Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2029
Tekst van het document
Begeleid werken (structureel € 85.000 betreft begrote structurele subsidie) (risico 2 en tijd 3) Binnen de gemeente Bernheze zijn medewerkers in dienst op basis van Begeleid Werken vanuit de voormalige Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Voor deze medewerkers gelden de reguliere arbeidsvoorwaarden en ontvangen zij een bijbehorend salaris. Ter gedeeltelijke compensatie van de loonkosten ontvangt de gemeente een loonkostensubsidie van circa € 85.000. Door de geleidelijke afbouw van de rijksbijdrage voor de klassieke Wsw staan deze inkomsten echter onder druk. Hierdoor bestaat het risico dat de ontvangen subsidie in de toekomst onvoldoende is om de loonkostenontwikkeling volledig te compenseren, wat kan leiden tot hogere lasten voor de gemeente. Programma 7: Financiën Algemene uitkering (5% = structureel € 3.375.000) (risico 1 en tijd 2) De algemene uitkering uit het gemeentefonds vormt een belangrijke risicofactor binnen de gemeentelijke begroting. De inkomsten uit deze uitkering vertegenwoordigen ongeveer 62% van de totale baten. De hoogte ervan is afhankelijk van diverse landelijke ontwikkelingen, verdeelmaatstaven en bestuurlijke besluitvorming. Pagina 92 Sinds de herverdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023 bestaat onzekerheid over de structurele effecten voor de periode vanaf 2026, mede doordat het verdeelmodel periodiek wordt geëvalueerd en bijgesteld.
Daarnaast kunnen technische aanpassingen in de verdeelmaatstaven gevolgen hebben voor de omvang van de uitkering. Bernheze baseert de ramingen volledig op de circulaires van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Wanneer de werkelijke inkomsten uit de algemene uitkering lager uitvallen dan geraamd, kan dit leiden tot structurele financiële tekorten. Daarom worden de ontwikkelingen binnen het gemeentefonds continu gemonitord, zodat indien nodig tijdig kan worden bijgestuurd. Exploitatiekosten grote projecten (structureel € 6.200.000) (risico 2 en tijd 4) Op 3 maart 2026 is de gemeenteraad tijdens een themabijeenkomst geïnformeerd over de financiële doorkijk van een aantal grote projecten. Voor deze projecten heeft de definitieve besluitvorming nog niet plaatsgevonden. Daardoor bestaan nog verschillende sturingsmogelijkheden, zoals aanpassing van het tempo van uitvoering, herprioritering van projecten, bijstelling van ambities of inzet van beschikbare reserves. Zolang hierover nog geen definitieve keuzes zijn gemaakt, bestaat onzekerheid over de uiteindelijke financiële gevolgen. Dit vormt een risico voor de meerjarenbegroting, mede gezien de onzekerheden rondom de ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Eventuele tegenvallers kunnen daardoor een groter effect hebben op de financiële positie van de gemeente.
Risicokaart In totaal zijn twintig risico’s in beeld gebracht. De geïnventariseerde risico’s zijn in klassen ingedeeld en geplaatst in onderstaande risicokaart. Minimaal tweemaal per jaar wordt er op basis van de geïnventariseerde risico’s een risicoprofiel samengesteld. De risicokaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en financieel gevolg. De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het betreffende vak van de risicokaart bevinden.
Financiële kengetallen In dit onderdeel van deze paragraaf nemen we de in het Besluit begroting en verantwoording voorgeschreven financiële kengetallen op. De kengetallen zijn grotendeels gebaseerd op geprognosticeerde balansgegevens. Elders in deze in begroting (Hoofdstuk ‘Overzicht baten en lasten’ en hoofdstuk ‘Meerjarenraming’) hebben we ook de geprognosticeerde balans opgenomen. Naarmate deze verder in de toekomst is gelegen wordt deze minder betrouwbaar. Met name het tempo van de investeringen en de financiering daarvan laat zich moeilijk betrouwbaar voorspellen. Totaaloverzicht financiële kengetallen Financiële kengetallen | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | -15,4% | 12,7% | 11,8% | 37,0% | 23,8% | 19,1% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle | -18,3% | 9,7% | 8,8% | 34,2% | 21,2% | 16,7% verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 67,3% | 65,0% | 63,3% | 59,2% | 46,9% | 38,2% Grondexploitatie | 5,4% | 7,5% | 9,1% | 9,0% | 8,8% | 8,5% Structurele exploitatieruimte | 11,3% | -3,8% | 1,0% | -2,1% | -3,3% | -2,7% Belastingcapaciteit* | 81,0% | 83,8% | 89,9% | 95,1% | 100,3% | 103,5% *) Voor de periode 2027-2030 worden de gemiddelde woonlasten via Coelo o.b.v. 2026 als uitgangspunt opgenomen. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote.
De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een hoge netto schuldquote hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Of dat het geval is valt niet direct af te leiden uit de netto schuldquote zelf, maar hangt af van meerdere factoren. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Voor 2026 en volgende jaren verwachten we dat we vaste geldleningen moeten aantrekken. De BNG benoemd een maximale netto schuldquote van 130%. De netto schuldquote van Bernheze blijft in de beschouwde ruimschoots onder dit maximum. De conclusie is dat hiermee geen grote risico’s bestaan om te kunnen voldoen aan de verplichtingen van aflossingen en rentebetalingen.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen houdt rekening met door de gemeente verstrekte leningen en kapitaalverstrekkingen. Dit zorgt voor een lager kengetal dan de reguliere Pagina 93 Pagina 94 netto schuldquote. Bernheze heeft namelijk enkele leningen verstrekt aan deelnemingen, verbonden partijen en woningcorporaties. Ook hierbij geldt dus dat het kengetal van Bernheze eveneens niet als risicovol kan worden beschouwd. Solvabiliteitsratio Het kengetal solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Het eigen vermogen wordt hierbij als percentage van het balanstotaal genomen. Onder het eigen vermogen valt bij Bernheze de algemene reserves en de bestemmingsreserves. Het eigen vermogen van onze gemeente bedraagt in het begrotingsjaar € 65 miljoen en loopt de komende jaren af naar € 43 miljoen. De solvabiliteitsratio van Bernheze is in het begrotingsjaar 63%. De jaren hierna verlaagt deze naar 38% in 2030. De norm van de VNG is dat deze ten minste 20% moet bedragen. We concluderen dat we boven deze norm blijven en dat we een solide betalingspositie hebben.
Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft inzicht in de omvang (boekwaarden) van de grondexploitaties ten opzichte van de totale baten van de gemeente. Het kengetal vormt een indicatie van het financiële risico dat samenhangt met de grondportefeuille. Hoe lager het percentage, hoe geringer het risico voor de financiële positie van de gemeente. De grondexploitatie kan een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze bij verkoop terugverdiend moet worden. Ten opzichte van de jaarrekening 2025 stijgt het percentage omdat we vanuit grondexploitaties eerst kosten gaan maken en de opbrengsten later volgen. De VNG beschouwt een grondexploitatie van 10% of meer als kwetsbaar. De geraamde kengetallen 2027 en volgende jaren is voor Bernheze blijven onder de norm van 10%. Structurele exploitatieruimte Het kengetal structurele exploitatieruimte geeft inzicht in de mate waarin de gemeente haar structurele lasten kan dekken met structurele baten. Het kengetal laat zien of sprake is van een duurzaam begrotingsevenwicht. Een positief percentage duidt op voldoende structurele financiële ruimte, terwijl een negatief percentage aangeeft dat structurele lasten niet volledig worden gedekt door structurele baten.
De structurele exploitatieruimte van Bernheze is in 2027 voldoende en toereikend om de structurele lasten te dekken. Voor 2028 en verdere jaren laat de structurele exploitatieruimte een negatief percentage zien. Pagina 95 Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit geeft inzicht in de ruimte die de gemeente heeft om de lokale lasten te verhogen. Hiervoor worden de woonlasten van een meerpersoonshuishouden vergeleken met het landelijk gemiddelde van het jaar daarvoor (in casu 2026). De stijging van 2026 naar 2027 is nog niet beschikbaar. Een belastingcapaciteit van 100% betekent dat de woonlasten op het landelijk gemiddelde liggen. Onder de woonlasten worden verstaan de absolute bedragen voor onroerendezaakbelastingen (OZB) en de riool- en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een percentage onder de 100% duidt op relatief lage woonlasten en daarmee op een grotere mogelijkheid om meer inkomsten uit de belastingopbrengsten te werven. Dit is echter een beleidskeuze van uw raad. Een waarde onder de 100% zorgt voor meer wendbaarheid bij de begroting. De gemiddelde woonlasten van 2026 zijn volgens Coelo € 1.095 (2025: € 1.053). Dit is een stijging van 3,99%. De woonlasten van Bernheze blijven hier in 2027 onder. De percentages voor respectievelijk 2027 tot en met 2030 zijn 90%, 95%, 100% en 104%.
De stijging van deze cijfers worden veroorzaakt door het feit dat de toekomstige stijgende lastendruk wordt gewogen met het gelijkblijvend landelijke gemiddelde van 2026. C. Kapitaalgoederen Kapitaalgoederen vormen een groot onderdeel van de gemeentelijke voorzieningen voor onze inwoners. Onder kapitaalgoederen verstaan wij openbare ruimte, riolering en gemeentelijke gebouwen. Het aanschaffen en onderhouden van kapitaalgoederen legt een groot beslag op de gemeentelijke financiën. In de financiële verordening is vastgelegd dat het college de raad tenminste eens in de vijf jaar voor de kapitaalgoederen wegen, bruggen, kunstwerken, openbare verlichting, riolering en gemeentelijk gebouwen een onderhoudsplan aanbiedt. Een onderhoudsplan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het onderhoud en de kosten van het onderhoud. De raad stelt het plan vast. Het beleid van de gemeente Bernheze voor het onderhoud van kapitaalgoederen staat in de onderstaande beleidsnota’s.
Kapitaalgoed | Beleidsnota | Jaartal van | Geplande vaststelling | herziening Openbare ruimte | Wegbeheer* | 2018 | 2026 Bruggen* | 2022 | 2026 Groen | Groenstructuurplan* | 2023 | 2026 Bomenbeleidsplan* | 2021 | 2026 Openbare verlichting | Beleidsplan openbare verlichting* | 2021 | 2026 Riolering | Programma Water en Riolering 2024-2027 | 2024 | 2028 Buitensportvelden | Onderhoudsplan buitensportvelden | 2024 | 2029 Technische voorzieningen sportparken | 2024 | 2029 Gemeentelijke gebouwen | Meerjarenonderhoudsprogramma gemeentelijke | 2023 | 2028 gebouwen inclusief molens Kunst | Onderhoudsplan kunstwerken in de openbare ruimte | 2025 | 2030 * Voor het beheer en onderhoud van de wegen hebben we geen voorziening gevormd. Binnen de exploitatie is een structureel budget beschikbaar voor adaptief onderhoud aan de wegen. Binnen dit budget voeren we de maatregelen gelijkmatig per jaar uit. * In de nota kapitaalgoederen openbare ruimte wordt het onderhoud voor openbare verlichting, wegen, bruggen en groen opgenomen. De onderhoudslasten voortvloeiende uit bovenstaande beleidsnota’s worden in de begroting verwerkt via jaarlijkse dotaties aan de betreffende onderhoudsvoorzieningen. De dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen zijn in overeenstemming met de door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus.
Pagina 96 Pagina 97 Kaders en beleid Belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen De gemeente Bernheze heeft in de openbare ruimte op haar grondgebied veel infrastructurele kapitaalgoederen in de vorm van wegen, gebouwen, constructies, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, speelvoorzieningen, riolering, water en groen. Het beheer hiervan is van groot belang voor de publieke functie van de gemeente op gebieden als milieu, onderwijs, verkeer, leefbaarheid, recreatie en vervoer. Deze elementen zijn van directe invloed op de burgertevredenheid vanwege de invloed op het woon-, leef- en werkklimaat van bewoners en bezoekers. Daarnaast is het belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat dit een aanzienlijk financieel beslag op onze begroting legt. Strategische onderhoudsvisie De onderhoudsvisie vormt de leidraad van de onderhoudsaanpak voor de lange termijn. De kapitaalgoederen in de gemeente moeten schoon, heel en veilig zijn. Als we achterstallig onderhoud of een terugloop in kwaliteit constateren, dan nemen wij maatregelen om deze achterstand zoveel mogelijk in te halen. Bij het onderhoud staat de beleving van de inwoners en gebruikers van de gemeente centraal. De ontvangen signalen uit de gemeente zijn belangrijk. We streven naar duurzaam onderhoud, waarbij we zoveel mogelijk kiezen voor een integrale aanpak.
We maken daarbij wel de afweging tussen enerzijds de wensen en behoeften van inwoners en anderzijds de eisen van doelmatig, bestendig en duurzaam onderhoud. Daar waar mogelijk kiezen we voor het ontlasten van het milieu en streven we naar levensduur verlengend beheer. Het bezit van kapitaalgoederen is geen ambitie op zich, maar staat altijd ten dienste van het doel dat we met het kapitaalgoed willen bereiken. Toelichting per kapitaalgoed Wegen Bij het opstellen van het beleidsplan wegbeheer gaan wij uit van adaptief beheer waarbij een meer doeltreffende vorm van wegbeheer kan worden uitgevoerd. Het planmatig groot onderhoud voeren wij uit als afgeleide van de weginspectie, gesprekken met gebruikers (in het kader van Adaptief wegbeheer), wegreconstructies, ruimtelijke ontwikkelingen, ons verkeers- en mobiliteitsplan en op basis van constateringen door onze opzichters. Hiermee voorzien we een onderhoudsniveau waarmee de wegen veilig begaanbaar zijn en sluit het aan op ons huidige beheerplan wegen. Als onderdeel van het Programma Mobiliteit heeft dit najaar de evaluatie “Adaptief Wegbeheer” plaatsgevonden. De vertaling van de reconstructie projecten (knelpunten vanuit het beheerplan wegen) vindt plaats via de kadernota.
Kerncijfers (in m2) | Kwaliteit Metingsmethode | Doelstelling gemeente | Begroot onderhoudsniveau Voetpaden elementenverhard | 295.713 | Inspectie: | 0% achterstallig | 0% achterstallig onderhoud Voetpaden half-onverhard | 7.255 | Om het jaar 100% van | onderhoud Voetpaden met asfalt verhard | 10.856 | het totaal van de | Verkeersveiligheid dorpskernen | Doorgaande wegen, | gegarandeerd Voetpaden beton | 12 | en | loop- en fietsroutes en Fietspaden elementenverhard | 29.163 | 100% van het totaal | winkelcentra 3 Fietspaden half-onverhard | 22.584 | buiten de kommen | sterrenniveau Fietspaden met asfalt verhard | 132.358 | Pleinen 2 sterrenniveau Fietspaden met beton verhard | 9.529 Hoofdrijbaan elementen verhard | 937.388 | Overige wegen 1 Hoofdrijbanen half-onverhard | 226.638 | sterniveau Hoofdrijbanen met asfalt | 1.011.505 verhard Hoofdrijbanen met beton | 12.277 verhard Totaal | 2.695.278 Vervangingswaarde | € 21.500.000 | Beoordeling: Voldoende Civiele kunstwerken Bernheze heeft verschillende civiele kunstwerken in beheer en onderhoud. Het beleidsplan bruggen geeft voor iedere brug aan welk draagvermogen deze brug moet hebben en welke onderhoudsmaatregelen nodig zijn. De onderhoudsconditie van de bruggen dient tenminste de kwalificatie “redelijk” (= voldoende) te hebben.
Voor de fietstunnel en het geluidsscherm bij BP Zwarte Molen is nog geen expliciete keuze gemaakt voor de beheerkwaliteit. Om voor dit moment een voorlopige kwaliteit te benoemen worden de doelstelling en begroot onderhoud op zelfde niveau geplaatst als de overige civiele kunstwerken. Kerncijfers (in stuks) | Kwaliteit Metingsmethode | Doelstelling gemeente | Begroot onderhoudsniveau Aantal bruggen | 42 | Inspecties volgens zes | Voldoende | 3,00 puntenschaal | (score 3) | (sober en doelmatig) (lager is beter) Aantal geluidsschermen | 2 | Functionele en technische | Niveau B | Niveau B inspectie | (gemiddeld | (gemiddeld onderhoudsniveau) | onderhoudsniveau) Pagina 98 Pagina 99 Kerncijfers (in stuks) Kwaliteit Aantal beschoeiing 1 Functionele en technische inspectie Niveau B (gemiddeld onderhoudsniveau) Niveau B (gemiddeld onderhoudsniveau) Aantal fietstunnels 1 Functionele en technische inspectie Niveau B (gemiddeld onderhoudsniveau) Niveau B (gemiddeld onderhoudsniveau) Beoordeling: Voldoende Groen Beleid op het gebied van groen en bomen is vastgelegd in het Groenstructuurplan (december 2023), Bomenbeleidsplan (gewijzigd vastgesteld december 2021) en het Bosbeheerplan (vastgesteld december 2024).
Het beheer en onderhoud van al ons groen is vastgelegd in de volgende beheerplannen (allemaal vastgesteld december 2024): - Beheerplan stedelijk groen (december 2024) - Beheerplan groen en water buiten de kom (december 2024) - Bomenbeheerplan (december 2024) - Bosbeheerplan (december 2024) Groen en water Eén van de doelstellingen uit het Groenstructuurplan was dat we het areaal natuurlijke groentypen wilden verhogen. De verhouding was: 70% cultuurlijke groentypen versus 30% natuurlijke groentypen. Doelstelling uit het Groenstructuurplan was dat dat minimaal 50:50 moest worden. In 2024 is het maaibeleid aangepast waardoor veel gazon zijn omgevormd naar het natuurlijker type ‘ruw gras’. Daarmee zitten we nu op 51% natuurlijke groentypen. Kerncijfers (in are) Kwaliteit (bron: beheerplan stedelijk groen december 2024) Cultuurlijk/ natuurlijk Percentage Begroot onderhoudsniveau Gazons 3.282 cultuurlijk 16% Ruw gras 15.869 natuurlijk 75% Gras met bijenmengsel 391 natuurlijk 2% Gras met bloembollen 124 cultuurlijk 1% Hondenuitlaatstroken/velden 341 cultuurlijk 2% Wadi’s 4 cultuurlijk 0% Brughoofd 35 natuurlijk 0% Kruispuntvlak 1.003 cultuurlijk 5% Laarzenpad 21 cultuurlijk 0% Gewoon goed' vergelijkbaar met CROW-norm B Pagina 100 Doelstelling is dat we de ecologische potenties van onze bermen, houtwallen en zandwegen benutten binnen de mogelijkheden van de functievervulling.
Kerncijfers (in are) Kwaliteit (bron: beheerplan groen en water buiten de kom december 2024) Begroot onderhoudsniveau A-watergangen 1.282 B-watergangen/schouwsloot 1.234 C-watergangen 4.002 Vijvers 949 Benutting van ecologische potenties binnen de mogelijkheden van functievervulling. In 2017 is het bomenbeleidsplan vastgesteld. In dit plan staat: door middel van planmatig beheer en onderhoud houden wij onze bomen gezond en veilig en zorgen wij dat de kans op overlast zoveel mogelijk wordt beperkt. Dit gaat over alle bomen, dus zowel in de dorpskernen als in het buitengebied. Kerncijfers (in stuks) Kwaliteit (bron: boombeheerplan december 2024) Metingsmethode Doelstelling gemeente Begroot onderhoudsniveau Aantal Laan- en Parkbomen 43.161 Knot-en vormbomen 2.742 VTA-controle Boombeeld aanvaard - Voldoende Bossen Ons bosbeheer is uitbesteed aan Coöperatie Bosgroep Zuid Nederland. Zij hadden altijd de taak om de gemeentelijke bossen in principe kostenneutraal te beheren. Dat betekent dat zij hun kosten dekken met de opbrengsten uit houtverkoop en subsidies. Een uitzondering hierop vormt natuurgebied De Maashorst. Het college heeft ingestemd met het Inrichtings- en beheerplan de Maashorst. Hierin wordt de wens geuit om over te gaan op procesnatuur. Houtoogst heeft hierin vanaf 2024 geen plaats meer. Vanaf dat moment zijn ook minder beheeringrepen nodig.
In december 2024 heeft de gemeenteraad het Groenstructuurplan vastgesteld waarin de ambitie is uitgesproken om de bossen natuurlijker te beheren. Dat is in 2024 nog niet doorgevoerd omdat deze ambitie nog niet was uitgewerkt in een beheerplan. Pagina 101 Kerncijfers (in are) Kwaliteit Metingsmethode Doelstelling gemeente Begroot onderhoudsniveau Bos 14.820 Heesters 744 Vaste planten 57 Bosplantsoen 1.238 Struweel / ruigte 1.204 Schouw en werkplannen door Bosgroep Kostenneutraal bosbeheer n.v.t. n.v.t. Openbare verlichting Het onderhoud van de openbare verlichting waarborgen wij binnen de reguliere budgetten. In het beleidsplan openbare verlichting wordt vooral grote aandacht besteed aan duurzaamheid en dat wij met onze openbare verlichting willen voldoen aan de NSVV-aanbeveling “voldoende”. Met deze kwalificatie zijn de risico’s op morele en financiële aansprakelijkheidsstelling door openbare verlichting zeer beperkt en wordt er recht gedaan aan de behoefte aan de sociale veiligheid. In 2023 hebben we de laatste lichtmasten van een led armatuur voorzien. Hiermee is het gehele areaal voorzien van een led armatuur. Dat betekent dat een besparing voor het Klimaatakkoord van 49% is gerealiseerd, en inclusief de vervangingen van de overige conventionele verlichting zal een besparing van naar verwachting ongeveer 51% zijn gerealiseerd.
In het beheerplan 2022-2025 werd de maximaal haalbare energiebesparing berekend op 57%. De reden dat dit op basis van het huidige areaal niet meer haalbaar is, is de areaaluitbreiding van bijna 400 lichtmasten, wat overeenkomt met een areaaluitbreiding van ongeveer 6%. Kerncijfers Kwaliteit Metingsmethode Doelstelling gemeente Begroot onderhoudsniveau Aantal masten 7.586 Aantal armaturen 7.371 Storingspercentage < 7% 6,90% Beoordeling: Voldoende Riolering De gemeente geeft met Programma Water en Riolering (PWR) invulling aan de zorgplicht voor een doelmatige inzameling, transport en behandeling van afvalwater, en de omgang met hemel- en grondwater. De vervangingsinvesteringen zijn opgenomen in het kostendekkingsplan van het PWR en de voorziening. Op basis van periodieke inspecties wordt de rioleringsvervanging en de daarmee samenhangende vervangingsinvestering geprogrammeerd. In het PWR zijn risicoriolen en niet- risicoriolen gedefinieerd waarbij het risico op falen voor risicoriolen zoveel mogelijk wordt beperkt. Gemalen en andere installaties worden geïnspecteerd conform de NEN/BRL.
Kerncijfers | Kwaliteit Metingsmethode | Doelstelling gemeente | Begroot onderhoudsniveau Risicoriool | 47,9 km | Geïnspecteerd in de | 10% per jaar | 99% afgelopen 10 jaar Niet-risicoriool | 163,7 km | Geïnspecteerd in de | 5% per jaar | 75% afgelopen 20 jaar Trottoir- en straatkolken | 12.242 st | Reiniging | n.v.t. | 2x per jaar Pompgemalen drukriolering | 777 st | Individuele keuring | 100% gekeurd en correct | 95% gekeurd en 90% correct Drukriolering | 154,7 km | bevonden | bevonden Randvoorzieningen | 7 | 100% gekeurd en correct | 95% gekeurd en correct Gemalen | 29 | bevonden | bevonden Overstorten | 13 Duikers | 11.7 km Interne Stuw | 1 Beoordeling: Goed Onderhoudsplan buitensportvelden Het meerjarig onderhoudsplan omvat de natuurgrasvelden in onze gemeente. Naast het reguliere onderhoud (maaien, inzaaien, egaliseren, beluchten, bemesten) is het noodzakelijk dat een natuurgrasveld met enige regelmaat wordt gerenoveerd. Afhankelijk van de situatie ter plekke wordt bekeken welke renovatiewerkzaamheden noodzakelijk zijn. In het onderhoudsplan hanteren wij als richtlijn dat een veld om de 15 tot 20 jaar moet worden gerenoveerd. De uitvoering van het meerjarenonderhoudsplan vindt plaats aan de hand van objectieve gegevens die aantonen welke velden aan renovatie toe zijn. De mate van gebruik en de grondsituatie ter plaatse zijn daarbij belangrijke factoren.
In 2023 stelden de gemeenteraad het meerjarenonderhoudsplan 2024-2033 voor de natuurgras sportvelden vast. Bij de volgende actualisatie in 2028 bekijken we de mogelijkheid om dit onderhoudsplan samen te voegen met het onderhoudsplan voor de technische voorzieningen op sportparken. Kerncijfers | Kwaliteit Metingsmethode | Doelstelling gemeente | Begroot onderhoudsniveau Natuurgras sportvelden | 29 | Gecombineerde | 7,0 | 7,0 kwaliteitsbeoordeling met rapportcijfer (hoger is beter) Beoordeling: Voldoende Pagina 102 Technische voorzieningen sportparken De gemeente Bernheze is eigenaar/verhuurder van diverse sportparken, welke zijn voorzien van technische installaties (automatische beregeningsinstallaties, veldverlichting). Voor de vervanging van deze technische installaties stellen wij periodiek een meerjarenonderhoudsplan op. In 2023 stelden de gemeenteraad het meerjarenonderhoudsplan technische installaties sportparken 2024-2033 vast. Daarbij is gekozen voor de versnelde verledding, waardoor de dotatie structureel verlaagd kan worden. Bij de volgende actualisatie in 2028 bekijken we de mogelijkheid om dit onderhoudsplan samen te voegen met het onderhoudsplan voor natuurgras sportvelden.
Kerncijfers | Kwaliteit Metingsmethode | Doelstelling Gemeente | Begroot onderhoudsniveau Automatische beregeningsinstallaties | 6 | Inspectie | 7,0 | 7,0 Verlichtingsinstallaties | 24 | (33% van het totaal, Armaturen verlichtingsinstallaties | 201 | minimaal driejaarlijks) Beoordeling: Voldoende Gemeentelijke gebouwen Om het plan en de daarbij behorende financiële consequenties up-to-date te houden, actualiseren wij het plan iedere twee jaar op zowel inhoud (werkzaamheden) als financiën. Het huidige onderhoudsplan is erop gericht om de staat van onderhoud “redelijk/goed” te kunnen noemen, waarbij aan technische normeringen (bijv. NEN 3140 en Wet Milieubeheer) moet worden voldaan. Ook de molens maken onderdeel uit van dit plan. We voeren jaarlijks onderhoud uit aan onze gebouwen. Daarbij hanteren we de uitgangspunten zoals de raad die vaststelde. De technische begeleiding van de uitvoering is in handen van Raderadvies. In 2022 stelde de gemeenteraad een meerjarenonderhoudsplan 2023-2032 vast.
Kerncijfers | Kwaliteit Metingsmethode | Doelstelling Gemeente | Begroot onderhoudsniveau Publieksgebouwen en monumenten | 12 | NEN 2767 | Niveau 2 | Niveau 2 (goed) | (goed) Verenigingseigen gebouwen | 29 | NEN 2767 | Niveau 2/3 | Niveau 2/3 (goed-redelijk) | (goed-redelijk) Beoordeling: Goed Kunst De wijze waarop wij kunst in de openbare ruimte realiseren is in 2024 vastgelegd in een collegevoorstel. Aangezien wij vinden dat de kunstwerken het gezicht van de gemeente bepalen, is het belangrijk de werken blijvend te onderhouden. Pagina 103 We voeren het jaarlijks onderhoud uit aan de kunstwerken op basis van de uitgangspunten zoals de raad die vaststelde in september 2025. Kerncijfers | Kwaliteit Metingsmethode | Doelstelling Gemeente | Begroot onderhoudsniveau Aantal kunstwerken | 65 | Inspectie | Sober maar doelmatig | Sober maar doelmatig (vijfjaarlijks) Beoordeling: Voldoende Financieel Kapitaalgoed | Dotatie aan voorziening/ | Begrote onderhoudsbudget | Onderhoudsuitgaven (in euro’s) | (in euro’s)) Openbare ruimte – civiele kunstwerken (9.723) | 21.971 | 18.200 Riolering (9.611) | 481.937 | 2.301.552 Molens (9.731 en 9.732) | 23.988 | 48.679 Buitensportvelden (9.711) | 38.243 | 50.000 Technische voorzieningen sportparken (9.775) | 5.222 Kunst (9.735) | 1.390 Gebouwen (9.784) | 366.282 | 202.694 Totaal | 937.643 | 2.622.515 Pagina 104 Pagina 105 D.
Financiering Inleiding De treasuryfunctie komt terug in de paragraaf financiering. Deze functie ondersteunt de programma’s en omvat alle activiteiten die zich richten op het sturen, beheersen, verantwoorden en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële stromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Ontwikkelingen en rentevisie De Europese Centrale Bank (ECB) is de centrale bank van de eurozone en verantwoordelijk voor het monetaire beleid voor alle landen die de euro als munteenheid hebben. Dit beleid heeft als doel om een stabiele economie te waarborgen door een stabiele euro. Wanneer de economie oververhit raakt en/of er is sprake van hoge inflatie, dan is de ECB geneigd om de depositorente te verhogen om de economie en/of de inflatie af te remmen. Het doel is de inflatie terug te dringen naar de gewenste 2% per jaar. In tijden van recessie zal de ECB doorgaans de rente verlagen om de economie juist te stimuleren. De inflatie in de eurozone steeg de eerste maanden van 2026 fors, tot 3,2% in mei. Daarmee ligt de gemiddelde inflatie ver boven het doel van 2%. Waar de ECB eerder dit jaar nog voor een afwachtend beleid koos, werd besloten de rente toch te verhogen om de inflatie af te remmen. Daarom besloot de ECB de depositorente in de vergadering van 11 juni 2026 te verhogen. De depositorente steeg met 25 basispunten naar 2,25%.
De inflatie in de eurozone komt in 2026 naar verwachting hoger uit (2,6%) dan eerder werd verwacht, waardoor renteverhogingen in later dit jaar opnieuw mogelijk zijn. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet stelt grenzen aan de mate waarin de financieringsbehoefte wordt gedekt met kortlopende leningen (< 1 jaar). De kasgeldlimiet is uitgedrukt in een percentage (8,5%) van de omvang van de begroting (€ 109.300.000). De kasgeldlimiet bedraagt dan € 9,3 miljoen. Renterisiconorm Om het risico van renteaanpassing en herfinanciering bij langlopende leningen (> 1 jaar) te beperken is de renterisiconorm ingesteld. Dit houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal (€ 109.300.000). De lopende leningen zijn tot het einde van de looptijd rentevast. De reguliere aflossing voor 2027 bedraagt € 135.312 en blijft binnen de gegeven marge van € 21,9 miljoen.
Prognose financieringsbehoefte 2027-2030 Financieringsbehoefte x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Mutaties reserves en voorzieningen (+= meer | 2.491.050 | 11.085.721 | 7.949.092 | 4.709.865 lenen) Investeringen (+ = meer lenen) | 5.145.460 | 23.134.486 | 4.335.434 | -1.975.900 Aflossingen leningen (+ meer lenen) | 135.000 | 135.000 | 135.000 | 135.000 Financieren | 7.771.510 | 34.355.207 | 12.419.526 | 2.868.965 (+ = meer lenen -/- = minder lenen) Volgens bovenstaande prognose fluctueert onze financieringsbehoefte. Volgens de prognose is het maximale bedrag te financieren bedrag ongeveer € 34,4 miljoen voor één jaar. Dit is het gevolg van de investeringsplannen en de terugloop van de reserves en voorzieningen. We stellen ieder halfjaar een liquiditeitsprognose op. We hanteren hiervoor de actuele kasstromen en het gegeven investeringstempo. De treasurycommissie geeft uitvoering aan de financieringsvraag. De leidraad en regels over de doelstellingen, richtlijnen, taken en bevoegdheden zijn vervat in het treasurystatuut. In de laatste liquiditeitsprognose van mei 2026 kwam naar voren dat de liquide middelen in 2026 fors zijn afgenomen. Als we de investeringsplannen van dit moment en de verwachte inkomsten uit de bouwgrondexploitatie meenemen, verwachten we dat er ook in 2027 een financieringsbehoefte is om de liquide middelen aan te vullen.
De definitieve invulling hiervan zal nog worden besloten in de komende treasurycommissie (eind 2026 en voorjaar 2027). In de begroting 2027 hebben we al rekening gehouden met totaal € 7,5 miljoen aan externe financiering met de daarbij behorende rentelasten van € 243.790 (geschat rentepercentage 3,25%). Rentelasten en toerekening Over het eigen vermogen berekenen we geen rente. De kosten van het aantrekken van vreemd vermogen bedraagt netto € 283.869. Deze wordt via de boekwaarde van de activa per 1 januari 2027 (€) toegerekend aan de taakvelden. De omslagrente is 0,4041%. Schema rentetoerekening 2027 De externe rentelasten over korte en lange financiering | 414.369 De externe rentebaten | -/- | 1.500 Saldo rentelasten en rentebaten | 412.869 Rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden toegerekend | 0 De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend | +/+ | 0 Pagina 106 Pagina 107 De rente van projectfinancieringen die aan het betreffende taakvelden moet worden toegerekend (leningen woningbouwstichting Kleine Meierij) -/- 40.119 -/- 40.119 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente 372.750 De aan taakvelden toegerekende rente (rente-omslag) 372.741 Renteresultaat op het taakveld Treasury 9 Pagina 108 E.
Bedrijfsvoering Algemene inleiding De paragraaf bedrijfsvoering beschrijft hoe de gemeente de eigen bedrijfsprocessen die nodig zijn om beleidsdoelstellingen uit de eigen programma's te realiseren, beheerst en aanstuurt. Het betreft de beleidsmatige (primaire) processen, de ondersteunende (secundaire) processen en de sturing en beheersing ervan. Deze paragraaf beschrijft de lopende gang van zaken. Eventuele voornemens tot wijziging of aanpassing daarvan vindt u in programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie. Een organisatie die past bij onze ambities In 2026 ontwikkelt de organisatie, onder begeleiding van de interim gemeentesecretaris, een advies over de gemeentelijke organisatie. Dit advies sluit aan bij de coalitieverklaring, waarin is benoemd dat deze ontwikkeling bijdraagt aan de gewenste organisatieontwikkeling voor betere besluitvorming en betrouwbare, toegankelijke dienstverlening voor inwoners en ondernemers. Een organisatie die professioneel, wendbaar en toekomstbestendig is en goed is toegerust op de maatschappelijke opgaven waarvoor wij staan. Het advies komt tot stand op basis van een analyse aan de hand van het 7S-model van McKinsey. Daarnaast wordt door een onafhankelijk onderzoeksbureau, Berenschot, een capaciteitsanalyse uitgevoerd, zodat ook de aanwezige en benodigde uitvoeringskracht voor nu en in de toekomst inzichtelijk wordt.
Op basis van dit advies gaat de nieuwe gemeentesecretaris in 2027 aan de slag met de analyse waarbij span of control, leiderschap, sturing en goed werkgeverschap een prominente plaats zullen krijgen. Pagina 109 Hoe zijn we ingericht: Deze organisatie vullen we (inclusief formatieuitbreidingen opgenomen in begroting 2027) in met: - Een vastgestelde vaste formatie van: 213,06 1 - Een vastgestelde flexibele schil van: 10,00 223,06 Kaderstelling voor organisatie Visie op dienstverlening Dienstverlening staat centraal in alles wat wij als organisatie doen. Het is waar we ons elke dag voor inzetten. In 2026 is het Programma Dienstverlening overgedragen aan de lijnorganisatie. De aanjagende rol is daarbij belegd bij de teamcoaches / beleidsadviseur dienstverlening. 1 Exclusief college van burgemeester en wethouders, van in totaal 5,0 fte Pagina 110 Wij werken aan gewoon goed geregelde dienstverlening, waarbij onze beloften aan inwoners altijd het uitgangspunt vormen: - Wij zijn er voor iedereen. - Wij zijn helder en duidelijk. - Wij zijn betrouwbaar. - Wij zijn transparant. - Wij maken onze dienstverlening zo makkelijk mogelijk. Het continu verbeteren van onze dienstverlening is een belangrijk onderdeel van ons werk.
Met het gemeentebrede meethuis dat is ontwikkeld, beschikken we over waardevolle handvatten om het perspectief van inwoners structureel mee te nemen bij het verbeteren van onze processen. Daarbij kijken we niet alleen naar de inrichting van processen, maar ook naar de manier waarop inwoners onze dienstverlening ervaren. Aandacht voor houding en gedrag bij onze medewerkers richting inwoners speelt daarbij een belangrijke rol. Integriteit, inclusie en weerbaarheid De gemeente Bernheze wil een betrouwbare, inclusieve en weerbare organisatie zijn. Dat vraagt om een werkomgeving waarin medewerkers zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid, elkaar aanspreken op gedrag en zorgvuldig omgaan met de belangen van inwoners, organisaties en de samenleving. Integriteit is daarbij een vanzelfsprekend onderdeel van ons dagelijks handelen. We stimuleren een open cultuur waarin dilemma's bespreekbaar zijn, ruimte is voor reflectie en medewerkers ondersteuning krijgen bij het maken van zorgvuldige afwegingen. Door aandacht te hebben voor integriteitsvraagstukken versterken we het vertrouwen in ons handelen en onze besluitvorming. We zetten ons in voor een werkomgeving waarin iedereen zich welkom, veilig en gewaardeerd voelt en waarin ruimte is voor verschillende achtergronden, perspectieven en talenten.
Dit draagt bij aan betere samenwerking, meer begrip voor diverse belangen en een dienstverlening die aansluit bij de behoeften van alle inwoners. Ook werken we aan de weerbaarheid van onze organisatie. Als overheid hebben we te maken met toenemende maatschappelijke, digitale en bestuurlijke risico's. Daarom investeren we in bewustwording, kennis en een professionele organisatiecultuur, zodat medewerkers risico's herkennen, weerbaar zijn tegen ongewenste beïnvloeding en zorgvuldig omgaan met vertrouwelijke informatie en publieke belangen. Planning en controlcyclus (P&C cyclus) Voor de sturing en beheersing van onze organisatie is onze planning en controlcyclus leidend. Die cyclus start vierjaarlijks met een bestuursprogramma. Het bestuursprogramma geeft antwoord op de vraag: wat wil de raad bereiken in de nieuwe bestuursperiode. De gemeenteraad stelt het bestuursprogramma vast. Pagina 111 Jaarlijks legt het college uiterlijk voor het zomerreces een Kadernota voor aan de gemeenteraad met daarin de financiële kaders voor het volgende begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren. In overleg met de gemeenteraad kan de Kadernota achterwege blijven in de jaren dat er gemeenteraadsverkiezingen plaats vinden. Als de gemeenteraad de Kadernota vaststelt vertaalt het college de voornemens uit de Kadernota naar de programmabegroting.
In de programmabegroting stelt het college de gemeenteraad voor wat dat jaar te gaan doen om de doelstellingen voor dat jaar te realiseren. De gemeenteraad stelt de begroting voor het jaar t + 1 uiterlijk voor 15 november vast. Lopende het jaar informeert het college de gemeenteraad minimaal twee keer over de voortgang van de uitvoering van de programmabegroting (nieuw- en bestaand beleid) door middel van tussentijdse rapportages. Daarnaast informeert het college de gemeenteraad door middel van notities ter informatie. Na afloop van het jaar legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over de uitvoering van beleid en de daarvoor uitgevoerde processen door middel van de jaarstukken en de jaarrekening. Uitgangspunten ondersteunende processen Personeel en organisatie Vanuit onze organisatievisie bouwen we aan een gemeente die het goede doet voor de samenleving – lokaal én regionaal. Onze kernwaarden Samen, Aandacht en Moed (SAM) vormen daarbij het kompas voor ons dagelijks handelen. Ze geven richting aan hoe we samenwerken, hoe we omgaan met elkaar en hoe we ons inzetten voor de inwoners van Bernheze. We werken samen, omdat we geloven in de kracht van verbinding – tussen collega’s, met partners en met de samenleving. We hebben aandacht: voor elkaar, voor ons werk en voor de mensen voor wie we het doen.
En we tonen moed: door ons kwetsbaar op te stellen, elkaar aan te spreken waar nodig en verantwoordelijkheid te nemen. We durven buiten de gebaande paden te denken en te handelen als de situatie daarom vraagt. Een gezonde, betrokken en veerkrachtige organisatie begint bij mensen die goed in hun vel zitten. Daarom hechten we veel waarde aan de inzetbaarheid, vitaliteit en werk-privébalans van onze medewerkers. We hebben oog voor zowel de persoonlijke als professionele situatie van collega’s en streven ernaar een werkgever te zijn waar mensen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen. Pagina 112 Informatievoorziening en automatisering Om onze inwoners, ondernemers en instanties goed van dienst te kunnen zijn, moet de gemeente kunnen vertrouwen op haar informatie. Denk aan gegevens die nodig zijn om aanvragen te behandelen, besluiten te nemen en inwoners, bedrijven en instanties snel, zorgvuldig en correct te helpen. Daarom werkt de gemeente Bernheze de komende jaren aan het verder verbeteren van haar informatievoorziening. Met het programma Kwaliteit Informatievoorziening Bernheze 2026-2028 zorgen we ervoor dat informatie veilig wordt beheerd, privacy goed wordt beschermd, gegevens betrouwbaar zijn en belangrijke informatie goed wordt bewaard voor de toekomst. Ook willen we dat onze digitale dienstverlening toegankelijk, gebruiksvriendelijk en betrouwbaar blijft voor iedereen.
Leidend hierbij is onze visie op dienstverlening. Inwoners bedrijven en instanties moeten erop kunnen vertrouwen dat zij hun zaken met de gemeente veilig, eenvoudig en steeds vaker digitaal kunnen regelen. Daarbij sluiten we aan bij de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Binnen deze landelijke aanpak werken gemeenten, het Rijk, provincies, waterschappen en andere publieke organisaties samen aan een moderne digitale overheid. Door deze gezamenlijke koers te volgen, kunnen inwoners rekenen op betere digitale dienstverlening, meer gebruiksgemak en een overheid die veilig en verantwoord met gegevens omgaat. De verbeteringen voeren we niet van bovenaf door, maar samen met de teams die dagelijks werken aan de dienstverlening voor inwoners en ondernemers. Juist zij weten waar kansen liggen en welke veranderingen nodig zijn om processen slimmer, veiliger en klantgerichter in te richten. Op die manier zorgen we ervoor dat verbeteringen niet alleen worden bedacht, maar ook daadwerkelijk werken in de praktijk. Deze verbeteringen vragen niet alleen om nieuwe technologie, maar ook om veranderingen in processen en werkwijzen binnen de organisatie. Dat betekent dat medewerkers hier de komende jaren extra tijd en aandacht aan moeten besteden.
Hierdoor kan het op onderdelen langer duren voordat verbeteringen zichtbaar worden of kan de invoering tijdelijk merkbaar zijn in de reguliere bedrijfsvoering. Wij kiezen bewust voor een zorgvuldige aanpak, zodat de kwaliteit en continuïteit van onze dienstverlening gewaarborgd blijven. Zo bouwen we stap voor stap aan een toekomstbestendige gemeente die inwoners, ondernemers en instanties beter kan ondersteunen. Uiteindelijk moet dit leiden tot een betrouwbare overheid, een betere dienstverlening en een zorgvuldige omgang met persoonsgegevens Pagina 113 Financiën Financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) In de Financiële verordening is vastgelegd aan welke eisen de planning- en controlcyclus en de financiële administratie moeten voldoen. Het belangrijkste financiële uitgangspunt is dat de raad een structureel en reëel sluitende begroting vaststelt. Dit betekent dat de structurele baten voldoende moeten zijn om de structurele lasten te dekken. Treasurystatuut In het Treasurystatuut zijn de regels vastgelegd voor het beheer van de geldstromen, de beheersing van de daaraan verbonden risico’s en de informatievoorziening hierover. Daarnaast bevat het statuut bepalingen over de verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden en de uitgangspunten voor de administratie en interne controle van de treasuryfunctie.
Uitgangspunt van ons treasurybeleid is, conform de wettelijke voorschriften, het vermijden van financiële risico’s. Daarom beleggen wij niet in risicodragende producten. Rechtmatigheid In de jaarrekening legt het college zelf verantwoording af aan de gemeenteraad over de financiële rechtmatigheid van alle transacties. De externe accountant voegt hier een controleverklaring aan toe die bevestigt dat de volledige jaarrekening (dus inclusief rechtmatigheidsverantwoording van het college) een juist en volledig beeld geeft. In de rechtmatigheidsverantwoording komen ook eventuele afwijkingen aan de orde, met daarbij een overzicht van de maatregelen die worden genomen. De verantwoording draagt bij aan het gesprek tussen het college en de gemeenteraad over de rechtmatigheid en kwaliteit van sturing, beheersing en verantwoording. De rechtmatigheidsverantwoording is gebaseerd op de rapportages van de interne auditfunctie. Voor de verantwoording hanteren we een grens van 2% van onze totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves (ongeveer € 2.2 miljoen). Afwijkingen van regelgeving boven de 2% moeten in de verantwoording worden opgenomen en lichten we toe in de paragraaf bedrijfsvoering van de jaarrekening. Daarbij gaat het college ook in op de verbetermaatregelen die we treffen op het gebied van sturing, beheersing en verantwoording.
Accountantscontrole De accountant beoordeelt de getrouwheid van de jaarrekening volgens het controleprotocol dat de gemeenteraad hiervoor heeft vastgesteld. De controleverklaring van de accountant omvat ook het oordeel over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. In zijn verslag rapporteert de accountant aan de gemeenteraad over de kwaliteit van de financiële sturing, de beheersing en de verantwoording. Pagina 114 Strekking controleverklaring Materialiteit Goedkeurend Met beperking Oordeelonthouding / afkeurend Afwijkingen in de jaarrekening en onzekerheden in de uitvoering van de controle (% van de lasten) ≤ 2% > 2% - ≤ 4% > 4% Inkoopbeleid Ons inkoop- en aanbestedingsbeleid baseren we op de Europese richtlijnen en de Aanbestedingswet. Met dit beleid zorgen we ervoor dat we rechtmatig, doelmatig en zorgvuldig inkopen. We willen publieke middelen goed besteden en met onze inkopen zoveel mogelijk waarde bereiken voor de samenleving. Bij elke inkoop maken we een goede afweging tussen kwaliteit, prijs, duurzaamheid, maatschappelijke waarde en uitvoerbaarheid. Daarbij kijken we ook naar de mogelijkheden voor lokaal inkopen. We doen dit binnen de geldende regels en met oog voor gelijke kansen voor ondernemers. We stimuleren deelname van het lokale en regionale midden- en kleinbedrijf (MKB).
Waar dat past bij de opdracht, maken we het voor deze ondernemers zo eenvoudig mogelijk om mee te doen. Bijvoorbeeld door duidelijke eisen te stellen, opdrachten niet groter te maken dan nodig en onnodige administratie te voorkomen. Ook kunnen ondernemers zich aanmelden voor opname in de ondernemerslijst van Bizob. Deze lijst gebruiken we als bron voor de keuze van leveranciers bij kleinere inkopen. Zo dragen onze inkopen bij aan een goede prijs-kwaliteitverhouding en aan een sterke lokale economie. Daarbij blijven we zorgen voor een eerlijke, zorgvuldige en transparante manier van inkopen. Communicatie Bernheze wil een betrokken gemeente zijn die midden in de samenleving staat. We bouwen bruggen, leggen verbindingen en werken samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners aan een sterke gemeenschap. In onze communicatie sluiten we zoveel mogelijk aan bij de wensen en behoeften van onze inwoners. Daarom zetten we een passende mix van online en offline communicatiemiddelen in. Daarbij houden we nadrukkelijk rekening met inwoners die minder digitaal vaardig zijn, zodat onze communicatie voor iedereen toegankelijk blijft. Onze communicatievisie is gebaseerd op de vijf beloften uit het programma Dienstverlening.
Deze vormen het uitgangspunt voor de manier waarop de organisatie communiceert en zijn een toetssteen voor iedereen die namens de gemeente communiceert: Pagina 115 1. Wij zijn er voor iedereen. 2. Wij zijn helder en duidelijk. 3. Wij zijn transparant. 4. Wij zijn betrouwbaar. 5. Wij maken dienstverlening zo makkelijk mogelijk. Communicatiestijl Bernheze In alles wat we doen staan inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen centraal. Dat vraagt om een open, toegankelijke en betrokken houding, zowel richting de samenleving als binnen de organisatie. We luisteren, communiceren begrijpelijk en blijven als medewerkers en organisatie continu leren en verbeteren. Participatie Bernheze vindt participatie erg belangrijk. We willen dat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen op een duidelijke, toegankelijke en betekenisvolle manier kunnen meedoen aan plannen, projecten en beleid die hen raken. Daarbij streven we naar participatie die aansluit bij de aard van het vraagstuk, recht doet aan verschillende belangen en leidt tot betere plannen, meer betrokkenheid en duidelijkheid over rollen, verwachtingen en invloed. Ook willen we inwoners meer ruimte bieden om initiatief te nemen en actief bij te dragen aan hun leefomgeving. In 2027 werken we volgens het nieuwe participatiebeleid en de participatieverordening.
We voeren de Bernhezer participatiemethodiek stapsgewijs in. We ontwikkelen praktische hulpmiddelen, zoals formats, handreikingen en een participatietoolbox, zodat participatie op een consistente en zorgvuldige manier wordt toegepast. Daarnaast besteden we aandacht aan toegankelijke communicatie, duidelijke terugkoppeling en het vroegtijdig betrekken van belanghebbenden. Ook ondersteunen we initiatieven uit de samenleving. Op basis van ervaringen en evaluaties blijven we de werkwijze verder ontwikkelen en verbeteren. Persbeleid De pers is een belangrijke schakel tussen de gemeente en de samenleving en heeft grote invloed op de beeldvorming over de gemeente. Journalisten zijn een belangrijke partner in het informeren van de samenleving en belangrijke opinieleiders. Bernheze voert daarom een proactief persbeleid. We nemen waar mogelijk zelf het initiatief in de communicatie, ook wanneer sprake is van minder positief nieuws. Door tijdig en open te communiceren houden we regie op de boodschap en het moment van publicatie en dragen we bij aan een transparante overheid. Met dit persbeleid informeren we inwoners zorgvuldig, vergroten we het draagvlak voor beleid, versterken we de profilering van bestuurders op relevante thema's en dragen we bij aan het beeld van Bernheze als een betrouwbare, open en dienstverlenende gemeente.
Huisvesting Hybride werken is de norm voor onze huisvesting. Het staat voor het flexibel invullen van de locatie waar het werk plaatsvindt. Niet het beschikbare gebouw (gemeentehuis) is voor de werk- locatiekeuze leidend, maar het type werk, het doel van de activiteit, de gewenste mate van interactie, de efficiënte van communicatie en de voorkeuren van onze klanten (inwoners, regiogemeenten, leveranciers, etc.) en medewerkers. Juridisch De juridische advisering is ingericht op rechtmatige besluitvorming door organisatie, dagelijks - en algemeen bestuur en proactieve risicobeheersing. Belangrijke kaders hierbij vormen de algemene beginselen van behoorlijk bestuur op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht en ons interne mandaatregister. Naast proactieve risicobeheersing – op basis van vroegtijdige inschakeling in het proces - ondersteunt juridische kwaliteitszorg reactief bij de behandeling van bezwaar- en beroepschriften. Andere aandachtspunten voor juridische kwaliteitszorg zijn Bibob procedures (Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) en uitvoering van de Wet Open Overheid (WOO). Accenten bij de WOO vormen de openbaarheid van stukken enerzijds en geheimhouding van stukken anderzijds. Beleidsindicatoren Gemeenten lichten de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op de nemen in de begroting en de jaarrekening.
De meeste van deze indicatoren zijn te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl, onder het dashboard ‘Besluit Begroting en Verantwoording’. Dat geldt niet voor de beleidsindicatoren op het gebied van bedrijfsvoering. Deze indicatoren zijn gebaseerd op eigen gemeentelijke informatie en op de Personeelsmonitor A&O fonds. De jaren 2026 en 2027 betreffen de percentages op basis van de begrotingen. De overige jaren zijn de gerealiseerde percentages op basis van de jaarrekeningen. Beleidsindicator | Jaar realisatie / | Referentie | Bernheze begroting Formatie (fte per 1000 inwoners – excl. formatie B&W, raad en griffie) | 2020 | 6,9 | 5,1 (Bron referentiedata Personeelsmonitor A&O fonds 2025: tabel 1.2 | 2021 | 6,8 | 5,2 [bezetting als % formatie] x tabel 1.5 [bezetting per 1.000 inwoners]) | 2022 | 6,9 | 5,4 2023 | 7,4 | 5,9 2024 | 7,5 | 6,0 2025 | 7,8 | 6,3 2026 | Geen data | 6.5 2027 | Geen data | 6,6 Pagina 116 Beleidsindicator | Jaar realisatie / | Referentie | Bernheze begroting Bezetting (fte per 1000 inwoners – excl. formatie B&W, raad en griffie) | 2020 | 6,8 | 4,8 (Bron referentiedata tabel 1.5 Personeelsmonitor A&O fonds 2025) | 2021 | 6,7 | 4,8 2022 | 6,8 | 4,7 2023 | 7,3 | 4,8 2024 | 7,6 | 5,2 2025 | 7,9 | 5,4 2026 | Geen data | Geen data 2027 | Geen data | Geen data Apparaatskosten (kosten per inwoner) | 2020 | Geen data | 531 (loonkosten ambtelijk apparaat excl.
uitbestede diensten zoals sociale | 2021 | Geen data | 557 zaken, belastingsamenwerking, inhuur en totale kosten overhead. | 2022 | Geen data | 598 2023 | Geen data | 676 2024 | Geen data | 735 2025 | Geen data | 785 2026 | Geen data | 814 2027 | Geen data | 864 Externe inhuur (kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur | 2020 | Geen data | 21,3 externen) | 2021 | 15,7 | 23,4 (Bron referentiedata tabel 1.29 Personeelsmonitor A&O fonds 2025) | 2022 | 17,6 | 25,8 2023 | 18,8 | 28,1 2024 | 18,8 | 27,5 2025 | 17,5 | 21,6 2026 | Geen data | 5,52 2027 | Geen data | 4,31 Overhead (% van de lasten) | 2020 | Geen data | 10,0 (alle kosten die samen samenhangen met de sturing en ondersteuning | 2021 | Geen data | 10,4 van de medewerkers in het primaire proces) | 2022 | Geen data | 8,3 2023 | Geen data | 12,0 2024 | Geen data | 11,3 2025 | Geen data | 11,3 2026 | Geen data | 12,8 2027 | Geen data | 12,8 Pagina 117 Pagina 118 F. Verbonden partijen In deze paragraaf over verbonden partijen wordt inzicht gegeven in en informatie verstrekt over alle organisaties waarmee de gemeente Bernheze zowel bestuurlijke als financiële relaties onderhoudt.
Organisaties waarmee uitsluitend een subsidierelatie bestaat, worden niet aangemerkt als verbonden partij en vallen daarom buiten deze paragraaf Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin Bernheze een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Het financiële belang betreft een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verboden partij haar verplichtingen niet nakomt Van bestuurlijk belang is sprake als Bernheze zeggenschap heeft, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij uit hoofde van stemrecht. Als gemeente blijven we wel verantwoordelijk voor de taken die we door verbonden partijen laten uitvoeren. Daarom is het van belang dat de raad in het proces van begroting en verantwoording de nodige informatie ontvangt om de bijdrage van verbonden partijen aan de realisatie van de programma’s en daarmee gepaard gaande risico’s te kunnen beoordelen. In Noordoost-Brabant is gekozen om gezamenlijk regie te voeren op de gemeenschappelijke regelingen (GR’en). De gemeente Meierijstad is de coördinerende gemeente voor het afstemmingsproces tussen gemeenten en gemeenschappelijke regelingen in Brabant Noordoost.
Adoptieteams en Vijftallenoverleg zijn enkele instrumenten die de regio inzet om effectief verlengd lokaal te sturen. Er is afgesproken voor alle GR’en eenzelfde beleids-, begrotings- en rekeningcyclus te hanteren. De ambtelijke adoptieteams beoordelen de Kadernota, begroting en de jaarrekening op alle beleids- en financiële aspecten en brengen advies uit aan de regiogemeenten. Dit advies is input voor het lokale advies aan de gemeenteraad. De paragraaf ‘Verbonden partijen’ is om een tweetal redenen van belang: - de verbonden partijen voeren beleid uit dat tot de verantwoordelijkheid van de gemeente behoort; - welke risico’s loopt de gemeente en wat zijn de budgettaire gevolgen. De paragraaf betreffende de verbonden partijen dient volgens artikel 15 lid 1 van het Besluit begroting en verantwoording ten minste te bevatten: a. de visie op en de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen; b. de lijst van verbonden partijen, die wordt onderverdeeld in: - gemeenschappelijke regelingen; - vennootschappen en coöperaties; Pagina 119 - stichtingen en verenigingen, en, - overige verbonden partijen; c. de lijst van verbonden partijen.
Voor het geval dat formeel juridisch geen sprake is van een verbonden partij door het ontbreken van een financieel belang maar wel sprake is van structurele bekostiging en een bestuurlijk belang wordt aanbevolen om een extra categorie “organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang” op te nemen. Per verbonden partijen moet tenminste de volgende informatie worden opgenomen in deze paragraaf: a. de wijze waarop de provincie onderscheidenlijk de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het openbaar belang dat ermee gediend wordt; b. het belang dat de provincie onderscheidenlijk de gemeente in de verbonden partij heeft aan het begin en de verwachte omvang aan het einde van het begrotingsjaar; c. de verwachte omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar; d. de verwachte omvang van het financiële resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar; e. de eventuele risico’s, als bedoeld in artikel 11, eerste lid, onderdeel b, van de verbonden partij voor de financiële positie van de provincie onderscheidenlijk de gemeente. Het per verbonden partij opgenomen eigen vermogen bestaat uit de reserves en het eventuele nog niet verdeelde resultaat. Het vreemd vermogen betreft de passiva minus eigen vermogen.
In het voorjaar van 2026 boden de meeste gemeenschappelijke regelingen hun Kadernota’s, de jaarrekening 2025 en hun begroting 2027 aan. Voor zover deze bij het opstellen van de begroting beschikbaar waren, hebben wij de gegevens verwerkt in onderstaand overzicht. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing nemen we de eventuele risico’s op waarvoor de verbonden partijen mogelijk een beroep doen op de deelnemende gemeenten. A. Gemeenschappelijke regelingen 1. Kleinschalig Collectief Vervoer (KCV) Brabant-Noordoost Regiotaxi Noordoost-Brabant Programma 2. Gezonde zorgzame gemeente Wijze waarop de gemeente een belang heeft De gemeentelijke portefeuillehouder is lid van het Dagelijks Bestuur. Openbaar belang dat er mee gediend wordt De samenwerkende partners streven een kwalitatief hoogwaardig stelsel van kleinschalig collectief vervoer na. Zij willen daarmee voorzien in de behoefte aan openbaar vervoer, de instandhouding en de verbetering van de bereikbaarheid van de kleine kernen en het aanbod van adequate en efficiënte vervoersvoorzieningen voor diverse doelgroepen. Het belang van Bernheze aan het begin en de verwachte omvang aan het einde van het begrotingsjaar De bijdrage in de beheerkosten zijn voor Bernheze in 2027 € 49.292. De totale bijdragen van gemeenten daarin bedragen € 569.187. Het aandeel van Bernheze bedraagt 8,7%. 1.
Kleinschalig Collectief Vervoer (KCV) Brabant-Noordoost Regiotaxi Noordoost-Brabant De verwachte omvang van het eigen | 01-01-2027 | 31-12-2027 vermogen en het vreemd vermogen van de | Eigen vermogen | € | 810.093 | € | 760.093 verbonden partij aan het begin en aan het | Vreemd vermogen | € | 336.750 | € | 338.588 einde van het begrotingsjaar De verwachte omvang van het financiële | Het resultaat voor 2027 is geraamd op € 41.851 voor bestemming. resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar Eventuele risico’s: | Het grootste risico dat wordt benoemd is een faillissement of overname van de Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn | vervoerder. Het gewogen risico bedraagt € 492.093. getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie 2. GGD Hart voor Brabant Programma | 2. Gezonde zorgzame gemeente Wijze waarop de gemeente een belang heeft | De gemeentelijke portefeuillehouder is lid van het Dagelijks Bestuur. Openbaar belang dat er mee gediend wordt | De GGD heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de openbare gezondheidszorg. Het belang van Bernheze aan het begin en de | De bijdrage voor Bernheze is voor 2027 € 1.579.946. De totale bijdragen van alle verwachte omvang aan het einde van het | gemeenten is € 53.850.831 waarmee het aandeel van Bernheze 3,6% bedraagt.