CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Ontwerp bestemmingsplan Kaapdijk 3 en 3a Ruurlo - Bijlage 3 van 3 - geanonimiseerd

Raadsvergadering 30 augustus 2022, gemeente BerkellandBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan splitsing bedrijf en (dubbele) woning Kaapdijk 3, 3a in Ruurlo24.477 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

KSP Archeologie

14

worden door het water naar beneden getransporteerd en spoelen daar in, zodat podzolgronden ontstaan. De veldpodzolgronden bestaan uit een donkere, humeuze bovengrond met daaronder de grijze E-horizont (uitspoelingshorizont). Onder de E-horizont ligt de (oranje)bruine B-horizont, waarin humus en ijzer is ingespoeld. De B-horizont gaat geleidelijk over in de (grijs)gele C-horizont. Door de landbewerking die binnen het plangebied heeft plaatsgevonden, zal de podzolgrond deels of geheel zijn opgenomen in de humeuze bovengrond. De humeuze bovengrond betreft op de hogere zandgronden vaak een plaggendek, ook wel esdek genoemd. In het plangebied is dit niet gekarteerd. Gezien de ligging in een zone waar historische gezien (zie paragraaf 2.3) akkerbouw voorkomt kan een plaggendek aanwezig zijn. Plaggendekken zijn ontstaan, doordat in Oost-Nederland vanaf ca. de 16e eeuw op grote schaal het systeem van potstalbemesting is toegepast (Spek 2004). Plaggen worden met mest van het vee vermengd en op de akkers uitgespreid om de bodem vruchtbaarder te maken. In de loop van de tijd is een plaggendek op de oorspronkelijke bodem ontstaan.

Op de lagere zandgronden kan door de hoge grondwaterstand geen uit- en inspoeling plaatsvinden. Direct onder- of zelfs in de bouwvoor ontbreken ijzerhuidjes rondom de zandkorrels (een bleke tot grijze kleur i.p.v. een gele kleur van het zand) of er is sprake van roestvorming in de zone waarin het grondwater fluctueert. In die zones komen beekeerdgronden (roest binnen 35 cm) of gooreerdgronden (roest binnen 50 cm en hooguit zwakke podzolisatie) voor. Ter hoogte van de poldervaaggronden met profielverloop 2 komen afzettingen van zandige klei (zavel) of sterk siltige klei (lichte klei) voor die dikker zijn dan 40 cm, maar waar binnen 1,2 m wel dekzand voorkomt. Gezien de maaiveldhoogtes in het plangebied lijkt het plangebied geheel te zijn gelegen binnen een zone waar podzolgronden direct onder de bouwvoor verwacht mogen worden.

2.3

Historische situatie en mogelijke verstoringen

Om de historische situatie en mogelijke verstoringen van de bodem in kaart te brengen zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • De Hottingeratlas 1774-1794 (Versfelt 2003). • Oude kadasterkaarten: kadastrale minuut en oorspronkelijk aanwijzende tafels 1811 - 1832 voor toenmalige eigenaar/gebruiker (beeldbank.cultureelerfgoed.nl); • Historische kaarten uit de afgelopen 200 jaar (www.topotijdreis.nl); • Historisch-landschappelijk informatiesysteem, Histland (Dirkx & Nieuwenhuizen 2013), geraadpleegd via archis.cultureelerfgoed.nl: Heideontginning, na 1850 ingericht. • Cultuurhistorische regiobeschrijving Noord-Brabant (CultGIS/Haartsen 2009); Regio Graafschap • Archeologische en overige cultuurhistorische rapporten van onderzoek binnen het onderzoeksgebied: is niet van toepassing; • Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (www.ikme.nl): geen verwachting op specifieke resten uit WOII; • V.1 & V.2 inslagen in Nederland (vergeltungswaffen.nl): geen inslagen bekend die voor een bodemverstoring gezorgd kunnen hebben; • Uitgevoerd onderzoek niet gesprongen explosieven (https://www.explosievenopsporing.nl/veobommenkaart/): Er is geen vooronderzoek bekend; • Topografische kaart van Nederland (Figuur 1); • Informatie over de huidige bebouwing: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) (bagviewer kadaster.nl): De meeste bebouwing is in 1974 ver/gebouwd, de twee schuren in het westen in 2011

(zuid) en 2014 (noord). • Bouw-/constructietekeningen van te slopen of te wijzingen historische bouwwerk: is niet van toepassing; • Gegevens van milieukundig bodemonderzoek (www.bodemloket.nl): geen melding binnen het plangebied; • Luchtfoto uit 2019 (PDOK);

KSP Archeologie

15

• • • • •

Geomorfologische kaart van Nederland: hierop zijn geen bodemverstoringen t.p.v. het plangebied aangegeven; Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000: hierop zijn geen bodemverstoringen t.p.v. het plangebied aangegeven; Vergraven gronden project Alterra (Brouwer & Van der 2012): hierop zijn geen bodemverstoringen t.p.v. het plangebied aangegeven; Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (www.ahn.nl): hierop zijn geen kunstmatige ophogingen en/of afgravingen zichtbaar; In het kader van dit onderzoek zijn geen archieven geraadpleegd omdat een gerichte vraagstelling ontbreekt.

Hieronder volgt een beschrijving van het historische gebruik (bebouwing, grondgebruik, historische wegen etc.) van het plangebied en de directe omgeving. Daarnaast is gekeken of er sprake is van (mogelijke) bodemverstoringen en/of bodemvervuilingen (aard, omvang, diepteligging en locatie) binnen het plangebied. Het plangebied ligt binnen de Gelderse regio De Graafschap (Haartsen 2009). De Graafschap (of de Achterhoek, zoals het gebied sinds ruim honderd jaar ook wel genoemd wordt) is een oud cultuurlandschap dat de overgang vormt tussen het rivierengebied van de Oude IJssel en de IJssel en het Oost-Nederlands plateau in het oosten, bij Winterswijk. Het plangebied ligt in het dekzandgebied (dat het grootste deel van het gebied beslaat).

Op Histland (geraadpleegd via www.archis.nl) is het plangebied en de ruime omgeving gekarteerd als kampontginningen die matig zijn veranderd door kavelvergroting. De gemeente Berkelland maakte oorspronkelijk deel uit van het Münsterse kerspel Groenlo, dat vermoedelijk in de 9 of 10 eeuw is gesticht (De Roode et al. 2009). Op verscheidene plaatsen in en nabij de gemeente Berkelland zijn archeologische vondsten uit de tweede helft van de Vroege Middeleeuwen gedaan (725- 1050 na Chr.). Waarschijnlijk zijn veel van de boerderijen en buurtschappen in de gemeente Berkelland al in deze tijd ontstaan. In de Late Middeleeuwen (1050-1500 na Chr.) werden kerken gesticht te Neede (ca. 1230) en Geesteren (ca. 1246). De kerk van Eibergen (1408) en de kapel van Gelselaar (1440) zijn van iets jongere datum. Een groot aantal boerderijen in de gemeente Berkelland werd reeds in de Late Middeleeuwen in historische bronnen vermeld. De oudste vermeldingen komen voor in een goederenlijst van de Graaf van Dale, Heer van Diepenheim, die tussen 1188 en 1300 gedateerd wordt.

Voor de historische ontwikkeling is historisch kaartmateriaal geraadpleegd. De Hottingerkaart uit het einde van de 18 eeuw is niet vormgetrouw en daardoor lastig te projecteren (Figuur 6). Als projectiepunten zijn twee ten noorden van het plangebied gelegen boerderijen gebruikt. Langenberg komt ook voor op de kaart uit 1893 en de ten oosten daarvan gelegen boerderije lijkt de Zomp (Figuur 8). Ook de kruising van de beek met de weg net buiten de kaart is als referentiepunt genomen. De vorm van de nabijgelegen beek komt niet overeen met de beek op een uitgebreider beeld van de kadastrale minuut uit het begin van de 19 eeuw, wat projecteren verder beperkt. Er komt een huisplaats voor ten zuidwesten van het plangebied (groene cirkel). Op deze locatie ligt op de eerstvolgende kaart, de kadastrale minuut uit het begin van de 19 eeuw (Figuur 7) geen bebouwing. Mogelijk gaat het om de boerderij in het plangebied, maar het zou nog kunnen gaan om de verder naar het zuiden gelegen boerderij Vuurmaat (zie Figuur 8). Helaas staat er geen boerderijnaam bij de boerderij in de groene cirkel die meer duiding geeft. Op de Hottingerkaart is verder een erf te zien in de paarse cirkel, ook deze heeft geen logische koppeling met de kadastrale minuut.

KSP Archeologie

16

230000

229500

230500

231000

457000

229000

•' . % •é ff . 5. X d/fk

i

I

ƒ / L

L

{ta 456000

8 s

456500

UnE/fp y.

0% )_pD.

± ;

ƒ

455500

'

/

229500

229000

N’

___i___ 230000

KSP Archeolog ie 455000

•___________

-"I 231000

Figuur 6: Het plangebied (rode contoui) op de Hottinger-kaart uit 1774-1794 (Versfelt 2003). 229900

230000

230100 456100

A,

y

"Bh

‘Y 456000

o 2

UD m

"n 9.

KSP Archeologie 229900

230000

230100

Figuur 7: Hei plangebied op de kadastrale minuut uit hei begin van de 1e eeuw (bron: beeldbank.cultureelerfgoed.n,). Blauwe contouren = uitbreiding, paarse contouren: huidige bebouwing.

KSP Archeologie

17

Op het minuutplan uit het begin van de 19e eeuw (Figuur 7) is volgens de oorspronkelijke aanwijzende tafels (OAT) de oostelijke helft in gebruik als bouwland (perceel 269) met langs de oostrand een ' akk: maalbosch wellicht ' akker als bosch'? (perceel 271). Elders op de OAT is dit woord doorgehaald en vervangen door dennebosch. In het westen was een ' huis en erf' aanwezig (perceel 265). Ten zuiden daarvan was een boomgaard aanwezig (perceel 268). Ten noorden daarvan komt een perceel voor met opgaande bomen (perceel 264). De perceelsnummers op de kadastrale minuut zijn doorgehaald en vervangen met de in tekst genoemde nummers. De bebouwing die ten noordoosten van de hoofdbebouwing heeft gestaan heeft een doorgehaald nummer 218, maar het nieuwe nummer ontbreekt. Ter hoogte van deze bebouwing zijn in de huidige situatie nog schuren aanwezig. Langs westrand van het plangebied komt bouwland voor (perceel 263 en 267) met daartussen in een strook weide (perceel 266). Al deze gronden waren begin 19 eeuw in bezit van Jan Molenveen. Op de kaart uit ca. 1893 (Figuur 8) is het erf ook aanwezig en is het plangebied hoofdzakelijk in gebruik als weide. Deze kaart dient in dit rapport met name als referentie voor de Hottingerkaart. 229000

229500

230000

230500

231000

enbi

Bensi

§ 1

ui

o oL

Ü U U

LI LO

0

5-

m

229000

KSP Archeologie^ 229500

230000

230500

231000

Figuur 8: Hetpiangebied op de kaart uit 1893, Bonneblad (bron: www. topot dreis. ni).

Op de kaarten uit de 20 een 21 eeuw zijn de recente bouwfases op het erf aanwezig (Figuur 9). Uit de kaart van rond 1937 blijken verspreid over de noordelijke helft van het erf bijgebouwen te hebben gestaan. Onder andere bij de uitbreidingslocatie van de woning. Op de kaart uit 1955 zijn naast de hoofdbebouwing twee bijgebouwen zichtbaar. Een van de gebouwen komt overeen met bouwdeel 2a (Figuur 3). De bebouwing langs de weg was volgens de schoonvader van de initiatiefnemer een serie kippenhokken. Rond 1965 is de varkensschuur (bouwdeel 3, Figuur 3) aanwezig. En rond 1978 is de uitbouw (bouwdeel 2b, Figuur 3) aanwezig. Het woonhuis is pas aanwezig op de eerstvolgende kaart van rond 1990. De kaart uit 1995 is volgens de initiatiefnemer onbetrouwbaar. Het historische woonhuis is na 1974 gebruikt als schuur, maar is nooit gesloopt. Ten zuiden van het historische woonhuis heeft een overkapping/schuur voor schapen gestaan, zoals weergegeven op de kaart uit 1995. Het historisch

KSP Archeologie

18

woon/boerderij gedeelte is op kaarten uit 1997 weer aanwezig en is op de kaart uit 2014 vervangen door de huidige schuur die in 2011 gebouwd is (bouwdeel 4, Figuur 3). 1937

1955

1965

1978

1990

1995

1997

2011

2014

44e Ej KSP Archeologie Figuur 9: Hetpiangebied op historische kaarten uit de 20e en 21e eeuw (bron: www. topotjdreis.nl).

Binnen het plangebied zijn geen bodemverontreinigingen, saneringen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan (www.bodemloket.nl).

Samengevat heeft aan de westzijde van het plangebied een historische boerderijlocatie gestaan. Deze is minimaal 19e-eeuws en mogelijk ouder. De kern van de boerderijlocatie is boven- en ondergronds gesloopt in 2011 en is verloren gegaan. Ter hoogte van bijgebouw 2a en 2b (Figuur 3) kunnen nog bouwhistorische delen in de ondergrond aanwezig zijn die teruggaan tot het begin van de 19e eeuw of ouder. Hier zijn geen kelders aanwezig, waardoor de bouwhistorische resten nog aanwezig kunnen zijn. Verspreid over het plangebied zijn reeds gesloopte bijgebouwen aanwezig geweest waarvan niet meer te achterhalen is hoe deze gefundeerd zijn.

KSP Archeologie

19

2.4

Beschrijving van archeologische gegevens

Om een beeld te krijgen van de archeologische gegevens, zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Archeologische Monumenten Kaart (AMK) (via archis.cultureelerfgoed.nl); • Beschermde archeologische Rijksmonumenten (via archis.cultureelerfgoed.nl); • Archeologische onderzoeken en vondstlocaties uit het Archeologische Informatiesysteem (Archis) (archis.cultureelerfgoed.nl); • Digitaal Archief (DANS) Rapporten en onderzoeksgegevens van archeologisch onderzoek (https://easy.dans.knaw.nl/); • Historische kaarten (zie paragraaf 2.3); • Gemeentelijke archeologische beleidskaart (Willemse et al. 2014); Binnen het plangebied zijn geen archeologische monumenten (AMK-terreinen) en vondstmeldingen aanwezig en deze komen ook niet voor binnen een straal van 1 km. Het plangebied is onderdeel van onderzoek 2194399100, de verwachtingenkaart die in 2008 gemeentebreed is opgesteld (De Roode et al. 2009).

Op ca. 550 m en noordwesten van het plangebied is in 2006 een bureau- en booronderzoek uitgevoerd voor een waterleidingstracé van Vitens (2127208100). Het bijbehorende rapport is niet in Archis raadpleegbaar. Aangezien er geen vondstlocaties gemeld zijn bij dit vooronderzoek en geen vervolg wordt aangenomen dat op basis van de resultaten geen vervolgonderzoek nodig was. Op ca. 250 m ten oosten van het plangebied is in 2015 een bureau-onderzoek uitgevoerd voor de aanleg van een glasvezeltracé (3980570100). Poreij-Lyklema (2015) heeft geen vervolgonderzoek aanbevolen, omdat de ingrepen slechts een zone van 30 a 65 cm breed bedroegen en veelal de nieuwe kabel naast bestaande kabels/leidingen gelegd werd.

Op 900 m ten zuidwesten van het plangebied is in 2015 een bureau- en karterend booronderzoek uitgevoerd aan de Vosheuvelweg 2a in Ruurlo. Hier blijkt uit de afmeldingsgegevens dat er geen vervolgonderzoek is aanbevolen, omdat de natuurlijke bodemopbouw verstoord was en er geen vondsten en/of sporen zijn uitgevoerd. Samengevat is in de ruime omgeving weinig veldonderzoek uitgevoerd en er zijn ook geen losse vondsten bekend. Doordat de onderzoek intensiteit laag is kan nog weinig gezegd worden over de archeologische potentie van de omgeving.

Op de gemeentelijke archeologische beleidskaart heeft het plangebied verschillende archeologische verwachtingen en waardes (Figuur 10). In het plangebied zijn de gebouwen op de kadastrale minuut aangemerkt als een vindplaats in de vorm van een historische boerderijlocatie. Daaromheen is een attentiezone van 50 m getrokken, waar ook een archeologische waarde aan is toegekend. Om die zone ligt wederom een attentiezone van 50 m met een hoge verwachting.

2.5

Beschrijving van de ondergrondse bouwhistorische waarden

In het plangebied zijn momenteel gebouwen aanwezig, maar deze komen niet 1:1 overeen met de historische gebouwen uit het begin van de 19e eeuw. De kans is klein dat de huidige bovengrondse bouwhistorisch resten daardoor overeenkomen met de resten uit het begin van de 19e eeuw. De bovengrondse resten zijn niet aangeduid als historisch waardevol in de vorm van een gemeentelijk of rijksmonument. Het is niet uit te sluiten dat hier nog ondergrondse bouwhistorische resten voorkomen, omdat de huidige bebouwing op een ondiepe poerenfundering gebouwd is.

KSP Archeologie

20

Archeologisch Waardevolle Gebieden (AWG)

Archeologische Waardevol Verwachtingsgebieden (AWV)

bodemverstoringen

1 AWG categorie 1 (beschermd archeologisch monument melallenliezone 50 rn) H AWG categorie

AWV categorie 5 (hoog+algedekt)

2 (archeologische monumenten met attentiezone 50 m) LLIL

vergraven, opgehoogd of algegraven

AWV categorie 6 (hoog) O

j AWG categorie 3 (bekende archeologische vindplaats met rondom attentiezone

__ _

onderzoeksgebieden

van 50 m)

AWV categorie 7 (middelmatig)

L

archeologisch onderzoeksgebied

AWG categorie 4 (historische stads- en dorpskern]

overig AWV categorie 8 (laag)

--

Circumvallatielinie, element bekend

---------------

Circumvallatielinie, element bij benadering bekend

20369 AWV categorie 9 (laag voor nederzettingsresten,

123

AMK nummer

catalogusnummer vindplaatsen

hoog voor water gerelateerde archeologische resten)

Figuur 10: Het plangebied op de archeologische beleidskaart van de gemeente Berkelland (Willemse et a. 2014).

2.6

Gespecificeerde archeologische verwachting

Op de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart is aan het plangebied een hoge archeologische verwachting toegekend (Figuur 10). Op basis van de gegevens uit het bureauonderzoek (paragraaf 2.1 t/m 2.5) is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld (samengevat in Tabel 1). Deze verwachting zal in de onderstaande tekst worden toegelicht. Het landschap heeft met name voor de prehistorische mens een belangrijke rol gespeeld in de keuze voor een bewoningslocatie. Het plangebied ligt op een dekzandrug. Gezien de ouderdom van de te verwachten afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het LaatPaleolithicum tot en met de Nieuwe tijd.

KSP Archeologie

21

Periode Laat-Paleolithicum Neolithicum

Verwachting

Hoog

Neolithicum - Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw)

Middelhoog

Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw)Nieuwe tijd

Hoog

Verwachte kenmerken vindplaats

Bewoningssporen, tijdelijke kampementen, vuursteen artefacten, haardkuilen

Nederzetting: cultuurlaag, (paal)kuilen, greppels, fragmenten aardewerk, natuursteen, gebruiksvoorwerpen Begravingsresten: kringgreppel, fragmenten aardewerk (urn), verbrande botresten Huisplaats: cultuurlaag, (paal)kuilen, greppels, bakstenen, fragmenten aardewerk, gebruiksvoorwerpen

Diepteligging sporen Onder de bouwvoor of het plaggendek vanaf de top van de podzolbodem (vanaf ca. 30 a 50 cm mv)

Onder de bouwvoor of plaggendek vanaf de top van de podzolbodem (vanaf ca. 30 a 50 cm -mv) tot in de Chorizont Onder de bovengrond (vanaf ca. 30 cm -mv) tot diep in de C-horizont

Tabel 1: Specilieke archeologische verwachting per periode voor het plangebied.

Jager-verzamelaars uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum kozen als woon- en verblijfplaats vaak voor de hoger liggende terreingedeelten in het landschap, bij voorkeur in de buurt van open water zoals een beekdal of vennetje. Water was een belangrijk gegeven, niet alleen voor het lessen van de dorst. Nabij water heerst er ook een grotere biodiversiteit wat de jacht en het verzamelen van plantaardig voedsel vergemakkelijkt. Archeologische vindplaatsen uit deze periode komen dus met name voor op overgangen van nat naar droog (de zogenaamde gradiëntzones). Aangezien het plangebied op een middelhoog gelegen dekzandrug langs een mogelijk voormalig beekdal ligt, is aan het plangebied een hoge verwachting toegekend voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum.

1. 2. 3. 4.

5.

6. 7. 8.

Datering: Laat-Paleolithicum - Neolithicum. Complextype: kampement/vuursteenvindplaats. Omvang: een paar vierkantenmeter (klein) tot enkele honderden vierkantenmeters (groot). Diepteligging: het potentiële archeologische niveau ligt onder de bouwvoor of het plaggendek in de top van de oorspronkelijke (podzol)bodem (vanaf ca. 30 a 50 cm -mv). Eventuele diepere grondsporen zoals haardkuilen kunnen tot in het dekzand (C-horizont) reiken. Gaafheid en conservering: Als er een plaggendek is aangebracht kunnen eventuele vindplaats beschermd zijn geweest tegen ploegen. Tijdens het opbrengen van het plaggendek kan echter ook de oorspronkelijke bodem als zijn opgenomen in de bouwvoor. Locatie: hele plangebied. Uiterlijke kenmerken: Vuursteenvindplaatsen worden gekenmerkt door een vuursteenspreiding (artefacten, afslagen e.d.) en eventueel sporen in de vorm van ondiepe haardkuilen. Mogelijke verstoringen: vuursteenvindplaatsen zijn kwetsbaar voor bodemingrepen omdat ze zich in de top van de oorspronkelijke (podzol)bodem bevinden. Door landbewerking kan het archeologische vondstenniveau geheel zijn opgenomen in het plaggendek. Ook bij ondiepe bodemingrepen, zoals het aanleggen van een wegcunet, bestrating of tuinwerkzaamheden kunnen vuursteenvindplaatsen verloren zijn gegaan als er geen dik humeus dek aanwezig was.

Ter hoogte van de schuur (4 in Figuur 3) is de bodem diep geroerd en worden geen resten meer verwacht.

Vanaf het Neolithicum ontstaan in onze streken de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door sedentaire nederzettingen. In de beginperiode combineert men akkerbouw met het jagen en verzamelen, maar geleidelijk stapt men over naar akkerbouw en veeteelt. In de periode vanaf het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) heeft men een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden, die geschikt waren voor akkerbouw. Aangezien het plangebied op een middelhoog gelegen dekzandrug langs een beekdal ligt, is aan het plangebied een middelhoge verwachting toegekend voor vindplaatsen uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw).

KSP Archeologie

22

1. 2.

3.

4.

5.

6. 7.

8.

Datering: Neolithicum - Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Complextype: vindplaatsen vanaf het Neolithicum bestaan uit nederzettingssporen en/of sporen van begravingen. Omvang: nederzettingsterreinen of grafvelden/begravingen variëren in grootte van enkele honderden tot duizenden vierkante meters en kunnen zich soms over meerdere hectaren uitstrekken. Diepteligging: het potentiële archeologische niveau ligt onder de bouwvoor of het plaggendek in de top van de oorspronkelijke (podzol)bodem (vanaf ca. 30 a 50 cm -mv). De (diepere) grondsporen reiken tot in het dekzand (C-horizont). Gaafheid en conservering: het archeologische sporenniveau in de top van de C-horizont zal naar verwachting goed zijn beschermd als er een plaggendek aanwezig is geweest, anders kunnende sporen kwetsbaar hebben gelegen. Locatie: hele plangebied. Uiterlijke kenmerken: De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die vaak diep in de grond gefundeerd waren. Waterputten werden gegraven voor de watervoorziening terwijl in en nabij de nederzetting afvalkuilen werden gegraven om afval te begraven. Naast nederzettingsresten kunnen ook begravingen voorkomen. Restanten hiervan kunnen bestaan uit kringgreppels, fragmenten aardewerk (urnen), crematieresten, inhumaties e.d. De sporen kunnen diep in de bodem reiken.

Vondstmateriaal van de nederzetting kan door landbewerking in het bovenliggende plaggendek terecht zijn gekomen. Mogelijke verstoringen: de kans dat het archeologische sporenniveau in de top van de Chorizont is verstoord, wordt klein geacht. De verzamelde gegevens in het bureauonderzoek geven geen aanwijzingen voor diepe (recente) bodemverstoringen in het plangebied.

Vanaf de Late Middeleeuwen verandert het bewoningspatroon. Bewoning concentreert zich in dorpen, steden en bewoningsclusters. Rondom deze dorpen ligt het landbouwareaal dat instaat voor de voedselvoorziening van de inwoners. In deze periode is de landschappelijke ligging van het gebied niet meer doorslaggevend voor de locatiekeuze. Op basis van historisch kaartmateriaal is binnen het plangebied een historische boerderijlocatie aanwezig geweest, maar de kern van de boerderijlocatie is reeds verloren gegaan.

1.

2. 3. 4. 5.

6. 7.

8.

Datering: Huisplaats dateert vermoedelijk uit de Nieuwe tijd (19e - 20e eeuw). De Hottingerkaart geeft mogelijk aan dat de huisplaats niet ouder is, maar het is niet volledig uit te sluiten dat de huisplaats ouder is dan de 19e eeuw. Complextype: Nederzetting (huisplaats). Omvang: de zone waar specifieke bouwhistorische resten van de huisplaats verwacht worden in de vorm van bijgebouwen is ca. 18 x 8 m. Diepteligging: het leesbare sporenniveau wordt onder de bestaande betonvloer verwacht. Gaafheid en conservering: omdat de archeologische resten voor de huisplaats naar verwachting uit bouwmateriaal bestaan (baksteen) en relatief jong zijn, kan de gaafheid en conservering goed zijn mits de funderingen niet zijn verwijderd. Locatie: Ter hoogte van bouwdelen 2a en 2b (Figuur 3). Uiterlijke kenmerken: ter plaatse van de huisplaats kunnen muurresten (baksteen), afvalkuilen, paalkuilen en mogelijk ophogingslagen aanwezig zijn. Daarnaast kan vondstmateriaal aanwezig zijn in de vorm van fragmenten aardewerk, fragmenten metaal, gebruiksvoorwerpen e.d. Mogelijke verstoringen: de huisplaats kan zijn aangetast/verdwenen door de bouw en sloopwerkzaamheden in dit deel als bij de bouw de bouwputten zijn aangelegd tot in het gele zand.

KSP Archeologie

23

2.7

Conclusie en advies

Op basis van de landschappelijke ligging op een middelhoog gelegen dekzandrug nabij een beekdal is aan het plangebied een hoge verwachting toegekend voor vuursteenvindplaatsen uit het LaatPaleolithicum tot en met het Neolithicum en een middelhoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Ook voor de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd geldt een hoge verwachting voor delen van het plangebied waar mogelijk nog bouwhistorische resten aanwezig zijn onder de bestaande te slopen bebouwing. Het advies is om de (middel)hoge verwachting voor vindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met Volle Middeleeuwen te toetsen door middel van een Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase. Met dit onderzoek wordt de bodemopbouw in kaart gebracht en wordt de intactheid van de bodem en het potentiële archeologische niveau vastgesteld. Als de bodemopbouw intact blijkt dan zou intensiever geboord kunnen worden (karterende fase). De verwachting voor de resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd kan niet nader onderzocht worden middels booronderzoek door de aanwezigheid van een betonvloer. Hier wordt geadviseerd om een archeologische dubbelbestemming op te nemen. Op dit moment staan hier enkel bovengrondse sloopwerkzaamheden gepland en geen ingrepen waardoor archeologische resten verloren gaan.

KSP Archeologie

24

3

Inventariserend Veldonderzoek, verkennende/karterende fase

3.1

Werkwijze

Voor het veldwerk waren vier mogelijke strategieën bedacht. Een verkennend en/of karterend booronderzoek ter hoogte van de ingreeplocaties of voor een groter gebied. In de verkennende fase zouden dan 2 boringen per ingreeplocatie gezet worden en in de karterende fase 4 boringen. Indien een groter gebied onderzocht zou worden zouden ca. 6 boringen per ha gezet worden in de verkennende fase en 20 boringen (methode E1, Tol et al. 2012) in de karterende fase. Eerst is het plan uitgevoerd om 2 verkennende boringen per zone te zetten waar bodemingrepen gepland staan. Tijdens het veldbezoek bleek dat de uitbouw in het noordwesten een soort keet was van beton die op het maaiveld geplaats was (Figuur 11). De eerste vier boringen zijn daarom als verkennende boringen geplaatst ter hoogte van de overige twee ingreepzones (Figuur 12, Figuur 13). Aan de hand van de bodemopbouw is toen besloten om ook 6 boorlocaties verspreid over het plangebied te zetten in de verkennende fase. Boringen 1 en 2 stonden dicht bij elkaar, net als boringen 3 en 4. Daarom zijn voor een goede spreiding nog 4 overige boringen gezet (boringen 5 t/m 8) binnen het plangebied van ca. 1 ha.

Er zijn ook foto's gemaakt van de te slopen schuren (Figuur 14, Figuur 15), waarvan één voorgevel en een deel van de gebinten als ornament achter blijven (Figuur 16, Figuur 17). De voorgevel had in 1966 (Figuur 18) een andere vorm.

aw3 8".,2 Msa 1

18 JON M giee 0

y2es

6 —

%

hI I I

»

II

Te -- _ • -

—

—

Figuur 11 Reeds aanwezige uitbouw in het noordwesten van het plangebied die zonder bodemingrepen gerealiseerd kon worden.

KSP Archeologie

25

Figuur 12. Toekomstige uitbouw in het verlengde van de nieuwbouw uit 2011 (ter hoogte van de caravan). Cp de voorgrond van de foto is een voormalige mestkeder te zien.

1* G

3.

re- '

coi. ’

Figuur 13 Foto van het woonhuis vanuit het zuiden. Tussen de haag en de woning is de geplande uitbreiding van het woonhuis gepland.

e teg2

2

wi Figuur 14: Foto van de te slopen bebouwing, genomen vanuit het zuidoosten.

KSP Archeologie

26

=n92 LL. g

N

Figuur 15: Foto van de te slopen voormalige varkensschuur genomen vanuit het westen.

/ . 822097 M-n“-358K AT

tl

2-. --2N ,0-8 22123

3rc-,

-,2 ■

.2 . i- , 55 L4-ë: T -"r

n-

r

Figuur 16f Foto vanuit het westen van de te slopen voormalige werktuigenbetging en varkens/runderenschuur. De initiatiefnemer heeft de wens om historische delen van de vootgevel van dit pand te behouden.

KSP Archeologie

27

Na ■ a).- < • \ <

KK. \\ No.,

E

■

%

•

,

. N N N \ V "s°

5

A

e

o \\ B) B‘‘ - ■- y % \ , ■ 0 ■ lc“a..- ■

.. 1nH“—smm

=. -" -tl 5 u5 ' ■ 5 =1/

ÜL "ee=

L-E

/qL,i

yrü

Figuur 17: Foto van de gebinten van de voormalige varken/runderenschuur waarvan de initiatiefnemer een deel wl behouden als ornament.

D00?-NEDA.4-8

yoo^G£V£J~ Figuur 18: Fragment van het bouwdossier uit 1966 voor de aanvraag van de uitbreiding aan de Hnkerzjde van aibeeldlng.

KSP Archeologie

28

De exacte boorlocaties is uitgezet met een handheld GPS toestel. De hoogteligging van de boringen ten opzichte van NAP is geschat op basis van het AHN3. De eerste vier boringen zijn geplaatst met een Edelmanboor met een diameter van 15 cm. Boringen 5 t/m 8 zijn geplaatst met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 20 cm in de C-horizont. Bij boring 8 bleek dit na meerdere pogingen niet mogelijk. De eigenaar melde dat hier vermoedelijk ook het wegcunet doorloop. Aan de onderzijde van het zandpakket was hier een puinlaag aanwezig.

Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en met het blote oog geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals houtskool, vuursteen en aardewerk. De boringen zijn beschreven conform de NEN 5104 en de bodemclassificatie volgens De Bakker & Schelling (1989) (Bijlage 5). 3.2

Veldsituatie

De veldsituatie is verwerkt in paragraaf 3.1

3.3

Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens

3.3.1 Litho/ogie en geologie De natuurlijke ondergrond bestond uit matig siltig, zeer fijn zand dat goed afgerond en goed gesorteerd was. Het is geïnterpreteerd als dekzand.

3.3.2 Bodem Onder de (donker)grijsbruine humushoudende bovengrond was de natuurlijke ondergrond aanwezig. Deze was geelgrijs van kleur en bevatte roestvlekken (Cg-horizont, gleyvlekken) en was op grotere diepte egaal lichtgrijs van kleur (Cr-horizont, gereduceerd). De bouwvoor was 30 a 50 cm dik en daaronder kwam een laag tot 70 a 130 cm voor waarin de Cg-horizont vermengd was met de bouwvoor of waar zelfs de Cr-horizont deels vermengd was met de bouwvoor (boring 1). 3.4

Archeologische indicatoren

Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen die kunnen wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Het booronderzoek had overigens een verkennend karakter. De afwezigheid van archeologische indicatoren zegt dan ook niets over de kans dat een vindplaats binnen het plangebied aanwezig is.

3.5

Toetsing van de archeologische verwachting

Op basis van het landschappelijke kaartmateriaal werd een podzolbodem verwacht. Tijdens het veldonderzoek bleek direct onder de bouwvoor roestvlekken aanwezig te zijn. Door de dikte van de ongeroerde bouwvoor is lokaal sprake van een enkeerdgrond, maar voor de ophoging zullen in het plangebied beekeerdgronden aanwezig zijn geweest. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars bestaan voornamelijk uit strooiing van fragmenten vuursteen en ondiepe grondsporen, zoals haardkuilen, in de bovengrond van de oorspronkelijke podzolgrond. Aangezien in het plangebied geen podzolbodem is waargenomen en er ook geen aanwijzingen zijn dat deze is opgenomen in de bouwvoor lijkt het plangebied van nature een lage dekzandrug te zijn geweest. Bovendien is de top van het dekzand opgenomen in de bouwvoor, waardoor een eventuele vuursteenvindplaats verstoord is geraakt. De hoge verwachting uit het bureauonderzoek

KSP Archeologie

29

voor vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het Laat-Paleolithicum tot en met Neolithicum wordt daarom naar laag worden bijgesteld.

Op basis van het ontbreken van een podzolbodem zou de archeologische verwachting al bijgesteld kunnen worden, het plangebied lijkt op basis van de roest (gley)vlekken te nat zijn geweest om als een geschikte permanente woonplaats te hebben gediend voorafgaand aan de Late Middeleeuwen. Nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd bestaan niet alleen uit fragmenten aardewerk, maar ook uit diepere sporen zoals paalgaten en afvalkuilen. Deze sporen kunnen tot in de C-horizont reiken. Gezien de dikte van de geroerde laag onder de bouwvoor is de kans klein dat er een intacte archeologische vindplaats in het plangebied aanwezig is uit de periode perioden Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). De eerder in het bureauonderzoek opgestelde middelhoge verwachting voor deze periode kan worden bijgesteld naar een lage verwachting. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen.

KSP Archeologie

30

4

Conclusie en advies

4.1

Conclusie

Het doel van het archeologische bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Op basis van de landschappelijke ligging op een dekzandrug en de archeologische vondstlocaties uit de omgeving is aan het plangebied een hoge verwachting toegekend voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum als voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Voor de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd is een lage verwachting aan het plangebied toegekend. De westelijke helft van het plangebied is een historische boerderijlocatie geweest vanaf minimaal de 19e eeuw. Mogelijk is de boerderijlocatie ouder, maar daarvoor is de Hottingerkaart te onbetrouwbaar. In 2011 is de kern van de huisplaats gesloopt, waarbij ook alle funderingen zijn verwijderd. Bij de sloop is een zone van 1 a 2 m rondom de historische bebouwing ontgraven. Op deze plaats is toen een nieuwe schuur aangelegd waarbij de bouwput tot in het dekzand is uitgegraven. Ter hoogte van de te slopen gebouwen die het dichtst nabij de weg staan kunnen nog historische funderingsresten aanwezig zijn die meer kunnen zeggen over de ouderdom van de vindplaats. In die zone wordt aangeraden om de ingrepen dieper dan 30 cm -mv te beperken tot 100 m2 (zie Bijlage 4).

Vervolgens is deze verwachting getoetst door middel van een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Tijdens het booronderzoek is niet de verwachte podzolbodem aangetroffen, maar was onder de bouwvoor een verploegde beekeerdgrond (een bouwvoor met daaronder roestvlekken in de top van het dekzand) aanwezig. Op basis hiervan zijn de hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum en de middelhoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) naar beneden bijgesteld. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen.

Tijdens een booronderzoek kan geen archeologische vindplaats worden aangetroffen, ten hoogste archeologische indicatoren die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Een waardestelling conform protocol 4003, VS06 is dan ook niet van toepassing.

4.2

Beantwoording van de onderzoeksvragen

•

Wat is de opbouw van de onde/grond en is het bodemprofiel intact? Tijdens het booronderzoek is niet de verwachte podzolbodem aangetroffen, maar was onder de bouwvoor een verploegde beekeerdgrond (een bouwvoor met daaronder roestvlekken in de top van het dekzand) aanwezig.

•

Z_jn in het plangebied aanwjzingen gevonden voor de aanwezigheid van een archeologische vindplaats? Gezien de bodemopbouw is er geen karterende booronderzoek uitgevoerd.

•

Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische resten? Niet van toepassing.

•

Wat is de vermoedeijke aard en datering van de archeologische resten? Niet van toepassing.

KSP Archeologie

31

4.3

•

Wat is de specifieke archeologische verwachting van het plangebied op basis van het bureauonderzoek en wordt deze door het veldonderzoek bevestigd? Op basis van het bureauonderzoek was een hoge archeologische verwachting voor het plangebied opgesteld voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum en een middelhoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Het booronderzoek heeft uitgewezen dat er van nature een ongunstige bodemkundige situatie heerste in het plangebied en dat het daarbij horende bodemprofiel is verstoord. Op basis hiervan zijn de hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum en de middelhoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) naar beneden bijgesteld. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen.

•

In hoeverre wordt het (potentiële) archeologische niveau bedreigd door de voo/genomen ontwikkeling van het gebied? Aangezien de kans dat een vindplaats binnen de zones met bodemingrepen aanwezig is laag wordt ingeschat, vormen de voorgenomen graafwerkzaamheden geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief. Ook elders op het perceel wordt gezien de bodemopbouw de kans op een archeologische vindplaats als laag ingeschat. Veelal zal er geen archeologische dubbelbestemming nodig zijn. Een uitzondering op bovenstaande verwachting omvat de zone rondom twee bouwdelen van de historische boerderijlocatie die niet in het recente verleden diep ontgraven zijn.

Selectieadvies

Op grond van de aangetroffen bodemopbouw en de bodemverstoringen in het plangebied en daarmee lage archeologische verwachting adviseert KSP Archeologie geen archeologisch vervolgonderzoek voor de geplande uitbouw van de schuur en de woning. KSP Archeologie ziet over het algemeen ook geen noodzaak tot het opnemen van een archeologische dubbelbestemming in het plangebied, met uitzondering van de zone waar nog ondergrondse bouwhistorische resten aanwezig kunnen zijn op basis van de kadastrale minuut. Daar adviseert KSP Archeologie om een archeologische dubbelbestemming op te nemen (Bijlage 4). Als eventuele ondergrondse sloopwerkzaamheden of andere bodemingrepen dieper reiken dan 30 cm over een oppervlak groter dan 100 m2 wordt een opgraving, protocol archeologisch begeleiding, van de graafwerkzaamheden geadviseerd om de eventueel nog aanwezige archeologische resten te documenteren en nader te analyseren. Voor deze eventuele archeologische begeleiding is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk dat is goedgekeurd door de bevoegde overheid. In dit PvE wordt de werkwijze en de randvoorwaarden van het proefsleuvenonderzoek vastgelegd. Eventueel zouden hier nog boringen gezet kunnen worden nadat de betonvloer verwijderd is om in te schatten of bij de bouw van de aanwezige bebouwing vlakdekkend is gegraven tot in het dekzand. Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies.

KSP Archeologie wijst erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Berkelland), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van

KSP Archeologie

32

archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter, op basis van de onderzoeksresultaten, de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische waarden niet met zekerheid gegarandeerd worden. Indien bij graafwerkzaamheden archeologische waarden worden aangetroffen, dienen deze conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, bij de minister gemeld te worden. In de praktijk kan de vinder terecht bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (T of info@cultureelerfgoed.nl) zodat de vondst geregistreerd wordt in het centraal archeologische informatiesysteem. Daarnaast wordt het advies gegeven om de vondst ook bij de gemeente te melden.

KSP Archeologie

33

Literatuur Boeken, rapporten en artikelen Bakker, H. de & Schelling, J. (1989). Systeem van de bodemclassificatie voor Nederland: de hogere niveaus.(Tweede druk bewerkt door Brus, D.J. & Wallenburg C. van) Centrum voor Landbouwpublikaties en Landbouwdocumentatie, Wageningen.

Berendsen, H.J.A. (2005). Landschappeij/kNederland. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Centraal College van Deskundigen Archeologie (2018). Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. Stichting voor Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, Gouda.

Jongmans, A.G., Berg, M.W. van den, Sonneveld, M.P.W., Peek, G.J.W.C. & Van den Berg van Saparoea, R.M. (2013). Landschappen van Nederland:geologie, bodem en landgebruik. Wageningen Academic Publishers. Haartsen, A. (2009). Ontgonnen Verleden. Regiobeschrjvingen provincie Noord-Brabant. Bureau Lantschap.

Nederlands Normalisatie Instituut (1990). NEN-5104:1989 NL, grondmonsters. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft.

Classificatie

van

onverharde

Porreij-Lyklema, T.E. (2015). Glasvezeltracé Vorden-Borculo, gemeente Berkelland; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek, RAAP-notitie 5270

Roode, F. de, Schuurman, E.I., Smal, D.E. (2009). Archeologische monumentenzorg in de gemeente Berkelland; deel 1: startnota archeologische monumentenzorg; deel 2: toelichting op de archeologische landschappen- en beleidskaart. RAAP rapport 1701 (herziene eindversie), Weesp.

Spek, T. (2004). Het Drentse esdorpen landschap: een historisch geografische studie. Uitgeverij Matrijs, Utrecht. Stouthamer, E., Cohen, K.M. & Hoek, W.Z. (2015). De vorming van het land: geologie en geomorfologie. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Stichting voor Bodemkartering (1984): Toelichting op de Bodemkaart van Nederland, 1:50.000, blad 51 West Eindhoven. Wageningen. Tol, A.J., Verhagen J.W.H.P., Verbruggen M. (2012). Leidraad inventariserend veldonderzoek versie 2.0. Deel: karterend booronderzoek. Stichting voor Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, Gouda.

Willemse, N.W., Keunen, L.J. (2014). Archeologie in de gemeente Berkelland; een actualisatie van de archeologische waarden- en verwachtingskaart. RAAP rapport 2878, Weesp. Kaartmateriaal

Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008 - heden). AHN3, grid 0,5 x 0,5m: www.ahn.nl en de ruwe data via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/ahn3/extract/

Archeologische Monumenten Kaart (2014). Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl.

KSP Archeologie

34

Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG): https://bagviewer.kadaster.nl Basisregistratie Grootschalige Topografie via WMTS-server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/tiles/service/wmts?request=GetCapabilities&service=WMTS Basisregistratie Topografie Achtergrondkaarten (BRT-A) via WMTS-server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/tiles/service/wmts?request=GetCapabilities&service=WMTS

Bestemmingsplan: www.ruimtelijkeplannen.nl

Bodemkwaliteit: www.bodemloket.nl Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000 versie 2018 (gepubliceerd in de Basis Registratie Ondergrond december 2019). Wageningen Environmental Research. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/bzk/bro-bodemkaart/atom/v1_0/bro-bodemkaart.xml. Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland schaal 1:25.000: www.topotijdreis.nl (Kadaster).

Brouwer, F. & M.M. van der Werff, (2012). Vetgraven gronden' Inventarisatie van ‘diepe' grondbewerkingen, ophogingen en afgravingen. Wageningen, Alterra, Alterra-rapport 2336.

Cohen, K.M., Stouthamer, E., Pierik, H.J. & Geurts, A.H. (2012). Digitaal Basisbestand Paleogeografe van de RJn-MaasDelta. Dept. Fysische Geografie. Universiteit Utrecht. Digitale Dataset. http://persistentidentifier.nl/?identifier=urn:nbn:nl:ui:13-nqjn-zl

Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond: https://www.dinoloket.nl Digitale Kadastrale kaart van Nederland v4 via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/kadastralekaart/wms/v4_0?service=WMS&version = 1.3.0&request=GetCapabilities Dirks, G.H.P. & Nieuwenhuizen, W. (2013). HISTLAND: hisiorisch-landschappel_/k informatiesysteem. Wageningen, Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, WOt-werkdocument 331.

Geologische overzichtskaart van Nederland, schaal 1:600.000. Geraadpleegd via https://www.grondwatertools.nl/geologische-overzichtskaart. Referentie: Mulder, E.F.J. de, Geluk, M.C., Ritsma, I.L., Westerhof, W.E. & Wong, T.E. (2003). De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten. Geomorfologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000 versie 2019 (gepubliceerd in de BasisRegistratie Ondergrond maart 2020). Alterra, Wageningen UR. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/bzk/brogmm/atom/v1_0/index.xmlLegenda : Maas, G. J., S. P. J. v. Delft & A. H. Heidema. (2017). "Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50 000 (2017)." http://legendageomorfologie.wur.nl/ . Wageningen, Wageningen Environmental Research. Grondwatertrappenkaart van de bodemkaart 1:50.000 versie tot 2006: http://geoplaza.vu.nl/ data/dataset/bodemkaart-van-nederland/resource/2398cef7-957e-4ba5-b218-08ac275d72fb. Indicatieve Kaart Militair Erfgoed: www.ikme.nl

KSP Archeologie

35

KLIC-meldingen via www.kadaster.nl Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen (1969). Kartenaufnahme der Rheinlande durch Tranchot und v. Müffh'ng 1803-8)^’0. 39 Swalmen. Nordrhein-Westfalen. Luchtfoto Beeldmateriaal / PDOK 25 cm RGB via WMTS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/luchtfoto/rgb/wmts?request=GetCapabilities&service=wmt s Kadastrale kaarten 1811-1832. http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl

Rijksmonumenten openbaar/wfs

(2019):

Geraadpleegd via

WFS server:

https://data.geo.cultureelerfgoed.nl/

Topografische kaart van Nederland schaal 1:25.000 (rasterbestand) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top25raster/wms?request=GetCapabilities&service=wms. Kadaster. Topografische kaart van Nederland schaal 1:10.000 (rasterbestand) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top10nlv2/wms?request=GetCapabilities&service=wms

V.1 & V.2 inslagen in Nederland: vergeltungswaffen.nl Versfelt, H.J. (2003). De Hottinger-atlas van Noord- en Oost-Nederland: 1733-1794. Heveskes Uitgevers, Groningen. Vooronderzoek en Opsporing niet-gesprongen explosieven: https://www.explosievenopsporing.nl/veobommenkaart/ Websites Geologische eenheden (formaties): https://www.dinoloket.nl/stratigrafische-nomenclator

KSP Archeologie

36

Bijlage 1

Geomorfologische kaart M44

N51 M44

\ (

M53

B53

R42

B53

M51 M44

R23 B53

M53

M53

M51

100

200

300

400 m

M53

- Plangebied Geomorfologische Kaart (BRO 2019) 853

Dekzandrug

F51

Dekzandplateau

Lsi

Dekzandwelvingen

mm

Beekoverstromingsvlakte

M51

Dekzandvlakte

ms3

Vlakte van ten dele verspeelde dekzanden of löss

NS

Laagte zonder randwal

R23

Dalvormige laagte

R42

Beekdalbodem

2|

Water

KSP Archeologie

KSP Archeologie

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=d7863e8f-68a4-4852-af10-fc910c803dd8