 6.1 | 860.513 | 853.083 | 1.467.973 | 939.429 | 421.513 | 430.009 | 437.546 | 445.581 7.5 | 66.248 | 68.468 | 70.438 | 72.540 | 45.255 | 46.567 | 47.731 | 48.972 8.1 | 2.065.704 | 2.110.754 | 2.152.692 | 2.195.178 | 1.109.468 | 1.113.767 | 1.117.750 | 1.121.805 8.2 | 6.043.449 | 6.083.240 | 6.150.125 | 6.222.118 | 7.243.542 | 6.056.999 | 6.123.884 | 6.195.877 8.3 | 2.088.187 | 2.152.909 | 2.218.412 | 2.287.319 | 1.420.471 | 1.453.110 | 1.481.227 | 1.511.689 0.10 | 1.229.485 | 450.955 | 427.712 | 1.004.537 | 349.759 Totaal | 25.755.144 | 24.988.868 | 26.277.501 | 26.293.698 | 12.466.663 | 11.339.037 | 12.055.020 |

11.549.512 Pagina 15 Pagina 16 Brondocumenten - Mobiliteitsvisie 2040 (18 april 2024) - Beleidsplan Openbare Verlichting 2022-2025 (januari 2022) - Beleidsplan Civiele Kunstwerken 2023-2031 (juli 2022) - Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2023 (CROW) - Beleidsnotitie adaptief wegbeheer (juli 2018) - Notitie beleidsuitgangspunten Sociaal Culturele Centra (23 mei 2024) - Nota Maatschappelijk Vastgoed 2016 (oktober 2016) - Subsidieverordening gemeentelijke monumenten Bernheze 2023 (20 april 2023) - Erfgoedvisie “Ode aan het boerenleven” (mei 2020) - Gebiedsvisie Hooge Vorssel (18 oktober 2023) - Bezoekersstromenonderzoek Natuurgebied de Maashorst (25 februari 2025) - Archeologiebeleid 2011 (incl. archeologiekaart) (februari 2011) - Woonvisie 2022-2026 (16 december 2021) - Nota grondbeleid 2024-2027 (25 januari 2024) - Beleidsplan huisvesting internationale werknemers (10 december 2020) - Nadere uitwerking Beleidsplan huisvesting internationale werknemers (4 juli 2024) - Doelgroepenverordening gemeente Bernheze 2023 (14 december 2023) - Groenstructuurplan 2023 (14 december 2023) - Bomenbeleidsplan 2017-2027 (maart 2017; gewijzigd 23 december 2021) - Landschapsontwikkelingsplan 2012 en actualisatie LOP (augustus 2011 c.q.

maart 2020) - Omgevingsvisie, Bernheze 2040 en bijbehorende omgevingseffectrapportage (7 maart 2024) Pagina 17 Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente In een gezonde en zorgzame gemeente kunnen inwoners meedoen en kijken inwoners en gemeenschappen naar elkaar om. Dat vraagt om een sterke sociale basis, betrokken gemeenschappen en inwoners die voldoende veerkracht hebben om met uitdagingen in het leven om te gaan. Bernheze is een fijne gemeente om te wonen en te leven. Tegelijkertijd staan we de komende jaren voor maatschappelijke opgaven die invloed hebben op het welzijn van onze inwoners. Door vergrijzing, een groeiende vraag naar ondersteuning en nieuwe gemeentelijke verantwoordelijkheden neemt de druk op zorg en ondersteuning toe. Dit raakt zowel jongeren als ouderen. We zetten daarom we in op het versterken van de veerkracht van inwoners, het bevorderen van gezondheid en het versterken van de sociale samenhang in onze dorpen. Met het Breed Maatschappelijk Beleid (BMB) gaan we deze uitdagingen in het sociaal domein aan. In het BMB we richten wij ons dan ook op: - het versterken van de sociale basis; - het vergroten van de veerkracht van inwoners; - het bevorderen van een gezonde leefomgeving; - het versterken van de samenwerking tussen inwoners, verenigingen en maatschappelijke partners. Toegankelijke en passende ondersteuning is daarbij een belangrijk uitgangspunt.

Inwoners moeten eenvoudig hun weg kunnen vinden naar hulp en ondersteuning. Vanaf 2028 zijn gemeenten wettelijk verplicht te beschikken over stevige lokale teams. Deze teams bieden inwoners laagdrempelige, samenhangende en nabij georganiseerde ondersteuning. Om dit te realiseren bouwen we hierop voort vanuit bestaande voorzieningen: Toegang Wegwijzer voor hulp en ondersteuning, de wijkteams van ONS welzijn en de sterke sociale basis in onze dorpen. Daarnaast sluiten we aan bij het gedachtegoed van Positieve Gezondheid, waarbij niet de beperking maar de mogelijkheden van inwoners centraal staan. Dit draagt bij aan meer veerkracht, eigen regie en kwaliteit van leven. Ons Breed Maatschappelijk Beleid sluit ook aan bij landelijke ontwikkelingen en afspraken, zoals het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Deze versterken de rol van gemeenten in het verbinden van preventie, gezondheid en ondersteuning, zodat inwoners tijdig de juiste hulp krijgen en zo lang mogelijk mee kunnen blijven doen in de samenleving. Wat willen we bereiken? 1. Een vitaal verenigingsleven wat de cohesie in onze gemeenschappen ondersteunt. 2. Toegankelijke ondersteuning indien nodig via collectieve en individuele voorzieningen. Pagina 18 3.

Gezonde inwoners (in de breedste zin van het woord), we zetten hier preventief op in vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid: - We stimuleren deelname aan sport of bewegen. - We stimuleren deelname aan cultuur en cultuureducatie met name van onze jeugd. - Inwoners zijn geïnformeerd over een gezonde manier van leven. 4. Passende ondersteuningsmogelijkheden voor mantelzorgers. 5. Een goede toegang tot onderwijs voor onze kinderen. 6. Een integrale benadering en samenwerking met (maatschappelijke) partners waarbij onze inwoners centraal staan. Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? 2.2.1 Project grip op kosten sociaal domein (Wmo, jeugdzorg en Participatiewet) Wmo en jeugdzorg De uitgaven binnen het sociaal domein staan de komende jaren onder druk. We (voor)zien een substantiële stijging van de kosten in het sociaal domein. Om meer inzicht, sturing en grip te krijgen op deze ontwikkeling starten we in 2027 het project Grip op het Sociaal Domein. Het project start met een integrale analyse van de beschikbare gegevens, ontwikkelingen en kosten binnen het sociaal domein. Op basis van deze analyse stellen we een projectopdracht op, waarin de belangrijkste opgaven, beïnvloedingsmogelijkheden en maatregelen worden uitgewerkt.

Daarbij wordt onderzocht aan welke knoppen gedraaid kan worden om de groei van de uitgaven af te remmen, met behoud van de kwaliteit, toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van de ondersteuning voor onze inwoners. Ons doel is dat deze aanpak leidt tot meer grip en regie op het sociaal domein, een beheersing van de groei van de uitgaven en een goede ondersteuning van inwoners. De in de begroting opgenomen afbuiging vanaf 2028 is gebaseerd op deze beoogde ontwikkeling. Hierbij wordt uitgegaan van een stapsgewijze afvlakking van de kostenontwikkeling naar 80% in 2028, 70% in 2029 en 60% in 2030. Participatiewet Ook de uitvoeringskosten van de Participatiewet laten vanaf 2026 een aanzienlijke stijging zien. Om meer inzicht te verkrijgen in de oorzaken van deze kostenontwikkeling en meer grip te krijgen op de uitgaven, zal ook een onderzoek uitgevoerd naar de uitvoering en bekostiging van de Participatiewet. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre de doelstellingen van de Participatiewet worden gerealiseerd. Daarbij staat centraal of inwoners voldoende bestaanszekerheid ervaren, of zij succesvol worden begeleid naar duurzaam werk en of inwoners die niet direct kunnen uitstromen naar betaald werk op een passende en betekenisvolle wijze kunnen participeren in de samenleving.

De resultaten van het onderzoek worden gebruikt om de effectiviteit en doelmatigheid van de uitvoering verder te versterken. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Project grip op kosten sociaal domein | 2027 | 150.000 | Incidenteel 2028 | 150.000 | Incidenteel Uit reserve Transities – project grip op kosten sociaal domein | 2027 | -150.000 | Incidenteel 2028 | -150.000 | Incidenteel 2.2.2 | Participatiewet in Balans Met de invoering van de Participatiewet in Balans verschuift de nadruk binnen de uitvoering van de Participatiewet van controle en handhaving naar vertrouwen, maatwerk en het versterken van bestaanszekerheid. Doel hiervan is om de ondersteuning beter aan te laten sluiten op de persoonlijke situatie en behoeften van inwoners. De eerste fase van deze wetswijziging is per 1 januari 2026 in werking getreden. De tweede en laatste fase volgt per 1 januari 2027 en bevat onder meer wijzigingen rondom het bufferbudget, de inkomensvrijlating van giften, de toepassing van handhaving en maatregelen, en de ondersteuning van maatschappelijke participatie. De financiële gevolgen van deze wijzigingen voor de gemeentelijke uitvoering en budgetten zijn op dit moment nog onvoldoende duidelijk en zullen onderdeel zijn van onderzoek van het project grip op kosten sociaal domein.

Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Participatiewet in Balans | 2027 | Budgettair | Structureel neutraal 2.2.3 | Wet Van School naar Duurzaam Werk De Wet Van School naar Duurzaam Werk is per 1 januari 2026 in werking getreden. Deze wet heeft als doel kwetsbare jongeren die ondersteuning nodig hebben bij de overgang van school naar werk beter te begeleiden naar duurzame arbeidsdeelname. Gemeenten hebben hierbij, in samenwerking met onderwijsinstellingen en het Doorstroompunt, de verantwoordelijkheid om deze jongeren passende ondersteuning te bieden bij het vinden en behouden van werk. Voor de uitvoering van deze wettelijke taak ontvangen gemeenten aanvullende financiële middelen. Naar verwachting worden deze middelen via het gemeentefonds beschikbaar gesteld. Pagina 19 Pagina 20 De definitieve omvang en wijze van verdeling van deze middelen zijn op dit moment nog niet bekend. Wat mag het kosten? Onderwerp Jaar Bedrag (in €) Incidenteel/ Structureel/ Investering Wet Van School naar Duurzaam Werk 2027 Budgettair neutraal Structureel 2.6.1 Werkbudget Breed Maatschappelijk Beleid Het Breed Maatschappelijk Beleid (BMB) vormt het integrale beleidskader voor de uitvoering van de maatschappelijke opgaven binnen het sociaal domein.

Doel is om ondersteuning en zorg, met nadruk op preventie, samenhangend, toegankelijk en effectief te organiseren. Daarbij staat een goede samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke partners, vrijwilligersorganisaties en de gemeente centraal. Voor een succesvolle uitvoering en borging van het BMB is een structureel werkbudget noodzakelijk. Dit budget wordt ingezet voor het organiseren van samenwerking, afstemming en participatie, het ondersteunen van inwonersinitiatieven, het ontwikkelen van communicatie- en voorlichtingsmiddelen en het faciliteren van bijeenkomsten. Daarnaast biedt het ruimte voor het uitvoeren van kleinschalige projecten en pilots. Hiermee worden de benodigde randvoorwaarden gecreëerd om de ambities van het Breed Maatschappelijk Beleid duurzaam en effectief in de praktijk te realiseren. Wat mag het kosten? Onderwerp Jaar Bedrag (in €) Incidenteel/ Structureel/ Investering Werkbudget Breed Maatschappelijk Beleid 2027 10.000 Structureel 2.6.2 Voldoen aan de maatschappelijke en wettelijke taken van de spreidingswet en opvang en integratie ontheemden Gemeenten hebben een wettelijke taak en een toenemende opgave op het gebied van migratie, opvang en integratie. Daarbij is sprake van wettelijke verantwoordelijkheden, regionale samenwerking en voortdurende ontwikkelingen in wet- en regelgeving. Deze opgaven vragen de komende jaren onze aandacht.

Structurele borging van deze taken, en de daarbij behorende beleidsmatige kennis en inzet, is noodzakelijk om te voldoen aan wet- en regelgeving, risico’s te beheersen en de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening te waarborgen. Pagina 21 Dit dossier kent een grote maatschappelijke en bestuurlijke impact. Daarnaast vraagt het thema om intensieve afstemming met regionale en landelijke partners en om een zorgvuldige bestuurlijke afweging. Structurele beleidsmatige inzet, is op dit dossier noodzakelijk om ontwikkelingen te vertalen naar beleid, besluitvorming zorgvuldig voor te bereiden en de samenhang tussen de verschillende opgaven te bewaken. Hiermee worden de continuïteit, kwaliteit en bestuurlijke beheersbaarheid van het dossier geborgd en blijft de gemeente in staat haar verantwoordelijkheden adequaat in te vullen. Wat mag het kosten? Onderwerp Jaar Bedrag (in €) Incidenteel/ Structureel/ Investering Voldoen aan de maatschappelijke en wettelijke taken van de spreidingswet en opvang en integratie ontheemden d.m.v. structurele beleidsmatige inzet 2027 87.467 Structureel Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstelling van dit programma. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.

Regionaal Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten Brabant Noordoost (RBL BNO) Het RBL BNO ondersteunt de deelnemende gemeenten bij het realiseren van de maatschappelijke doelstelling dat iedere jongere onderwijs volgt, een passende kwalificatie behaalt en zich ontwikkelt naar duurzame participatie in de samenleving. Door toezicht op de naleving van de Leerplichtwet, het voorkomen van schooluitval en het begeleiden van jongeren naar onderwijs of werk, draagt het RBL BNO bij aan kansengelijkheid, zelfredzaamheid en een sterke regionale arbeidsmarkt. Werkvoorzieningschap Noordoost-Brabant Het doel van deze organisatie is om de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) uit te voeren en om inwoners met een grote afstand tot de reguliere arbeidsmarkt te ondersteunen bij het verkrijgen van betaald werk. De organisatie heeft een eigen uitvoeringsorganisatie, genaamd IBN, die zich richt op het bieden van werk onder aangepaste omstandigheden. Centrumregeling WMO Brabant Noordoost-Oost Gemeente Oss treedt op als centrumgemeente voor de regionale inkoop van Wmo-ondersteuning voor de taken die sinds 2015 onder gemeentelijke verantwoordelijkheid vallen. Namens de Pagina 22 deelnemende gemeenten verzorgt Oss de inkoop en contractering van deze ondersteuning. Daarnaast worden sinds 2020 de uitvoerende taken binnen de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) regionaal ingekocht.

Door gezamenlijk in te kopen, worden administratieve lasten voor aanbieders beperkt, ontstaat meer uniformiteit in de regio en wordt de uitvoeringspraktijk beter op elkaar afgestemd. Bovendien versterkt regionale samenwerking de positie van gemeenten in gesprekken en onderhandelingen met aanbieders, wat bijdraagt aan een doelmatige en kwalitatief goede uitvoering van de ondersteuning en zorg. Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost-Brabant In Noordoost-Brabant wordt de jeugdhulp regionaal ingekocht. Deze gezamenlijke aanpak zorgt voor minder administratieve lasten voor zorgaanbieders, een efficiënter inkoopproces en een sterkere onderhandelingspositie richting aanbieders. Daarnaast zijn gemeenten voor een aantal specialistische vormen van jeugdhulp, zoals de gesloten jeugdzorg, wettelijk verplicht om regionaal samen te werken bij de inkoop. Door de krachten te bundelen wordt de beschikbaarheid, kwaliteit en continuïteit van jeugdhulp voor inwoners beter geborgd. Kleinschalig Collectief Vervoer Brabant Noordoost (KCV) Het doel van het Kleinschalig Collectief Vervoer (KCV) Brabant Noordoost is om inwoners die door een beperking, leeftijd of andere omstandigheden niet zelfstandig gebruik kunnen maken van regulier vervoer, toegang te bieden tot passend en betaalbaar vervoer.

Hiermee kunnen zij deelnemen aan het maatschappelijk leven, sociale contacten onderhouden en gebruikmaken van voorzieningen zoals zorg, onderwijs, werk en recreatie. Het KCV draagt bij aan het bevorderen van zelfredzaamheid, inclusie en maatschappelijke participatie van inwoners door het beschikbaar stellen van toegankelijk en vraagafhankelijk vervoer voor inwoners die niet op eigen kracht kunnen reizen. Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hart voor Brabant (GGD) De GGD Hart voor Brabant ondersteunt gemeenten bij het uitvoeren van hun wettelijke taken op het gebied van publieke gezondheid. Hiermee draagt de GGD bij aan het bevorderen van de gezondheid, zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van inwoners en aan het voorkomen van gezondheidsproblemen en maatschappelijke kosten. Het doel van de GGD is ‘gezondheid vanzelfsprekend maken’. Dat hoopt zij te bewerkstelligen via de volgende pijlers: 1. Voorkomen als het kan, beschermen als het moet. 2. Iedereen verschillend, allemaal gelijk. 3. Zelf, maar niet alleen. 4. Overal om ons heen, binnen en buiten.

Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden, West en Noord (RAV Brabant MWN) De RAV Brabant Midden-West-Noord (RAV BMWN) draagt voor de deelnemende gemeenten bij aan de volgende maatschappelijke doelstelling: Het waarborgen van tijdige, kwalitatief hoogwaardige en toegankelijke ambulancezorg, zodat inwoners in acute medische situaties snel de juiste zorg ontvangen en gezondheidsschade zoveel mogelijk wordt voorkomen of beperkt. Deze gemeenschappelijke regeling wordt nog in stand gehouden vanwege de door personeel opgebouwde rechtszekerheid; die mag niet worden aangetast. Maar er is geen sprake van gemeentelijke bijdragen. Beleidsindicatoren In onderstaand overzicht zijn de beleidsindicatoren opgenomen die vanuit de Regeling beleidsindicatoren gemeenten verplicht zijn op te nemen in de begroting en jaarrekening van gemeenten. De gegevens zijn terug te vinden op Waarstaatjegemeente.nl. Wij zijn afhankelijk van Waarstaatjegemeente.nl voor de aanlevering van de data. Wanneer voor een bepaald jaar cijfers ontbreken, betekent dat dat deze informatie (nog) niet beschikbaar is. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van alle gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners.

Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Absoluut verzuim | 2020 | 2,2 | 2,4 (aantal leerplichtigen per 1.000 leerlingen 5-18 jr)1 | 2021 | 2,0 | 1,1 2022 | 4,2 | 8,0 2023 | 6,0 | 10,1 2024 | 5,7 | 9,2 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Relatief verzuim | 2020 | 17 | 7 (aantal leerplichtigen per 1.000 leerlingen 5-18 jr )2 | 2021 | 18 | 11 2022 | 21 | 13 2023 | 23 | 11 2024 | 26 | 18 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Pagina 23 Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie | 2020 | 1,4 | 1,1 (vsv-ers) (% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs)3 | 2021 | 1,6 | 1,0 2022 | 2,1 | 1,9 2023 | 2,0 | 1,8 2024 | 2,0 | 1,7 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Niet wekelijkse sporters (%) >19 jaar | 2020 | 50,7 | 41,4 2021 | Geen data | Geen data 2022 | 47,9 | 43,8 2023 | Geen data | Geen data 2024 | 44,7 | 37,2 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Aantal banen (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – | 2020 | 696.7 | 598,9 64 jaar) | 2021 | 701,5 | 615,8 2022 | 720,7 | 628,3 2023 | 733,2 | 626,4 2024 | 744,8 | 640,0 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 | 2020 | 1 | 0 jarigen) | 2021 | 1 | 1 2022 | 1 | 0 2023 | 1 | 1 2024 | Geen data | Geen

data 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Kinderen in uitkeringsgezin dat van een bijstandsuitkering | 2020 | 4 | 3 moet rondkomen (% kinderen tot 18 jaar) | 2021 | 4 | 3 2022 | 4 | 3 2023 | 4 | 3 2024 | 4 | 3 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Werkloze jongeren (% 16 t/m 22-jarigen) | 2020 | 2 | 1 2021 | 1 | 2 2022 | 1 | 2 2023 | 1 | 1 2024 | 2 | 1 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Pagina 24 Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Netto arbeidsparticipatie | 2020 | 70,1 | 72,2 (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v.

de | 2021 | 71,0 | 73,9 beroepsbevolking) | 2022 | 72,5 | 74,7 2023 | 73,4 | 75,4 2024 | 73,5 | 75,8 2025 | 73,6 | 75,7 2026 | Geen data | Geen data Personen met een bijstandsuitkering | 2020 | 259,6 | 275,3 (aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder) | 2021 | 223,3 | 136,7 2022 | 192,9 | 119,8 2023 | 187,3 | 116,2 2024 | 189,8 | 113,1 2025 | 189.3 | 116,5 2026 | Geen data | Geen data Lopende re-integratievoorzieningen | 2020 | 195,1 | 116,1 (aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar) | 2021 | Geen data | 136,2 2022 | 193,1 | 120,1 2023 | 198,0 | 123,6 2024 | 208,8 | 123,2 2025 | 222,1 | 113,6 2026 | Geen data | Geen data Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar)4 | 2020 | 11,7 | 10,3 2021 | 13,3 | 13,1 2022 | 13,5 | 13,6 2023 | 13,8 | 14,0 2024 | 13,9 | 14,3 2025 | Geen data | Geen data 2026 | Geen data | Geen data Jongeren met jeugdbescherming | 2020 | 1,2 | 0,8 (% van alle jongeren tot 18 jaar) | 2021 | 1,3 | 0,8 2022 | 1,2 | 0,9 2023 | 1,1 | 0,9 2024 | 1,0 | 0,8 2025 | 1,0 | 0,9 2026 | Geen data | Geen data Jongeren met jeugdreclassering | 2020 | Geen data | Geen data (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) | 2021 | 0,3 | Geen data 2022 | 0,3 | Geen data 2023 | 0,3 | Geen data 2024 | 0,3 | Geen data 2025 | 0,3 | 0,3 2026 | Geen data | Geen data Pagina 25 Beleidsindicator | Jaar realisatie | Referentie | Bernheze Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

| 2020 | 668 | 580 (aantal per 10.000 inwoners) | 2021 | 686 | 590 2022 | 689 | 610 2023 | 684 | 640 2024 | 709 | 670 2025 | 716 | 670 2026 | Geen data | Geen data 1) Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school. 2) Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is. 3) Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 – 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. 4) In de indicator jongeren met jeugdhulp zijn per 2021 veranderingen doorgevoerd in de verzameling en verwerking van de data, die leiden tot een trendbreuk in de uitkomsten over 2020 en 2021. Hierdoor zijn de uitkomsten over de jeugdhulp over de jaren 2021 en later niet goed te vergelijken met de uitkomsten over de jaren 2018 t/m 2020. Lasten en baten 2025-2027 Lasten | Baten Nr.

| Omschrijving taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | 2025 | 2026 | 2027 4.1 | Openbaar basisonderwijs | 5.405 | 5.459 | 5.749 4.3 | Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 1.465.477 | 1.721.079 | 1.811.565 | 500.907 | 481.929 | 468.777 5.1 | Sportbeleid en activering | 330.247 | 481.300 | 200.356 | 126.388 | 163.362 | 380 5.3 | Cultuurpresentatie, -productie en -participatie | 553.297 | 613.792 | 601.430 | 27.424 | 28.434 | 27.424 5.6 | Media | 1.166.167 | 1.054.022 | 956.967 | 150.548 | 11.029 | 5.658 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie excl. Verenigingsaccommodaties en gemeenschapshuizen | 7.024.038 | 7.451.185 | 3.885.349 | 4.540.847 | 3.793.391 | 556.588 6.21 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO | 2.066.449 | 2.331.118 | 2.441.790 | 27.226 | 20.835 6.22 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | 2.073.919 | 2.099.755 | 2.134.799 | 241.964 | 121.699 | 100.000 6.23 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 198.284 | 252.917 | 181.697 6.3 | Inkomensregelingen | 9.378.993 | 10.291.973 | 9.554.041 | 6.351.506 | 6.513.763 | 6.312.280 6.4 | Wsw en beschut werken | 55.969 5.113.058 | 4.849.806 | 4.992.506 6.5 | Arbeidsparticipatie | 685.089 | 785.884 | 697.513 | 11.620 | 13.000 | 6.857 6.60 | Hulpmiddelen en diensten (WMO) | 776.678 | 1.109.474 | 1.139.430 | 1.612 | 5.200 | 5.340 6.711 | Huishoudelijke hulp (WMO) | 2.710.741 | 3.430.064 | 3.183.718 | 85.960 | 72.800 |

74.766 6.712 | Begeleiding (Wmo) | 2.732.302 | 2.727.504 | 3.301.796 | 50.000 | 50.000 6.713 | Dagbesteding (Wmo) | 591.630 | 622.394 | 850.199 Pagina 26 Lasten | Baten 6.751 | Jeugdhulp ambulant lokaal | 284.499 | 32.899 | 54.089 6.752 | Jeugdhulp ambulant regionaal | 5.287.582 | 7.111.938 | 7.322.780 6.753 | Jeugdhulp ambulant landelijk | 306.772 | 355.000 | 614.585 6.761 | Jeugdhulp met verblijf lokaal | 711.475 | 236.884 | 268.280 6.762 | Jeugdhulp met verblijf regionaal | 2.104.754 | 2.084.688 | 2.124.873 6.763 | Jeugdhulp met verblijf landelijk | 35.823 | 259.000 6.791 | PGB Wmo | 251.120 | 205.944 | 211.504 6.792 | PGB Jeugd | 262.575 | 362.147 | 371.925 6.811 | Beschermd wonen (Wmo) | 58.930 | 1.501.375 | 893.934 6.812 | Maatschappelijke- en vrouwenopvang (wmo) 6.821 | Jeugdbescherming | 438.450 | 338.998 | 648.151 6.822 | Jeugdreclassering | 66.135 | 46.576 | 47.834 6.91 | Coördinatie en beleid Wmo | 131.962 | 155.058 | 231.331 6.92 | Coördinatie en beleid Jeugd | 89.647 | 97.318 | 118.853 7.1 | Volksgezondheid | 1.810.516 | 1.996.509 | 2.008.362 | 132.416 | 55.272 | 22.858 0.10 | Mutatie reserves programma 2 | 4.931.219 | 990.871 | 2.923.512 | 2.422.685 | 434.567 Totaal | 53.643.233 | 53.842.556 | 50.220.472 | 16.679.274 | 14.647.333 | 8.065.495 Lasten en baten 2027-2030 Lasten | Baten Nr.

| 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4.1 | 5.749 | 5.916 | 6.064 | 6.222 4.3 | 1.811.565 | 1.840.006 | 1.887.079 | 1.935.730 | 468.777 | 481.111 | 492.052 | 503.716 5.1 | 200.356 | 205.261 | 211.441 | 218.041 | 380 | 385 | 389 | 394 5.3 | 601.430 | 616.030 | 549.029 | 562.832 | 27.424 | 27.424 | 27.424 | 27.424 5.6 | 956.967 | 983.816 | 1.007.759 | 1.033.252 | 5.658 | 5.561 | 5.571 | 5.591 6.1 | 3.885.349 | 4.003.689 | 3.964.674 | 4.078.458 | 556.588 | 556.681 | 556.763 | 556.851 6.21 | 2.441.790 | 2.443.627 | 2.482.451 | 2.559.036 6.22 | 2.134.799 | 2.197.468 | 2.253.195 | 2.312.447 | 100.000 | 100.000 | 100.000 | 100.000 6.23 | 181.697 | 188.845 | 195.520 | 202.260 6.3 | 9.554.041 | 9.830.327 | 10.078.733 | 10.346.111 | 6.312.280 | 6.494.237 | 6.655.645 | 6.827.706 6.4 | 4.992.506 | 4.929.874 | 4.585.528 | 4.504.677 6.5 | 697.513 | 717.897 | 736.005 | 755.278 | 6.857 | 6.946 | 7.025 | 7.109 6.60 | 1.139.430 | 1.172.473 | 1.201.785 | 1.233.032 | 5.340 | 5.495 | 5.632 | 5.778 6.711 | 3.183.718 | 3.229.046 | 1.722.857 | 1.680.418 | 74.766 | 76.934 | 78.857 | 80.907 6.712 | 3.301.796 | 3.546.098 | 3.779.751 | 4.018.925 | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 6.713 | 850.199 | 1.006.854 | 1.167.726 | 1.318.041 6.751 | 54.089 | 34.768 | 35.637 | 36.563 Pagina 27 Lasten | Baten 6.752 | 7.322.780 | 8.247.122 | 9.195.139 | 10.186.310 | 361.894 | 373.993 | 392.505 6.753

| 614.585 | 632.408 | 648.218 | 665.072 6.761 | 268.280 | 276.060 | 282.962 | 290.319 6.762 | 2.124.873 | 2.186.634 | 2.241.445 | 2.299.961 6.763 | 259.000 | 266.511 | 273.174 | 280.277 6.791 | 211.504 | 217.638 | 223.079 | 228.879 6.792 | 371.925 | 382.711 | 392.279 | 402.478 6.811 6.812 6.821 | 648.151 | 666.947 | 683.621 | 701.395 6.822 | 47.834 | 49.221 | 50.452 | 51.764 6.91 | 231.331 | 240.584 | 249.245 | 257.969 6.92 | 118.853 | 123.607 | 128.057 | 132.539 7.1 | 2.008.362 | 2.007.529 | 2.059.393 | 2.114.385 | 22.858 | 23.521 | 24.109 | 24.736 0.10 | 434.567 | 395.057 | 129.640 | 129.640 Totaal | 50.220.472 | 52.248.967 | 52.292.298 | 54.412.671 | 8.065.495 | 8.585.246 | 8.507.100 | 8.712.357 Brondocumenten Sociaal domein en regionaal beleid - | Breed Maatschappelijk Beleid Sociaal Domein 2023-2028 (14 december 2023) - | Stimuleringsregeling Sociaal Domein voor inwoners 2026 (16-12-2025) - | Uitgangspuntennotitie subsidiering kernnetwerken 2026 (16-12-2025) - | Maatwerk Aanpak Bernheze (juli 2017) Wmo en maatschappelijke ondersteuning - | Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2021 - | Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Bernheze 2024 (14 december 2023) - | Nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Bernheze 2024 (12 december 2023) - | Centrumregeling Wmo Brabant Noordoost-oost 2024 (2023) - | Beleidskader Wmo 2024-2028 (2023) Jeugdwet en

jeugdhulp - | Jeugdwet (2015) - | Centrumregeling jeugdhulp Noordoost Brabant 2024 (2023) - | Verordening jeugdhulp gemeente Bernheze 2026 (maart 2026) - | Nadere regels jeugdhulp gemeente Bernheze 2026 (maart 2026) - | Regionaal beleidsprogramma jeugd 2024 –2028 (december 2023) Pagina 28 Participatiewet en inkomen - | Participatiewet - | Beleidsregels hulp bij geldzaken en schuldhulpverlening Bernheze 2025 (10-06-2025) - | Verordening Werk, Inkomen en Schuldhulp Bernheze 2026 (januari 2026) - | Beleidsregels bijstand onder verband van hypotheek en/of verpanding Participatiewet Bernheze 2019 (november 2019) - | Beleidsregels terug- en invordering Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 Bernheze (maart 2020) - | Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Bernheze 2023 (mei 2023) - | Beleidsregels Bestuurlijke boete participatiewet, IOAW en IOAZ Bernheze 2018 (januari 2018) - | Werkinstructie Maatschappelijke ondersteuningsfonds 2018 (januari 2018) - | Beleidsregels terug- en invordering Participatiewet, IOAW, IOAZ 2017 (maart 2017) - | Beleidsregels Kostendelersnorm Participatiewet, IOAW, IOAZ Bernheze 2017 (maart 2017) - | Beleidsregels Verhaal Participatiewet Bernheze 2017 (maart 2017) - | Beleidsregels Wet Taaleis Bernheze 2017 (maart 2017) - | Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang Meierijstad 2016 (januari 2016) Onderwijs en Educatie - | Grondwet

artikel 23 voldoende openbaar onderwijs en Wet Primair Onderwijs - | Onderwijskansenbeleid 2020-2024 (juni 2020) - | Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Bernheze 2015 (mei 2015) - | Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Bernheze 2021 (oktober 2021) - | Beleidskader Leerplicht en voortijdig schoolverlaten Brabant Noordoost 2021-2024 Kunst, cultuur en subsidies - | Verordening welzijnssubsidies Bernheze 2021 (10 december 2020) - | Beleidsnota Kunst en Cultuur ‘Samenwerken vanuit de kern’ (22-1-2026) Pagina 29 Pagina 30 Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair Aan klimaatverandering is sinds onze vorige begroting geen eind gekomen. Het klimaat verandert nog steeds en dat is steeds zichtbaarder. Van afname van biodiversiteit en een stijging van de zeespiegel tot langdurende hittegolven, verdroging en wateroverlast. De verwachtingen en eisen vanuit het Rijk én Europa zullen toenemen. Te veel, en te weinig water is belangrijk, maar ook de kwaliteit van ons water. In 2027 zouden bijvoorbeeld alle wateren in Nederland aan de Europese doelstellingen van de Kaderrichtlijn water (KRW) moeten voldoen. Dat halen we niet op alle stoffen in het water. Waterschappen werken daarom samen met overheden, inwoners en bedrijven om hier maatregelen voor te nemen in zowel vergunningverlening, innovatie, en feitelijke maatregelen.

Het waterschap is formeel de waterkwaliteitsbeheerder, maar gemeenten hebben ook invloed via bijvoorbeeld indirecte lozingen en het afgeven van vergunningen. In het kader van duurzaamheid moeten we op een andere manier onze huizen bouwen: beter bestand tegen extreme weersomstandigheden, zonder gasaansluiting en gebouwd met duurzame materialen en bouwmethoden. In 2050 hebben we een circulaire economie. Er ligt een opdracht om zuiniger om te gaan met energie, duurzame energie op te wekken en de gebouwde omgeving aardgasvrij te maken. Hierdoor reduceren we onze CO2 uitstoot en worden we minder afhankelijk van andere landen. De afweging voor de realisatie van lokaal opgewekte energie horen bij die opdracht. Onze eigen energie opwekken wordt gezien de netcongestie steeds belangrijker. We voorkomen en bestrijden energiearmoede door huishoudens te ondersteunen met het besparen van energie en woningen te isoleren. Dit draagt bij aan een beter betaalbare energierekening en voorkomt gezondheidsproblemen. In 2050 zijn we aardgasvrij. Verduurzaming pakken we ook op met het klimaatadaptief inrichten van onze openbare ruimte. Wateropvang, hitte en droogte worden een steeds groter vraagstuk.

Hoe voeren we water af in tijden dat er meer neerslag valt? En tegelijkertijd: hoe houden we het langer vast voor periodes van droogte? Onze dorpen worden groener en beter bestand tegen bijvoorbeeld, enerzijds, droogte en hitte, anderzijds, juist meer wateroverlast. Leefbaarheid en gezondheid lopen als een rode draad door deze thema’s heen. Waar mogelijk faciliteren wij een andere manier van ondernemen door agrariërs. We denken mee met onze ondernemers en werken samen met diverse partijen in en aan de Transitie Landbouw. Ook kijken wij naar onze eigen openbare ruimte en de tuinen van onze inwoners die sterk versteend zijn. De biodiversiteit loopt mondiaal terug. Aangezien insecten onze voedselgewassen bestuiven is dat een probleem dat nog veel verder reikt dan alleen het verliezen van de intrinsieke waarden van natuur. Ook Bernheze pakt een rol in deze uitdaging. We maken werk van de versterking van de biodiversiteit. Dat doen we met de vergroening van de dorpskernen én, waar mogelijk, in het buitengebied. Ook beschermen we gebouw bewonende diersoorten terwijl we werkzaamheden aan en verduurzaming van gebouwen mogelijk maken. Wat willen we bereiken? 1. Klimaatadaptieve inrichting en gebruik van onze openbare ruimte in Bernheze. 2. Verstevigen van de biodiversiteit en vergroten van de groenstructuren. 3. Energieneutrale leefomgeving in 2050. 4. Circulaire economie in 2050. 5.

95% CO2-reductie en compensatie in 2050 (t.o.v. 1990) conform de klimaatwet. 6. Verbeteren van de luchtkwaliteit (50% minder gezondheidsschade in 2030 ten opzichte van 2016). 7. Bestrijden en voorkomen energiearmoede. 8. Verbeteren van de bodem- en waterkwaliteit. Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? 3.1.1 | Programma Water en Riolering (PWR) In het PWR staat omschreven hoe we doelmatig omgaan met ons afvalwater, hemelwater en grondwater in onze dorpskernen, de riolering in het buitengebied en hoe we op deze onderwerpen inspelen op klimaatverandering. Alle kosten die voortvloeien uit dit plan worden gedekt uit de rioolheffing. Per jaarschijf zijn de benodigde investeringen opgenomen. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Programma Water en riolering | 2027 | 1.666.392 | Investering 2028 | 869.173 | Investering 2029 | 1.204.029 | Investering 2030 | 698.132 | Investering Uit voorziening riolering | 2027 | -1.666.392 | Investering 2028 | -869.173 | Investering 2029 | -1.204.029 | Investering 2030 | -698.132 | Investering 3.4.1 | Ondergrondse restafvalcontainers en GFE-cocons Bij appartementencomplexen worden nieuwe ondergrondse restafvalcontainers en GFE-cocons geplaatst ter vervanging van de huidige rolcontainers.

Deze maatregel maakt onderdeel uit van het grondstoffenplan en geeft invulling aan de wettelijke verplichting om ook bij hoogbouw groente-, fruit- en etensresten (GFE) gescheiden in te zamelen. Pagina 31 Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Ondergrondse restafvalcontainers en GFE-cocons | 2027 | 15.000 | Investering 2028 | 90.000 | Investering Uit reserve afval | 2027 | -15.000 | Investering 2028 | -90.000 | Investering 3.4.2 | Vervanging ondergrondse glascontainers De ondergrondse glascontainers zijn afgeschreven en versleten. De containers worden jaarlijks gekeurd en onderhouden. Investeringen om de levensduur te verlengen zijn economisch niet langer verantwoord. Wat mag het kosten? Onderwerp | Jaar | Bedrag | Incidenteel/ (in €) | Structureel/ Investering Vervanging ondergrondse glascontainers | 2027 | 36.000 | Investering 2028 | 31.500 | Investering Uit reserve afval | 2027 | -36.000 | Investering 2028 | -31.500 | Investering 3.4.3 | Vervanging ondergrondse afvalcontainers voor incontinentiemateriaal De ondergrondse containers worden jaarlijks gekeurd. Bij de keuring in 2024 werd vastgesteld dat de containers binnen vier jaar vervangen moesten worden. De vervanging was gepland in 2027.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bernheze.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/fd151a63-dd4a-4018-a883-b0f06ea0e76e?agendaItemId=1e3e86d7-7f01-42b8-bfee-171592e97af8