Programmabegroting 2023
Tekst van het document
Stichtingen en verenigingen Samenwerkingsverband P10 Doelstelling en belang: De P10 is het netwerk van grote plattelandsgemeenten. De 30 grootste plattelandsgemeenten van Nederland hebben veelal dezelfde ambities en uitdagingen waarvoor zij zich dagelijks inzetten, zoals de leefbaarheid en vitaliteit op peil houden. In P10-verband brengen wij deze onder de aandacht van de landelijke en Europese politiek. Zeggenschap/vertegenwoordiging: Wethouder A. van Gijssel zit in het Algemeen Bestuur van de P-10. Burgemeester J. van Oostrum is plaatsvervangend lid. Deelnemers: De 30 grootste plattelandsgemeenten van Nederland. Programma: De P10 levert een bijdrage aan meerdere programma’s. Ontwikkelingen: De Strategische Visie 2019-2023 is vastgesteld, daarnaast is een Uitvoeringsagenda opgesteld. Deze is dynamisch. Tevens is een Agenda Platteland opgesteld. Door vertrek van de burgemeester van Opsterland is einde 2022 een nieuwe voorzitter gekozen van de P10. Dat betekent dat de burgemeester uit die gemeente ook de organisatie van de P10 95
op zich neemt. 30 plattelandsgemeenten zijn inmiddels lid geworden van de P10! Daarmee is de P10 uitgegroeid tot een samenwerkingsverband waarmee Den Haag graag aan tafel zit. De stem van het platteland wordt gehoord! Financieel: De jaarlijkse bijdrage bedraagt € 7.500. Risico’s: De financiële risico’s zijn beperkt.
Overige verbonden partijen Euregio Doelstelling en belang: De Euregio heeft als doel onze euregionale metropoolregio tot een samenhangend en samenwerkend verzorgingsgebied ontwikkelen dat door haar inwoners ook als zodanig wordt ervaren. Website: www.euregio.nl Zeggenschap/vertegenwoordiging: Algemeen bestuur: burgemeester J. van Oostrum, wethouder J. van der Noordt, raadslid M. Tenhagen-Pelle EUREGIO-Raad: burgemeester J. van Oostrum, raadslid M. Tenhagen-Pelle Commissie Mozer: burgemeester J. van Oostrum, raadslid Commissie Economie en Arbeidsmarkt: wethouder G. Teselink Commissie Duurzame en ruimtelijk ontwikkeling: burgemeester J. van Oostrum Deelnemers: In Nedersaksen omvat het EUREGIO-gebied de Landkreis Grafschaft Bentheim, de Landkreis Osnabrück, de Stadt Osnabrück en de gemeenten Emsbüren, Salzbergen en Spelle (Landkreis Emsland). In Noordrijn-Westfalen horen de Stadt Münster en alle Kreise van het Münsterland (Borken, Coesfeld, Steinfurt, Kreis Warendorf) bij de EUREGIO. In Nederland maken de Regio Achterhoek (Gelderland) en de Regio Twente, de gemeenten Ommen en Hardenberg (Overijssel) en de gemeente Coevorden (Drenthe) deel uit van het EUREGIO-gebied. De EUREGIO telt 129 lidgemeenten – 104 aan Duitse en 25 aan Nederlandse zijde. Ontwikkelingen: De visie 2030 is geactualiseerd.
De voorbereidingen voor de financieringsperiode van INTERREG VI (subsidieprogramma dat is gericht op de ontwikkeling van deze grensregio) zijn afgerond. Het nieuwe programma INTERREG V loopt tot 30-06-2022 en de eerste aanvragen zijn ingediend. Financieel: De bijdrage bedraagt € 0,29 per inwoner (ca. € 13.000). Risico’s: De financiële risico’s zijn beperkt.
96
Financiering Financiering 'Geld lenen kost geld!'
Inleiding In deze paragraaf wordt ingegaan op het treasurybeleid en de wijze waarop dit in de begroting is opgenomen. De financieringsparagraaf geeft daarnaast inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de financieringsbehoefte en de wijze waarop de rente aan grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Het gemeentelijke treasurybeleid is opgenomen in de financiële verordening 2020 en het treasurystatuut 2018.
Ontwikkelingen Verwachte rente ontwikkeling: De ECB heeft inmiddels de rente verhoogd. De verwachting is dat er in de loop van 2022 een minimaal gelijke verhoging volgt. Dit alles om de inflatie te beteugelen. De periode met negatieve rentes komt daarmee tot een einde. Met name de korte rente zal volgens verwachting het komende jaar flink stijgen. Hoeveel is lastig te voorspellen in deze volatiele markt. In de tabel hieronder een gemiddelde verwachting van 2 tarieven volgens een aantal systeembanken. (bron: Thesor Marktperspectief juli 2022) Ontwikkeling
3 maands euribor
10 jaars rente
Huidige situatie
0,24%
1,68%
Verwachting over 1 jaar
1,26%
1,83%
Verwachte liquiditeitsontwikkeling Door het aantrekken van een lening van € 10 miljoen in april 2022 is er al voor een deel voorzien in de verwachte toename van de financieringsbehoefte. In 2022 kon de BNG Bank voor het eerst bepalen of het de door ons verstrekte hybride lening van 20 miljoen euro ging aflossen. Dit hebben ze niet gedaan. Vanaf 2022 is er nu een jaarlijks keuzemoment. In onze begroting gaan we ervan uit dat de BNG Bank hier in 2023 gebruik van maakt. In dat geval zijn we het komende jaar voldoende liquide en hoeft er in 2023 geen lange financiering te worden aangetrokken. Bij het niet aflossen van de hybride lening kunnen we niet alles opvangen met het aantrekken van kort geld (we zouden de kasgeldlimiet dan overschrijden). In dat geval moet er nog lange financiering worden aangetrokken. Zoals hierboven aangegeven gaan we daar niet van uit.
Risicobeheer In het treasurystatuut staat dat de financieringsfunctie dient tot het beschermen tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s, liquiditeitsrisico’s en valutarisico’s. Hierna wordt aangegeven in welke mate deze risico’s zich voordoen en op welke wijze deze risico’s worden beheerst. Rente risico Voor het renterisicobeheer worden de normen gehanteerd conform de Wet FIDO. Het gaat hierbij om de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm hebben allebei als doel de leningenportefeuille te behoeden voor een onverantwoord grote gevoeligheid voor rente fluctuaties. Met de kasgeldlimiet wordt een beperking opgelegd aan de omvang van de netto vlottende schuld. Deze bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor 2023 is dat: € 11,2 miljoen (132,0 miljoen x 8,5%). Het is afhankelijk van de liquiditeitsbehoefte 97
op korte termijn en de ontwikkeling van korte en lange rente in 2023 of we de grens van de kasgeldlimiet opzoeken. De renterisiconorm bepaalt het maximum aan leningen met een rente typische looptijd van één jaar of langer die geherfinancierd moeten worden of waarvan de rente herzien moet worden. Deze bedraagt 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het begrotingsjaar. De ontwikkeling van de renterisiconorm is in onderstaand overzicht weergegeven. Stap
Variabelen renterisiconorm
1
Renteherzieningen
2023
2024
2025
2026
2 3
Aflossingen
2.648
2.648
2.648
2.648
Renterisico (1+2)
2.648
2.648
2.648
2.648
4
Renterisiconorm
26.363
-24.558
-24.398
-24.813
5
Ruimte onder risiconorm (+) of overschrijding risiconorm (-)
23.715
-27.206
-27.046
-27.461
4a
Begrotingstotaal
131.817
-122.789
-121.991
-124.064
4b
Percentage regeling
20
20
20
20
4 = 4a x 4b/100
Renterisiconorm
26.363
-24.558
-24.398
-24.813
Er blijft voldoende ruimte onder de risiconorm. Koersrisico's Koersrisico’s worden gelopen op deelneming door daling van de waarde van de aandelen. Ultimo 2022 bezat de gemeente aandelen in de volgende partijen: Twence, AGEM. BNG Bank, Alliander, de Laarberg. De koersrisico’s op deze deelnemingen worden laag ingeschat. Kredietrisico's Kredietrisico’s worden gelopen bij het uitzetten van overtollige middelen en het verstrekken van leningen en garantstellingen. Kredietrisico’s worden beperkt door de eisen die de Wet financiering decentrale overheden (Wet FIDO) stelt en door de specifieke eisen die de gemeente stelt aan de partij waaraan middelen worden verstrekt. Eventuele tijdelijke overtollige kasmiddelen zullen worden uitgezet conform de wettelijke kaders voor het schatkistbankieren. Hieronder een overzicht van de verwachting van de verstrekte leningen in 2023. Overzicht verstrekte leningen bedragen x € 1.000 Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen
Verwachte stand per 1-1-2023
Verwachte stand per 31-12-2023
5.148
5.148
72
72
Kapitaalverstrekkingen aan overige verbonden partijen
7.478
7.478
Leningen aan deelnemingen
22.802
2.802
Leningen aan overige verbonden partijen
7.176
7.176
Overige langlopende leningen
4.500
4.000
Leningen aan openbare lichamen
2.741
2.878
Totaal
49.917
29.554
Liquiditeitsrisico's De gemeente beperkt haar interne liquiditeitsrisico’s door haar treasuryactiviteiten te baseren op de liquiditeitsplanning. Valutarisico's Valutarisico’s worden in de gemeente uitgesloten door uitsluitend leningen te verstrekken, aan te gaan of te garanderen in euro’s.
98
Rentelasten en baten Rentelasten De rentelasten in de begroting zijn gebaseerd op de langlopende leningen en geraamde financieringsbehoefte. De financieringsbehoefte wordt bepaald door de ontwikkeling van de reguliere exploitatie, het investeringsplan en de mutaties op de grondexploitatie. In de begroting is een bedrag opgenomen van € 1.160.023 voor verwachte rentelasten. Hieronder de verwachte stand van de lening portefeuille begin en eind 2023 Lening (x € 1.000)
Looptijd
Rente
Saldo 1-1-2023
Aflossing
Saldo 31-12-2023
BNG Bank
25 jaar lineair
2.990
39.559
1.648
37911
BNG Bank
10 jaar lineair
-0.05
8.000
1.000
BNG Bank
5 jaar fixed
0.5
10.000
Totaal
7000 10000
57.559
2.648
54.911
Rentebaten De rentebaten betreffen de inkomsten uit: • personeelshypotheken: € 50.000 • verstrekte leningen: € 505.000 Doorberekende rente/renteresultaat In de begroting wordt rente doorberekend aan de grondexploitatie en aan taakvelden. Er wordt uitgegaan van totaal financiering. Dit houdt in dat aangetrokken leningen betrekking hebben op alle activiteiten van de gemeente. De wijze waarop er wordt doorberekend is als volgt: Grondexploitatie De aan de grondexploitatie doorberekende rente is conform de voorschriften van het BBV. Het percentage wordt berekend op basis van het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille, naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. Voor 2023 is deze 1%. Taakvelden Aan taakvelden wordt rente toegerekend op basis van een omslagpercentage. Het begrote omslagpercentage wordt berekend door de totale begrote rentelasten te delen door het begrote saldo van de investering op 1 januari van het begrotingsjaar. Indien de afwijking bij realisatie tussen de werkelijke rentelasten en de voor gecalculeerde toegerekende rentelasten groter is dan 25% moet er gecorrigeerd worden. Voor 2023 rekenen we met 1%. Renteresultaat Het renteresultaat geeft het saldo weer van rentelasten en toegerekende rente aan taakvelden. Het renteresultaat maakt onderdeel uit van de algemene dekkingsmiddelen. Schema rentetoerekening Begroting
2023
2024
2025
2026
Externe rente korte en lange financiering
1.160.024
1.234.757
1.229.757
1.224.757
Externe rentebaten
1.112.060
400.000
354.000
206.000
47.964
834.757
875.757
1.018.757
35.581
35.581
35.581
35.581
Saldo rentelasten en rente baten Toerekening bijzondere rentes: Rente grondexploitatie Rentebaten projectfinanciering Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
35.581
35.581
35.581
35.581
Saldo door te rekenen externe rente
12.383
799.176
840.176
983.176
Rente eigen vermogen
0
0
0
0
Rente voorzieningen
0
0
0
0
12.383
799.176
840.176
983.176
Werkelijk aan taakvelden toegerekend
516.380
516.380
516.380
516.380
Renteresultaat op taakveld Treasury
-503.997
282.796
323.796
466.796
Totaal geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente
99
Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen 'We zorgen goed voor onze kapitaalgoederen'
Inleiding In deze paragraaf staat hoe we met onze kapitaalgoederen omgaan. Kapitaalgoederen zijn goederen met een meerjarig nut. Denk aan wegen, gebouwen, riolering en openbaar groen. Zoals wettelijk is voorgeschreven worden investeringen met een meerjarig nut afgeschreven. De afschrijvingstermijn die daarbij wordt gebruikt komt overeen met de economische levensduur van de investering. Wij hanteren wel een ondergrens. Investeringen met een waarde van minder dan € 20.000 worden niet geactiveerd maar komen direct ten laste van de exploitatie. Het onderhoud van de kapitaalgoederen wordt zoveel mogelijk in samenhang uitgevoerd in integrale projecten, bijvoorbeeld bij wegen en riolering. Wij streven naar een verantwoord beheer van onze kapitaalgoederen. In deze paragraaf geven we een indicatie over de staat van onderhoud en welke middelen voor het onderhoud in de begroting zijn opgenomen. Daarbij gaan wij uit van: • Een rioolstelsel dat wordt beheerd overeenkomstig het watertakenplan. • Een kwaliteitsniveau van de wegen volgens scenario 3 overwegend laag. • Een kwaliteitsniveau voor openbaar groen dat past bij het budget. • Een gedifferentieerd onderhoudsniveau voor gemeentelijke gebouwen.
Riolering en water In het watertakenplan 2019-2023 is de inrichting en het beheer van de afvalwaterketen (riolering en zuivering) en het watersysteem beschreven. Met het watertakenplan geven wij invulling aan de planverplichting uit de Wet milieubeheer. Met de inhoud van dit plan wordt de basis gelegd voor de zorgplichten van de gemeente en de zorgplichten van het waterschap. Naast onze zorgplichten spelen wij met dit watertakenplan in op het veranderende klimaat, de duurzaamheidsopgaven en technologische ontwikkelingen. Zo kunnen we ook in de toekomst een veilig en goed functionerende afvalwaterketen en watersysteem waarborgen. Kerncijfers • 283 kilometer vrijverval riool • 665 kilometer persleiding • 88 gemalen en 1760 drukriool units • 8000 inspectieputten • 16.000 kolken en 2.3 kilometer lijngoten Beleid/kaders • Watervisie Berkelland 2030 (is samenwerking met het waterschap opgesteld) • Watertakenplan 2019-2023 • Beheerplan riolering Huidige staat en ontwikkelingen Binnen taakveld riolering kennen wij alleen onderhoudsniveau goed, anders kunnen er gevolgen voor de volksgezondheid ontstaan. Met het watertakenplan 2019-2023 is een stap gemaakt in het toepassen van risicogestuurd beheer. Bij risicogestuurd beheer wordt afgestapt van een louter cyclisch beheer.
Wij reinigen, inspecteren, renoveren of vervangen dan niet meer alleen omdat het zoveel jaar geleden is gedaan, maar kijken naar de noodzaak. Bij de planning van de uitvoering van rioolvervanging/onderhoud wordt zoveel mogelijk integraal afgestemd met de wegbeheerders. Financiën In de paragraaf lokale heffingen wordt een totaaloverzicht gegeven van de kosten die worden 100