Programmabegroting 2022
Tekst van het document
Programmabegroting 2022
2
INHOUDSOPGAVE Programmabegroting 2022 ..............................................................................................................1 Inhoudsopgave ................................................................................................................................3 Inleiding ...........................................................................................................................................4 Plezierig Wonen...............................................................................................................................9 Fijn Leven ......................................................................................................................................15 Vitaal Platteland.............................................................................................................................24 Zorg voor wie dat nodig heeft ........................................................................................................31 Werken en ondernemen in een sterke regio .................................................................................38 Actief met duurzaamheid en energie .............................................................................................45 Sport is meer!
................................................................................................................................54 Cultuur is van iedereen..................................................................................................................59 Samen veilig ..................................................................................................................................64 Aan de slag met de Omgevingswet ...............................................................................................69 Algemeen Bestuur en Bedrijfsvoering ...........................................................................................73 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ..........................................................75 Paragrafen .....................................................................................................................................78 Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................79 Ombuigingen/Bezuinigingen ......................................................................................................83 Grondbeleid ...............................................................................................................................85 Lokale
heffingen.........................................................................................................................87 Weerstandsvermogen................................................................................................................95 Verbonden partijen.....................................................................................................................98 Financiering .............................................................................................................................108 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................111 Reserves..................................................................................................................................117 Financiële begroting ....................................................................................................................129 Investeringen ...............................................................................................................................143 Bijlagen ........................................................................................................................................146 Bijlage 1: Verplichte beleidsindicatoren ...................................................................................147 Bijlage 2:
Overzicht subsidies ..................................................................................................156
3
INLEIDING Hierbij bieden wij u de begroting 2022 aan. Het is de laatste begroting in de collegeperiode 20182022. We schreven het ook al in de Perspectiefnota in deze periode was het een belangrijke opgave de leefbaarheid op peil te houden. Onder andere door nieuwbouwwoningen te bouwen, gezien de grote vraag naar woningen voor jongeren en ouderen. Daarnaast hebben we volop ingezet op een kwalitatief sterke voorzieningenstructuur, een actief en toekomstbestendig verenigingsleven en goede ruimtelijke kwaliteit in de centra van de kernen. Een belangrijke opgave voor Berkelland is het optimaliseren van het vestigingsklimaat van bedrijven en te zorgen voor goede afstemming tussen arbeidsmarkt en het onderwijs in de regio. Daar zijn de afgelopen tijd veel stappen in gezet. Op deze wijze is er voldoende personeel voor ons onderwijs, de zorg en het bedrijfsleven. De afgelopen jaren hebben we ons hard gemaakt om het Berkellands landschap aantrekkelijk te houden en verpaupering van leegstaande agrarische bebouwing te voorkomen. Zo liggen er nu plannen van aanpak voor de stimulering van asbestsanering en voor vrijkomende agrarische bebouwing (vab´s). De stimulering van de sanering van asbestdaken loopt goed. Er worden met regelmaat nieuwe boxen door inwoners opgehaald om asbest van hun dak te halen en ook maken inwoners gebruik van onze subsidieregeling.
Het plan van aanpak vab´s met diverse instrumenten ter stimulering van sloop/transformatie van vab´s is vastgesteld in de raad en er wordt hard gewerkt aan het opstellen van een regeling voor Rood voor Rood 2.0. Zo zetten we ons actief in om de risico´s op verpaupering, ondermijning en gezondheidsschade door asbest sterk te verminderen. We hebben het evenementenbeleid vastgesteld als mooi voorbeeld voor een integrale afweging binnen de fysieke leefomgeving zoals onder de Omgevingswet moet gaan plaatsvinden. Via wijken kerngerichtwerken zijn veel voorzieningen opgeknapt, er is een Integraal huisvestingplan onderwijs vastgesteld en het Naoberfonds is succesvol op poten gezet. De coronacrisis heeft veel flexibiliteit en creativiteit van ons gevraagd en vraagt dat nog steeds. Nederlanders zijn massaal gaan thuiswerken, waardoor het digitaal werken en de digitale dienstverlening een grote impuls hebben gehad. Het heeft ons denken over werken, winkelen en bereikbaarheid veranderd. Kortom: Er zijn veel stappen gezet deze collegeperiode door uitvoering van het collegeprogramma ‘Samen investeren in Berkelland’. Het blijft een uitdaging adequaat om te gaan met alle ontwikkelingen binnen de middelen en mogelijkheden die we hebben. De basis voor deze begroting is al gelegd bij de vaststelling van de perspectiefnota 2022 afgelopen juli.
De begroting is opgesteld met als peildatum 1 augustus 2021. De ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan na de perspectiefnota blijven beperkt tot de meicirculaire en de aangenomen amendementen. De begroting 2022 laat een resultaat zien van € 499.000 (waarvan € 475.000 structureel is). In 2025 is het structurele resultaat € -1.182.000. Dat is in lijn met de verwachting in de perspectiefnota. Gelijktijdig met deze begroting bieden wij een 1e begrotingswijziging aan. In deze 1e begrotingswijziging zijn de gevolgen van de septembercirculaire en de wijzigingen tussen 1 augustus en het verschijnen van de septembercirculaire verwerkt. Met name de septembercirculaire heeft een grote invloed op het meerjarenperspectief. De begroting en 1e begrotingswijziging vormen samen feitelijk de meerjarenbegroting 2022-2025. Door een gedegen en behoedzaam financieel beleid en de ontwikkeling van de rijksuitgaven, kunnen we dus ook een sluitende meerjarenbegroting aanbieden. De meerjarenbegroting inclusief de 1e
4
begrotingswijziging voldoet hiermee ook aan de afspraken die met de toezichthouder (Provincie) zijn gemaakt.
Opzet begroting De opzet van de begroting 2022 kent enkele wijzigingen ten opzichte van de begroting 2021. De belangrijkste zijn het splitsen van het programma 'Financiën' in het programma 'Algemeen Bestuur en Bedrijfsvoering' en het 'Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien'. Ook zijn de verplichte beleidsindicatoren verplaatst naar een bijlage.
Doorontwikkeling P&C In 2020 en 2021 hebben wij de Auditcommissie meegenomen in de stappen die wij zetten in de doorontwikkeling van de P&C-cyclus. Verschillende resultaten heeft u inmiddels kunnen zien bij onder andere de jaarrekening en de perspectiefnota. In deze begroting zetten we een volgende stap in het uitwerken van een voorbeeld programmaonderdeel. In het programma Samen Veilig hebben wij de inzet van onze BOA’s op de doelstelling ‘een veilige woon- en leefomgeving voor alle inwoners’ uitgewerkt als pilot voor een nieuwe opzet. Welke elementen dragen bij aan (on)veiligheidsgevoelens en welke activiteiten van onze BOA’s horen hierbij. Op basis van die activiteiten hebben wij zes indicatoren benoemd. Onze ambitie is om bij de begroting 2023 een P&C-cyclus te hebben staan die het nodige inzicht geeft op sturingsinformatie op niveau van de gemeenteraad, het college en de organisatie. Dit begint bij helder geformuleerde beleidsdoelen, daaruit voortvloeiende prestaties en de daarvoor benodigde budgetten. We streven naar een proces van ’stolling naar beweging‘, waarbij informatie sneller beschikbaar en actueel is, op alle niveaus. Dus in plaats van ‘stollingsmomenten’ waarbij de tussenstand via een intensief proces wordt opgemaakt, streven we naar sneller beschikbare informatie die vooral actueler is.
Op organisatieniveau streven we ernaar dat de juiste ondersteunende systemen beschikbaar zijn, dat ze de benodigde inzichten geven en dat de werkprocessen up-to-date en helder zijn voor de hele organisatie. Door de afsplitsing van het 'Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien' sluit de begroting beter aan bij de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording. De onderdelen die niet in het 'Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien passen, hebben we opgenomen in het programma 'Algemeen bestuur en Bedrijfsvoering'. In dit programma zijn nu de echte bedrijfsvoeringslasten en -baten beter zichtbaar. Ook is het in de begrotingsapp, te vinden op www.gemeenteberkelland.nl onder Financiële stukken, mogelijk om bij een aantal 'kaders die de raad heeft vastgesteld' direct door te klikken naar het betreffende document. Het is nog niet gelukt om dit overal te realiseren omdat voor het doorlinken vereist is dat het document ook als webpagina is te vinden. We blijven dit verder ontwikkelen. Tot slot hebben we de verplichte beleidsindicatoren verplaatst naar een bijlage. Ons doel is wel om te sturen op beleidsindicatoren, maar die indicatoren moeten dan wel aansluiten op onze doelen. In de programma's gaan we alleen nog de beleidsindicatoren opnemen waarop we sturen zoals in deze begroting te zien is bij het programma Samen Veilig.
Aansluiting op perspectiefnota De basis voor de begroting is de perspectiefnota 2022. In deze begroting zijn alle autonome ontwikkelingen en investeringen/nieuwe wensen die in de perspectiefnota staan verwerkt. Waaronder de investeringen in wegen, personeel om de informatieveiligheid op peil te houden, de investering in de Wildbaan, de middelen voor de MORapp (Meldingen Openbare Ruimte) en de middelen voor compensatie OZB van (sport)verenigingen. In onderstaande tabel is weergegeven hoe we van het saldo van de aangeboden perspectiefnota tot het saldo van de begroting komen. We hebben daarbij de beslispunten over de perspectiefnota, de amendementen en de meicirculaire apart benoemd. 5
2022 I
2022 S
2022
2023 I
2023 S
2023
2024 I
2024 S
2024
2025 I
2025 S
2025
-195
-776
-136
287
151
0
423
423
50
15
Begroting aangeboden perspectiefnota
-339
-339
-581
Dekking incidentele wensen en investeringen
363
363
50
Amendement A21-16 Junior raadsadviseur
-78
-78
Dekking Junior raadsadviseur
78 455
455
-984
-984
Areaaluitbreiding OZB
20
20
20
20
Amendement A21-12 Cultuur 24
0
-1.538 -1.538
-1.370 -1.370
78
Meicirculaire
Totaal
15
475
499
-531 -1.159 -1.690
20
20
20
20
-255
-255
-255
-255
-121 -1.486 -1607
0 -1.182 -1.182
Financiële samenvatting De begroting 2022 laat een overschot zien van € 499.000. In de volgende tabellen is de verdeling van de bedragen over de programma's weergegeven. De eerst tabel geeft daarbij ook een terugblik op het jaar 2020 en 2021. In de tweede tabel is het saldo per programma uitgesplitst naar incidentele en structurele lasten.
Overzicht van baten en lasten Onderstaande tabel is een samenvattende tabel waarin de cijfers van alle programma's bij elkaar zijn gebracht. In de tabel is zichtbaar dat vanaf 2022 het programma Financiën ophoudt te bestaan en gesplitst wordt in de onderdelen Algemeen bestuur en bedrijfsvoering en Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien. Voor een toelichting op de verschillen verwijzen we u naar de programma's.
6
Exploitatie
Gewijzigde begroting 2020
Realisatie 2020
2021
Gewijzigde begroting
2022
2023
2024
2025
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
010 Plezierig wonen
-979
647
-1.222
-1.219
-1.748
-1.725
-1.703
-1.703
020 Fijn leven
-7.660
-7.846
-9.707
-9.757
-9.423
-10.112
-10.242
-10.242
-416
-199
-227
-252
-328
-328
-298
-298
040 Zorg voor wie dat nodig heeft
-26.127
-26.104
-26.177
-27.391
-26.993
-26.995
-26.995
-26.995
050 Werken en ondernemen in een sterke regio
-15.754
-13.680
-13.805
-14.788
-14.177
-14.333
-14.174
-14.038
060 Actief met duurzaamheid en energie
-320
-302
-296
-287
-117
-67
-67
-67
070 Sport is meer!
-2.133
-2.388
-2.252
-2.547
-2.690
-2.944
-2.798
-2.676
080 Cultuur is van iedereen
-2.035
-2.054
-1.729
-1.768
-1.691
-1.690
-1.690
-1.690
030 Vitaal platteland
090 Samen veilig
-2.796
-2.751
-2.892
-2.666
-3.330
-3.315
-3.315
-3.315
110 Financiën
58.220
61.573
58.308
61.680
0
0
0
0
120 Aan de slag met de Omgevingswet
0
0
0
-400
0
0
0
0
150 Overzicht van Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
0
0
0
0
82.729
81.446
81.257
81.424
155 Algemeen bestuur en bedrijfsvoering
0
0
0
0
-21.733
-21.625
-21.582
-21.582
Gerealiseerd resultaat
0
6.895
0
604
499
-1.690
-1.607
-1.182
Incidenteel structureel De toezichthouder kijkt bij de beoordeling van de begroting niet naar het totale saldo van de begroting. Voor de toezichthouder is van belang of structurele lasten worden gedekt met structurele inkomsten. In de volgende tabel is voor de programma's aangegeven hoe de incidentele baten en lasten over de programma's zijn verdeeld. In de kolommen met een I staan de incidentele baten en lasten, in de kolommen met een S staan de structurele baten en lasten. De toezichthouder kijkt uiteindelijk naar de kolommen met een S. Om die reden hebben we deze tabel hier opgenomen.
7
Exploitatie
2022 I 2022 S
2022
2023 I 2023 S
2024 I 2024 S
-1.748
0
020 Fijn leven
405
-9.828
-9.423
0 -10.112 -10.112
0 -10.242 -10.242
0 -10.242 -10.242
030 Vitaal platteland
0
-328
-328
0
0
0
040 Zorg voor wie dat nodig heeft
0 -26.994 -26.993
0 -26.995 -26.995
0 -26.995 -26.995
0 -26.995 -26.995
050 Werken en ondernemen in een sterke regio
1 -14.178 -14.177
0 -14.333 -14.333
0 -14.174 -14.174
0 -14.038 -14.038
060 Actief met duurzaamheid en energie
0
-117
-117
0
-67
-67
0
-67
-67
0
-67
-67
070 Sport is meer!
254
-2.944
-2.690
-26
-2.918
-2.944
-121
-2.676
-2.798
0
-2.676
-2.676
080 Cultuur is van iedereen
0
-1.691
-1.691
-255
-1.435
-1.690
0
-1.690
-1.690
0
-1.690
-1.690
090 Samen veilig
0
-3.330
-3.330
0
-3.315
-3.315
0
-3.315
-3.315
0
-3.315
-3.315
150 Overzicht van Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 155 Algemeen bestuur en bedrijfsvoering Gerealiseerd resultaat
-1.703
-298
-1.703
-298
0
-1.703
2025
-1.748
-328
0
2025 I 2025 S
0
-328
-1.725
2024
010 Plezierig wonen
110 Financiën
-1.725
2023
-298
-1.703
-298
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
385
82.344
82.729
-163
81.609
81.446
0
81.257
81.257
0
81.424
81.424
-1.024 -20.710 -21.733
23
476
499
-87 -21.539 -21.625
-532
-1.158
-1.690
0 -21.582 -21.582
-121
-1.485
-1.607
0 -21.582 -21.582
0
-1.182
-1.182
Lezen van tabellen De tabellen in de begroting geven de bedragen weer x € 1.000 (duizenden euro's) tenzij anders vermeld. Door afronding kunnen er kleine verschillen ontstaan in de totalen zoals in de tabel aangegeven. De lasten worden weergegeven met een – (min), de baten met een + (plus). Een programma met een negatief saldo betekent dat er meer lasten in het programma zitten dan baten. Om de cijfers in de tabellen leesbaar te houden zijn bij de omschrijvingen afkortingen gebruikt.
8
PLEZIERIG WONEN Kwalitatief goede woningvoorraad nu en in de toekomst Wat speelt er? •
•
•
•
•
Ontwikkelingen met gevolgen voor de woningmarkt volgen zich razendsnel op. Consumentenvertrouwen, demografische ontwikkelingen en politieke keuzes spelen altijd een grote rol in de woningmarkt. We zien nieuwe thema´s die belangrijk zijn, denk aan duurzaam en gezond gebruik van de aarde en gezondheid en veiligheid. Dit vraagt om slim met onzekerheden en kansen om te gaan en om flexibiliteit in scenario´s voor wonen. De druk op de woningmarkt in Berkelland neemt, net als in veel gemeenten in Nederland, sterk toe. Er staan weinig woningen te koop en de vraag naar sociale huurwoningen en nieuwbouw neemt toe, vooral vanuit jongeren en ouderen. Dit komt ook door een mismatch tussen vraag en aanbod. Er liggen stevige opgaven voor de bestaande woningen in Berkelland. Bijna 60% van de woningen in Berkelland is 40 jaar of ouder. Er ligt een opgave in het moderniseren, verbeteren van de uitstraling, verduurzamen, levensloopgeschikter en asbestvrij maken van de woningen. Wonen gaat niet alleen over stenen. Om prettig te kunnen wonen en leven in een dorp of buitengebied is niet alleen de woning van belang. Inwoners wonen in hun huis, ontvangen daar eventueel zorg en vinden het belangrijk dat de omgeving van hun huis er goed uitziet. Mensen met een ondersteuningsvraag wonen steeds vaker thuis. Ook zien we dat door vergrijzing de vraag naar woonzorgvormen toeneemt.
Met nu al een tekort op locaties voor wonen met 24-uurszorg, ontstaat er in de komende jaren een groot knelpunt om op te lossen.
Speerpunten Toekomstgerichte bestaande woningen en wijken. Wat willen we bereiken? • Een duurzame levensloopbestendige woningvoorraad. • Een beter benutte woningvoorraad. • Toekomstgerichte wijken.
Wat gaan we daarvoor doen? We continueren prestatieafspraken met ProWonen en huurdersvertegenwoordiging voor verdere verduurzaming van sociale huurwoningen en duurzame nieuwbouw. We vinden het belangrijk dat huurders hierbij betrokken worden. Verder geldt: elke keuze begint met isoleren. Waar zich kansen voordoen om in gebieden particuliere woningen aan te laten haken op de verduurzaming van het sociaal bezit, vragen we ProWonen die verbinding te leggen. De flinke verduurzamingsopgave van de corporatie vraagt om keuzes, ook in relatie tot andere opgaven. Deze maken we samen per kern. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We starten met een pilot integrale wijkaanpak voor transformatie van woningen en het toekomstbestendig maken van wijken. (010.070) We gaan de komende jaren samen met inwoners en ProWonen actief aan de slag met een integrale wijkaanpak in de wijk Neede Noordoost, voor zowel de transformatie van de bestaande woningvoorraad (verduurzaming, levensloopbestendig, gezondheid, klimaatadaptief en asbestvrij) als het toekomstbestendig maken van de wijk. De gemeente heeft de regierol en werkt daarbij nauw samen met ProWonen. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut 9
We stimuleren met verschillende (financiële) instrumenten particuliere eigenaren om te investeren in het verbeteren van de woning. Denk hierbij aan (financiële) ondersteuning door leningvormen via Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) en het Energieloket (Agem). Het energieloket zorgt voor bewustwording bij inwoners en bedrijven, geeft integrale adviezen over de woning en begeleidt inwoners bij realisatie. Ook haken we actief aan bij overige initiatieven om woningen en wijken te verduurzamen. Dit wordt ingezet vanuit het Energie Uitvoeringsprogramma 2019-2022 (EUP2) met onder meer warmtevisies en Buurkracht. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We zijn samen met Kruiswerk en het Energieloket actief aan de slag met de campagne Heerlijk Thuis in Huis. (010.060) Samen met woningcorporatie ProWonen, Energieloket Agem, Kruiswerk Achterhoek en Zlimthuis werken we aan het project Heerlijk Thuis in Huis. Dit is een project waarmee we mensen bewust willen maken van de mogelijkheden om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut
Speerpunten Aantrekkelijke nieuwe woningen. Wat willen we bereiken? • Een vermindering van de mismatch tussen vraag en aanbod. • Een versterking van de ruimtelijke kwaliteit in onze kernen en buitengebied. • Een kwalitatief goede woningvoorraad nu en in de toekomst. • Een vitale en sociale samenleving door gerichte woningbouw. • Flexibiliteit en snelheid op de woningmarkt.
Wat gaan we daarvoor doen? We bewaken de gemeentelijke grondexploitatie. (010.020) Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We bieden ruimte aan flexwoonconcepten. Via flexwoonconcepten vergroten we voor mensen die snel een tijdelijke woning zoeken de flexibele huisvestingsschil. Hierin ondersteunt onder meer de Cirkelregio ons en verkennen we ook flexwoonoplossingen voor spoedzoekers. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We blijven ons inzetten voor een goede dienstverlening rondom wonen. (010.100) Er zijn veel doorlopende zaken in het programma wonen die jaarlijks terugkomen. Denk hierbij aan vergunningverlening, welstandstoezicht en het heffen van leges. De kosten en opbrengsten van deze doorlopende zaken zijn onder deze activiteit samengevoegd. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We blijven ruimte bieden voor goede, innovatieve woningbouwplannen die aansluiten bij de behoefte van onze inwoners. (010.080) We voegen gericht woningen toe aan de voorraad. We bieden ruimte voor goede, innovatieve woningbouwplannen in al onze kernen op basis van de vastgestelde ‘lokale kwaliteitscriteria Berkelland’ en de woningbouwopgave per kern. De opgave stellen we vast aan de hand van marktverkenningen per kern en we herijken deze jaarlijks. Hierbij kijken we naast transformatie en inbreiding ook naar uitbreiding. Ook is er aandacht voor huisvesting van spoedzoekers.
Voor het buitengebied zetten we in op het toevoegen van woningen in relatie tot vrijkomende agrarische bebouwing. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut 10
We inventariseren in alle kernen in Berkelland de woonbehoefte van inwoners. (010.030 en 010.090) In alle kleine kernen is de woonbehoefte geïnventariseerd en zijn we samen met inwoners verder aan de slag met de projecten die hieruit zijn ontstaan. Ook in alle grote kernen is in 2020 de woonbehoefte geïnventariseerd. We blijven continu onze oren en ogen openhouden om te horen welke woonbehoefte er leeft onder onze inwoners. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We monitoren regionaal en lokaal de ontwikkelingen op de woningmarkt. (010.045) We houden via monitoring (bijvoorbeeld via de Achterhoekse woon- en vastgoedmonitor) de vinger aan de pols en signaleren daarmee tijdig waar spanning en ontspanning optreedt op de woningmarkt. Op die plekken bekijken we welke ingrepen noodzakelijk zijn. Dat betekent maatwerk per kern. We herijken de woningbouwopgave jaarlijks. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We stimuleren (pilots voor) innovatieve woningen en woonvormen. We stimuleren (pilots voor) innovatieve woningen en woonvormen, door met inwoners, woningcorporaties, initiatiefnemers, ontwikkelaars en bouwers in gesprek te gaan over de kansen en mogelijkheden voor Berkelland. Met aandacht voor ontmoeting, flexibiliteit, duurzaamheid, circulariteit, beperking CO2-uitstoot en betaalbaarheid voor jongeren/starters. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut
Speerpunten Ouderen en mensen met een zorgvraag voelen zich thuis in een geschikte woning en in een fijne leefomgeving. Wat willen we bereiken: • Ouderen kunnen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen. • Er is voldoende en divers aanbod aan huisvesting voor mensen met een (toekomstige) zorgvraag. • Er is een versterkte samenwerking tussen gemeente, zorgpartijen en corporaties. • Er is maatwerk voor bijzondere doelgroepen.
Wat gaan we daarvoor doen? We geven ruimte aan nieuwe woonzorginitiatieven. We bieden ruimte aan nieuwe (innovatieve) woonzorginitiatieven voor mensen die aangewezen zijn op 24 uur per dag zorg nabij of permanent toezicht én voor mensen met een lichtere zorgvraag. Dat doen we op basis van het Kader Woonzorginitiatieven en een zorgvuldige ruimtelijke afweging. Innovatie is hierbij nodig, ook om een oplossing te bieden voor het tekort aan zorgpersoneel. Denk aan woonvormen met collectieve voorzieningen, inspelen op ‘zorg voor elkaar’ en kansen voor (thuis)technologie. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We koppelen actief zorgaanbieders en ontwikkelaars aan geschikte locaties nabij voorzieningen. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We realiseren maatwerk voor bijzondere doelgroepen op basis van actuele behoefte en taakstellingen. Dat geldt voor onder andere statushouders, beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Deze opgaven pakken we integraal op. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut
11
We staan open voor (CPO-)initiatieven van ouderen. We hebben er aandacht voor dat we nieuwe woningen vooral toevoegen op de plek waar mensen hun sociale netwerk hebben. Dan zijn mensen eerder geneigd te verhuizen. We sturen op flexibele woon(zorg)vormen die ook op lange termijn geschikt zijn voor diverse (zorg)doelgroepen. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We werken samen met zorgaanbieders, corporaties en ontwikkelaars aan een passend aanbod van wonen en zorg. De gemeente pakt de regie op wonen en zorg. Zo hebben we ruimte geboden aan woonzorginitiatieven in de kernen en het buitengebied. We zorgen voor een sterkere verbinding tussen corporaties en zorgpartijen (de juiste coalities) via de al bestaande lokale Regietafel wonen en zorg en regionale netwerken zoals het Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek. We werken aan een toekomstbestendige infrastructuur voor het wonen met een zorgvraag, die aansluit bij wat inwoners nodig hebben en past bij de kernen. We maken met corporaties en zorgaanbieders afspraken over hoe de opgaven worden ingevuld. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut
Wat mag het kosten Baten 010.100; legesopbrengsten verhoogd met € 388.000 in 2022. Voor 2023 e.v. met € 232.000. Tegenover deze batenverhoging staat een lastenverhoging bij de 010.500. Per saldo zijn deze mutaties budgetneutraal. Verder wordt op de post 010.100, gefaseerd over de periode 2021 t/m 2024, de opbrengst van de bouwleges verhoogd met totaal € 100.000. Dit is één van de maatregelen van Berkelland in Balans. Exploitatie
Realisatie 2020
2021
Gewijzigde begroting
2022
2023
2024
2025
Lasten 010.010 Regionale woonagenda aansluiting lokale woonagenda
-38
0
0
0
0
0
0
010.020 Gemeentelijke grondexploitaties
-3.774
-886
-886
-886
-886
-886
-886
010.030 Inventarisatie kernen woonbehoefte inwoners
-7
0
0
0
0
0
0
010.040 Monitoren toekomstige sloopopgave
-3
0
0
0
0
0
0
010.045 We monitoren landelijke en regionale ontwikkelingen woningmarkt
0
-50
-50
-50
-50
-50
-50
010.050 werken aan transformatiefonds om sloop woningen in de toekomst te bekostigen
0
0
0
0
0
0
0
12
Exploitatie
Realisatie 2020
2021
Gewijzigde begroting
2022
2023
2024
2025
Lasten 010.060 We zijn samen met kruiswerk en energieloket actief aan de slag met campagne heerlijk in eigen huis
0
-100
-100
0
0
0
0
010.070 Integrale aanpak
0
-500
-510
-3.825
0
0
0
010.080 Voorfinanciering nieuwbouw activiteiten
0
-100
-125
-100
0
0
0
010.090 Grote kernen behoefte onderzoek
-10
0
0
0
0
0
0
010.100 Goede dienstverlening rondom wonen
-90
-65
-65
-65
-65
-65
-65
010.500 Loonkosten programma Plezierig wonen
-1.762
-1.912
-2.316
-2.851
-2.695
-2.695
-2.695
010.700 Rente en afschrijving programma Plezierig wonen
-112
-395
-180
-238
-180
-180
-180
-5.795
-4.008
-4.232
-8.016
-3.876
-3.876
-3.876
5.240
1.021
1.021
1.021
1.021
1.021
1.021
010.030 Inventarisatie kernen woonbehoefte inwoners
6
0
0
0
0
0
0
010.080 Voorfinanciering nieuwbouw activiteiten
0
0
25
0
0
0
0
010.100 Goede dienstverlening rondom wonen
1.146
853
1.257
1.263
1.130
1.152
1.152
Totaal Baten
6.393
1.874
2.303
2.284
2.151
2.173
2.173
598
-2.135
-1.929
-5.731
-1.725
-1.703
-1.703
010.710 Reserves
49
913
710
3.984
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
49
913
710
3.984
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Lasten Baten 010.020 Gemeentelijke grondexploitaties
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen
Stortingen 010.710 Reserves Totaal Stortingen
0
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
49
913
710
3.984
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
647
-1.222
-1.219
-1.748
-1.725
-1.703
-1.703
13
Projecten Heerlijk Thuis in Huis heeft in de coronaperiode stilgelegen, in verband met dat er geen huisbezoeken konden plaatsvinden. Dit project loopt de komende jaren nog door. De integrale wijkaanpak Neede Noord-Oost is net opgestart en zal ongeveer tien jaar in beslag nemen. Exploitatie
Oorspronkelijk begroot
Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar
Realisatie 2021
Restant
Lasten
-500
0
-12
-488
Totaal 60830012 PRJCT Integrale wijkaanpak toekomstbest. woningen
-500
0
-12
-488
Lasten
-100
0
0
-100
Totaal 60830038 PRJCT Heerlijk thuis in huis
-100
0
0
-100
Lasten
-109
-53
-40
-16
Baten
24
6
45
-27
Totaal 60830903 PRJCT Vervolg project Beltrum
-85
-48
5
-43
Gerealiseerd resultaat
-685
-48
-6
-631
60830012 PRJCT Integrale wijkaanpak toekomstbest. woningen
60830038 PRJCT Heerlijk thuis in huis
60830903 PRJCT Vervolg project Beltrum
Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • • •
Woonvisie gemeente Berkelland 2020 - 2025 Kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw Berkelland 2019 Kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw in Berkelland Beleidskader tijdelijke woningen Achtergrondinformatie tijdelijke woningen Woonmonitor Berkelland 2019 Structuurvisies
14
FIJN LEVEN Een toegankelijke, klimaatbestendige en kleurrijke leefomgeving Wat speelt er? •
•
•
•
•
Het is fijn leven in Berkelland. Inwoners geven met bijna het cijfer 8 aan dat ze erg fijn wonen. Zij willen ook in de toekomst tevreden blijven over hun woon- en leefomgeving. Dat betekent dat we moeten blijven investeren in een toegankelijke, klimaatbestendige en kleurrijke leefomgeving. Net als voorgaande jaren blijven we inzetten op de kracht van de samenleving en zoeken we de samenwerking met onze inwoners, buurten, wijken en organisaties actief op. Met onze wijk- en kerngerichte benadering spelen we samen in op de wijk-/kernspecifieke behoeften van onze inwoners, zowel qua fysieke als sociale leefomgeving. Via onze gebiedscontactpersonen en gebiedswethouder houden we voortdurend contact met onze inwoners, buurten en wijken. We weten elkaar steeds beter te vinden, maar lopen nog steeds tegen onvolkomenheden op. Dit interactieve samenspel tussen inwoners en ons blijft dus ons speerpunt. We hebben de afgelopen tijd met een nieuwe werkwijze in de openbare ruimte gewerkt, ‘ambitiegericht beheer’ genoemd, waarbij inwoners, wijken en buurten een centrale rol spelen. We kijken op basis van thema’s, zoals schoon en veilig, biodiversiteit, klimaatadaptatie, bewegen en recreatie en ontmoeten wat inwoners het belangrijkst vinden in hun wijk of buurt. We bepalen samen hoe we hun leefomgeving inrichten.
We moeten echter ook de tering naar de nering zetten, en niet alles kan uit financieel oogpunt. Gelukkig kunnen we het extra (tijdelijke) geld voor het wijk- en kerngericht werken goed gebruiken voor het doorontwikkelen van onze werkwijze en voor (het verder op weg helpen van) concrete projecten in en uit de samenleving. Ook het Berkellands Naoberfonds helpt ons hierbij. We gaan in 2022 ook verder met het inzetten van de ter beschikking gestelde extra middelen voor het verbeteren van het groenonderhoud. We gebruiken deze middelen ook om het groen zo vorm te geven dat het onderhoud structureel goedkoper kan. Binnen de huidige werkwijze is ook veel aandacht voor ecologie. Daar waar mogelijk richten we de openbare ruimte ecologisch in en passen we ecologisch beheer toe. Wij moeten onze leefomgeving aanpassen aan de klimaatverandering (klimaatadaptatie). We zullen moeten leren omgaan met plotselinge grote hoeveelheden water (hevige regenval en binnenkomend water vanuit het buitenland), langere droogteperioden en meer hogere (extreme) temperaturen. Nederland wil naar een circulaire economie (een economie waarin reststoffen volledig opnieuw worden hergebruikt). Voorbeeld daarvan is het landelijke programma Van Afval Naar Grondstof ‘VANG’. Gemeenten zijn daarbij belangrijke partners, omdat zij verantwoordelijk zijn voor inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval.
Berkelland wil voldoen aan de landelijke doelstelling uit het programma, en minder dan 100 kilogram restafval per inwoner inzamelen en verwerken. Corona heeft in Berkelland net als in heel Nederland ertoe geleid dat er juist meer restafval bij huishoudens is opgehaald. Onze inspanningen blijven gericht op het verminderen van restafval en maximaal hergebruik van grondstoffen.
Speerpunt Investeren in de samenleving. Wat willen we bereiken? • We ondersteunen initiatieven vanuit de samenleving op de manier die het beste bij dat initiatief past.
15
Wat gaan we daarvoor doen? Samen met inwoners, bedrijven, verenigingen en instellingen stellen we wijkagenda’s op en voeren ze uit. Bij projecten en activiteiten beginnen we zoveel mogelijk bij onze samenleving, onder andere als onderdeel van het wijk- en kerngericht werken. Zo spelen we in op vragen vanuit de samenleving of betrekken we de samenleving bij de inrichting van de openbare ruimte of het te ontwikkelen beleid. Dit doen we in co-creatie binnen dorpen en wijken. Zo ontstaan agenda’s die op de korte, de middellange dan wel op de lange termijn de leefomgeving ten goede komen. Hierin doen we een beroep op de betrokkenheid van de inwoners en faciliteren/motiveren we het eigenaarschap voor onderwerpen die van belang worden gevonden voor en door de diverse wijken/kernen. Portefeuillehouder: Anjo Bosman We ondersteunen initiatieven uit wijken, buurten en kernen. (020.100) Voor deze activiteit is in de periode 2018-2022 € 2,5 mln beschikbaar gesteld. Er zal tot en met 2022 ongeveer € 1,6 mln worden besteed aan het Naoberfonds, de doorontwikkeling wijk- en kerngericht werken en extra ondersteuning aan wijken en kernen, onder andere in de vorm van bijdragen aan concrete projecten. Zo gaat er een bijdrage naar het verkeersonderzoek in Ruurlo, naar de 'Dorpendeal Rekken' en diverse andere projecten.
De intentie is om het resterend bedrag te reserveren voor het continueren van het Naoberfonds (voor 4 jaar) omdat er na 2022 opnieuw dekking moet worden gevonden voor financiering van het Berkellands Naoberfonds. Portefeuillehouder: Anjo Bosman We ontwikkelen het gebiedswethouderschap verder door. De gebiedswethouder is de bestuurlijke ambassadeur voor het gebied en aanspreekpunt voor thema’s en onderwerpen die in een gebied leven. Portefeuillehouder: Anjo Bosman We verstevigen onze netwerken in wijken en kernen en hebben oog voor die groepen die nog niet zo betrokken of in beeld zijn. Door vorm te geven aan zogeheten gebiedsgeoriënteerde kernteams, waarin verschillende disciplines (zowel intern als extern) samenwerken worden verbindingen gemaakt en zogeheten koppelkansen benut. Belangrijke thema’s en doelgroepen komen zo beter in beeld. Portefeuillehouder: Anjo Bosman
Speerpunt Een uitnodigende leefomgeving. Wat willen we bereiken? • De kwaliteit van het groenonderhoud verbetert, met focus op duurzaam, schoon en kleurrijk. • Een leefomgeving voor jong en oud die uitnodigt om te bewegen.
Wat gaan we daarvoor doen? Bij plannen en onderhoud zetten we in op het stimuleren van ‘bewegen’ in onze leefomgeving. We vinden ‘bewegen’ in onze leefomgeving erg belangrijk. Zo kunnen onze inwoners er bij inrichting en onderhoud in de openbare ruimte, in het kader van ‘Ambitiegericht beheer’ voor kiezen om meer in te zetten op het streefbeeld ‘Stimulerend om te bewegen, ontmoeten, recreëren’. Portefeuillehouder: Anjo Bosman
16
We beheren en onderhouden het openbaar groen en de gemeentelijke begraafplaatsen. (020.020) We moeten nog steeds de tering naar de nering zetten en met minder middelen het onderhoud gaan uitvoeren. We gaan daarom over naar het minst onderhoudsintensieve groen. Meer (ruig) gras en struiken en minder perken bijvoorbeeld. Uiteraard wordt daarbij gekeken naar plekken die daarvoor het meest in aanmerking komen, maar het beeld van het openbaar groen zal blijven veranderen. Een deel van het groenonderhoud gebeurt door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het overige besteden we uit. We proberen daar waar mogelijk wensen van inwoners en ondernemers te respecteren en blijven ook met hen in gesprek om mogelijkheden van hun inzet daarbij te bespreken. Er is ook minder vast budget opgenomen voor projecten en nieuwe speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Kleinere noodzakelijke projecten kunnen nog uitgevoerd worden, maar de wat grotere projecten worden voortaan opgenomen op de jaarlijkse investeringslijst. Ook is het mogelijk de komende jaren geld voor projecten vrij te maken uit de (niet structurele) middelen voor ‘Investeren in Berkelland; wijk- en kerngericht werken' (zie activiteit 'We investeren extra in verbetering van de kwaliteit van het groen(onderhoud)’.
We hebben een wettelijke zorgplicht voor het onderhoud van onze bomen en we moeten ervoor zorgen dat we zo min mogelijk veiligheidsrisico’s lopen. Mocht er extra onderhoud nodig zijn door bijvoorbeeld bepaalde weersomstandigheden (zoals een zeer droge zomer) of specifiek om veiligheidsproblemen te voorkomen, dan zullen we een beroep moeten doen op het budget ‘onvoorzien’ of de algemene reserve. We besparen ook op de aankoop van materialen die nodig zijn voor het onderhoud op de begraafplaatsen. We passen minder of goedkopere materialen toe, maar de begraafplaatsen blijven er wel netjes uitzien. Door woningbouw en de aanleg van bedrijventerreinen is het areaal aan te onderhouden groen de afgelopen jaren uitgebreid. Er is ongeveer 10 hectare aan te onderhouden groen bijgekomen. Dit bestaat voornamelijk uit gazon, extensief gras, hagen en heesters. Deze areaaluitbreiding leidt tot een noodzakelijke verhoging van de onderhoudsbudgetten. Het budget is daarom wel met € 44.000 (structureel) verhoogd. Portefeuillehouder: Anjo Bosman We investeren extra in verbetering van de kwaliteit van het groen(onderhoud). (020.120) We gaan in 2022 verder met het inzetten van de ter beschikking gestelde extra middelen voor het verbeteren van het groenonderhoud in totaal € 1,5 mln voor de periode 2018-2022.
We hebben ons beheersysteem verbeterd en kunnen gericht actie ondernemen om het groen zo vorm te geven dat het onderhoud structureel per m2 minder middelen vergt. Binnen de huidige werkwijze is ook veel aandacht voor ecologie. Daar waar mogelijk richten we de openbare ruimte ecologisch in en passen we ecologisch beheer toe. Het nog beschikbare budget wordt ingezet voor: • aanpak van groenvoorzieningen met slechte kwaliteit; • diverse projecten die voortvloeien uit het uitvoeringsplan en interactie met onze inwoners. Er staan nog veel werkzaamheden en projecten met inwoners in de planning. Daarbij zal een deel van dit budget verder worden ingezet om omvormingen te realiseren, zoals het inzaaien met bloemen, of het vervangen van onderhoudsintensieve beplanting door extensief te onderhouden groen. Portefeuillehouder: Anjo Bosman We passen waar mogelijk ecologisch beheer toe, niet alleen bij bermen, maar ook andere terreinen, zoals parken, in gemeentelijk bezit. Doel is om onder andere meer insecten (denk aan bijen) en andere (beschermde) dieren en planten te laten voorkomen in onze leefomgeving. Deze biodiversiteit helpt bij het verminderen van overlast van plagen (zoals de eikenprocessierups). Portefeuillehouder: Anjo Bosman 17
We realiseren groen/-blauwe parels (aantrekkelijke plekken met groen en water) in de kernen. Te denken valt aan goede waterbergingen/-infiltratie gecombineerd met groen, zoals ook in ons streefbeeld ‘Klimaatbestendig’ in de werkwijze ‘Ambitiegericht beheer’ is opgenomen. Portefeuillehouder: Anjo Bosman
Speerpunt Leefomgeving aangepast aan het veranderende klimaat. Wat willen we bereiken? • Een leefomgeving die aangepast is aan het veranderende klimaat.
Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het watertakenplan 2019-2023 uit (de opvolger van het gemeentelijk rioleringsplan) inclusief klimaatstresstest. (020.030) We hebben een watervisie en watertakenplan opgesteld met het Waterschap Rijn en IJssel. De afgelopen periode is klip en klaar geworden dat klimaatadaptief inrichten van onze buitenruimte noodzaak is. We werken integraal binnen onze organisatie, met het waterschap en onze inwoners samen aan waterberging en waterinfiltratie (afkoppeling), opgenomen in een aantrekkelijke leefomgeving (blauw/groene parels zoals in Ruurlo en andere plekken in voorbereiding). We maken onze leefomgeving (beter) bestand tegen droogte en hitte, maar tegelijkertijd ook tegen wateroverlast. Daarbij hechten we veel waarde aan goede communicatie met en naar inwoners en alle andere betrokkenen. Uiteraard blijft een robuuste afvoer van vuilwater (riool) onze kerntaak waarbij we op basis van risicogestuurd beheer zo efficiënt en effectief mogelijk te werk gaan. In 2022 eenmalig geen stijging van het riooltarief en eenmalige korting van 35 euro. De rioolheffing zoals die in het Watertakenplan 2019-2023 opgenomen is, stijgt naast de prijsinflatie, jaarlijks met 2% om zo naar een kostendekkend tarief te komen.
De komende jaren is het tarief niet kostendekkend en gebruiken we ook de rioolvoorziening (reserve) om de noodzakelijke investeringen en onderhoud aan het riool te kunnen financieren. We hebben berekend dat we op deze manier in 2030 op een kostendekkend tarief zitten. Voor 2022 laten we de rioolheffingsstijging eenmalig achterwege, omdat blijkt dat de rioolvoorziening op dit moment ruim hoger is dan waarmee in het watertakenplan gerekend is. Dat maakt dat we het, hoewel we nog niet op het berekende kostendekkende tarief voor de planperiode zitten, toch redelijk vinden om voor 2022 eenmalig af te zien van een tariefsverhoging. Omdat we een aantal projecten (investeringen) later kunnen uitvoeren dan gepland, vanwege gebrek aan capaciteit (in de markt), laten doorrekeningen nu zien dat de rioolvoorziening ook in 2022 zou stijgen. Daarom stellen we voor om naast de eenmalige tariefstabilisatie ook per aansluiting een bedrag van 35 euro terug te geven. Dit betekent dus in feite per aansluiting een korting van 35 euro op het tarief dat per aansluiting in 2021 betaald moest worden. Zie ook de paragraaf Lokale heffingen voor meer informatie. Portefeuillehouder: Anjo Bosman
Speerpunt Veilige en makkelijk berijdbare wegen en paden. Wat willen we bereiken? • Veilige en makkelijk berijdbare wegen en paden zowel in het buitengebied als in de kernen, die aantrekkelijk zijn voor inwoners en bezoekers.
18
Wat gaan we daarvoor doen? We bepalen waar mogelijk samen met inwoners en ondernemers de (her)inrichting van onze wegen en paden. We onderhouden onze wegen op basis van het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. We overleggen (in het kader van wijk- en kerngericht werken) daarbij met inwoners en andere belanghebbenden of de wegfunctie en -inrichting nog past bij het gebruik en maken samen het ontwerp binnen de mogelijkheden die we hebben. Portefeuillehouder: Anjo Bosman We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak. (020.110) Er is € 2 miljoen extra geld (eenmalig) beschikbaar gesteld om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in het buitengebied. We hebben een plan opgesteld om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in het buitengebied. Op basis van een gedegen analyse weten we waar we moeten investeren in het wegenonderhoud om met de extra tijdelijke middelen het grootste rendement te halen. Bij de prioritering welke wegen in aanmerking komen voor extra onderhoud is rekening gehouden met het maatschappelijk effect van een weg zoals hoeveelheid verkeer, schoolroutes, recreatieve routes en cultuurhistorie. In 2020 en 2021 is zodoende al een groot deel van het budget besteed.
In 2022 zullen de resterende middelen worden ingezet voor extra onderhoud uitgevoerd aan wegen in het buitengebied. Deze extra middelen stellen ons in staat om de komende jaren op onderhoudskosten wat te kunnen besparen zonder dat we daarmee het afgesproken onderhoudsniveau (overwegend laag) geweld aandoen (zie ook activiteit ‘We onderhouden onze infrastructuur’). Portefeuillehouder: Anjo Bosman We onderhouden onze infrastructuur. (020.040) We werken volgens het door het college vastgestelde ‘Wegbeheer gemeente Berkelland Beleidskeuzes en beheerkosten Update 2016-2020’. Het wegennet in Berkelland is divers. Voor de veiligheid is onderhoud noodzakelijk. Op basis van inspecties en het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ wordt jaarlijks bepaald welke wegen dat jaar onderhouden of vervangen worden. Deskundigen geven aan dat het huidige budget voor het onderhoud van wegen en paden nu al te laag is om het door de gemeenteraad vastgestelde niveau (overwegend laag) te kunnen bestendigen. De in deze begroting doorgevoerde bezuiniging van 10% (vanaf 2021) op het onderhoudsbudget voor wegen zal uiteindelijk leiden tot een verlaging van de gemiddelde onderhoudskwaliteit. De verwachting is echter dat deze besparing tot 2023 niet zal leiden tot kwaliteitsniveaus die zich buiten de bandbreedte van het huidige scenario (overwegend laag) bevinden.
Dat komt doordat we de komende jaren de kwaliteitsimpuls voor wegen en paden in het buitengebied (€ 2.000.000) vanuit Samen Investeren in Berkelland gaan inzetten (zie de activiteit ‘We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak’). We blijven uitgaan van het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. Bij een lager kwaliteitsniveau dan dit zullen we naar een onderhoudsniveau afzakken waarbij er sprake is van kapitaalsverlies en we op termijn zullen komen te staan voor hoge kosten/investeringen. We zullen het jaarlijkse onderhoudsbudget wel weer moeten verhogen om het niveau ‘overwegend laag’ te kunnen handhaven. Ook het (vanaf 2021 verlaagde) budget voor ongediertebestrijding valt onder deze activiteit. We hopen dat ons ecologisch (berm)beheer de overlast op termijn zal verminderen, maar dat is de komende jaren nog zeker niet het geval. De hoeveelheid eikenprocessierupsen (of ratten) hangt bijvoorbeeld af van vele andere factoren dan alleen ecologisch bermbeheer (denk aan weersomstandigheden). Een ondergrens aangeven van een acceptabel niveau is erg moeilijk. We zullen ook moeten accepteren dat bepaalde vormen van overlast erbij horen. Ook is het niveau van overlast elk jaar verschillend. Als de overlast toch te groot wordt en het budget niet 19
toereikend is, dan doen we een beroep op het budget ‘onvoorzien’. Mocht blijken dat we de aankomende jaren structureel (veel) tekort komen, dan moet overwogen worden het budget structureel weer te verhogen. Portefeuillehouder: Anjo Bosman
Speerpunt Bereikbare woningen, bedrijven en voorzieningen. Wat willen we bereiken? • Alle woningen, bedrijven en voorzieningen in Berkelland zijn voor iedereen bereikbaar, ook zonder eigen auto of ander eigen vervoer.
Wat gaan we daarvoor doen? Het wettelijke doelgroepenvervoer en een deel van het openbaar vervoer samen met buurgemeenten regionaal organiseren en optimaliseren. (020.050) De regionale uitvoeringsorganisatie ZOOV is ondergebracht in Winterswijk. Portefeuillehouder: Gerda ter Denge
Speerpunt Hergebruik van grondstoffen (Van Afval Naar Grondstof). Wat willen we bereiken? • Huishoudelijk afval wordt op een duurzame wijze hergebruikt of verwerkt. • We zamelen niet meer dan 100 kilogram restafval per inwoner in en de afvalscheiding is meer dan 75%. • Minder zwerfafval.
Wat gaan we daarvoor doen? We nemen gerichte actie om zwerfafval terug te dringen op basis van de halfjaarlijkse monitor zwerfafval. (020.060) We weten waar zwerfafval het meest voorkomt en proberen met acties op maat het zwerfafval terug te dringen. Portefeuillehouder: Anjo Bosman We werken samen met onze inwoners het grondstoffenplan uit in maatregelen die afvalbeperking en afvalscheiding (grondstofscheiding) bevorderen. (020.070) We voeren daartoe het Plan 'Van Afval Naar Grondstof 2018-2022’ uit. Geen stijging van gemiddeld tarief voor afvalstoffenheffing. De egalisatiereserve die bedoeld is om schommelingen in het tarief voor de afvalstoffenheffing te voorkomen is op dit moment hoger dan het hiervoor bepaalde plafond. Daarom is het mogelijk om het gemiddelde afvalstoffentarief (oftewel de totale inkomsten aan afvalstoffenheffing) ook in 2022 gelijk te houden aan dat van 2021 en daarmee gelijk aan dat van 2019 (omdat in 2021 het tarief is "teruggezet" naar het tarief van 2019). We zetten de egalisatiereserve in om kosten binnen de afvalstoffenbegroting te dekken. Daarmee zal de egalisatiereserve de komende tijd afnemen tot onder het plafond. De termijn waarbinnen dit gerealiseerd kan worden is mede afhankelijk van de kostenontwikkeling (zoals de verwerkingskosten van het restafval en GFT alsmede de verbrandingsbelasting voor het restafval).
Voor meer informatie zie paragraaf Lokale heffingen. Portefeuillehouder: Anjo Bosman
20
Speerpunt Gemeentelijke gebouwen en scholen. Wat willen we bereiken? • De gemeentelijke gebouwen die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de gemeentelijke taken worden onderhouden en beheerd. • We willen dat scholen kunnen beschikken over de passende toekomstbestendige huisvesting zodat zij in staat zijn om optimaal onderwijs te kunnen geven.
Wat gaan we daarvoor doen? We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (020.080) De gemeenteraad heeft ingestemd met het Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2020-2036. Daarvoor is voor de uitvoering van fase 1 een budget (in de vorm van jaarlijkse kapitaalslasten) ter hoogte van € 3.500.000 vrijgemaakt. Fase 1 loopt tot 2024. Voor uitvoering van de volgende fasen van het IHP zal in de toekomst (meerjarenbegroting) budget vrijgemaakt moeten worden. Als investeringen (uit fase 2) naar voren worden gehaald of bouwkosten aanzienlijk stijgen dan zal daarvoor (eerder) extra budget moeten worden vrijgemaakt. Portefeuillehouder: Anjo Bosman, Maikel van der Neut We onderhouden de gebouwen die in eigendom zijn van de gemeente. (020.090) Zie ook de activiteit ‘We maken een plan hoe we ons eigen vastgoed verduurzamen en in welk tempo’ in het programma ‘Actief met duurzaamheid en energie’. Door de verkoop van panden (zie activiteit ‘We stoten gebouwen af die we niet zelf in gebruik hoeven te hebben', hebben we het budget voor de komende jaren met 50% (€ 65.000) verlaagd. Portefeuillehouder: Anjo Bosman We stoten gebouwen af die we niet zelf in gebruik hoeven te hebben. Op basis van een aantal aspecten (zoals de verkoopbaarheid) bepalen we in welke volgorde we panden proberen af te stoten.
Dit is bestaand beleid en we hebben ook al panden kunnen verkopen. We hopen onze vastgoedportefeuille verder te kunnen verkleinen. Portefeuillehouder: Anjo Bosman
Wat mag het kosten? De grootste verschillen tussen de gewijzigde begroting en de begroting 2022 op de verschillende activiteiten binnen dit programma betreffen: Activiteit 020.020: In 2021 is extra budget beschikbaar voor droogte en stormschade conform resultaatbestemming 2020. Activiteit 020.030: Per saldo een daling van € 85.000 door diverse mutaties op de budgetten. Activiteit 020.040: In 2021 is € 250.000 extra budget toegevoegd vanuit de reserve wegen. Activiteit 020.070: Per saldo een stijging van de lasten door hogere kosten inzameling en verwerking huishoudelijk afval. Activiteit 020.080: In 2021 is eenmalig € 200.000 beschikbaar gesteld voor het onderzoek huisvesting scholen. Vanaf 2022 zijn de lasten voor verzekeringen gestegen. Activiteit 020.090: In 2021 is het budget verhoogd met het centraal begrote budget voor onderhoud. Dit budget wordt in het lopende jaar verdeeld over de programma’s. Activiteit 020.700: Op basis van de voortgang van de lopende projecten zijn de kapitaalslasten bijgesteld.
21
Exploitatie
Realisatie 2020
2021
Gewijzigde begroting
2022
2023
2024
2025
Lasten 020.010 Zaaien van kleurrijke zaadmengsels
-166
0
0
0
0
0
0
020.020 Openbaar groen en begraafplaatsen
-882
-853
-1.200
-883
-858
-858
-858
020.030 Beh onderh vern renov riolering
-3.178
-2.093
-2.741
-2.133
-2.337
-2.337
-2.442
020.040 We onderhouden onze infrastructuur
-2.962
-2.869
-3.240
-3.014
-3.014
-2.894
-2.894
020.050 Doelgroepenvervoeropenbaar verv
-693
-653
-653
-653
-653
-653
-653
020.060 Zwerfafval
-82
-54
-54
-54
-54
-54
-54
020.070 Afval scheiden
-2.566
-2.743
-2.543
-2.837
-2.837
-2.837
-2.837
020.080 Onderwijs en huisvesting
-1.027
-1.126
-1.353
-1.230
-1.230
-1.230
-1.230
020.090 Onderhoud gemeentelijke gebouwen
-445
-351
-544
-378
-378
-378
-378
020.100 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen
-233
-625
-625
-625
0
0
0
020.110 Onderhoud wegen en paden buitengebied
-811
-500
-500
-500
0
0
0
020.120 Verbetering kwaliteit groen(onderhoud)
-262
-375
-375
-375
0
0
0
020.500 Loonkosten programma Fijn leven
-5.297
-5.494
-5.494
-5.509
-5.509
-5.509
-5.509
020.700 Rente en afschrijving programma Fijn leven
-2.852
-6.022
-4.131
-5.733
-10.544
-6.194
-6.194
Totaal Lasten
-21.455
-23.758
-23.452
-23.924
-27.414
-22.944
-23.049
22
Baten 020.010 Zaaien van kleurrijke zaadmengsels
10
0
0
0
0
0
0
020.020 Openbaar groen en begraafplaatsen
406
340
340
319
319
319
319
020.030 Beh onderh vern renov riolering
6.914
7.491
7.177
6.455
7.891
7.891
7.996
020.040 We onderhouden onze infrastructuur
339
205
205
205
205
205
205
020.050 Doelgroepenvervoeropenbaar verv
0
1
1
1
1
1
1
020.060 Zwerfafval
101
54
54
54
54
54
54
2.484
3.547
3.547
3.509
3.509
3.509
3.509
020.080 Onderwijs en huisvesting
209
343
343
343
343
343
343
020.090 Onderhoud gemeentelijke gebouwen
345
146
156
221
221
221
221
Totaal Baten
10.808
12.127
11.823
11.106
12.543
12.543
12.648
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-10.647
-11.631
-11.629
-12.818
-14.871
-10.401
-10.401
020.710 Reserves
8.701
1.990
2.296
3.488
4.851
251
251
Totaal Onttrekkingen
8.701
1.990
2.296
3.488
4.851
251
251
020.710 Reserves
-5.900
-66
-425
-93
-93
-93
-93
Totaal Stortingen
-5.900
-66
-425
-93
-93
-93
-93
Mutaties reserves
2.801
1.924
1.871
3.396
4.759
159
159
Gerealiseerd resultaat
-7.846
-9.707
-9.757
-9.423
-10.112
-10.242
-10.242
020.070 Afval scheiden
Onttrekkingen
Stortingen
Projecten Exploitatie
Oorspronkelijk begroot
Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar
Realisatie 2021
Restant
60210000 Onderhoud wegen en paden buitengebied
-2.000
-811
0
-1.189
60570100 Verbeteren kwaliteit groen(onderhoud)
-1.500
-283
-141
-1.076
60610100 Ontwikkelen wijken, buurten en kernen
-2.500
-735
19
-1.784
Gerealiseerd resultaat
-6.000
-1.829
-122
-4.050
Kaders die de raad heeft vastgesteld • •
Van Afval naar Grondstof Watertakenplan Berkelland 2019-2023
23
VITAAL PLATTELAND Een vitaal en innovatief buitengebied Wat speelt er? •
•
•
• •
Het platteland is al langer niet meer alleen van boeren, maar is gedeeld gebied met nieuwe inwoners en recreanten. Het platteland wordt multifunctioneel gebruikt. Dit levert spanning op, maakt het complexer maar biedt ook mooie kansen om ons platteland toekomstbestendig te maken. In de landbouw stoppen veel boeren, er zijn ook boerenbedrijven die opvolgers hebben en door willen gaan en hierbij soms groter worden. Er vindt daarnaast ook verbreding van de landbouw plaats, doordat er meer natuurinclusieve landbouw, zorg, toerisme en energie als verdienmodellen worden toegevoegd. Het coulisselandschap is ons visitekaartje en krijgt een steeds belangrijkere plaats op het platteland. Wel staat het onder druk door schaalvergroting van de landbouw. Er is aandacht voor het behoud en versterking van het coulisselandschap als drager van ecologische en landschappelijke kwaliteit. Het grote aantal vrijkomende agrarische gebouwen vraagt om een grootschalige aanpak. Soms is sloop een optie, hierbij moet nagedacht worden over asbestverwijdering. Maar er is ook ruimte voor nieuwe economische dragers zoals start-ups. Voorzieningen staan onder druk op het platteland, door onder meer ontgroening, vergrijzing en de veranderingen in de maatschappij. Zo hebben bijvoorbeeld verenigingen het steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden en voldoende vrijwilligers te vinden.
Speerpunt Toekomstgericht ondernemen in het buitengebied. Wat willen we bereiken? • Economisch sterke en duurzame landbouwbedrijven. • Meer (nieuwe) verdienmodellen in het buitengebied. • Het bestemmingsplan buitengebied is vastgesteld in 2021. • Een toekomstbestendige landbouwstructuur.
Wat gaan we daarvoor doen? We doorlopen een kavelruilproces om een betere landbouwstructuur te organiseren. (030.080) De vrijwillige kavelruil is integraal van opzet en hierdoor zullen we ook doelen op gebied van natuur, landschap, water, duurzaamheid en recreatie meenemen. Dus naast huiskavelvergroting en het toewerken naar minder veldkavels zal er ook grond geruild kunnen worden om bijvoorbeeld nieuwe natuur in te richten. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We maken een nieuw bestemmingsplan buitengebied dat binnen de wettelijke mogelijkheden zoveel mogelijk ruimte biedt aan duurzame ontwikkelingen. (030.070) Portefeuillehouder: Gerda ter Denge We ondersteunen boeren en andere initiatiefnemers bij vragen over duurzaamheid. Uit de coachingsgesprekken is gebleken dat een groot deel van de ondervraagde boeren al bezig is met duurzaamheidsmaatregelen zoals zonnepanelen en warmtepompen. Ook zien we dat andere initiatiefnemers in het buitengebied bezig zijn met duurzaamheid. We ondersteunen boeren en andere initiatiefnemers in het buitengebied waar nodig met advies over duurzaamheidsmaatregelen. 24
Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We organiseren netwerkbijeenkomsten, zoals de Berkellanddag, voor bewustwording en kennisdelen over verdienmodellen in het buitengebied. (030.010) •
We stimuleren het gebruikmaken van mogelijkheden uit onder meer het Energie Uitvoeringsprogramma, kennisnetwerken zoals ´kringloopboeren´ en de sloopbonusregeling • We bevorderen initiatieven zoals Energie Marke Haarlose Veld (HOEduurzaam) voor onderzoek naar verbetering van de bodemstructuur door het toepassen van laagwaardige biomassa. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit. Hierbij doorlopen we met een aantal agrariërs een serie masterclasses waarbij we ze helpen met het maken van businesscases voor het produceren en vermarkten van hun producten direct aan de consument. Hierbij wordt ook wereldwijde kennis over nieuwe verdienmodellen gedeeld. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut
Speerpunt Mooi Landschap. Wat willen we bereiken? • Minder gebouwen met leegstand door sloop of hergebruik. • Een asbestvrij buitengebied. • Een toegankelijk en beleefbaar landschap. • De natuur is op kracht. • Een sterke landschapsstructuur.
Wat gaan we daarvoor doen? Stimuleren van aanleg van nieuwe natuur en landschap. (030.020) Onder deze activiteit valt onder meer de uitvoering van de landschapsregeling 2020-2024. Maar ook de uitvoering van de motie bomen en bosjes, waarbij de nadruk ligt op: inplanten van bermen, een boom voor elke Berkellander, boomwensplekken en ruimte voor een gedenkbos. Portefeuillehouder: Gerda ter Denge We gaan door met het oplossen van knelpunten in bestaande wandel- en fietsroutes in afstemming met Stichting Achterhoek toerisme. Portefeuillehouder: Gerda ter Denge We voeren het plan van aanpak voor de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing uit. (030.050) Met de uitvoering van het plan van aanpak willen we ruimte bieden voor andere verdienmodellen in leegstaande (agrarische) gebouwen en stimuleren we sloop van oude stallen en schuren. Hiervoor werken we aan diverse nieuwe regelingen en instrumenten en voeren we weer opnieuw keukentafelgesprekken met agrariërs. Portefeuillehouder: Maikel van der Neut We voeren het plan van aanpak voor de stimulering van de sanering van asbestdaken uit. (030.060) Met het plan van aanpak zetten we in op het saneren van 25% van oppervlakte aan asbestdaken in Berkelland eind 2024.
Hiervoor hebben we drie instrumenten ontwikkeld: de subsidieregeling asbestdaken, de pakketten voor kleine schuurtjes in combinatie met gratis stort en de keukentafelgesprekken in combinatie met vouchers. Daarnaast zetten we verschillende 25