Meerjaren Perspectief grondexploitaties 2021
Tekst van het document
- 3.419 - 20.003 2.773
2.585 301.777 2.773
2.585 8.456 2.773
Financieringslasten
293.321
327.785
- 20.650
307.135
13.814
Cashflow
- 308.730
- 104.471
162.225
57.754
366.483
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
10.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
366.483 318.730
Boekwaarde 1 januari '21
318.730
Nog te verwachten winst
47.754
Voor dit complex zijn geen specifieke risico’s bekend.
Programma Woningen:
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
3 kavels zijn nog uitgeefbaar (vrijstaande woningen)
23
LEUSINKBRINK RUURLO (Zoomgebied en Zone Enkeerdlaan) Beschrijving Dit betreft een grootschalige gebiedsontwikkeling in opvolgende fases aan de oostzijde van Ruurlo. De gemeente Ruurlo heeft hiervoor in 2001 een overeenkomst gesloten met Exploitatiemaatschappij Leusinkbrink BV. De ontwikkelaar is op grond daarvan verantwoordelijk voor de aanleg van civiele werken (waaronder de oostelijke en zuidelijke rondwegen) en de verkoop van kavels. De gemeente verwerft de grond, voert de planologische procedures, treedt op als financier en deelt voor 50% mee in een positief projectresultaat. De partijen voerden een juridische procedure in hoger beroep over de gevolgen van de demografische ontwikkelingen. Eind 2020 is een minnelijk akkoord bereikt.
Toelichting financieel Het overzicht hiernaast geeft een beperkt beeld van de totale financiële situatie. De exploitatie wordt immers in belangrijke mate verantwoord binnen de vennootschap. De uitkomsten van het bereikte akkoord zijn in 2020 verwerkt. De plandelen Leusinkbrink Zuid, Noord en de 4 kavels aan de westzijde van de Brinklaan zijn tegen taxatiewaarde overgeheveld naar de post Materiële vaste activa. De boekwaarde is met € 250.000 afgewaardeerd. Dit is gedekt door een bijdrage uit de voorziening. In de exploitatiebegroting resteert nu nog het afronden van het Zoomgebied en de Zone Enkeerdlaan. De boekwaarde voor de gronden die de gemeente in deze plandelen bezit bedraagt na afwaardering nog € 94.000. Het gaat daarbij om 17.985 m2 kavels, waarvoor de gemeente contractueel € 11,35 per m2 ontvangt. Begroot is dat de 49 kavels (inclusief 11 rijwoningen) de komende 5 jaar zullen worden verkocht.
Omschrijving Leusinkbrink Ruurlo
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
334.133 35.770 5.226.659 - 250.000
334.133 11.109 5.352.936 -
40.000 - 32.543 - 250.000
334.133 51.109 5.320.392 - 250.000
15.339 93.734 -
Investering
5.346.562
5.698.178
- 242.543
5.455.635
109.073
Verkoop Overige opbrengsten
4.079.060 2.631.207
4.531.986 2.620.835
- 248.796 25.498
4.283.190 2.646.334
204.130 15.127
Opbrengsten
6.710.267
7.152.821
- 223.298
6.929.524
219.257
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
663.441
5.918 748.277 -
- 2.971 - 80.758 - 2.330
2.947 667.519 - 2.330
2.947 4.078 - 2.330
Financieringslasten
663.441
754.195
- 86.059
668.136
4.695
Cashflow
700.264
700.449
105.304
805.753
105.489
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
794.609 -
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
105.489 94.345
Boekwaarde 1 januari '21
94.345
Nog te verwachten winst
11.144
We merken op dat de gemeente eind 2020 een vordering op de ontwikkelaar heeft van € 2.321.000 uit hoofde van projectfinanciering. Op basis van het akkoord is de gemeente een compensatievergoeding van € 1.480.000 verschuldigd. Per saldo heeft de gemeente daarom nog € 841.000 te vorderen van de ontwikkelaar.
Risico’s Door het bereiken van een minnelijk akkoord zijn de risico’s sterk beperkt. Mogelijk kleven er nog wel fiscale consequenties aan. Deze stemmen we momenteel af met de ontwikkelaar en leggen we vervolgens medio 2021 voor aan de belastingdienst.
Programma Woningen:
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
in het Zoomgebied en de Zone Enkeerdlaan zijn eind 2020 nog 49 kavels beschikbaar (4x vrijstaand, 31x 2^1 kapwoning en 14 rijwoningen).
Voor een actueel beeld van het plan verwijzen we naar www.ruurlo-bouwkavels.nl 24
HET NIEUWE JENA BELTRUM Beschrijving Op de locatie van de voormalige Jenaplanschool in Beltrum zijn in 2020 8 woningen voor senioren gerealiseerd. In 2021 wordt het complex woonrijp opgeleverd. Dat gebeurt in goed overleg met de nieuwe bewoners en met de gebruikers van het naastgelegen Dacapo-gebouw.
Toelichting financieel De boekwaarde eind 2020 bedraagt € 94.000 negatief; per saldo waren de opbrengsten uit kavelverkopen (€ 333.000) hoger dan de investeringen (€ 204.000). Het budget voor investeringen is naar beneden bijgesteld omdat de werkelijke kosten voor sloop en sanering zijn meegevallen. De voorspoedige uitvoering en gerealiseerde korte doorlooptijd zorgt daarnaast voor lagere plankosten. Over 2020 is € 35.000 tussentijdse winst verantwoord. We verwachten het complex in 2021 met een bescheiden winst van € 13.500 af te kunnen sluiten.
Risico’s
Omschrijving Nieuwe Jena Beltrum
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
31.500 145.586 26.461 -
31.500 206.420 85.673 -
- 15.534 - 21.952 -
31.500 190.886 63.721 -
45.300 37.260 -
Investering
203.548
323.593
- 37.485
286.108
82.560
Verkoop Overige opbrengsten
333.260 -
334.020 -
- 760 -
333.260 -
-
Opbrengsten
333.260
334.020
- 760
333.260
-
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
290
2.035 - 2.001 145
- 2.035 - 34 484
- 2.035 629
- 2.324 629
Financieringslasten
290
179
- 1.585
- 1.406
- 1.696
Cashflow
129.423
10.248
38.310
48.558
- 80.864
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
35.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
- 80.864 - 94.423
Boekwaarde 1 januari '21
- 94.423
Nog te verwachten winst
13.558
Er zijn geen specifieke risico’s verbonden aan dit complex.
Programma Woningen:
8 kavels, de woningen zijn in 2020 gebouwd
25
Balanswaarde De boekwaarde van het complex na aftrek van eventueel gevormde voorzieningen voor verwachte verliezen.
Begrippenlijst Hieronder lichten we de meest gebruikte begrippen op het terrein van gemeentelijke grondexploitaties toe. Voor meer informatie verwijzen we ook graag naar de volgende bronnen: • •
Boekwaarde De boekwaarde van een complex is het saldo van de verrichte investeringen en de gerealiseerde opbrengsten. De boekwaarde kan worden verhoogd met vervaardigingskosten (bouw- en woonrijp maken, plankosten en overige kosten volgens het Besluit ruimtelijke ordening) voor zover de marktwaarde dit toelaat. De boekwaarde daalt door kavelopbrengsten (en kan mogelijk negatief worden). Nadat alle kavels zijn uitgegeven en de openbare ruimte is opgeleverd kan het complex worden afgesloten en zal het eindresultaat verantwoord worden.
Notitie Grondbeleid commissie BBV https://www.commissiebbv.nl/cms/view/f0679c8b-b77d-4f91-bff5b66a612634ac/grondexploitatie VNG Notitie Grondbeleid voor raadsleden https://vng.nl/publicaties/grondbeleid-voor-raadsleden
Actief grondbeleid Een vorm van grondbeleid waarbij de gemeente grond verwerft, bouw- en woonrijp maakt en kavels verkoopt met het oog op de gewenste bebouwing. De gemeente draagt daarbij het economisch risico op de grondexploitatie.
Bouwgrond in exploitatie, BIE Die gronden in eigendom van de gemeente, waarvoor door de gemeenteraad een grondexploitatiecomplex met een grondexploitatiebegroting is vastgesteld. Het startpunt van bouwgrond in exploitatie (BIE) is het raadsbesluit met de vaststelling van het bestemmingsplan en het grondexploitatiecomplex, inclusief grondexploitatiebegroting. Vanaf dat moment wordt de BIE geopend en kunnen kosten worden geactiveerd en bijgeschreven op de voorraadpositie bij onderhanden werk (bouwgronden in exploitatie) op de balans.
Algemene reserve grondexploitatie Een bestemmingsreserve die bedoeld is om de risico’s die samenhangen met langlopende grondexploitaties op te kunnen vangen. Jaarlijks worden eventuele verliezen gedekt door een bijdrage vanuit de reserve of worden (tussentijds) behaalde winsten toegevoegd aan de reserve. Op deze wijze kan het geheel van de gemeentelijke grondexploitaties budgettair neutraal en ‘self-supporting’ in de begroting worden opgenomen.
Bouwrijp maken Grond geschikt maken voor de beoogde nieuwbouwontwikkeling door bodemsanering, grondwerken en aanleg van civiele infrastructuur (bouwstraten, watergangen, riolering en kabels en leidingen van nutsbedrijven).
Anterieure overeenkomst Een overeenkomst over de ontwikkeling van een locatie met grondeigenaren of ontwikkelaars voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan. De overeenkomst bevat bepalingen over het gewenste programma, de ruimtelijke procedure, de inrichting van de openbare ruimte, het verhaal van kosten, de wijze van uitvoering en beoogde planning.
Complex Zie Grondexploitatiecomplex. Contant maken Een methode om alle kosten en opbrengsten in de toekomst met rente terug te rekenen tot een bepaald peilmoment, met als doel verschillende kasstromen in de tijd vergelijkbaar te maken. Hiervoor gebruiken we het disconteringspercentage.
BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) De door het rijk vastgestelde regelgeving waaraan de begroting en de verantwoording van de lagere overheden moeten voldoen.
26
Contante waarde (of netto contante waarde, NCW) De (netto) contante waarde is het saldo van de kasstroom uit toekomstige investeringen en opbrengsten, teruggerekend naar een peildatum. Vaak wordt als peildatum 1 januari van het lopende begrotingsjaar gehanteerd. Dit moment valt namelijk samen met 31 december van het juist afgesloten boekjaar en is relevant voor de waardering van de complexen in het kader van de jaarrekening.
exploiteren van vastgoed. Ook het beheer van de woonrijp gemaakte openbare ruimte behoort niet tot de grondexploitatie. Grondexploitatiecomplex (ook wel complex) Een grondexploitatiecomplex is een ruimtelijk plan, voorzien van een financiële vertaling. Het grondexploitatiecomplex bevat de grondexploitatieopzet met daarin opgenomen: (a) een kaart van het grondexploitatiecomplex, (b) een beschrijving van de bestemming, het bouwprogramma en de inrichting van de openbare ruimte en (c) een grondexploitatiebegroting.
Disconteringspercentage Het rentepercentage waarmee de eindwaarde wordt teruggerekend naar de contante waarde op peildatum. Dit percentage (momenteel 2%) wordt ook gehanteerd voor het berekenen van de hoogte van verliesvoorzieningen.
Indexatie van prijzen Een grondexploitatie is een berekening over meerdere jaren. De uitgaven en inkomsten in de exploitatiebegroting per complex zijn opgenomen volgens het huidige prijspeil. In de begroting houden we rekening met prijsstijgingen door inflatie. In het MPG wordt vermeld met welke parameters gerekend is. Voor investeringen hanteren we 2,0% per jaar. De opbrengsten zijn omwille van het voorzichtigheidsbeginsel niet geïndexeerd.
Eindwaarde Het begrote resultaat van een complex op de verwachte einddatum, rekening houdend met kosten- en/of opbrengstenstijging en met rente tijdens de looptijd. Faciliterend grondbeleid Een vorm van grondbeleid waarbij de gemeente de grond niet zelf verwerft, maar de ontwikkeling aan de eigenaren zelf overlaat binnen door de gemeente te stellen kaders. De afspraken over de ontwikkeling worden daarbij vastgelegd in een (anterieure) overeenkomst.
Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken, commissie BBV, juli 2019 Notitie van de commissie BBV over de verschillende aspecten rond de verantwoording van grondexploitaties. De notitie bevat stellige uitspraken en richtlijnen die het kader vormen voor de wijze waarop de gemeentelijke begroting en verantwoording via de jaarrekening moeten zijn ingericht.
Grondbeleid De manier waarop de gemeente om wil gaan met gronden waarop ontwikkeld kan worden (en indien van toepassing ook van bestemming wijzigt). Het te voeren grondbeleid beoogt ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken die bijdragen aan het realiseren van doelstellingen uit de programma’s Plezierig wonen, Fijn leven en Werken en ondernemen in een sterke regio.
Percentage of completion methode [POC] Een methode om tussentijds (jaarlijks) te kunnen bepalen welke winst op een verantwoorde wijze als gerealiseerd kan worden beschouwd. De commissie BBV heeft deze methodiek voorgeschreven en in haar notitie uitgebreid toegelicht.
Grondexploitatie / exploitatiebegroting / grex De financiële vertaling van een grondexploitatiecomplex, waarbij de kosten en opbrengsten gefaseerd zijn in tijd.
In essentie worden twee factoren bepaald: het percentage van de kosten die gerealiseerd zijn ten opzichte van de totaal begrote kosten en het percentage van de gerealiseerde opbrengsten ten opzichte van de totaal begrote opbrengst. Beide percentage worden met elkaar vermenigvuldigd en vormen zo het POC.
De investeringen bestaan uit verwervingskosten, civiele kosten voor het bouw- en woonrijp maken, plankosten en rentelasten. Daarbij wordt rekening gehouden met prijsstijgingen door inflatie. De opbrengsten bestaan uit de verkoopopbrengsten van bouwrijpe kavels en eventuele subsidies of andere bijdragen. Tot de grondexploitatie behoren niet de kosten die verband houden met het oprichten of
Een voorbeeld: als 60% van de kosten is gerealiseerd en 50% van de kavels is verkocht, dan is het POC 60% x 50% = 30%.
27
Het POC geeft aan welk deel van het project gerealiseerd is. Door dit percentage te vermenigvuldigen met de begrote winst wordt bepaald hoeveel winst tot dat moment gerealiseerd is. Door hier de winst die in eerdere jaren al is verantwoord op in mindering te brengen, resteert de winst die in het lopende boekjaar kan worden verantwoord. De begrote winst wordt zo nodig gecorrigeerd voor risico’s.
In het MPG wordt de benodigde weerstandscapaciteit aangegeven voor het geheel van de complexen. In de paragraaf Grondbeleid als onderdeel van de jaarrekening wordt nader ingegaan op het weerstandsvermogen. Winstneming (tussentijds) Winsten worden verantwoord naar rato van de voortgang van het betreffende complex BIE volgens de voorgeschreven methodiek van tussentijdse winstbepaling. We verwijzen naar de toelichting bij Percentage of Completion [POC] methode.
Strategische aankoop / aanhouden strategische posities In het kader van grondbeleid verwerft de gemeente soms onroerend goed (panden, grond) met de verwachting dat het eigendom van het onroerend goed gaat bijdragen aan de toekomstige functie van het gebied. Er hoeft op dat moment nog geen sprake te zijn van een concreet, reëel en stellig voornemen tot ontwikkeling. De positie wordt tegen verkrijgingsprijs verantwoord onder de balanspost Materiële vaste activa. Zolang de toekomstige bestemming nog niet vaststaat kunnen eventuele kosten niet aan het actief worden toegerekend. De kosten van beheer en onderhoud komen ten laste van het betreffende boekjaar.
Woonrijp maken Aanleg en inrichting van de openbare ruimte, groenvoorzieningen, riolering, straatverlichting, meubilair en speel- en parkeervoorzieningen. Woonrijp maken vindt doorgaans plaats aan het eind van het project of na afronding van de bouwactiviteiten. Bij het afsluiten van het complex wordt de woonrijp opgeleverde openbare ruimte beheerd en onderhouden als onderdeel de reguliere bedrijfsvoering en binnen de kaders van het programma Fijn Leven.
Voorziening voor verlies Wanneer de exploitatiebegroting resulteert in een verwacht tekort op einddatum, dan wordt hiervoor een verliesvoorziening gevormd ten laste van het jaar waarin dit geconstateerd is. De voorziening wordt bepaald op de contante waarde van het verwachte verlies. Naar analogie met de voorziening voor oninbare debiteuren wordt de verliesvoorziening niet onder de passivazijde van de balans verantwoord, maar komt rechtstreeks in mindering op de boekwaarde van het complex onder de post Voorraden. Jaarlijks beoordelen we of de voorziening bijgesteld moet worden. Als het tekort onafwendbaar is (er kunnen geen maatregelen worden genomen om investeringen te verlagen of opbrengsten te verhogen), dan zal een afwaardering van de boekwaarde moeten plaatsvinden tot lagere marktwaarde. Weerstandscapaciteit voor grondexploitaties De benodigde weerstandscapaciteit is het totaal van de marktrisico’s en specifieke projectrisico’s voor de verschillende complexen binnen de grondexploitatie. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt gevormd door de Algemene reserve Grondexploitatie, een deel van de verwachte winst en het budget voor onvoorziene uitgaven. De verhouding tussen de benodigde en de beschikbare capaciteit noemen we het weerstandsvermogen.
28
Gemeente Berkelland Postbus 200 7270 HA Borculo 0545 – 250 250 www.gemeenteberkelland.nl info@gemeenteberkelland.nl Twitter: Gem_Berkelland
Gemeente Berkelland Postbus 200 7270 HA Borculo