CConstaterende datBernheze
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2029

Commissie Maatschappij en Bestuur 15 oktober 2026, gemeente BernhezeBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-203056.584 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 7

Voorbeelden hiervan zijn kosten op het gebied van personeel en organisatie (P&O), financiën, ICT, huisvesting, communicatie, juridische ondersteuning en bestuursondersteuning. Conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden deze kosten niet toegerekend aan de afzonderlijke taakvelden of programma’s. De overhead wordt centraal begroot en verantwoord op taakveld 0.4 Overhead binnen het programma Dienstverlening en sterke organisatie. Onderstaand wordt inzicht gegeven in de totale omvang van de overheadkosten en de wijze waarop deze binnen de begroting worden verwerkt en toegerekend. Pagina 63 De kosten van de overhead kunnen als volgt worden gespecificeerd: Lasten 1. Personele overheadkosten 9.973.508 2. Algemene administratiekosten 274.085 3. Informatievoorziening en automatisering 2.717.266 4. Huisvesting 843.982 5. Overige 783.756 Subtotaal 14.592.597 6. Toerekening overheadkosten aan grondexploitaties 809.917 Totale kosten overhead 13.782.680 1. Personele overheadkosten Dit betreft de loonkosten van medewerkers die ondersteunende werkzaamheden verrichten ten behoeve van de gemeentelijke organisatie en niet direct zijn toe te rekenen aan het primaire proces. Deze kosten worden conform de BBV-voorschriften verantwoord onder het taakveld overhead.

Tot de personele overhead behoren onder meer de kosten voor de ondersteuning op het gebied van financiën, communicatie, juridische zaken, HRM, ICT en bestuursondersteuning. Daarnaast schrijven de BBV-richtlijnen voor dat de volledige loonkosten van de directie en teamcoaches onder overhead worden verantwoord. Onder de personele overhead zijn ook de kosten opgenomen die samenhangen met het personeelsbeheer en de ontwikkeling van de organisatie. Hierbij gaat het onder andere om opleidings- en ontwikkelkosten, reis- en verblijfskosten, werving en selectie, loopbaan- en mobiliteitsbegeleiding, arbodienstverlening en de uitvoering van de salaris- en personeelsadministratie. 2. Algemene administratiekosten Onder algemene administratiekosten zijn de kosten opgenomen die verband houden met de ondersteuning van de dagelijkse bedrijfsvoering. Het betreft onder meer uitgaven voor kantoormaterialen, telefonie, porto en diverse abonnementen. Deze kosten zijn noodzakelijk voor een efficiënte uitvoering van de administratieve en organisatorische werkzaamheden binnen de gemeentelijke organisatie. 3. Informatievoorziening en automatisering Onder informatievoorziening en automatisering zijn de kosten opgenomen die verband houden met het beheer, onderhoud en de doorontwikkeling van de gemeentelijke informatie- en ICT-omgeving.

Het betreft onder meer de aanschaf, vervanging en het onderhoud van hard- en software, licentiekosten, systeem- en netwerkbeheer, informatiebeveiliging en overige ICT-dienstverlening. Deze voorzieningen zijn noodzakelijk om de continuïteit, betrouwbaarheid en veiligheid van de digitale bedrijfsvoering en dienstverlening te waarborgen. Pagina 64 4. Huisvesting Onder huisvesting zijn de kosten opgenomen die samenhangen met het beschikbaar stellen en in stand houden van de huisvesting voor de uitvoering van de gemeentelijke bedrijfsvoering. Deze kosten hebben betrekking op het gemeentekantoor en omvatten onder meer energieverbruik, onderhoud, technische installaties, kantoormeubilair, verzekeringen, schoonmaakwerkzaamheden en de afschrijvingslasten van het gebouw. Hiermee worden de noodzakelijke voorzieningen bekostigd die bijdragen aan een adequate en doelmatige werkomgeving voor de organisatie. 5. Overige Onder de categorie overige zijn diverse organisatiebrede kosten opgenomen die niet rechtstreeks aan een specifiek taakveld kunnen worden toegerekend. Het betreft onder meer externe kosten op het gebied van juridische zaken, zoals juridisch advies en de bezwarencommissie, alsmede uitgaven voor communicatie en representatie, kwaliteitszorg, klachtenafhandeling, inkoop en archiefbeheer. 6.

Toerekening overheadkosten aan grondexploitaties Conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) mogen overheadkosten uitsluitend worden toegerekend aan grondexploitaties. Deze toerekening wordt verwerkt als een negatieve last binnen het taakveld overhead. Hierdoor wordt onder overhead een netto saldo gepresenteerd. De omvang van de toegerekende overhead is gebaseerd op het aantal geraamde uren dat ten laste van de grondexploitaties wordt gebracht. Op deze wijze worden de overheadkosten op een transparante en consistente manier toegerekend aan de betreffende exploitaties. Dekking van de overhead In de begroting wordt overhead uitsluitend toegerekend aan de grondexploitaties. De overige overheadkosten worden gedekt vanuit de algemene dekkingsmiddelen. Hierop geldt een uitzondering voor activiteiten waarvoor op basis van wet- en regelgeving kostendekkende tarieven mogen worden gehanteerd, zoals afvalinzameling, riolering, leges voor bijvoorbeeld vergunningen omgevingswet en begraafplaatsen. Voor deze activiteiten worden de overheadkosten extracomptabel toegerekend en betrokken bij de berekening van de kostendekkendheid van de tarieven. Een nadere toelichting hierop is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.

Vennootschapsbelasting (Vpb) De Wet op de vennootschapsbelasting (Vpb) brengt met zich mee dat overheden belastingplichtig kunnen zijn voor activiteiten die ook door private ondernemingen worden uitgevoerd. Hiermee wordt beoogd een gelijkwaardig speelveld te creëren tussen overheden en marktpartijen. Als gevolg hiervan kunnen gemeentelijke activiteiten die een ondernemingskarakter hebben onder de heffing van vennootschapsbelasting vallen. Pagina 65 Voor de gemeente Bernheze betreft dit met name de activiteiten rondom grondexploitaties, de opbrengsten uit zonnepanelen en een deel van de opbrengsten uit de verkoop van afvalstromen. De uiteindelijke belastingplicht wordt jaarlijks vastgesteld op basis van de gerealiseerde fiscale winst. De daaruit voortvloeiende baten of lasten worden volledig verwerkt binnen de algemene dienst. De verwerking hiervan vindt plaats overeenkomstig de richtlijnen uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Onvoorzien In de begroting 2027 is conform de financiële verordening 2026 artikel 5 lid 3 geen post onvoorzien opgenomen.

Volgens artikel 5 lid 4 van deze verordening is het college bevoegd tot het, per geval, doen van uitgaven zonder voorafgaande autorisatie door de raad tot een bedrag van: - € 50.000 voor eenmalige exploitatie-uitgaven, - € 50.000 voor meerjarige exploitatie-uitgaven, niet zijnde afschrijvingslasten voortvloeiende uit investeringskredieten, - € 100.000 voor nieuwe investeringskredieten en - € 100.000 voor overschrijdingen van lopende investeringskredieten. Via de tussentijdse rapportages of de jaarrekening legt het college verantwoording af aan de raad over de mutaties. Pagina 66 Deel 2: Paragrafen Pagina 67 A. Lokale heffingen Inleiding Op grond van artikel 10 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bevat de paragraaf Lokale heffingen tenminste informatie over de geraamde opbrengsten van de lokale heffingen, het gemeentelijke heffingenbeleid, de ontwikkeling van de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. Daarnaast dient deze paragraaf een overzicht op hoofdlijnen te geven van de verschillende heffingen. Daarbij wordt inzichtelijk gemaakt hoe de tarieven van heffingen en rechten, waarvoor maximaal kostendekkende tarieven mogen worden gehanteerd, zijn opgebouwd.

Tevens wordt toegelicht welke beleidsuitgangspunten aan de berekeningen ten grondslag liggen en op welke wijze deze uitgangspunten zijn verwerkt in de vaststelling van de tarieven. Hiermee wordt zichtbaar dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. Overzicht en beleidsuitgangspunten ten aanzien van de lokale heffingen Belastingen en heffingen Het gemeentelijke financiële beleid is gericht op het maken van evenwichtige keuzes tussen de maatschappelijke opgaven, de beschikbare middelen en de gewenste dienstverlening. Daarbij streven wij naar een duurzame balans tussen uitgaven en inkomsten. Bij de vaststelling van het belasting- en tarievenbeleid wordt rekening gehouden met de kosten die gemoeid zijn met het in stand houden van de algemene voorzieningen en met een verantwoorde bijdrage van inwoners en bedrijven via de onroerendezaakbelastingen (OZB). Voor taken en diensten waarbij sprake is van een direct individueel voordeel, zoals afvalinzameling, riolering en diverse vergunningen en dienstverlening, hanteren wij het uitgangspunt van kostendekkendheid. Hiermee wordt invulling gegeven aan het profijtbeginsel, waarbij de kosten zoveel mogelijk worden toegerekend aan degenen die gebruikmaken van de betreffende voorziening of dienst.

Binnen de gemeente Bernheze wordt onderscheid gemaakt tussen belastingen en heffingen die bijdragen aan de algemene middelen, zoals de onroerendezaakbelastingen, en heffingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor een specifiek doel. De opbrengsten van deze laatstgenoemde heffingen worden ingezet voor de uitvoering van de activiteiten waarvoor zij zijn ingesteld. Pagina 68 Omschrijving Maatstaf Beoogd doel Belastingen Onroerende zaakbelastingen WOZ-waarden Algemeen dekkingsmiddel Toeristenbelasting Aantal overnachtingen Algemeen dekkingsmiddel Reclamebelasting WOZ-waarden Bestrijding van kosten gericht op veiligheid, leefbaarheid of ontwikkeling van het aangewezen gebied waar de belasting geheven wordt. Rechten/ heffingen Rioolheffing WOZ-waarden Dekking van kosten voor onderhoud en vervanging van riolering. Afvalstoffenheffing Vast bedrag verhoogd met toeslag en bedrag per lediging Dekking van de kosten voor afvoer en verwerking van huishoudelijk afval. Marktgelden Gebruik vierkante meters Dekking van kosten verbonden aan gebruik van een marktstandplaats nader omschreven in de verordening. Leges Diversen Dekking van de kosten van dienstverlening en producten nader omschreven in de verordening en tarieventabel. Lijkbezorgingsrechten Diversen Dekking van de kosten van diensten nader omschreven in de verordening.

Belastingvoorstellen 2027 De gemeenteraad stelt jaarlijks de belastingverordeningen vast waarin de tarieven voor de gemeentelijke belastingen en heffingen zijn opgenomen. Voor de vaststelling van de tarieven voor 2027 wordt uw raad in de vergadering van 17 december 2026 een afzonderlijk voorstel aangeboden. In dit voorstel wordt uitgebreid ingegaan op de voorgestelde tariefwijzigingen, de onderliggende uitgangspunten en de financiële effecten daarvan. In deze paragraaf wordt volstaan met een beknopte weergave van de belangrijkste voorstellen ten aanzien van de gemeentelijke belastingen en heffingen. Onroerende zaakbelastingen Voor 2027 wordt uitgegaan van een stijging van de OZB-opbrengst als gevolg van een tariefaanpassing van 12,7% voor woningen en 10,7% voor niet-woningen. Deze verhoging bestaat uit een inflatiecorrectie van 2,7% en een aanvullende verhoging van 10% voor woningen en 8% voor niet-woningen. De inflatiecorrectie sluit aan bij de uitgangspunten uit de meicirculaire 2026 en bestaat uit een prijsontwikkeling van het bruto binnenlands product (pBBP) van 2,5%, aangevuld met een nacalculatie over 2026 van 0,2%. De aanvullende verhogingen voor woningen en niet-woningen vinden we noodzakelijk om ook in de toekomst voldoende financiële ruimte te behouden voor de dekking van de kapitaallasten die voortvloeien uit een aantal grote investeringen.

Hierbij kunt u Pagina 69 onder andere denken aan de ontwikkeling van sportpark Heeswijk-Dinther, de herhuisvesting De Misse 2, 4 en 6, ontsluitingswegen in Nistelrode en Heeswijk-Dinther en de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs. De financiële gevolgen van deze investeringen zijn nog niet volledig verwerkt in het meerjarenperspectief 2027-2030. Voor de belastingheffing in 2027 worden de WOZ-waarden gehanteerd met waardepeildatum 1 januari 2026. Deze waarden worden vastgesteld op basis van de door de Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) uitgevoerde taxaties van het onroerend goed binnen de gemeente, waarbij tevens rekening wordt gehouden met areaalontwikkelingen zoals nieuwbouw, verbouw en sloop. Op basis van de landelijke marktontwikkelingen wordt voorlopig rekening gehouden met een gemiddelde waardestijging van 6,5% voor woningen en 2,75% voor niet-woningen in de periode van 1 januari 2025 tot 1 januari 2026. De definitieve waardebepaling wordt door de BSOB in december 2026 vastgesteld en vervolgens verwerkt in de berekening van de definitieve OZB-tarieven voor 2027. Afvalstoffenheffing Het gemeentelijke afvalbeleid is erop gericht de hoeveelheid restafval verder te beperken door afvalstromen zoveel mogelijk aan de bron te scheiden.

Door gerichte maatregelen op het gebied van inzameling van GFT, PMD en textiel, in combinatie met het toepassen van tariefprikkels, stimuleren wij inwoners om afval beter te scheiden en grondstoffen optimaal te hergebruiken. De geraamde kosten voor afvalinzameling en -verwerking stijgen in 2027 met het gehanteerde inflatiepercentage van 2,7%. Deze prijsontwikkeling wordt eveneens verwerkt in de tarieven van de afvalstoffenheffing. Voor 2027 wordt daarnaast een lichte afname van het aantal ledigingen per huishouden verwacht. Het aantal GFT-ledigingen daalt naar verwachting van 9,21 naar 8,72 per huishouden en het aantal ledigingen van de restafvalcontainer van 5,44 naar 5,25 per huishouden. Deze ontwikkeling sluit aan bij de doelstelling om afval beter te scheiden en de hoeveelheid restafval verder terug te dringen Rioolheffing Op basis van het Programma Water en Riolering 2024-2027 worden de tarieven voor 2027 verhoogd met het gehanteerde inflatiepercentage van 2,7%. Daarnaast wordt een aanvullende tariefstijging van 2,5% doorgevoerd om toekomstige vervangings- en uitbreidingsinvesteringen binnen de riolerings- en waterzorgtaken financieel te kunnen opvangen. Over deze ontwikkeling en de hieruit voortvloeiende gevolgen voor de tariefstelling is uw raad op 4 juli 2024 via een informatienotitie geïnformeerd.

Ontwikkeling gemiddelde woonlasten en prognose lokale lastendruk Onder de woonlasten wordt verstaan het totale bedrag dat inwoners jaarlijks betalen aan onroerendezaakbelastingen (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. Bij de vergelijking van de gemiddelde woonlasten tussen 2026 en 2027 dient rekening te worden gehouden met het voorlopige karakter van de gehanteerde WOZ-waarden per 1 januari 2026. De berekening van de OZB-opbrengsten en de daarbij behorende tarieven is gebaseerd op een inschatting van deze waarden. De definitieve WOZ-waarderingen worden later vastgesteld en kunnen daardoor nog leiden tot aanpassingen van de uiteindelijke OZB-tarieven en de berekende woonlasten voor 2027. De berekening voor 2027 is gebaseerd op een gemiddelde waarde van een woning van € 550.775 en een gemiddelde waarde van een niet-woning van € 496.140.

Overzicht lastendruk | OZB | Afvalstof- | Rioolheffing | Totaal fenheffing Tarief | Bedrag | Bedrag | Tarief | Bedrag 2026 | Woningen | Eigenaar | 0,0800% | 413,73 | 0,0414% | 214,10 | 627,83 2021 | Woningen | Gebruiker | 289,78 | 289,78 2021 | Woningen | Eigenaar-gebruiker | 0,0800% | 413,73 | 289,78 | 0,0414% | 214,10 | 917,61 2021 | Niet- | Eigenaar | 0,3203% | 1.546,60 | 0,0414% | 199,90 | 1.746,51 woningen 2021 | Niet-w | Gebruiker | 0,2681% | 1.294,55 | 1.294,55 2021 | Niet- | Eigenaar-gebruiker | 0,5884% | 2.841,15 | 0,0414% | 199,90 | 3.041,06 woningen 2027 | Woningen | Eigenaar | 0,0847% | 466,27 | 0,0409% | 225,39 | 691,66 2022 | Woningen | Gebruiker | 292,83 | 292,83 2022 | Woningen | Eigenaar-gebruiker | 0,0847% | 466,27 | 292,83 | 0,0409% | 225,39 | 984,49 2022 | Niet- | Eigenaar | 0,3451% | 1.712,09 | 0,0409% | 203,03 | 1.915,12 woningen 2022 | Niet-wo | Gebruiker | 0,2888% | 1.433,07 | 1.433,07 2022 | Niet- | Eigenaar-gebruiker | 0,6339% | 3.145,16 | 0,0409% | 203,03 | 3.348,19 woningen Om inzicht te bieden in de effecten van de voorgestelde tariefaanpassingen, is in onderstaande tabel de ontwikkeling van de gemiddelde lastendruk ten opzichte van belastingjaar 2026 weergegeven. Pagina 70 2026 | 2027 | Wijziging t.o.v.

2026 Bedrag | Bedrag | % Woningen | Eigenaar | 627,83 | 691,66 | 10,17% Gebruiker | 289,78 | 292,83 | 1,05% Eigenaar en gebruiker | 917,61 | 984,49 | 7,29% Niet- | Eigenaar | 1.746,51 | 1.915,12 | 9,65% woningen Gebruiker | 1.294,55 | 1.433,07 | 10,70% Eigenaar en gebruiker | 3.041,06 | 3.348,19 | 10,10% Overzicht gemiddelde woonlasten 2026 van omliggende en vergelijkbare gemeenten (bron: Coelo) Gemeente | Aantal inwoners | Gemiddelde | Woonlasten | Woonlasten Per 1-1-2026 | WOZ-waarde | eigenaar/bewoner | huurder voorlopig | 2026 | meerpersoons- | meerpersoons- (bron: CBS) | in euro’s | huishouden | huishouden in euro’s | in euro’s (1) | (2) | (3) | (4) Maashorst | 60.059 | 472.000 | 954 | 406 Meierijstad | 85.236 | 496.000 | 1.010 | 344 Bernheze | 32.947 | 526.000 | 1.015 | 286 Land van Cuijk | 93.645 | 426.000 | 1.021 | 424 Oss | 95.549 | 430.000 | 1.027 | 414 Boekel | 11.686 | 478.000 | 1.050 | 508 Laarbeek | 23.541 | 495.000 | 1.052 | 550 Best | 31.699 | 507.000 | 1.075 | 606 Gemert-Bakel | 31.806 | 470.000 | 1.155 | 538 Vught | 33.202 | 638.000 | 1.190 | 594 Nederland | 439.000 | 1.095 | 500 In onderstaande tabel zijn de woonlasten voor de categorie eigenaar / bewoner meerpersoonshuishoudens (kolom 3 bovenstaande tabel) uitgesplitst naar OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing.

Pagina 71 Gemeente | OZB | Afvalstoffenheffing | Rioolheffing | Totaal Maashorst | 400 | 300 | 255 | 954 Meierijstad | 496 | 265 | 249 | 1.010 Bernheze | 480 | 286 | 249 | 1.015 Land van Cuijk | 466 | 284 | 271 | 1.021 Oss | 464 | 385 | 178 | 1.027 Boekel | 542 | 239 | 269 | 1.050 Laarbeek | 502 | 268 | 282 | 1.052 Best | 469 | 404 | 202 | 1.075 Gemert-Bakel | 617 | 275 | 263 | 1.155 Vught | 596 | 340 | 254 | 1.190 Nederland | 470 | 381 | 245 | 1.095 Op basis van de voorgestelde tariefontwikkelingen voor OZB, Afvalstoffenheffing en Rioolheffing is de verwachting dat de woonlasten voor eigenaar/ bewoner meerpersoonshuishouden in gemeente Bernheze zich als volgt ontwikkelen: in euro’s | OZB | AFVAL | RIOOL | Totaal Woonlasten 2026 | 480 | 286 | 249 | 1.015 (bron Coelo) Woonlasten 2027 (berekend / verwacht o.b.v.

de | 541 | 293 | 262 | 1.096 gehanteerde uitgangspunten 2027) De geraamde inkomsten De opbrengsten van de (belangrijkste) belastingen en heffingen worden in onderstaande tabel weergegeven: Belastingen en heffingen | Geraamde inkomsten 2027 Onroerende zaakbelastingen (OZB) | 10.459.610 Toeristenbelasting | 553.896 Reclamebelasting | 40.300 Afvalstoffenheffing (restfractie, GFT en milieustraat) | 4.050.407 Rioolheffing | 3.410.257 Totaal | 18.514.470 Pagina 72 Pagina 73 Kwijtscheldingsbeleid Op basis van artikel 26 van de invorderingswet geven wij uitvoering aan de kwijtschelding van belastingen. Op 25 mei 2023 stelde de gemeenteraad de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen en heffingen 2023 vast. Hierin is het volgende opgenomen: - Voor de kosten van bestaan wordt een percentage van 100% van de bijstandsnorm gehanteerd voor personen jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd. - De norm voor de kosten van bestaan voor pensioengerechtigden wordt gebaseerd op het netto-ouderdomspensioen in de plaats van de bijstandsnorm. - Bij het bepalen van het netto-besteedbare inkomen voor kwijtschelding rekening wordt gehouden met de kosten van kinderopvang. - Natuurlijke personen die een bedrijf of een zelfstandig beroep uitoefenen (kleine ondernemers) komen ook in aanmerking voor kwijtschelding. - Zelfstandige ondernemers of hun partners kunnen geen kwijtschelding ontvangen.

Voor kwijtschelding komen de volgende heffingen in aanmerking: - Afvalstoffenheffing diftar tot het vastgesteld maximum van € 158 (Verordening op de heffing en invordering van afvalstoffenheffing Bernheze 2026); - Afvalstoffenheffing vastrecht; - Onroerende-zaakbelasting eigenaar woning; - Rioolheffing. Kostendekkendheid tarieven In het Besluit begroting en verantwoording is bepaald dat alleen kosten worden opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Kosten van overhead worden centraal geraamd op taakveld 0.4, maar dienen wel in verband gebracht te worden met de integrale kostprijs. Om deze reden is het van belang dat uit de begroting blijkt hoe de tarieven worden berekend en welke (beleids)keuzes bij die berekening zijn gemaakt. Deze paragraaf verschaft deze informatie. Rioolheffing Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Als gemeente hebben we de taak om voor die riolering te zorgen: we hebben de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, voor afvloeiend hemelwater en voor grondwatermaatregelen.

Met het nieuwe, meer adaptieve, PWR (Programma Water en Riolering) willen wij verder gaan door: - nog nadrukkelijker te kijken naar ontwikkelingen die in de stedelijke omgeving plaatsvinden rond water, grondstoffen, energie en ruimtelijke ontwikkelingen; Pagina 74 - de zorgplicht nog breder in te bedden in de interne en externe processen, waardoor betere afstemming plaatsvindt op andere processen in de (openbare) ruimte; - het projectmatig klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte. De beleidsambities die hierbij horen zijn: - Adaptief en risicogestuurd beheer; - Klimaatadaptatie; - Samenwerking in As50+-verband; - Iinspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. Om alle kosten te kunnen dekken, heffen we rioolheffing. We heffen van eigenaren op basis van de WOZ-waarde. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in: - Onroerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienen, en - Onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Het grootste deel van de lasten is bedoeld voor het opvangen van de vervanging en relining van de riolering. Gezien het feit dat er nogal wat onzekerheden zijn over het exacte tijdstip van de vervangingspiek (na 2040) en de ontwikkeling van nieuwe (goedkopere) renovatietechnieken is het niet verstandig om per direct een theoretisch op lange termijn kostendekkend tarief te hanteren. De huidige heffing ligt onder het op lange termijn kostendekkende tarief.

Er zijn vele scenario’s mogelijk om naar een kostendekkend niveau te groeien. In wezen is het een vraagstuk van verdeling in de tijd: hoe langzamer we naar een kostendekkend niveau groeien, hoe hoger we uiteindelijk uitkomen. Het zwaartepunt van de uitgaven komt na 2040. Daarom passen wij het tarief de komende jaren aan met de inflatiecorrectie en jaarlijks 2,5% in verband met toekomstige (vervangings-)- investeringen. Deze benadering is tevens in overeenstemming met de aanbeveling van de Commissie BBV om ten behoeve van het tarief een horizon van 10 jaar te hanteren. Kosten taakveld Riolering, excl. onderhoud incl. (omslag)rente1 2.625.493 Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen -/- 22.017 Netto kosten taakveld Riolering 2.603.476 Toe te rekenen kosten: Overhead 491.074 BTW2 315.707 Totale kosten 3.410.257 Pagina 75 Overige opbrengsten beschikking reserves Opbrengst heffingen 3.410.257 Totaal opbrengsten 3.410.257 Dekkingspercentage 100% 1) Geen omslagrente a.g.v. ontbreken van boekwaarde activa. 2) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft de kostprijsverhogende compensabele BTW over de gemaakte kosten. Voor deze compensabele btw is een korting toegepast op de algemene uitkering. Afvalstoffenheffing De focus ten aanzien van afval ligt tegenwoordig op het maximaal hergebruiken van producten en grondstoffen: de circulaire economie.

Afval zien als grondstof is goedkoper, duurzamer en milieuvriendelijker. De richting die we op moeten is het denken en handelen van inwoners (nog) verder om te schakelen van afval naar grondstof, zodat het hergebruik stijgt en de hoeveelheid restafval daalt. De volgende ambities zijn in het beleidsplan opgenomen: - De milieuambitie: Bernheze moet ernaar streven om in 2030 afvalloos te zijn (dat wil zeggen dat er geen huishoudelijk afval meer vrijkomt dat als restafval verwerkt moet worden). - De kostenambitie kan omschreven worden als “een goede kwaliteit tegen een redelijke prijs”. Bij voorkeur gaan de kosten voor afvalbeheer niet omhoog, maar een stijging is bespreekbaar als daar wat tegenover staat. - De serviceambitie: gemak voor de burger. Inwoners moeten hun afval zo veel mogelijk kwijt kunnen op het moment dat zij dat willen en zij zich dus ook weinig zorgen hoeven te maken over opslagruimte in huis (niet méér opslagmiddelen dan noodzakelijk). - Aandacht voor werkgelegenheid (als vierde element aan de afvaldriehoek): preventie, hergebruik en recycling van afval kan lokale (sociale) werkgelegenheid opleveren. Denk hierbij aan nieuwe werkgelegenheid door sortering en vermarkting van afvalstromen, kringloopwinkels en repair-cafés. Dit aandachtspunt hanteren we als secundaire ambitie.

De fysieke inzamelstructuur is opgebouwd uit een haalsysteem (huis-aan-huis), een decentraal brengsysteem en een centraal brengsysteem (milieustraat en twee groendepots). De financiële inzamelstructuur is opgebouwd uit: - Belasting per perceel (vastrecht); - Belasting voor het ledigen van een kliko fijn huishoudelijk restafval (fHRA); - Belasting voor het aanleveren van bepaalde afvalstromen op de milieustraat (poorttarief). Daarnaast zijn kosten verbonden aan het gebruik maken van de haalservice voor grof tuinafval binnen de bebouwde kom. Dit geheel van de afvalstoffenheffing is maximaal 100% kostendekkend. Pagina 76 Kosten taakveld Afval, excl. onderhoud incl. (omslag)rente 3.795.939 Inkomsten taakveld (afval), excl. heffingen -/- 449.799 Netto kosten taakveld afval 3.346.137 Toe te rekenen kosten: Overhead 115.100 BTW1 589.170 Totale kosten 4.050.407 Opbrengst heffingen 4.050.407 Totaal opbrengsten 4.050.407 Dekkingspercentage 100,00% 1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft de kostprijsverhogende compensabele BTW over de gemaakte kosten. Voor deze compensabele btw is een korting toegepast op de algemene uitkering. Grafrechten Grafrechten zijn retributies die de gemeente kan heffen op grond van artikel 229, eerste lid, onder a en b, van de Gemeentewet.

Zij worden geheven voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats of het gemeentelijke crematorium en voor het genot van in verband daarmee door de gemeente verleende diensten. De activiteiten binnen het taakveld Begraafplaatsen en crematoria gebaseerd op de Wet op de lijkbezorging hebben vooral een administratief karakter en zijn de volgende: - Toewijzen van nieuwe graven/urnen; - Begraven en cremeren; - Reserveren van een bestaand of nieuw graf; - Verlengen en beëindigen van grafrechten; - Opgraven en/of herbegraven of cremeren; - Contacten met rechthebbenden, grafdelvers en uitvaartdiensten. Daarnaast worden kosten gemaakt voor de instandhouding van onze gemeentelijke begraafplaats. Kosten die wij maken voor de instandhouding particuliere begraafplaats en oorlogsgraven laten wij buiten beschouwing. Bovenstaande activiteiten zijn volledig toe te rekenen aan de kostendekkendheid grafrechten. Op dit moment zien we echter een extreme daling in het aantal begravingen. Dit heeft consequenties voor of de tarieven of de uitgangspunten/keuzes tarieven. Voor de tarieven hebben we vanaf 2023 de keuze gemaakt de tarieven alleen te indexeren. Het uitgangspunt kostendekkende tarieven voor grafrechten is niet haalbaar. Pagina 77 Daarnaast hebben per 1 januari 2024 voormalige KNIL-militairen en hun partners de monumentale status gekregen (raad 14 december 2023).

Dit betreffen 22 graven waarbij de graven zijn vrijgesteld van het betalen van grafrechten. De gemeente draagt dan deze lasten. Ook voor 2027 wordt rekening gehouden met een indexering van de tarieven 2026. Exclusief de (negatieve) dotatie zou de dekkingsgraad voor de gemeentelijke begraafplaats uitkomen op 42,75%. Kosten taakveld Begraafplaatsen en crematoria, incl. (omslag)rente1 91.028 Kosten taakveld Begraafplaatsen en crematoria dotatie voorziening -/- 56.109 Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld Begraafplaatsen en crematoria 34.919 Toe te rekenen kosten: Overhead 14.833 Totale kosten 49.752 Overige opbrengsten Opbrengst heffingen 45.255 Totaal opbrengsten 45.255 Dekkingspercentage Exclusief dekking voorziening 90,96% 42,75% 1) Betreffen kosten taakveld Begraafplaatsen en crematoria exclusief de kosten begraafplaats Parkstraat en overige lasten lijkbezorging. Leges De huidige legesverordening is verdeeld in drie hoofdstukken, namelijk: - Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening; - Hoofdstuk 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet; - Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder Hoofdstuk 2. Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening Hoofdstuk 1 bevat leges die voornamelijk betrekking hebben op de producten burgerzaken en producten bestuursstukken.

Een aantal van deze leges zijn door het Rijk gemaximeerd met als gevolg dat het kostendekkend maken van hoofdstuk 1 effecten kan hebben op de andere producten binnen hoofdstuk 1. Vooralsnog maken we de keuze om binnen hoofdstuk 1 (algemene dienstverlening) geen kruissubsidiëring toe te passen. Daarmee accepteren wij een niet 100% kostendekkendheid. Pagina 78 Kosten taakveld (Burgerzaken) 899.777 Overhead taakveld (Burgerzaken) 479.237 Kosten taakveld (Verkeer en vervoer) 99.162 Overhead taakveld (Verkeer en vervoer) 83.062 Kosten taakveld ruimte en leefomgeving 4.527 Totale kosten 1.565.765 Overige opbrengsten: Inkomsten taakveld (burgerzaken en ruimte en leefomgeving) excl. heffingen -/- 17.920 Netto kosten 1.547.845 Opbrengst heffingen (Burgerzaken) 683.558 Opbrengst heffingen (Overhead) 6.468 Opbrengst heffingen (Verkeer en vervoer) 182.264 Totaal opbrengsten uit heffingen 872.290 Dekkingspercentage 56,4% Hoofdstuk 2: Leges Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving Per 1 januari 2024 is de nieuwe Omgevingswet ingevoerd. De Omgevingswet gaat over de ruimte waarin mensen wonen, werken en ontspannen. Deze nieuwe wet voegt oude wetten samen en bevat regels voor wat buiten te zien, horen en ruiken is. Een van de kernbegrippen in de Omgevingswet is de 'fysieke leefomgeving'. Dit begrip bepaalt de werkingssfeer van de Omgevingswet.

Voor Hoofdstuk 2 hebben wij als uitgangspunt maximaal 100% kostendekkende tarieven. Kosten taakveld Wonen en bouwen 721.644 Overhead taakveld Wonen en bouwen 482.649 Kosten taakveld Crisisbeheersing en brandweer 102.687 Kosten taakveld Milieubeheer 49.951 Overhead taakveld Milieubeheer 2.373 Kosten taakveld Ruimtelijke ordening 6.467 Totale kosten 1.365.771 Overige opbrengsten -/- 19 Netto kosten 1.3365.752 Opbrengst heffingen Wonen en Bouwen 1.311.953 Opbrengst heffingen Milieubeheer 47.088 Totaal opbrengsten uit heffingen 1.359.041 Dekkingspercentage 99,5% Pagina 79 Hoofdstuk 3: Leges Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Dit hoofdstuk bevat alle leges die betrekking hebben op producten horeca, evenementen, brandbeveiligingsverordening en overige vergunningen in het kader van de APV (veelal producten met een maatschappelijk karakter). Uw raad heeft zich uitgesproken om diensten in het maatschappelijk belang laag te houden waardoor de bereikbaarheid van burgers in de samenleving gegarandeerd blijft. Vanuit het ombuigingsproces begroting 2026, is besloten de B- en C-evenementen kostendekkend te maken. Hierbij is de verwachting dat circa € 20.000 aan extra opbrengsten gegenereerd gaan worden. Op basis van een unaniem aangenomen amendement bij de raad van 17 december 2025 is besloten de tarieven evenementen alleen te indexeren.

Met onderzoek of deze opbrengsten alsnog te realiseren zijn wordt op dit moment onderzocht en komen daar bij de Belasting en Legesverordening 2027 op terug. Kosten taakveld Economische promotie1 85.301 Overhead taakveld Economische promotie 48.591 Kosten taakveld Openbare orde en veiligheid 25.711 Overhead taakveld Openbare orde en veiligheid 21.537 Kosten taakveld Verkeer en vervoer 9.491 Overhead taakveld Verkeer en vervoer 7.950 Kosten taakveld Crisisbeheersing en brandweer 25.672 Kosten taakveld Ruimte en leefomgeving 647 Totale kosten 224.900 Overige opbrengsten taakveld Ruimte en leefomgeving -/-2 Netto Kosten 224.898 Opbrengst heffingen taakveld economische promotie 29.617 Opbrengst heffingen taakveld Openbare orde en veiligheid en Burgerzaken 12.489 Totaal opbrengsten uit heffingen 42.106 Dekkingspercentage 18,7% 1) Omslagrente niet van toepassing; geen boekwaarde aanwezig. Leges marktgelden Marktgelden worden geheven voor het innemen van een marktplaats op één van de wekelijkse warenmarkten, of zijnde een standwerkersplaats. Losse standplaatsen en ventvergunningen vallen hier niet onder. Door de forse terugloop van bezetting van de wekelijkse marktplaatsen is als uitgangspunt maximaal 100% kostendekkende tarieven niet haalbaar.

Pagina 80 Kosten taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen1 28.535 Overhead taakveld Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen 10.679 Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen -/- 3.981 Kosten taakveld Economische promotie 8.500 Overhead taakveld Economische promotie 7.120 Totale kosten 50.853 Opbrengst heffingen taakveld Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen 24.894 Totaal opbrengsten uit heffingen 24.894 Dekkingspercentage 49,0% 1) Omslagrente niet van toepassing; geen boekwaarde aanwezig. Pagina 81 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Voor een gezonde financiële positie moet de gemeente beschikken over voldoende weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen zonder dat de uitvoering van haar taken in gevaar komt. Hiervoor moeten voldoende middelen beschikbaar zijn, of op termijn beschikbaar kunnen worden gemaakt, om onverwachte risico’s en tegenvallers op te vangen. Een adequaat weerstandsvermogen voorkomt enerzijds dat de gemeente bij iedere financiële tegenvaller direct moet bezuinigen en anderzijds dat onnodig grote financiële reserves worden aangehouden. Om het benodigde weerstandsvermogen te bepalen, moet eerst inzicht worden verkregen in de beschikbare weerstandscapaciteit en de aanwezige risico’s.

Het weerstandsvermogen wordt vervolgens uitgedrukt in een ratio die laat zien in welke mate de gemeente in staat is om de geïnventariseerde risico’s financieel op te vangen. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de vrij beschikbare middelen die de gemeente kan inzetten om financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen een incidentele en een structurele weerstandscapaciteit. Voor de beoordeling van de begroting en jaarrekening hanteert de toezichthouder (de provincie) voor de algemene reserves het saldo zoals geraamd per 1 januari van het begrotingsjaar. De Incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit: - Algemene reserves o De Algemene weerstandsreserve kan volledig worden aangewend als incidentele weerstandscapaciteit. o De reserve Nog nader te bestemmen wordt eveneens als volledig vrij beschikbaar beschouwd. De gemeenteraad kan echter besluiten deze reserve in te zetten voor andere doeleinden waardoor we deze niet meenemen voor de weerstandscapaciteit. - Stille reserves Stille reserves zijn activa waarvan de boekwaarde lager is dan de werkelijke waarde en die direct verkoopbaar zijn.

Voor de bepaling van de weerstandscapaciteit worden deze niet meegenomen omdat deze reserves niet direct inzetbaar zijn om financiële risico’s op te vangen, omdat zij verbonden zijn aan gemeentelijke bezittingen die nodig zijn voor de uitvoering van de publieke taken. Verkoop is daardoor vaak niet wenselijk of praktisch mogelijk. - Incidentele begrotingsruimte Bij de jaarrekening maakt de incidentele begrotingsruimte onderdeel uit van het rekeningresultaat en wordt deze als zodanig betrokken bij de bepaling van de incidentele weerstandscapaciteit. Overzicht incidentele weerstandscapaciteit per 01-01-2027: Reserves | Omvang Stand per 1-1-2027 | Weerstandscapaciteit Algemene reserve (reserve nog nader te bestemmen) | 28.010.887 | 0 Algemene weerstandsreserve | 6.466.419 | 6.466.419 Stille reserves | 0 | 0 Incidentele begrotingsruimte | 12.330 | 12.330 Totaal | 34.489.636 | 6.478.749 De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit: - | Onbenutte belastingcapaciteit Het Rijk heeft met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) afgesproken dat vanaf 2020 een benchmark woonlasten wordt ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken.

De provincie geeft daarnaast aan dat de onbenutte belastingcapaciteit als volgt bepaald moet worden: “De nog onbenutte OZB gelijk aan de belastingheffing die nog kan plaatsvinden tot het niveau dat een gemeente moet heffen om voor toelating artikel 12 aanvraag in aanmerking te komen (onder curatelestelling rijk)”. Deze richtlijn volgen we. Artikel 12 norm | Gewogen gemiddelde OZB tarief | Ruimte ten opzichte van Bernheze | artikel 12 norm 2027 | 0,1595% | 0,1176% | 3.729.218 - | Structurele begrotingsruimte In de begroting 2027 is geen structurele begrotingsruimte beschikbaar Overzicht structurele weerstandscapaciteit per 01-01-2027: Stand per 1-1 (o.b.v. begroting) Onbenutte belastingcapaciteit | 3.729.218 Structurele begrotingsruimte (incl. wijzigingen) | 0 Aanwezige structurele weerstandscapaciteit | 3.729.218 Risico's Kwantificering risico’s Voor de kwantificering van de afzonderlijke risico’s maken wij gebruik van: - | de maximale omvang van het risico; - | de kans dat een risico zich voordoet (risicofactor); - | de termijn waarbinnen dit risico verwacht kan worden (tijdsfactor). We maken bij de begroting en de jaarrekening een inschatting op basis van risicovolume, frequentie en tijd.

Pagina 82 Berekeningswijze Omvang risico (gewogen) = maximale omvang (ongewogen) x risicofactor x tijdsfactor Soort | Toelichting | Percentage Risicofactor 1 | Hoog | 80% Risicofactor 2 | Gemiddeld | 50% Risicofactor 3 | Laag | 20% Tijdfactor 1 | Binnen 1 jaar | 100% Tijdfactor 2 | Binnen 2 jaar | 50% Tijdfactor 3 | Binnen 5 jaar | 20% Tijdfactor 4 | Langer dan 5 jaar | 10% Op basis van deze berekeningswijze zijn de risico’s doorgerekend. In de volgende tabellen zijn de risico’s weergegeven, gesplitst in incidentele en structurele risico’s. Overzicht incidentele risico’s Risicobeschrijving | Risicovolume (ongewogen) | Gewogen risico Renovatie Bruijstenhof | 500.000 | 50.000 Startersleningen | 200.000 | 4.000 Herplaatsingsgarantie flexwoningen | 949.000 | 18.980 Bouwgrondexploitatie | 2.698.317 | 2.698.317 Vlagheide | 200.000 | 160.000 Terugbrengen uren ODBN “EFTAL” | 45.000 | 36.000 Beëindiging ketenovereenkomst Verpact VNG | p.m. Heesch West | 1.701.420 | 1.701.420 Gevolgen Wet toekomst pensioenen (Wtp) | 200.000 | 80.000 Totaal incidentele risico’s | 6.493.737 | 4.748.717 Overzicht structurele risico’s Risicobeschrijving | Risicovolume (ongewogen) | Gewogen risico Leerlingenvervoer | 46.400 | 23.200 Participatiebudget – inkomensdeel | 616.000 | 308.000 Minimabeleid | 109.000 | 87.200 Participatiewet – Wsw | 344.000 | 34.400 WMO (Huish.

hulp / hulpmiddelen / Wmo 2015) | 734.000 | 587.200 Jeugdzorg | 832.000 | 665.600 BTW op pensioenpremie | 500.000 | 20.000 Begeleid werken | 85.000 | 8.500 Algemene uitkering | 3.375.000 | 1.350.000 Pagina 83 Risicobeschrijving | Risicovolume (ongewogen) | Gewogen risico Exploitatielasten grote projecten | 6.200.000 | 310.000 Totaal structurele risico’s | 12.841.400 | 3.394.100 Een nadere beschrijving en onderbouwing van de geïnventariseerde risico’s is opgenomen onder het kopje ‘Geïnventariseerde risico’s’ in deze paragraaf. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is financiële risico’s op te vangen. Deze capaciteit wordt uitgedrukt in een weerstandsratio. De weerstandsratio is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de geïnventariseerde risico’s. Hoe hoger de ratio, hoe groter het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te vangen. Weerstandsratio = beschikbare weerstandscapaciteit / geïnventariseerde risico’s Voor de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt de onderstaande waarderingstabel gehanteerd. Deze waardering is gebaseerd op de methodiek van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) en biedt inzicht in de mate waarin de gemeente haar risico’s financieel kan opvangen.

Ratio | Betekenis > 2 | Uitstekend 1,4 tot 2,0 | Ruim voldoende 1,0 tot 1,4 (100% tot 140%) | Voldoende 0,8 tot 1,0 | Matig 0,6 tot 0,8 | Onvoldoende < 0,6 | Ruim onvoldoende De gemeente streeft naar een voldoende weerstandsvermogen, overeenkomstig een weerstandsratio van minimaal 1,0 (100%) en maximaal 1,4 (140%). Binnen deze bandbreedte beschikt de gemeente over voldoende capaciteit om de geïnventariseerde risico’s op te vangen, zonder dat sprake is van een onnodig grote financiële buffer. Op basis van de gehanteerde norm voor de weerstandsratio (tussen 1,0 en 1,4) dient het totale weerstandsvermogen zich te bevinden tussen € 8.142.817 en € 11.399.944. Binnen deze bandbreedte beschikt de gemeente over voldoende capaciteit om de geïnventariseerde risico’s financieel op te vangen. Uit de inventarisatie van de risico’s en de beschikbare weerstandscapaciteit blijkt dat de gemeente een weerstandsratio van 1,25 (125%) heeft. Daarmee wordt voldaan aan de gestelde norm en wordt het weerstandsvermogen als voldoende beoordeeld. Op basis van de huidige inzichten zijn daarom geen aanvullende maatregelen noodzakelijk. Pagina 84 Risico | Weerstandscapaciteit | Ratio | Aanpassing | Aanpassing (weerstandsvermogen) | capaciteit | ratio Incidenteel | € 4.748.717 | € 6.478.749 | 136% | n.v.t. Structureel | € 3.394.100 | € 3.729.218 | 110% | n.v.t.

Totaal | € 8.142.817 | € 10.207.967 | 125% Geïnventariseerde risico’s Programma 1: Leefbare Kernen Renovatie woonwagencentrum Bruijstenhof (incidenteel € 500.000) (risico 2 en tijd 3) De renovatie van woonwagencentrum Bruijstenhof heeft een risico in zich van vervuilde grond. Startersleningen (incidenteel € 200.000 = 10% van maximale budget) (risico 3 en tijd 4) Sinds 1 januari 2014 geldt voor verstrekkers van startersleningen een eigen risicodragerschap van 10%. Dit houdt in dat wanneer de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) een verliesdeclaratie op een starterslening honoreert, 10% van het verlies voor rekening van de gemeente komt. De gemeente Bernheze is per 1 mei 2015 gestopt met het verstrekken van startersleningen. In 2020 is de starterslening opnieuw ingevoerd om de positie van starters op de woningmarkt te ondersteunen. Vanwege de aanhoudende vraag naar startersleningen heeft de gemeenteraad op 15 april 2025 besloten het beschikbare budget met € 1.000.000 te verhogen. Als gevolg van het eigen risicodragerschap loopt de gemeente een beperkt financieel risico op verstrekte startersleningen. Gezien de omvang van de portefeuille en de dekking die de NHG biedt, wordt dit risico beheersbaar geacht.

Herplaatsingsgarantie flexwoningen (incidenteel € 949.000) (risico 3 en tijd 4) De gemeente is voornemens 69 flexwoningen te realiseren met een totale restwaarde van € 3,8 miljoen. In juli 2024 heeft de gemeenteraad besloten deel te nemen aan de garantieregeling voor de herplaatsing van flexwoningen. Op grond van deze regeling kan een woningcorporatie aanspraak maken op een garantstelling indien een flexwoning na afloop van de exploitatietermijn van 15 jaar nergens in Nederland kan worden herplaatst. De gemeente draagt in dat geval 25% van het financiële risico dat voortvloeit uit een beroep op de garantieregeling. Hoewel hiermee een financieel risico aanwezig is, wordt de kans dat flexwoningen na 15 jaar nergens in Nederland kunnen worden herplaatst als gering ingeschat. Om die reden wordt de kans dat daadwerkelijk een beroep op de gemeentelijke garantstelling moet worden gedaan als laag beoordeeld Bouwgrondexploitatie (incidenteel € 2.698.317 reeds gewogen zie paragraaf G) De hoogte van het risico van de bouwgrondexploitaties bepalen wij aan de hand van een risicoscan. Er is binnen de bouwgrondexploitatie sprake van twee risicoscenario’s. Het eerste risico is de daling van opbrengsten (-25%) en stijging van de kosten (+25%) in combinatie met een Pagina 85 Pagina 86 vertraging van twee jaar van het project.

Het tweede scenario gaat uit van het risico van afwaardering van boekwaarden van het project wegens geen doorgang vinden van het plan. Op basis van beide scenario’s vindt een weging plaats naar kans en tijdsfactor en is per complex het maximale risico meegenomen in de berekening van het bedrag. Netcongestie (p.m.) (risico 1 en tijd 1) Het tekort aan beschikbare transportcapaciteit op het elektriciteitsnet (netcongestie) zorgt ervoor dat zowel klein- als grootverbruikers die aanvullende of nieuwe aansluitcapaciteit aanvragen, hier niet direct over kunnen beschikken. Hierdoor ontstaan wachttijden die kunnen oplopen tot meerdere jaren. Deze situatie vormt een risico voor diverse ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen binnen de gemeente. Met name woningbouwprojecten, onderwijshuisvestingsplannen, de bedrijventerreinen Heesch-West, ’t Runneke en Retsel III, evenals het sportpark Heeswijk-Dinther, kunnen hierdoor vertraging oplopen. Om de gevolgen van netcongestie te beperken, onderzoekt de gemeente voor de bedrijventerreinen en het sportpark alternatieve oplossingen, waaronder de ontwikkeling van een energiehub. Voor woningbouwprojecten wordt ingezet op een zo vroeg mogelijke afstemming met de netbeheerder, zodat de benodigde transportcapaciteit tijdig kan worden aangevraagd en meegenomen in de planvorming.

Ondanks deze mitigerende maatregelen blijft netcongestie een belangrijk risico, aangezien de gemeente voor de beschikbaarheid van transportcapaciteit afhankelijk is van de netbeheerder en de ontwikkelingen op het regionale elektriciteitsnet. Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente Leerlingenvervoer (structureel € 46.400 = 10% van de begrote kosten 2026) (risico 2 en tijd 1) Het leerlingenvervoer is een open-einde-regeling. Dit betekent dat leerlingen die op grond van de Verordening leerlingenvervoer in aanmerking komen voor een vervoersvoorziening, recht hebben op een vergoeding van de kosten voor het vervoer van en naar school. De omvang van deze regeling is afhankelijk van het aantal leerlingen dat gedurende het jaar aan de voorwaarden voldoet en van de individuele vervoersbehoefte. Deze factoren zijn vooraf slechts beperkt te voorspellen. Hierdoor bestaat onzekerheid over de uiteindelijke uitgaven en kunnen de werkelijke kosten afwijken van de begrote bedragen. Omdat het aantal aanvragen en de bijbehorende vervoerskosten jaarlijks fluctueren, kan de totale omvang van de kosten voor leerlingenvervoer niet vooraf met zekerheid worden vastgesteld. Hierdoor vormt het leerlingenvervoer een financieel risico binnen de gemeentelijke begroting.

Pagina 87 Participatiewet - inkomensdeel (structureel € 616.000 = 10% van het begrote BUIG-budget 2027) (risico 2 en tijd 1)) Bij de uitvoering van de Participatiewet onderscheidt de gemeente twee belangrijke financiële risico’s: de ontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden en de hoogte van de rijksbijdrage voor de bekostiging van de bijstandsuitkeringen. Het eerste risico betreft de ontwikkeling van het aantal inwoners dat een beroep doet op een bijstandsuitkering. Mutaties in het cliëntenbestand werken direct door in de uitgaven voor de Participatiewet. De omvang van deze doelgroep wordt beïnvloed door diverse economische en maatschappelijke factoren en is daardoor slechts beperkt voorspelbaar. Bijstandsuitkeringen hebben daarmee het karakter van een open-einde-regeling, waardoor de werkelijke lasten kunnen afwijken van de begroting. Het tweede risico betreft de hoogte van de rijksbijdrage die gemeenten ontvangen ter dekking van de bijstandslasten. Deze bijdrage is afhankelijk van landelijke verdeelmodellen en ontwikkelingen die buiten de directe invloedssfeer van de gemeente liggen. Hierdoor bestaat onzekerheid over de mate waarin de uitgaven daadwerkelijk worden gecompenseerd. Om financiële risico’s voor gemeenten te beperken, bestaat de mogelijkheid om onder voorwaarden een beroep te doen op de vangnetregeling Participatiewet.

Gemeenten komen hiervoor in aanmerking wanneer het tekort op de gebundelde uitkering meer bedraagt dan 7,5% van het definitief vastgestelde rijksbudget én sprake is van een gecumuleerd tekort van meer dan 7,5% over de jaren t-2, t-1 en t. Tekorten tussen 7,5% en 12,5% worden voor 50% gecompenseerd, terwijl tekorten boven 12,5% volledig worden vergoed. Hierdoor is het maximale financiële risico voor de gemeente beperkt tot circa 10% van het tekort. Minimabeleid (structureel € 109.000 = 10% van begrote minimabeleid 2027) (risico 1 en tijd 1) Zowel de omvang van de doelgroep als het gebruik van de minimaregelingen worden geraamd op basis van historische gegevens, waaronder het gebruik van de regelingen en de kostenontwikkeling in voorgaande jaren. Ondanks deze prognoses blijft het lastig om de toekomstige uitgaven nauwkeurig te voorspellen. De minimaregelingen hebben het karakter van open-einde-regelingen. Dit betekent dat inwoners die voldoen aan de gestelde voorwaarden recht hebben op de betreffende voorziening en dat de gemeente de daarmee samenhangende kosten moet vergoeden. Omdat zowel de omvang van de doelgroep als het gebruik van de regelingen kan fluctueren, bestaat het risico dat de werkelijke uitgaven afwijken van de begroting.

Een hogere of lagere instroom, gewijzigde economische omstandigheden of een intensiever gebruik van de regelingen kunnen leiden tot respectievelijk een over- of onderuitputting van de beschikbare budgetten. Hierdoor vormen de minimaregelingen een financieel risico binnen de gemeentelijke begroting. Pagina 88 Participatiewet – onderdeel klassieke Wsw (structureel € 344.000 = 7,5% van begrote rijksbudget 2027) (risico 3 en tijd 2) Met de invoering van de Participatiewet in 2015 is de instroom in de Wet sociale werkvoorziening (WSW) beëindigd. Hierdoor komen er geen nieuwe medewerkers meer in de WSW en neemt het aantal WSW-gerechtigden geleidelijk af als gevolg van pensionering, overlijden en andere uitstroomredenen. Parallel aan deze daling van het aantal WSW-medewerkers neemt ook de rijksbijdrage voor de uitvoering van de WSW af. Hierbij bestaat het risico dat de afbouw van de rijksmiddelen sneller verloopt dan de afname van het aantal WSW-gerechtigden en de daarmee samenhangende uitvoeringskosten. Wanneer de rijksbijdrage sterker daalt dan de kosten, kan dit leiden tot aanvullende financiële lasten voor de gemeente. De ontwikkeling van de omvang van de doelgroep, de loonkosten en de hoogte van de rijksbijdrage blijven daarom belangrijke aandachtspunten binnen de financiële beheersing van de Participatiewet en de voormalige WSW-taken.

Huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding, woon- en vervoersvoorzieningen en rolstoelen (structureel € 734.000 = 10% van de begrote uitgaven 2027) (risico 1 en tijd 1) De uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) brengt financiële risico’s met zich mee, omdat voorzieningen zoals huishoudelijke hulp, individuele begeleiding, dagbesteding, woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen het karakter hebben van open-einde- regelingen. Dit betekent dat inwoners die voldoen aan de wettelijke voorwaarden recht hebben op ondersteuning, waardoor de gemeente de omvang van de uitgaven slechts beperkt kan beïnvloeden. In de afgelopen jaren is sprake van een toenemende vraag naar Wmo-voorzieningen. Deze groei hangt onder meer samen met de invoering van het abonnementstarief voor de eigen bijdragen, dat een aanzuigende werking heeft gehad op het gebruik van voorzieningen. Daarnaast dragen de voortschrijdende vergrijzing, stijgende zorg- en ondersteuningsbehoeften, aanbestedingsresultaten en jaarlijkse prijsindexeringen bij aan de groei van de uitgaven. Door deze ontwikkelingen bestaat het risico dat de werkelijke kosten hoger uitvallen dan geraamd. De combinatie van een toenemende vraag, stijgende tarieven en beperkte sturingsmogelijkheden maakt de Wmo tot een belangrijk financieel aandachtspunt binnen de gemeentelijke begroting.

Jeugdzorg (structureel € 832.000 = 7,5% van de begrote kosten 2027) (risico 1 en tijd 1) De kosten van de jeugdzorg worden in belangrijke mate beïnvloed door de ontwikkeling van de doelgroep, stijgende tarieven en zorgkosten, en de toenemende vraag naar complexe vormen van jeugdhulp. Deze ontwikkelingen zorgen voor een aanzienlijke financiële druk en maken de uitgaven moeilijk voorspelbaar. Pagina 89 Om de instroom in specialistische jeugdzorg te beperken, zet de gemeente onder meer in op de inzet van een praktijkondersteuner bij huisartsen. Daarnaast heeft de gemeentelijke toegang sinds 1 januari 2022 een grotere rol gekregen bij de beoordeling en toewijzing van het zorgvolume. Hiermee wordt gestuurd op passende ondersteuning en een doelmatige inzet van jeugdhulp. Ook blijft de gemeente investeren in het voorliggende veld om problematiek in een vroeg stadium te signaleren en ondersteuning laagdrempelig beschikbaar te maken. Zo is extra jongerenwerk ingekocht en is het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) uitgebreid. Medewerkers van het CJG zijn hierdoor vaker aanwezig in wijken, buurthuizen en op scholen, waardoor ouders en jongeren gemakkelijker ondersteuning kunnen krijgen bij vragen over opvoeding en opgroeien.

Vanaf 2028 wordt in de meerjarenbegroting rekening gehouden met een stelpost voor de jeugdzorg als gevolg van een verwachte verlaging van de inkomsten uit de algemene uitkering. Deze korting vloeit voort uit de aanvullende maatregelen uit de Voorjaarsnota 2025, waaronder de invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg en maatregelen gericht op het verkorten van zorgtrajecten. De financiële gevolgen hiervan zijn vanaf 2028 budgettair neutraal verwerkt in de begroting. Het betreft een bedrag van € 457.000. Ondanks de getroffen beheersmaatregelen blijven de ontwikkeling van de zorgvraag, de complexiteit van de problematiek en de stijgende zorgkosten belangrijke risico’s voor de gemeentelijke financiën. Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair Vlagheide (incidenteel € 200.000) (risico 1 en tijd 1) Het Stadsgewest ’s-Hertogenbosch is verantwoordelijk voor de afbouw van de voormalige vuilstortlocatie Vlagheide en heeft het voornemen deze locatie in 2030 over te dragen aan de provincie Noord-Brabant. Tot het moment van overdracht brengen de deelnemende gemeenten jaarlijks een bijdrage op voor de exploitatiekosten, zodat verdere tekorten binnen de exploitatie worden voorkomen. Voor het waarborgen van de eeuwigdurende nazorg van de locatie is, op basis van het nazorgplan van 14 januari 2026, een doelvermogen vastgesteld van € 22.382.727.

Hiervan is inmiddels € 18.290.789 beschikbaar. Het resterende bedrag dient door de deelnemende gemeenten te worden ingebracht. Voor de gemeente Bernheze bedraagt de momenteel geraamde bijdrage € 106.390. Het definitieve bedrag wordt pas kort voorafgaand aan de overdracht in 2030 vastgesteld. Tot die tijd blijft onzekerheid bestaan over de uiteindelijke omvang van de gemeentelijke bijdrage. Economische ontwikkelingen, wijzigingen in uitgangspunten, aanpassingen van het nazorgplan of eventuele juridische en bestuurlijke geschillen kunnen leiden tot een hogere of lagere financiële bijdrage. Eventuele verschillen worden bij de definitieve afrekening in 2030 verrekend. Pagina 90 Daarmee vormt de overdracht van de voormalige stortplaats Vlagheide een financieel risico voor de gemeente, waarbij de uiteindelijke omvang van het risico afhankelijk is van toekomstige ontwikkelingen en de definitieve vaststelling van de nazorgverplichtingen. Terugbrengen uren ODBN in verzoektaak “advies EFTAL” (incidenteel € 45.000) (risico 1 tijd 1) De gemeente heeft de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) geïnformeerd over de afbouw van de verzoektaak ‘advies ETFAL’ (evenwichtige toedeling van functies aan locaties). Conform de gemaakte afspraken wordt hiervoor een afbouwregeling gehanteerd, waarbij de afname van werkzaamheden stapsgewijs wordt teruggebracht van 1.935 uur in 2025 naar 300 uur in 2027.

Indien de gemeente zich houdt aan de overeengekomen afbouwregeling, komen eventuele frictiekosten voor rekening van de ODBN. Wanneer de afgesproken afbouw niet wordt gevolgd en de afname van uren verder of sneller wordt verminderd dan overeengekomen, kunnen de daaruit voortvloeiende frictiekosten voor rekening van de gemeente komen. Het financiële risico voor de gemeente is daarmee beperkt, mits wordt voldaan aan de gemaakte afspraken over de gefaseerde afbouw van de verzoektaak. Afwijkingen van deze afspraken kunnen leiden tot aanvullende kosten voor de gemeente Nieuwe regeling Ketenovereenkomst Verpact VNG (p.m.) (risico 3 en tijd 1) In 2025 hebben VNG en NVRD een nieuwe Ketenovereenkomst met Verpact gesloten met Verpact. In 2025 gold de Ketenovereenkomst 2020-2024 die met een jaar was verlengd om tijd te maken voor de onderhandelingen over de nieuwe overeenkomst. Vanaf 2026 wordt vergoeding voor de inzameling van PMD afhankelijk van de kwaliteit/samenstelling van deze afvalstroom. Door deze extra variabele (naast het tonnage) wordt de vergoeding minder voorspelbaar. Als de kwaliteit van de afvalstroom optimaal is (85-100% van het ingezamelde gewicht is verpakkingsmateriaal), wordt de vergoeding hoger dan deze in 2025 was. Is de zuiverheid lager dan 85%, dan daalt de vergoeding ten opzichte van 2025.

Huis-aan-huis-inzameling met PMD- zakken of minicontainers is de nieuwe standaard. Niet standaard-inzamelmethoden worden op termijn uitgefaseerd. Doordat Bernheze op deze standaard manier PMD inzamelt, hoeven hiervoor geen extra investeringen gedaan te worden. Programma 4: Duurzame landbouw en economie Exploitatie bedrijventerrein Heesch West (incidenteel € 1.701.420; risico reeds gewogen) De gemeenschappelijke regeling beschikt over een toereikende voorziening om het geprognosticeerde verlies op te kunnen vangen. Deze is door de deelnemende gemeente in 2022 ingebracht. Voor de overige ondernemersrisico’s noemt de gemeenschappelijke regeling een aantal gevoeligheden zoals verlaging van prijs, vertraging uitgifte en kostenstijging. Het totale risico is nu berekend op € 14.178.500. Het risicoaandeel van onze gemeente is hiervan afgeleid en kan op basis van het deelnemingspercentage van onze gemeente (12%) worden gesteld op € 1.701.420. Pagina 91 Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie Gevolgen Wet toekomst pensioenen (Wtp) voor de pensioenen van wethouders (incidenteel € 200.000 (risico 1 en tijd 2) De Wet toekomst pensioenen voorziet erin dat de pensioenregeling voor politieke ambtsdragers, waaronder wethouders, per 1 januari 2028 wordt ondergebracht bij het ABP. Hierdoor worden de Appa-pensioenen niet langer rechtstreeks vanuit de gemeentelijke begroting betaald.

Voor de overgang naar deze fondsfinanciering is een eenmalige afstorting van reeds opgebouwde pensioenrechten aan het ABP noodzakelijk. In de jaarrekening 2025 heeft de gemeente hiervoor, op basis van externe berekeningen, een aanvullende voorziening getroffen. Het risico bestaat echter dat deze reservering bij de definitieve overdracht onvoldoende blijkt te zijn, waardoor een aanvullende eenmalige bijdrage nodig is. Voor de toekomstige pensioenpremies is het uitgangspunt dat de hiervoor beschikbare budgetten binnen de begroting toereikend zijn. BTW op pensioenpremie (structureel € 500.000 (risico 3 en tijd 3) Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft geoordeeld dat pensioenfondsen mogelijk btw moeten heffen over pensioenpremies. Voor overheidswerkgevers kan dit leiden tot hogere kosten, omdat zij deze btw doorgaans niet kunnen verrekenen. De staatssecretaris van Financiën heeft echter aangegeven deze uitspraak voorlopig niet als uitgangspunt te hanteren in afwachting van een oordeel van de Hoge Raad. Hierdoor blijft de huidige praktijk, waarbij de uitvoering van pensioenregelingen is vrijgesteld van btw, vooralsnog van kracht. Het risico bestaat dat een definitieve rechterlijke uitspraak in de toekomst alsnog kan leiden tot aanvullende kosten voor de gemeente.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bernheze.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/efd0e44c-2b26-4a83-8d9a-a7ad4e276960?agendaItemId=e91447f8-161f-449d-9767-d9afe1405f7c