CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Rekenkameronderzoek naar het functioneren en de effectiviteit van de Voormekaarteams

Raadsvergadering 9 december 2025, gemeente BerkellandBij agendapunt: Rekenkamerrapport Voormekaarteams14.295 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Een deel van de deskundigheidsbevordering wordt centraal vanuit Voormekaar aangeboden aan de eigen medewerkers, zoals casusoverleg, Voormekaar-dagen, themabijeenkomsten, werken met meldcode, en gespreksvoering gericht op positieve gezondheid.

•

Ook biedt Voormekaar een opleidings- en trainingsaanbod voor het behouden van de SKJ-registratie van casusregisseurs jeugd.

•

Voor nieuwe medewerkers is er supervisie. Er wordt overwogen om ook intervisie aan te bieden aan alle medewerkers.

Leren op teamniveau Elk team plant jaarlijks een teamsessie met de teamcoach om te bespreken: ‘Waar staan we als team, wat zijn onze wensen m.b.t. teamontwikkeling en wat zijn de scholingswensen? Welke inzet vragen we van de teamcoach?’ Er is geen informatie beschikbaar over het leren tussen of boven de teams, en het leren met het team van de backoffice. Leren op individueel niveau Een individuele medewerker kan een beroep doen op een teamcoach, voor een individuele werkbegeleidingsvraag. Ook kan er een beroep gedaan worden op het team-opleidingsbudget voor een individuele opleidingsbehoefte.

23

Leren op casusniveau Om op casussen te reflecteren wordt de mogelijkheid van een moreel beraad aangeboden. Dit kan worden begeleid door een collega of externe begeleider. Ook wordt er soms op casusniveau gereflecteerd met betrokken samenwerkingspartners. In de interviews en gesprekken is geen informatie naar voren gekomen over eventuele toetsing achteraf van beschikkingen.

Norm

Toetsing

•

•

Het inzicht in het functioneren van de Voormekaarteams in de praktijk is verkregen via gesprekken met medewerkers en samenwerkingspartners. Hieruit blijkt dat de kaders, inrichting en organisatie grotendeels zijn terug te zien in de uitvoerende praktijk. Inzichtgevende rapportages van activiteiten en resultaten ontbreken.

•

De uitgebreide aandacht voor leren en ontwikkelen geeft blijk van een streven naar een voortdurende verbetering van het functioneren van de medewerkers en de kwaliteit van de dienstverlening. Een belangrijk onderdeel hiervan is het leren vanuit de praktijk.

•

Er is inzicht in hoe de Voormekaarteams functioneren in de praktijk, en hoe dat zich verhoudt tot de gestelde kaders, inrichting en organisatie. Er is een leer- en ontwikkelproces ingericht voor Voormekaar dat bijdraagt aan de kwaliteit van de dienstverlening.

24

6.2 Samenwerking met partners Deelvraag 2.2: Hoe werken de Voormekaarteams samen met externe partners? Hoe ervaren externe partners de samenwerking met Voormekaar? Bevindingen op hoofdlijnen:

• •

•

Externe partners ervaren de samenwerking met Voormekaarconsulenten als prettig, dankzij hun inhoudelijke expertise en open houding. Ze waarderen het vertrouwen van de consulenten op het vakmanschap van de partners. De externe partners kunnen goed bij Voormekaar terecht wanneer zij iets signaleren. Telefonisch kan er snel geschakeld worden. Het is afhankelijk van de casus hoeveel en hoe intensief het contact met de consulent is. Verschillende partners geven aan periodieke overlegmomenten te hebben om gedeelde casuïstiek te bespreken. Een hoog personeelsverloop en het inzetten van tijdelijke inhuurconsulenten bemoeilijkt het onderhouden van duidelijke aanspreekpunten en duurzaam contact. Daarnaast is de tijdsdruk waaronder consulenten van het Voormekaarteam werken bij partners voelbaar.

Algemeen Over het algemeen ervaren partners de samenwerking met consulenten als erg prettig. Doorgaans zijn consulenten inhoudelijk goed op de hoogte, hebben zij kennis van zaken en staan zij open voor de professionaliteit van de zorgverlener. Hierin wordt ook vertrouwen ervaren. Onderling contact Over het algemeen ervaren de samenwerkingspartners korte lijnen met de medewerkers van de Voormekaarteams. Velen hebben persoonlijke telefoonnummers van de medewerkers en kunnen snel schakelen wanneer dit nodig wordt geacht. Daarnaast voelen veel partners de vrijheid om in contact te treden met een consulent wanneer zij de behoefte voelen om over een casus te sparren. Contactmomenten tussen Voormekaar en de partners vinden voornamelijk op casusniveau plaats. Het hangt in belangrijke mate af van de casus hoeveel en hoe intensief het contact met de consulent is. In sommige gevallen is dat bijna wekelijks. Bij cliënten die al lang zorg ontvangen en in een stabiele situatie verkeren, is de consulent veel minder betrokken. Bij andere cliënten is er juist alleen contact aan het begin en bij de evaluatie of herindicatie. Verschillende partners geven aan periodieke overlegmomenten te hebben waarop gedeelde casuïstiek wordt besproken.

Daarnaast refereerde een van de partners aan een regelmatig overleg met alle wijkverpleegkundigen waarin zij op de hoogte worden gehouden van ontwikkelingen en veranderingen rond de Voormekaarteams. Deze bijeenkomsten dragen er ook aan bij dat professionals elkaar leren kennen. Het is niet duidelijk of dit soort bijeenkomsten ook voor andere professionals worden georganiseerd. Een dergelijk overleg vindt ook binnen het veiligheidsdomein plaats. De geïnterviewde partner is overwegend positief over dit overleg, waarbij een goede sfeer wordt ervaren. Wel is de voorbereiding vanuit Voormekaar niet altijd optimaal, omdat vooraf niet voldoende wordt uitgedacht welke casussen ingebracht worden. Hierdoor is de inbreng tijdens het overleg summier en worden veel zaken ad-hoc kort buiten het overleg ingebracht. Juist deze signalementen hadden tijdens het overleg een plek kunnen krijgen. Meer openheid van zaken tijdens deze overleggen zou goed gewaardeerd worden. Daarnaast zou het voor hen ook prettig zijn om na verloop van tijd op deze besproken casussen terug te koppelen. Hiermee wordt gewaarborgd dat signalementen worden opgepakt. Enkele samenwerkingspartners deelden in de interviews hun ervaringen met de samenwerking met de backoffice. In het algemeen zijn zij positief over deze samenwerking.

Er wordt gesproken over een betrokken en proactief team, en prettige samenwerking waarin knelpunten tijdig worden gesignaleerd en aangepakt. Signalering problematiek Partners kunnen goed bij Voormekaar terecht wanneer zij iets signaleren. Dit geldt voor zowel Wmo, Jeugdwet als Participatiewet. Wel klinkt er vanuit enkele partners de behoefte om meer door consulenten gevonden te worden op het moment dat Voormekaar problematiek signaleert. Sommige partners vinden dat het contact met Voormekaar soms intensiever kan. Om privacy-redenen pakken verschillende partners soms ook zelf signalementen op wanneer mogelijk. Voormekaar wordt dan pas ingeschakeld als de hulp of ondersteuning meer intensief of complex dreigt te worden. 25

In sommige gevallen is het mogelijk om samen op intake te gaan. Dit betreft een intakegesprek bij een aanbieder van specialistische hulp, nadat Voormekaar hiervoor een indicatie heeft afgegeven. Over deelname van Voormekaar aan zo’n intakegesprek lijken geen eenduidige afspraken te bestaan. Bepaalde partners vinden het prettig als een consulent van Voormekaar deelneemt aan een intakegesprek; andere partners doen dit juist liever zonder consulenten. De ervaring leert dat betrokkenheid bij een intake afhankelijk is van de individuele consulent. Regiefunctie Wanneer bekend is wie er van Voormekaar als regiehouder betrokken is bij het gezin, is het voor veel partners gemakkelijk om contact te zoeken en op casusniveau met elkaar te schakelen. Dit contact wordt dan ook als grotendeels prettig ervaren. Partners geven daarin wel aan dat het niet altijd meteen duidelijk is wie regiehouder is. Op die momenten is er nog geen eigenaar van het proces, waardoor er meer pro-activiteit vanuit de partners nodig is. Medewerkers van Voormekaar hanteren geen vaste invulling van de regierol. Het is voor partners soms lastig om op de verschillende werkwijzen van verschillende medewerkers te anticiperen. Dit gaat bijvoorbeeld over de betrokkenheid van een consulent bij een intake- of (tussentijds) evaluatiegesprek.

Daarnaast is de tijdsdruk, waar de consulenten van Voormekaar mee te maken hebben, bij de partners voelbaar. Verschillende partners geven aan dat het soms nodig is om de consulenten aan hun regietaak te herinneren of deze zelfs over te nemen. Vanuit de rol van regiehouder gaan consulenten soms mee op huisbezoek. Dit gaat over het algemeen goed. Soms is er spanning tussen de rol van Voormekaar en de behoefte van de cliënt. Als Voormekaar bijvoorbeeld eerder in het traject nauwelijks in beeld is geweest en op de achtergrond de casus heeft gevolgd, voelt het soms ongemakkelijk richting de cliënt dat er aan het einde van het proces iemand van Voormekaar aanwezig is. Ondanks bovengenoemde punten geven de partners aan dat ze goede ervaringen hebben met Voormekaar en hoe zij een vinger aan de pols houden. Er wordt door veel partners ervaren dat consulenten de regie hebben. Op het moment dat er naast een zorgmelding ook een veiligheidsmelding wordt gedaan, wordt de regie naar de betrokken partner overgedragen. Deze wisselwerking wordt als prima ervaren door de geïnterviewde veiligheidspartner. Verwijzingen Voormekaar fungeert als één van de verwijzers in Berkelland. De algemene ervaringen van de partners zijn erg goed. Er wordt in de interviews vaak genoemd dat de medewerkers van Voormekaar inwoners terecht doorsturen.

Wanneer partners verwijzen wordt dit niet altijd via de Voormekaar gedaan. Partners geven aan dat het betrekken van Voormekaar vraagt om een grotere tijdsinvestering dan wanneer verwijzingen via bijvoorbeeld de huisartsen worden gedaan. Dit komt met name door de mate waarin Voormekaar casussen evalueert. Geïnterviewde samenwerkingspartners geven aan dat er op het moment van verwijzen mogelijkheid is tot gesprek en overleg met elkaar. Ook dit hangt in bepaalde situaties af van de betreffende consulent. In het algemeen staan consulenten wel open voor de adviezen en inschattingen van de partners, en vertrouwen daarbij in grote mate op hun professionaliteit. Hierbij gaat het vooral over de inschatting of de hulp of ondersteuning die een partner kan bieden, passend is voor de betreffende cliënt. Ook over de vraag welke hulp of zorg wordt ingezet, kan het goede gesprek gevoerd worden. Een aantal partners refereerde in dit kader naar de verandering in de financieringsstructuur (PxQ-financiering). Dit kan mogelijk tot meer discussies leiden tussen consulenten en zorgaanbieders, maar er is ook vertrouwen dat dit in goede samenwerking zal blijven gebeuren. Medewerkers van Voormekaar hebben over het algemeen een goed overzicht van de sociale kaart, hoewel de ervaringen hierin wisselend zijn.

Bepaalde geïnterviewde partners geven aan dat Voormekaar een meer compleet beeld lijkt te hebben van de bestaande initiatieven dan bijvoorbeeld huisartsen, terwijl andere partners juist ervaren dat Voormekaar niet alle initiatieven op het netvlies heeft en hierin nog zou kunnen groeien. Indicatie Gesproken samenwerkingspartners zien de doelstellingen van de Voormekaarteams, en vooral het werken vanuit de essentie van de transformatie, in grote lijnen in de praktijk terug. Wel is dit afhankelijk van het type cliënt en casus. In gevallen van zwaardere vormen van zorg voor specifieke doelgroepen wordt bijvoorbeeld het streven naar ‘normaliseren’ en ‘demedicaliseren’ niet direct herkend. Dit laat zien dat goed per casus lijkt te worden bekeken of bijvoorbeeld de ambitie van normaliseren passend is. 26

Partners voelen vertrouwen van en naar Voormekaar. Hierdoor kan er constructief overlegd worden over casussen en kunnen indicaties snel worden afgegeven. Een van de gesproken partners gaf het voorbeeld van een casus waarin snel gehandeld diende te worden. De betreffende consulent ging hierin mee, vanuit vertrouwen in de professionele inschatting van de zorgverlener over wat de cliënt op dat moment nodig had. Voor de samenwerkingspartner laat dit zien dat partijen goed en zuiver vanuit de eigen rol samenwerken. De consulent vaart – met een kritische blik – op het vakmanschap van de zorgaanbieder, maar bepaalt uiteindelijk zelf of een indicatie wordt afgegeven en of voldoende onderbouwd is. Een andere samenwerkingspartner verwees ook naar een ervaring met een versnelde aanvraag voor een indicatie. Ook hierbij handelde de betreffende consulent zelf, werd de expertise van de zorgprofessional serieus genomen en was ook duidelijk welke informatie de consulent nodig had om de beslissing te kunnen nemen. Bij het verlengen van een indicatie worden soms verschillende werkwijzen ervaren. Er bestaan wisselende visies op het wel of niet verlengen van hulp en of op welke wijze – bijvoorbeeld door hulp geleidelijk af te bouwen of door hulp acuut te stoppen.

Bij cliënten die al lange tijd in een stabiele situatie zitten, kan de afhandeling van een verlenging schriftelijk plaatsvinden, soms ook voor een langere periode. Geïnterviewde samenwerkingspartners zien dat consulenten hierin een behoorlijke handelingsruimte lijken te hebben, wat als positief wordt ervaren. Personeelswisselingen Verschillende partners geven aan veel personele wisselingen te hebben ervaren in de Voormekaarteams. Een hoog verloop maakt het moeilijk om persoonlijke relaties op te bouwen en elkaar goed te leren kennen. Uit de informatie en gesprekken wordt niet duidelijk wat de oorzaken van dit verloop zijn. Er zijn geen redenen om aan te nemen dat hier specifieke lokale factoren een rol spelen; eerder is dit een uiting van bredere landelijke ontwikkelingen. Een van de geïnterviewde samenwerkingspartners geeft aan dat personele wisselingen soms voor reuring zorgen, maar dat dit hun werkzaamheden over het algemeen niet belemmert. Bij uitval van medewerkers kan er niet altijd tijdig voor vervanging worden gezorgd. Dit verloop heeft ook invloed op inwoners. Er wordt benoemd dat het voor inwoners soms verwarrend is wie in hun casus de regiehouder is. Het beeld van de vele personele wisselingen wordt niet door alle partners herkend. Sommige partners geven aan juist stabiliteit en continuïteit in de teams te ervaren, vooral met Wmo-consulenten.

Er komt naar voren dat de samenwerking met partners beter verloopt, naarmate consulenten langer bij de Voormekaarteams werken. Consulenten die langer bij de Voormekaarteams werken zijn veelal goed op de hoogte van de sociale kaart en de beschikbare zorg in de regio. Een aantal partners merkt op dat de samenwerking met tijdelijke inhuurconsulenten soms wat stroever verloopt, omdat deze zij de lokale werkwijze niet altijd goed kennen. Bovendien worden zij primair ingehuurd om de ‘achterstand’ in het werk weg te werken. Hierdoor zijn zij niet altijd beschikbaar om bijvoorbeeld met een partner mee te gaan naar een gesprek met een client. Uit de gesprekken en documentatie wordt niet duidelijk om welke redenen en in welke mate er tijdelijke medewerkers worden ingehuurd. Norm

Toetsing

•

Het is duidelijk wie de samenwerkingspartners van de Voormekaarteams zijn, en er zijn duidelijke en eenduidige afspraken over de samenwerking.

•

•

Externe partners kennen de Voormekaarteams en ervaren een effectieve samenwerking.

Er zijn in beperkte mate vastgelegde afspraken over de samenwerking met externe partners. De vorm en mate van de samenwerking is daarmee afhankelijk van de consulent en de casus. In bepaalde verbanden zijn er wel periodieke overleggen om casuïstiek of ontwikkelingen binnen Voormekaar te bespreken.

•

De externe partners ervaren op diverse aspecten een goede samenwerking met de Voormekaarteams. Wederzijds vertrouwen, snel kunnen schakelen, casussen bespreken, passend verwijzen naar elkaar draagt hier aan bij. Sommige samenwerkingspartners ervaren een groot verloop bij de medewerkers van de Voormekaarteams, wat het lastig kan maken goede relaties op te bouwen en effectief met elkaar samen te werken.

•

27

6.3 Ondersteuning ervaren door inwoners Deelvraag 2.3: Hoe ervaren inwoners de ondersteuning die ze krijgen van de Voormekaarteams (toegang, doorlooptijd, outcome)? Bevindingen op hoofdlijnen:

• • •

Onder de deelnemende inwoners is grote tevredenheid over het keukentafelgesprek. Een groot deel van de inwoners die ervaringen hebben gedeeld, ervaart een positieve verandering als gevolg van de ondersteuning. Deelnemende inwoners die directe ondersteuning of hulp vanuit Voormekaar hebben gekregen, raden ook anderen aan om contact op te nemen met Voormekaar. Sprockler-peiling Om goed zicht te krijgen op het functioneren en de effectiviteit van de Voormekaarteams zijn de ervaringen van inwoners waardevol. Hun verhalen bieden inzicht in hoe de ondersteuning daadwerkelijk in de praktijk wordt ervaren, en welke effecten zij zelf ervaren. Tijdens dit onderzoek is de Sprockler-methode gebruikt. Hierbij wordt zowel gebruikgemaakt van storytelling als data-analyse om inzichten uit persoonlijke verhalen en ervaringen te onttrekken. Vanuit Voormekaar is een lijst aangeleverd van cliënten die in 2023 een keukentafelgesprek hebben gevoerd. In totaal zijn ongeveer 800 inwoners per post gevraagd om deel te nemen aan deze peiling. Uiteindelijk hebben 36 inwoners de vragenlijst ingevuld. Dit is een lage responsgraad, maar niet geheel onverwacht gezien de gekozen methode (uitnodiging per post voor online deelname). Het was niet mogelijk om inwoners per e-mail uit te nodigen, doordat niet van alle cliënten e-mailgegevens beschikbaar waren.

Ook was uiteindelijk slechts korte tijd en beperkte ondersteuning vanuit Voormekaar en de gemeentelijke organisatie beschikbaar. Hierdoor was het niet mogelijk om op andere manieren inwoners uit te nodigen om deel te nemen aan de peiling, en/of een tweede set uitnodigingen te versturen. Het is daarom belangrijk om te vermelden dat deze verzameling van ervaringsverhalen een kleinschalig kwalitatief onderzoek is, met een zeer beperkte en niet representatieve groep inwoners. Dit betekent dat uit deze verzameling verhalen geen algemeen geldende conclusies kunnen worden getrokken. Wel kunnen patronen en beelden naar voren komen die inzichten kunnen geven in de ervaren ondersteuning door Voormekaar. De verhalen en patronen moeten als ondersteunend en richtinggevend worden gezien, niet als algemeen geldend. De vragenlijst begint met een verhaalvraag, waarin naar een verandering in hun leven na betrokkenheid van Voormekaarteam uitgevraagd is. Vervolgens werd uitgevraag hoe de inwoners het handelen van Voormekaar in die ervaring beoordelen, wie de belangrijkste rol speelde, welke ondersteuning iemand heeft verkregen en hoelang de verandering stand heeft gehouden – dit zijn de duidingsvragen.

Verder kregen de respondenten ook contextvragen waarbij hun algehele ervaring met Voormekaar werd uitgevraagd en werd informatie over henzelf uitgevraagd – zodat beoordeeld kan worden of bepaalde groepen respondenten verschillende antwoorden geven (classificatievragen). Het interactieve rapport dat in de Sprockler-software is opgemaakt, is via onderstaande link te bezoeken. De rapportage is alleen toegankelijk met het bijgeleverde wachtwoord. Het rapport combineert de gedeelde ervaringsverhalen met de antwoorden van respondenten op de duidingsvragen en overige vragen. In de grafieken is iedere stip een respondent. Als je op de stip klikt, kun je aan de linkerkant het verhaal van die respondent lezen. Ook wordt de stip iets groter, waarmee je deze respondent kunt ‘volgen’ door het gehele rapport. Over de respondenten

Link:

https://visualizer.sprockler.com/open/voormekaar

Wachtwoord:

VMK2025@berkel

De meeste respondenten zochten hulp of ondersteuning voor henzelf. Twee kleinere groepen respondenten zochten hulp voor iemand uit hun omgeving of vanuit hun rol als mantelzorger. Het grootste aandeel personen zocht contact om aanspraak te doen op de Wmo, daaropvolgend wordt het meest aanspraak gedaan op meerdere wetten of voorzieningen, de Jeugdwet en als laatste de Participatiewet. De hulpvragen hadden vooral betrekking op gezondheid en ondersteuning, gevolgd door thema’s als jeugd en onderwijs, wonen en vervoer, mantelzorg en actief meedoen in de samenleving.

28

Respondenten kwamen meestal bij Voormekaar terecht door middel van eigen onderzoek of omdat zij door een eigen begeleider of hulpverlenen zijn doorverwezen. Een kleiner deel werd getipt door iemand uit hun eigen omgeving; verwijzingen vanuit school of huisarts kwamen het minst vaak voor. Het grootste gedeelte van de respondenten zou de ondersteuning vanuit Voormekaar aanraden aan iemand uit hun omgeving. De waardering vanuit respondenten In de meeste gevallen speelt Voormekaar een rol in de verandering in het leven van de respondent na gevraagde ondersteuning. De inzet vanuit Voormekaar is breed en divers, inwoners geven aan vooral een beroep gedaan te hebben op hulp of zorg, om een doorverwijzing of indicatie gevraagd hebben, praktische ondersteuning, een luisterend oor of om informatie en advies. Hoe positiever de ervaring met Voormekaar, hoe meer mensen geneigd zijn hun ondersteuning aan te bevelen aan kennissen met een hulpvraag. Ditzelfde geldt voor de duur van de verandering: hoe belangrijker de rol van de Voormekaarteams in de verandering van het leven wordt ervaren, des te langer de verandering stand houdt. Bovendien wordt de rol van het Voormekaarteam vaker als belangrijk dan onbelangrijk ervaren. Hoe kijkt u terug op deze ervaring?

Het grootste gedeelte van de respondenten heeft zich door de geboden hulp vanuit Voormekaar gesteund gevoeld. Daarnaast ervaart ook een grote groep frustratie, onzekerheid.

29

Een groot aantal mensen geeft aan dat de verandering in hun leven te verklaren is door zowel acties vanuit henzelf, hun omgeving als de ondersteuning vanuit Voormekaar. Daarnaast is er een groot aantal respondenten die aangeven dat vooral zij zelf de belangrijkste factor waren. Weer anderen geven aan dat de verandering vooral door de ondersteuning vanuit Voormekaar komt. De eigen omgeving wordt het minst vaak als belangrijkste opgegeven. Het valt op dat wanneer respondenten ondersteuning vanuit het Voormekaarteam hebben ontvangen, zij ook het Voormekaarteam als de belangrijkste rol in hun ervaring duiden. Personen die alleen een keukentafelgesprek gevoerd hebben, vinden dat zijzelf de belangrijkste rol speelden.

Door de ondersteuning die ik krijg… Veel respondenten geven aan dat Voormekaar vanuit hun ondersteuning verschillende zaken bewerkstelligt. Zo geven veel respondenten aan dat zij door hun ondersteuning beter de dingen kan doen die ze willen, zich beter kunnen redden en een betere kwaliteit van leven hebben. Veel respondenten hebben aangegeven dat ze alle drie de zaken in enige mate relevant vinden. Wanneer in de interactieve Sprocklerrapportage het classificatiefilter op leeftijd wordt geselecteerd, valt op dat 70-plussers vaker de stip rechtsboven zetten dan andere respondenten. Dit wekt de indruk dat zelfredzaamheid vooral door oudere cliënten een factor van betekenis is.

Ervaringen van respondenten Respondenten gaven uiteenlopende ervaringen terug over hun contact met Voormekaar, zo zegt een respondent: ‘er [werd] echt naar me geluisterd en ze hebben gekeken of er mogelijkheden voor mij waren.’ Verschillende respondenten voelden zich serieus genomen, ze konden hun verhaal kwijt, er werd naar hun mening geluisterd en er werd positief meegedacht over passende ondersteuning: ‘Ik had het gevoel dat er echt naar me geluisterd werd en ze hebben gekeken of er mogelijkheden voor mij waren.’ Anderen gaven aan dat zij het keukentafelgesprek als positief hadden ervaren en dat de ondersteuning vanuit Voormekaar tot positieve effecten leidde: ‘veel rust en betere communicatie in huis.’ Een andere respondent beschreef hoe de inzet van Voormekaar zorgde voor een stabiel gezin en een hernieuwd vertrouwen in de hulpverlening. Ook praktische ondersteuning, zoals het snel regelen van huishoudelijke hulp, werd gewaardeerd. Over het algemeen werd het contact als prettig ervaren, ook wanneer dit telefonisch plaatsvond. Tegelijkertijd waren er ook kritische geluiden.

Zo gaven enkele respondenten aan dat het contact lang op zich liet wachten en dat pro-activiteit vanuit hen werd verwacht: ‘ik vond het contact erg lang duren, moest er zelf meerdere malen achteraan.’ Anderen ervoeren dat zij niet goed begrepen werden, de communicatie onvoldoende transparant was en dat de aangeboden hulp niet passend bleek. In sommige gevallen kon Voormekaar geen verschil maken in de situatie, bijvoorbeeld wanneer eerdere hulpverlening al was vastgelopen: ‘Waar ik en mijn partner compleet vastzaten in de warboel van falende hulpverlening, kon het Voormekaar team ook niets voor ons betekenen.’ Ook praktische knelpunten, zoals het ontvangen van verouderde contactgegevens of een onvolledige bezetting door ziekte, werden genoemd. Eén week de baas van Voormekaar In de vragenlijst werd ook uitgevraagd wat de respondenten zouden doen of veranderen als zij voor één week de baas van Voormekaar zouden zijn. Hier kwamen diverse antwoorden uit, zo was een gedeelte erg positief over Voormekaar, een ander

30

gedeelte juist erg negatief en een ander deel gaf aan inhoudelijk onvoldoende op de hoogte te zijn om een passend antwoord op de vraag te geven. Een greep uit de antwoorden: •

Minder gesprekken, vooral omdat de aandoening blijft.

•

Mensen het vertrouwen geven dat ze hulp houden wanneer dit nodig is

•

Zorgen voor meer mandaat en heldere communicatie over de mogelijkheden, ook als die niet positief zijn.

•

Duidelijkere communicatie met andere hulpverlening.

•

Persoonlijker contact

•

Cliënten horen en beter observeren en geen afspraken maken zonder overleg met cliënt.

Uit de suggesties blijkt dat men behoefte heeft aan sneller en persoonlijker contact, kortere wachttijden, heldere communicatie, kloppende vraagverheldering en realistische indicaties. Ook benoemden respondenten dat zij zich onvoldoende gehoord hebben gevoeld en het gevoel hadden tot last te zijn door hun hulpvraag. Daarnaast werd gepleit voor meer aandacht voor de vraagverheldering: ‘Zorgen dat de werknemers van voor mekaar zich verdiepen in de casussen. Weten wat er speelt en waar de vraag ligt dit ook serieus oppakken kijken naar de mogelijkheden en niet naar de onmogelijkheden. En daarbij ook weten waar je over spreekt.’ Doorlopend cliëntervaringsonderzoek Nederlandse gemeenten hebben de verplichting om jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek uit te voeren onder mensen die gebruikmaken van een jeugdvoorziening en/of een Wmo-voorziening. De wijze waarop een gemeente hier invulling aangeeft staat vrij. De gemeente Berkelland heeft hier uitvoering aan gegeven door het uitvoeren van een kwantitatief continuonderzoek door BMC. Jeugdigen en ouders die een beroep doen op de Jeugdwet en personen die gebruikmaken van een Wmo-voorziening hebben een gestandaardiseerde vragenlijst ontvangen. Deze vragenlijst was opgedeeld in twee delen: de fase van het keukentafelgesprek en de ervaringen en kwaliteit van de geboden voorziening.

Het eerste deel wordt aan het begin van het kwartaal ná het keukentafelgesprek uitgevraagd; deel twee zes tot negen maanden na de start van de ondersteuning. Voor dit rekenkameronderzoek is het cliëntervaringsonderzoek uit 2023 meegenomen. Hierin is onderzoek gedaan naar de ervaringen van inwoners van de gemeente Berkelland die gebruik hebben gemaakt van ondersteuning vanuit Voormekaar. De onderzoeken zijn in twee delen opgesplitst, passend bij de uitvoerende taken van Voormekaar, namelijk: de Jeugdwet en de Wmo. Daarbij zijn de resultaten uit 2023 voor de Wmo betrouwbaar, die van de jeugdwet zijn indicatief. De doelgroep die de vragen horende bij de Jeugdwet ontving bestond uit jongeren tussen de 12 en 23 jaar en ouders met kinderen tot 18 jaar. In totaal waren 145 jongeren en 218 ouders aangeschreven, waarvan 10 jongeren en 57 ouders participeerden. De doelgroep die gebruikmaken van een Wmo-voorziening ontving de andere vragenlijst – dit ging in totaal om 843 aangeschreven cliënten, waarvan uiteindelijk 536 cliënten participeerden. De resultaten uit het cliëntervaringsonderzoek geven inzicht in de ervaring van inwoners met betrekking tot de toegang en de kwaliteit en effecten van de geboden hulp.

Onder andere wordt de vindbaarheid van hulp, de toegankelijkheid van voorzieningen, de tevredenheid over de dienstverlening en het onderlinge contact en de tevredenheid over (het effect van) de ondersteuning uitgevraagd. Binnen de Jeugdhulp bleek de gemeentelijke toegang de belangrijkste verwijzer naar de uiteindelijke geboden ondersteuning. Een grote groep respondenten gaf aan zeer tevreden te zijn over het gevoerde keukentafelgesprek. Ook het contact met de Voormekaarteams werd positief beoordeeld, echter geeft slechts 71% van de respondenten aan dat de informatievoorziening richting de inwoners voldoende was. Wat betreft de effecten van de ondersteuning gaf ongeveer de helft van de respondenten aan daadwerkelijk verbetering te merken in hun situatie. Ook binnen de Wmo-ondersteuning zijn de ervaringen van cliënten overwegend positief. De tevredenheid over de toegang tot hulp is tevens gelijk of hoger dan die in vergelijkbare gemeenten. Daarnaast wordt de snelheid van de hulp, de kwaliteit van de ondersteuning en de mate waarin deze aansluit op de hulpvraag als positief ervaren. Er is in het cliëntervaringsonderzoek geen expliciete informatie beschikbaar over de mate waarin de wettelijke termijnen worden behaald.

31

Net als bij de jeugdhulp is er grote tevredenheid over het keukentafelgesprek. Een groot deel van de respondenten geeft aan een positieve verandering in hun leven te merken als gevolg van de ondersteuning vanuit Voormekaar, maar liefst 95% van de respondenten is tevreden over de ontvangen hulp. Tevens geven respondenten aan dat zij naast hulp vanuit de Wmo ook gebruik maken van andere vormen van ondersteuning, zoals activiteiten in het buurthuis of een boodschappenservice.

Norm

Toetsing

•

•

Over het algemeen wordt de ondersteuning vanuit Voormekaar als positief ervaren.

•

Inwoners hebben behoefte aan meer heldere communicatie.

•

Inwoners ervaren gemiddeld een langdurig effect van de ondersteuning vanuit Voormekaar.

•

De vraag wordt volgens enkele inwoners nog onvoldoende verhelderd.

•

Een gedeelte van de inwoners vindt de hulp nog onvoldoende passend.

Inwoners ervaren dat ze goed terechtkunnen bij de Voormekaarteams, snel, correct en duurzaam geholpen worden waarbij hun eigen vraag centraal staat, en dat ze passende hulp en ondersteuning ontvangen.

32

6.4 Verbetermogelijkheden Deelvraag 2.4: Welke verbetermogelijkheden zien samenwerkingspartners, medewerkers van Voormekaar en inwoners voor het functioneren en de effectiviteit van de Voormekaarteams? Bevindingen op hoofdlijnen:

1. 2.

Verbetermogelijkheden worden ervaren op het gebied van contact met de inwoner, eenduidigheid, monitoring en werkdruk. Kansen worden er gezien op het gebied van preventie, samenwerking met partners en afstemming met andere gemeenten in de regio’s.

Over het algemeen functioneert Voormekaar binnen de kaders die zijn vastgesteld, en ervaren de samenwerkingspartners en medewerkers de werkwijze van Voormekaar als helpend en effectief. Uit de geraadpleegde documenten en de interviews met de medewerkers van Voormekaar en de samenwerkingspartners, komen een aantal waardevolle mogelijkheden voor aanscherping en verbetering naar voren. Contact richting de inwoner De geïnterviewde samenwerkingspartners vragen zich af of het voor inwoners altijd duidelijk is wat de rol en functie van Voormekaar is en welke rol zij vervullen. Het valt hen op dat gezinnen soms onvoldoende weten wie hun aanspreekpunt is onder de betrokken hulp- of dienstverleners. Inwoners krijgen soms ondersteuning van meerdere mensen en organisaties, en het niet altijd duidelijk welke rol Voormekaar hierin speelt en wie hun aanspreekpunt is voor het geheel (regie). Dit doet vermoeden dat consulenten de inwoner te weinig meenemen in hun rol en werkzaamheden. Verschillende samenwerkingspartners spreken tevens de wens uit om de communicatie naar inwoners volgens één lijn te organiseren, die duidelijk uitlegbaar is richting hen. Soms ontstaat er een onduidelijk of incompleet beeld van de beweegredenen achter het toekennen of weigeren van bepaalde hulp.

Dit kan soms voor schuring tussen de consulent en de inwoner zorgen, maar plaatst ook de partner in een positie waarin zij bepaalde overwegingen nader toe moeten lichten. Contact met samenwerkingspartners Voor consulenten en samenwerkingspartners dreigt soms het gevaar dat zij elkaar uit het oog verliezen terwijl het erg belangrijk is om bij elkaar op het netvlies te blijven. Zeker op het moment dat er weinig fysiek contact is, is het soms bevorderlijk om elkaar periodiek fysiek te ontmoeten. Onder andere vanuit het voorliggende veld klinkt de wens om het onderlinge contact meer aan te zwengelen. Een periodiek overleg waarin zij elkaar wederzijds op de hoogte houden van ontwikkelingen en elkaar beter leren kennen, zou kunnen helpen. Hetzelfde geldt voor een vast moment waar de partners en de Voormekaarteams met elkaar de samenwerking evalueren. Een aantal partners geeft aan het prettig te vinden dat ze tijdig worden meegenomen bij belangrijke beleids- of stelselwijzigingen. Dit is bevorderlijk voor de samenwerking, en zorgt ervoor dat partners wijzigingen ook weer goed kunnen communiceren naar hun cliënten. Wel gaf een van de gesproken samenwerkingspartners aan dat het soms lijkt alsof aanbieders beter of eerder worden meegenomen in beleidswijzigingen dan de consulenten in de teams zelf. Dit suggereert een afstand tussen de beleidsafdeling en de uitvoeringsteams.

Het contact lijkt voornamelijk plaats te vinden via de persoonlijke telefoonnummers van de consulenten. Het is ook mogelijk om het algemene telefoonnummer te bellen. Een apart nummer voor professionals, of een duidelijk keuzemenu, zou het contact via het algemene telefoonnummer kunnen verbeteren. Nu kan een professional hetzelfde worden behandeld als een bewoner, terwijl de vraag anders is. Eenduidigheid De handelingsruimte van de consulenten wordt als positief ervaren. Tegelijkertijd zien de partners op bepaalde thema’s graag meer eenduidigheid terug. Het is voor partners soms lastig om op de verschillende werkwijzen van verschillende medewerkers te anticiperen. Het is voor hen soms onduidelijk hoe en in welke mate Voormekaar de regierol bij een specifieke casus invult. Ook bestaan er wisselende visies op het wel of niet verlengen van hulp en of welke wijze – bijvoorbeeld door hulp geleidelijk af te bouwen of acuut te stoppen. 33

Preventie en signalering Partners zijn ervan overtuigd dat er op het gebied van preventie bij Voormekaar nog winst te behalen valt. Zo kunnen volwassenen al gebruik maken van sociale vaardigheidstrainingen, en zou het voor jongeren ook waardevol zijn om hiervan gebruik te kunnen maken. Ook is voor veiligheids- en zorgprofessionals niet altijd duidelijk wat het Voormekaarteam doet met bijvoorbeeld signalen over bewoners die rond preventie wat extra ondersteuning kunnen gebruiken. Hierover sparren met een consulent is laagdrempelig, maar er wordt weinig teruggekoppeld over de eventuele opvolging. De signalering zou proactiever kunnen, waardoor ook bij niet-bekende inwoners en casussen problematiek in beeld komt. Regionale verschillen Gemeenten in de regio hanteren verschillende werkwijzen voor bijvoorbeeld het aanmelden van een herindicatie, of verschillende formats voor de evaluatie. Ook zijn er verschillen in het afgeven van een (her)indicatie met terugwerkende kracht. Dit kan tot lastige, verwarrende situaties leiden voor de samenwerking met zorgaanbieders. Monitoring Voor wat betreft de monitoring is er inzicht in het aantal telefoontjes dat binnenkomt, maar niet in het aantal cliënten dat vervolgens wordt doorgestuurd. Daarnaast wordt er ook bijgehouden hoeveel actieve dossiers er zijn.

Momenteel worden afgehandelde meldingen nog niet uit het systeem gehaald, waardoor het beeld van actieve meldingen niet kloppend is. Met een kloppend systeem kan er naar waarheid en realiteit naar de politiek teruggekoppeld worden. Personele ontwikkelingen Met name uit de interviews met samenwerkingspartners komt het beeld naar voren van een flink verloop van medewerkers in sommige Voormekaarteams. Dit kan een effectieve samenwerking op basis van duurzaam opgebouwde relaties bemoeilijken. Een verlichting van de (ervaren) werkdruk en meer stabiliteit in de teams kunnen positief bijdragen aan de samenwerking met partners én de dienstverlening aan inwoners. Dit komt ook naar voren uit de Sprockler-peiling. Respondenten geven aan dat het contact met de Voormekaarteams soms sneller en persoonlijker kan, met duidelijkere communicatie. Leren en ontwikkelen De SKJ-registratie vraagt verplichte deelname aan trainingen en cursussen. Dit neemt relatief veel tijd in beslag, waardoor er minder tijd overblijft voor andere trainingen. Ook is het door de werkdruk soms moeilijk om volle aandacht voor leren en ontwikkelen te hebben. Er zijn reguliere intervisie- en supervisietrajecten. De frequentie verschilt per team. Er wordt nu gewerkt aan een plan om dit cyclisch te gaan vormgeven.

34

Bijlage 1. Geïnterviewde samenwerkingspartners o o o o o o o o o o o

Aoverstep Careaz Dokter Bosman De Opstap Dorpskamer Fijnder HIER zorg HOOG I-Nova MEE Samen Politie

35

Bijlage 2. Geraadpleegde documenten •

Besluit maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp Berkelland 2024

•

Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp

•

Beleidskader Preventie

•

Beleidskader Sociaal Domein ‘Samen Denken, Samen Doen’ o Uitvoeringsprogramma

•

Continu-cliëntervaringsonderzoek Jeugd 2024

•

Continu-cliëntervaringsonderzoek Wmo 2024

•

Inrichting Basisteam Backoffice

•

Inrichting Basisteams Binnen Voormekaar

•

Jaarplan Voormekaar 2024

•

Koersdocument Doorontwikkeling Voormekaar

•

Over leren en ontwikkelen binnen Voormekaar

•

Verordening Sociaal Domein Berkelland 2024

•

Uitvoeringsvisie Voormekaar

36

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=24832131-931e-4b73-83eb-9d838e24cbf6