Meerjaren Perspectief grondexploitaties 2021
Tekst van het document
MEERJAREN PERSPECTIEF GRONDEXPLOITATIES 2021
uitgangspunten waardering en resultaten begroting bouwgronden in exploitatie 0
Inhoudsopgave Inhoud Meerjaren perspectief grondexploitaties 2021
1
Inleiding
1
Leeswijzer
1
Grondbeleid gemeente Berkelland
2
Verloop boekwaarde complexen Bouwgronden in exploitatie in 2020
7
Grondposities binnen de Materiële vaste activa
8
Facilitaire gebiedsontwikkelingen
9
Gebiedsonderneming Laarberg
9
Prognose Bouwgronden in exploitatie
10
Begrippenlijst
26
Versie: Opgesteld door:
18 mei 2021 R. Luttikholt, planeconoom
0
Leeswijzer
Meerjaren perspectief grondexploitaties 2021
Het MPG 2021 gaat in op de voornaamste onderdelen die horen bij gemeentelijke grondexploitaties. Allereerst benoemen we in vogelvlucht de relevante aspecten die ten grondslag liggen aan het beleid.
Uitgangspunten voor de waardering en begroting van gemeentelijke bouwgronden in exploitatie
Vervolgens komen de algemene uitgangspunten aan de orde die van invloed zijn op de waardering en de resultaten van de diverse complexen.
Inleiding
We geven daarna een samenvatting van de uitkomsten voor de (concept) jaarrekening 2020. Daarbij is een overzicht opgenomen van het verloop van de boekwaarde en het resultaat van de voorraad Bouwgronden in exploitatie [BIE]. Ook geven we een specificatie van de gronden die nog niet actief in exploitatie zijn genomen en daarom verantwoord worden onder de post Materiële vaste activa.
Voor u ligt het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties [MPG] 2021 van de gemeente Berkelland. Het doel van het MPG is om inzicht te geven in de uitvoering en voortgang van de gemeentelijke grondexploitaties. Het richt zich daarbij met name op de waardering van de complexen, de begroting van uitgaven en opbrengsten, de financiële resultaten en de risico’s die samenhangen met de grondexploitaties.
Het MPG vervolgt met overzichten van het geheel aan grondexploitaties en alle individuele complexen BIE. Deze overzichten bevatten een korte beschrijving van de ontwikkeling, de financiële begroting en een grafisch overzicht van de verwachte kasstromen.
Dit is de tweede MPG die expliciet ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. In eerdere jaren vormde de meerjaren begroting een onderdeel van de onderbouwing bij de waardering van de complexen per einde boekjaar. Daarmee was de geactualiseerde begroting impliciet onderdeel van het traject tot vaststellen van de gemeentelijke jaarrekening.
Tot slot is een begrippenlijst opgenomen waarbij de gehanteerde definities kort zijn toegelicht. Bedragen Voor de goede orde vermelden we dat alle bedragen in het MPG exclusief omzetbelasting zijn.
Met ingang van het jaar 2020 stellen we jaarlijks een afzonderlijke MPG op. Het vormt voor de grondexploitatie een extra document binnen de reguliere planning en control-cyclus. Via de paragrafen Grondbeleid in de begroting en de jaarrekening blijven we zoals gebruikelijk de kaders stellen en leggen we verantwoording af over de uitkomsten van het beleid in het afgelopen jaar.
De bedragen in de financiële overzichten zijn voor de leesbaarheid zoveel mogelijk in absolute vorm weergegeven, dus zonder min-teken. Uit de omschrijving van de posten blijkt of het gaat om investeringen / opbrengsten of verliezen / winsten. Als sprake is van een verlies, dan is het bedrag bovendien in rood weergegeven.
Met het vaststellen van het MPG leggen we de uitgangspunten voor de waardering en begroting vast. De begroting met ingang van 2021 is ook van belang voor de waardering per eind 2020 en het tussentijdse resultaat. Het MPG 2021 vormt daarmee de verbindende schakel tussen de verantwoording over 2020 en het perspectief voor de resterende looptijd van de complexen. En geeft antwoord op de vragen “Wat mag het kosten” en “Wat levert het op”.
1
Grondbeleid gemeente Berkelland
Uitgangspunten grondexploitatie Voor waardering en resultaatbepaling
In de Nota grondbeleid is de volgende missie verwoord:
Als basis voor de waardering en resultaatbepaling gelden de “stellige uitspraken” van de commissie BBV, zoals opgenomen in de genoemde notitie. In dit MPG gaan we in op de uitgangspunten voor de berekeningen die in de gemeente Berkelland worden gebruikt. We lichten de volgende uitgangspunten en financiële parameters toe:
‘Het voeren van een actief grondbeleid waar dit mogelijk en gewenst is’ Het te voeren grondbeleid moet bijdragen aan de doelstellingen op andere beleidsterreinen, zoals beschreven in de programma’s Plezierig wonen, Fijn leven en Werken en ondernemen in een sterke regio. Om de doelen te halen kan de gemeente zelf gronden aankopen, deze bouw- en woonrijp maken en kavels voor woningbouw of bedrijven verkopen.
✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Het accent is de laatste jaren verschoven van het actief zelf ontwikkelen naar het faciliteren van initiatieven van particuliere ontwikkelaars. Daarbij houdt de gemeente de regie op de inrichting van de openbare ruimte via af te sluiten anterieure overeenkomsten, waarbij ook het kostenverhaal kan worden geborgd.
Gronduitgifteprijzen Rente toerekening Indexatie investeringen en opbrengsten Winstbepaling naar rato van de voortgang [POC] Parameters voor het bepalen van marktrisico’s
Wijzigingen naar aanleiding van Kwalitatieve toetsingscriteria woningbouw
Relevante kaders voor de grondexploitatie
Naast bovenvermelde algemene uitgangspunten vestigen wij de aandacht op de verruiming van de nieuwbouwmogelijkheden. Er is volgens de toetsingscriteria behoefte aan extra nieuwbouw om daarmee een bijdrage te leveren aan het oplossen van de mismatch in de bestaande woningvoorraad. Met het vaststellen van de toetsingscriteria is uitgesproken dat bestaande plannen opnieuw zouden moeten worden beoordeeld. Dat geldt in het bijzonder voor bestaande plancapaciteit die zou worden weg bestemd op basis van de Structuurvisies Wonen en het Plan van aanpak voor de doorvertaling naar bestemmingsplannen.
Voor het exploiteren van gronden moeten vaak ruimtelijke procedures worden doorlopen om de gewenste planologische bestemming vast te stellen. De Wet ruimtelijke ordening en het bijbehorende besluit vormen daarbij de kaders. Voor de grondexploitatie zijn de wettelijke bepalingen opgenomen in de Aanvullingswet grondeigendom, die onderdeel zal vormen van de nieuwe Omgevingswet. We bereiden daarom een actualisering van het gemeentelijk grondbeleid voor. De regionale en lokale Woonagenda en de Kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw vormen het uitgangspunt voor het ontwikkelperspectief van nieuwbouwlocaties. Voor uitbreidingskansen van bedrijventerreinen fungeert het Regionale Programma Werklocaties als toetsingskader.
Voor enkele gemeentelijke grondexploitaties heeft deze herbeoordeling in 2019 en 2020 geleid tot positieve effecten ten opzichte van eerdere begrotingen. Daarnaast constateren we dat de gewenste woningbouwontwikkeling door transformatie van bestaand vastgoed of het ontwikkelen van inbreidingslocaties niet in alle gevallen op korte termijn de behoefte kan worden ingevuld. In 2021 willen we onderzoeken of het ontwikkelen van uitbreidingslocaties kan bijdragen aan de opgave.
Voor de financiële verantwoording gelden de voorschriften van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording [BBV]. In juli 2019 heeft de commissie BBV de Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019) uitgebracht. Deze notitie gaat zeer uitgebreid in op alle aspecten die voor een zorgvuldige verantwoording van de grondexploitaties van belang zijn. De inrichting van de financiële administratie moet daarnaast voldoen aan fiscale regelgeving. Denk aan omzetbelasting en vennootschapsbelasting. 2
Gronduitgifteprijzen
Rente toerekening
Het college is op grond van de Nota grondbeleid bevoegd de uitgifteprijzen voor kavels vast te stellen. De gronduitgifteprijzen die momenteel bij de verkoop van bouwgrond worden gebruikt, zijn ontleend aan het prijsbeleid dat medio 2013 is vastgesteld. Dit beleid richt zich op marktconforme prijzen. Via een comparatieve methode worden de prijzen vergeleken met ontwikkelingen in omliggende gemeenten. Afgelopen jaren was er geen aanleiding de prijzen te verhogen. Momenteel wordt aan de hand van een uitgebreide marktverkenning beoordeeld of een prijsaanpassing per 1 juli 2021 wenselijk is.
Bij grondexploitaties investeren we in aankoop, planontwikkeling en bouwrijp maken. Daarna volgt doorgaans een periode van uitgifte van bouwkavels waarna tot slot het exploitatiegebied woonrijp wordt opgeleverd. Dit betekent dat de gemeente de ontwikkeling financiert. We maken daarbij gebruik van algemene middelen. Slechts in één plan is specifieke projectfinanciering aangetrokken. Aan de boekwaarde van de BIE wordt daarom jaarlijks rente toegerekend. De commissie BBV heeft voorgeschreven op welke wijze het tarief daarvoor moet worden bepaald. Voor de MPG 2021 leidt dit tot het volgende overzicht:
De prijzen (exclusief BTW en kosten koper) die ten grondslag liggen aan het MPG 2021 zijn als volgt:
Post
Woningbouw
Uitgifteprijzen per type woning
kern
plan
rijwoning
2/1 kap
vrijstaand
Eibergen Neede
Hofrichter Hondelinkweg
-
225
240 240
Gelselaar Haarlo Haarlo Noordijk Rietmolen
De Heuver De Mölle De Garver Vonderman Olland Noord
grote kern richtprijzen plannen in exploitatie te nemen kleine kern idem
-
200 200 225
225 225 225 225-250 225
200 190
225 200
240-250 225-250
Voor zover de kavels groter zijn dan 600 m2, dan bedraagt de prijs voor het meerdere € 125 per m2.
Bedrijventerreinen kern
plan
Eibergen Ruurlo
Kiefte Everskamp
Uitgifteprijzen reststroken 65 -
regulier zichtlocatie 90 90
110 110
Ultimo 2019
Concept '20
Berekening
Eigen vermogen
94.647
93.333
1
Voorzieningen
11.057
12.295
2
Langlopende schulden
43.954
51.207
3
Kasgeldleningen (kort)
6.000
10.000
4
Overige kortlopende schulden
4.767
6.522
5
Overlopende passiva
11.772
8.981
6
Vreemd vermogen
77.550
89.005
7=2+3+4+5+6
Balanstotaal
172.197
182.338
8=1+7
Rentepercentage vaste schulden
4,58%
3,69%
9
Rentepercentage kasgeldleningen
-0,35%
-0,20%
10
Rente vaste schulden
2.013
1.887
11=9*3
Rente kasgeldleningen
-21
-20
12=10*4
Gewogen rente % (omslagrente)
3,99%
3,05%
13=(11+12)/(3+4)
Rentetarief grondexploitatie
1,80%
1,50%
14=13*(7/8)
NB In deze opzet blijft - conform BBV - de projectfinanciering ten behoeve van complex Leusinkbrink Ruurlo geheel buiten beschouwing.
3
In het MPG 2020 en de verantwoording over het jaar 2020 is met 2,05% rente over de boekwaarde per complex gerekend. Het hiervoor berekende rentetarief op basis van de definitieve jaarcijfers 2019 valt met 1,80% een fractie lager uit (0,25%).
Indexatie investeringen en opbrengsten Jaarlijks actualiseren we de begrotingen voor investeringen en opbrengsten. Als prijspeil voor het MPG 2021 hanteren we 1 januari 2021. We maken een inschatting van jaren waarin de verschillende werkzaamheden uitgevoerd zullen worden en op welk moment we de juridische levering van de kavels verwachten. In het MPG houden we rekening met de gevolgen van prijswijzigingen.
De notitie van de commissie BBV stelt dat – om jaarlijkse schommelingen te beperken – een bandbreedte van 0,50% kan worden gehanteerd. Om die reden is in het boekjaar 2020 geen aanpassing van het tarief doorgevoerd. Wel is in de meerjarenbegroting met ingang van het jaar 2021 gerekend met een rente van 1,80%.
Kostenstijging
Als we de berekening uitvoeren op grond van de concept jaarcijfers 2020, dan leidt dit tot een toe te rekenen rentetarief van 1,50%. Deze daling met 0,30% valt binnen de bandbreedte. Bij het opstellen van de jaarstukken over het boekjaar 2021 zal opnieuw beoordeeld worden of een aanpassing van het rentetarief nodig is.
De investeringen in grondexploitaties bestaan globaal uit aankopen, civiele werkzaamheden (sloop, bouw- en woonrijp maken) en plankosten (voorbereiding, toezicht, advies en onderzoek). In de huidige projecten verwachten we geen aankopen meer. Voor de kostenstijging kijken we daarom vooral naar de indexcijfers voor Grond-, weg,- en waterbouw [GWW]. Volgens het CBS bedroeg de gemiddelde prijsstijging GWW over de afgelopen drie jaar bijna 3,5%. Het bureau Metafoor schetst in haar Outlook Grondexploitaties 2021 van december 2020 het volgende beeld:
Ter illustratie: een verlaging van het tarief met 0,30% naar 1,50% per 2021 over de resterende looptijd van de diverse complexen leidt komende jaren tot een cumulatief lagere rentedoorbelasting aan de grondexploitatie van circa € 40.000. Daartegenover staat dan een lagere dekking van de financieringslast binnen de gemeentelijke algemene dienst.
In het MPG 2021 rekenen we over de toekomstige investeringen voor GWW en plankosten met 2,0 % kostenstijging per jaar. Dit percentage is ook in het vorige MPG gehanteerd. In de risico-analyse (zie verderop) becijferen we het marktrisico dat de prijsstijging nog hoger uitvalt. Opbrengstenstijging We houden in het MPG 2021 net als vorig jaar voorzichtigheidshalve geen rekening met een stijging van de gronduitgifteprijzen (indexatie 0 %).
4
Tussentijdse winstneming volgens de POC methodiek
Marktrisico’s
De BBV richtlijnen schrijven voor dat winsten over de grondexploitaties moeten worden verantwoord naar rato van de voortgang van de gebiedsontwikkeling. Daarvoor wordt de Percentage of Completion [POC] methode gehanteerd:
Grondexploitaties kennen doorgaans een looptijd van meerdere jaren. De exploitatiebegrotingen actualiseren we jaarlijks. Per complex houden we rekening met risico’s die specifiek verbonden zijn met dat project. Risico’s waarvan we inschatten dat de kans van optreden hoger is dan 50% vertalen we in de betreffende exploitatiebegroting.
𝑃𝑂𝐶 =
𝑔𝑒𝑟𝑒𝑎𝑙𝑖𝑠𝑒𝑒𝑟𝑑𝑒 𝑢𝑖𝑡𝑔𝑎𝑣𝑒𝑛 𝑔𝑒𝑟𝑒𝑎𝑙𝑖𝑠𝑒𝑒𝑟𝑑𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡𝑒𝑛 𝑥 𝑏𝑒𝑔𝑟𝑜𝑡𝑒 𝑢𝑖𝑡𝑔𝑎𝑣𝑒𝑛 𝑏𝑒𝑔𝑟𝑜𝑡𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡𝑒𝑛
We onderkennen daarnaast dat er risico’s kunnen optreden die het gevolg zijn van marktomstandigheden. We hanteren daarbij de volgende parameters: Als bijvoorbeeld 60% van de uitgaven (investeringen plus rentelasten) is gerealiseerd en 25% van de kavels is verkocht, dan beschouwen we het plan voor 15% gereed. Dit percentage van de totale winstverwachting over de gehele looptijd is dan de gerealiseerde winst tot en met het boekjaar. Door dit te salderen met de verantwoorde tussentijdse winsten in eerdere jaren, kan de winst over het betreffende boekjaar worden bepaald.
Effecten voor bepaling marktrisico
Scenario tegenvallend
kritiek
Kostenstijging
3%
8%
Daling opbrengsten
5%
10%
3
7
50%
33%
Bouwgronden in exploitatie
De methodiek is uitgebreid toegelicht in enkele bijlagen bij de BBV notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken. De cijfermatige uitwerking is voer voor vakspecialisten. We gaan daar in dit MPG niet nader op in, wel lichten we een tweetal aspecten kort toe.
Vertraging looptijd in jaren Kans op gezamenlijk optreden effecten
Verwerken verliezen eerdere jaren Voor ieder complex wordt het effect van kostenstijging, daling opbrengsten en vertraging van de looptijd in twee scenario’s bepaald. De kans dat al deze effecten tegelijkertijd en gezamenlijk optreden schatten we in op 50% respectievelijk 33%.
De methodiek schrijft niet voor hoe omgegaan moet worden met verliezen die in eerdere jaren zijn verantwoord. Wij brengen deze verliezen in mindering op de (gerealiseerde en begrote) uitgaven. We behandelen het daarmee als waarderingscorrectie van investeringen die niet geheel terugverdiend kunnen worden.
De parameters zijn niet gewijzigd ten opzichte van het MPG 2020. Via de paragraaf Grondbeleid bij de jaarrekening geven we inzicht in de uitkomsten van de analyse van de markt- en de projectspecifieke risico’s. Daarbij zetten de benodigde weerstandscapaciteit af tegen het beschikbare vermogen om de gesignaleerde risico’s op te vangen.
Cirkelredenering rente en winst In het MPG bepalen we ook de tussentijdse winst in de komende jaren. Winstneming leidt boekhoudkundig tot het verhogen van de boekwaarde. En dat leidt vervolgens tot hogere rentelasten in de toekomst en een lagere winstverwachting. Voor de prognose benaderen we deze wisselwerking rekenkundig zo goed mogelijk. Voor de verantwoording over het boekjaar laten we de rentelast over toekomstige winstnemingen buiten beschouwing. 5
De daling is voornamelijk het gevolg van gerealiseerde kavelverkopen in de plannen Hondelinkweg Neede, Olland Noord Rietmolen en het Nieuwe Jena Beltrum. Daarnaast is boerderij de Heuver in Gelselaar verkocht. Tot slot heeft de gemeente opbrengsten ontvangen voor geleverde kavels in het plan Leusinkbrink Ruurlo. Totaal bedroegen de inkomsten in 2020 € 1.522.000.
Uitkomsten grondexploitatie jaarrekening 2020 CONCEPT In de Paragraaf Grondbeleid van de (concept) jaarrekening 2020 is een uitgebreide verantwoording opgenomen over de waardering en de resultaten van de gemeentelijke grondexploitaties. In het kader van deze MPG volstaan we daarom met een korte samenvatting van de belangrijkste uitkomsten.
In de complexen is in 2020 per saldo € 758.000 geïnvesteerd. De grootste uitgaven zijn gedaan in het Nieuwe Jena Beltrum (€ 190.000) en KTV / Op de Bleek Eibergen (€ 219.000 met name uitbetaling provinciale subsidie).
Resultaat BIE 2020 Het positieve resultaat over het jaar 2020 voor de Bouwgronden in exploitatie bedraagt volgens de concept jaarrekening € 986.000. Dit resultaat is als volgt samengesteld: Tussentijdse winst op grond van POC methodiek Afwaardering complex Leusinkbrink Ruurlo
€ 436.000 - 250.000
Subtotaal Vrijval en dekking voorzieningen
€ 186.000 800.000
Totaal winst Bouwgronden in exploitatie 2020
€ 986.000
Na resultaatbestemming bedraagt de boekwaarde van de Bouwgronden in exploitatie € 4.408.000 (€ 4.222.000 plus € 186.000). Voorzieningen voor verliezen Voor verwachte toekomstige verliezen vormt de gemeente per complex een voorziening tegen de contante waarde (eindresultaat gecorrigeerd voor rente). Per eind 2020 worden voor de huidige complexen BIE geen verliezen verwacht. Wel is een voorziening aanwezig voor noodzakelijke kosten voor het ‘woonrijp’ afronden van het bedrijventerrein Overberkel Borculo van € 112.500. Dit complex is administratief al afgesloten en komt daarom niet langer voor in het MPG. Daarnaast resteert na verwerking van het minnelijk akkoord in het dossier Leusinkbrink Ruurlo nog € 663.584 van de voorziening die in 2011 was gevormd voor nadelige effecten van de demografische ontwikkelingen. Dit bedrag is beschikbaar om de onverhoopt nadelige fiscale effecten van het akkoord op te vangen. In 2021 vindt hierover afstemming met de belastingdienst plaats.
De tussentijdse winst is met name gerealiseerd in de complexen De Garver Haarlo (+ € 100.000), KTV / Op de Bleek Eibergen (+ € 141.000) en Olland Noord Rietmolen (+ € 116.000). Het verantwoorde verlies op het complex Leusinkbrink Ruurlo BV hangt samen met de in december 2020 gesloten vaststellingsovereenkomst met ontwikkelaar Exploitatiemaatschappij Leusinkbrink BV. Dit nadelige resultaat is overigens gedekt door een gelijke bijdrage vanuit de gevormde voorziening voor het opvangen van de effecten van demografische ontwikkelingen, zodat per saldo in het boekjaar geen verlies is geleden.
Voorstel resultaatbestemming 2020 Via de jaarrekening 2020 wordt voorgesteld de winst van € 986.000 van de BIE toe te voegen aan de Algemene reserve Grondexploitatie. Ook op de post Materiële vaste activa is een winst gerealiseerd, totaal € 560.000. Voorgesteld wordt om de boekwinst op de verkoop van de Willibrordusschool Ruurlo ad € 445.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Onderwijshuisvesting. Het restant ad € 115.000 wordt aan de reserve Grondexploitatie toegevoegd. Per 1 januari 2021 is de omvang van deze reserve dan € 5.113.000.
De vrijval van voorzieningen bestaat verder uit een bedrag van € 450.000 voor bedrijventerrein Everskamp Ruurlo en € 100.000 voor de Heuver Gelselaar. Op basis van de geactualiseerde begrotingen wordt in deze plannen op dit moment geen negatief eindresultaat meer verwacht.
Op de volgende pagina is een totaaloverzicht van de complexen over het boekjaar 2020 weergegeven.
Boekwaarde De boekwaarde van de gronden bedraagt per 31 december 2020 € 4.222.000 vóór winstbestemming. Eind 2019 bedroeg de boekwaarde nog € 4.986.000. 6
Verloop boekwaarde complexen Bouwgronden in exploitatie in 2020 Het overzicht hieronder geeft per complex het verloop van de boekwaarde in het boekjaar 2020 weer. Ook is de uitkomst van de tussentijdse resultaatneming op basis van de voorgeschreven Percentage of Completion [POC] methode weergegeven. De cijfers zijn ontleend aan de onderbouwing van de concept jaarrekening 2020 die in juni 2021 door de gemeenteraad wordt behandeld. Bouwgrond in exploitatie
Boekwaarde
Uitgave Opbrengst
1 jan 2020
Boekwaarde
POC in %
Resultaatbepaling boekjaar 2020
Boekwaarde
31 dec 2020
totaal na
winst
winst
vóór bestemming
aftrek risico
obv POC
vorige jaren
mutatie
resultaat
31 dec 2020
voor mut vzg voorziening
resultaat
totaal
na bestemming
a
b
c
d = a+b-c
e
f
g=e*f
h
i
j
k = i+j
l = d-i
Kiefte 4 Eibergen Everskamp Ruurlo
2.339.658 1.539.576
55.584 45.093
5.000 265.499
2.390.242 1.319.170
38% 55%
885.294 - 703.900
339.000 -
364.000 -
- 25.000 -
450.000
- 25.000 450.000
2.365.242 1.319.170
Woongebieden de Garver Haarlo Zwilbroekseweg Eibergen Hofrichter Eibergen Op de Bleek Eibergen
- 30.627 - 162.278 228.166 - 374.628
322 - 1.178 7.775 218.721
-
- 30.305 - 163.455 235.940 - 155.907
59% 54% 88% 99%
254.134 88.090 698.256 467.282
150.000 47.000 617.000 462.000
50.000 46.000 643.000 321.000
100.000 1.000 - 26.000 141.000
-
100.000 1.000 - 26.000 141.000
69.695 - 162.455 209.940 - 14.907
Vonderman Noordijk Olland Noord Rietmolen Hondelinkweg Neede ABCTA terrein Beltrum De Mölle Haarlo De Heuver Gelselaar Leusinkbrink Ruurlo Het Nieuwe Jena Beltrum
156.015 131.982 206.143 - 115.206 - 40.416 459.829 633.973 14.135
4.348 32.070 40.343 61.698 - 473 13.901 90.180 189.702
224.550 148.750 165.000 379.807 333.260
160.364 - 60.499 97.736 - 53.508 - 40.890 308.730 344.345 - 129.423
36% 83% 42% 96% 66% 17% 95% 72%
94.840 667.336 973.165 382.001 2.374 60.526 773.423 49.187
34.000 556.000 410.000 368.000 2.000 10.000 735.000 35.000
15.000 440.000 363.000 350.000 3.000 794.609 -
19.000 116.000 47.000 18.000 10.000 - 250.000 35.000
100.000 250.000 -
19.000 116.000 47.000 18.000 110.000 35.000
179.364 55.501 144.736 - 35.508 - 40.890 318.730 94.345 - 94.423
Bouwgronden in exploitatie
4.986.320
758.085
1.521.866
4.222.539
4.692.010
3.765.000
3.389.609
186.000
800.000
986.000
4.408.539
Per programma Bedrijventerreinen en overig Woongebieden
3.879.233 1.107.086
100.677 657.408
270.499 1.251.367
3.709.411 513.128
181.394 4.510.615
339.000 3.426.000
364.000 3.025.609
- 25.000 211.000
450.000 350.000
425.000 561.000
3.684.411 724.128
Bedrijventerreinen
7
Grondposities binnen de Materiële vaste activa LOCATIE
De gemeente Berkelland heeft in het verleden ook grondposities verworven waarvoor (nog) geen concreet plan bestaat. De BBV voorschriften stellen sinds 2016 dat deze gronden – die voorheen als Niet in exploitatie genomen gronden [NIEGG] opgenomen werden onder de balanspost Voorraden – verantwoord moeten worden onder de post Materiële vaste activa.
Balanswaarde per 31-12-20
Hiernaast is een overzicht opgenomen van de betreffende locaties waarvoor op dit moment (nog) geen reëel en stellig voornemen tot ontwikkeling bestaat. Vaak is een planologische procedure noodzakelijk om de bestemming van de gronden te herzien voordat een gebiedsontwikkeling mogelijk is. Bij het vaststellen van het bestemmingsplan zal dan ook een exploitatiebegroting door de gemeenteraad worden vastgesteld. Vanaf dat moment is het complex voor de grondexploitatie geopend en kwalificeren de gronden als Bouwgrond in exploitatie. Totaal bedraagt de oppervlakte van deze grondposities ruim 30 hectare. Per m2 is de gemiddelde waardering afgerond € 7,00. We hebben per eind 2019 in lijn met het BBV een marktwaardetoets laten uitvoeren. Daarbij is de marktwaarde van de gronden in de huidige planologische bestemming vergeleken met de balanswaarde. Een afwaardering tot eventueel lagere marktwaarde was niet noodzakelijk.
Lichtenhorst Borculo
47.968
Hoflaan / Gammaterrein Borculo
114.000
Elbrink III Borculo
130.000
Kiefte ll Berenpas Eibergen
80.470
Groenloseweg tegenover Vrijersmaat Eibergen
313.251
Schoolstraat Gelselaar
793
Kronenkamp Neede
11.918
Willibrordusschool Ruurlo
45.000
Marijkestraat Neede
12.000
Leusinkbrink Zuid
282.538
Leusinkbrink Noord
578.573
Leusinkbrink westzijde Brinklaan
200.000
Totaal MVA voorraad strategische gronden
De jaarlijkse kosten die samenhangen met deze gronden bestaan voornamelijk uit de rentetoerekening. Over 2020 bedroeg de rente over de boekwaarde van de materiële vaste activa 0,67%. De kosten worden direct ten laste van het resultaat gebracht en leiden dus niet tot een verhoging van de balanswaarden.
Olland zuid Rietmolen
Ontwikkelingen in 2020 In 2020 heeft de verkoop van de voormalige Willibrordusschool plaatsgevonden. De resterende boekwaarde van € 45.000 heeft betrekking op de braakliggende gronden ten noorden van de nieuwe Willibrordusschool aan de Nieuwe weg. De effecten van de Vaststellingsovereenkomst met Exploitatiemaatschappij Leusinkbrink BV zijn in de jaarrekening 2020 verwerkt. De (agrarisch bestemde) plandelen waarover de gemeente de regie terug heeft gekregen, zijn verantwoord voor het overeengekomen compensatiebedrag of de lagere taxatiewaarde.
47.241
Reefhorst Neede
52.416
Ruilgronden Lintveldseweg Eibergen
134.001
Volkstuin en ijsbaan Ruurlo
80.000
Totaal MVA voorraad overige gronden
313.658
Erfpachtgronden Borculo
52.025
Totaal generaal
8
1.816.510
2.182.193
Facilitaire gebiedsontwikkelingen
Gebiedsonderneming Laarberg
Volledigheidshalve merken wij nog op dat particuliere gebiedsontwikkelingen hierboven buiten beschouwing zijn gebleven. De gemeente faciliteert de nieuwe ontwikkeling dan door de ruimtelijke procedures te voeren. Naast deze plankosten moet de gemeente in sommige gevallen ook investeringen doen in de openbare ruimte. Voor zover de plankosten en investeringen toerekenbaar zijn aan de beoogde gebiedsontwikkeling, zullen deze in de vorm van een exploitatiebijdrage op de grondeigenaar worden verhaald. De afspraken over kostenverhaal worden vastgelegd in een anterieure overeenkomst. Een anterieure overeenkomst wordt gesloten voordat het betreffende bestemmingsplan door de gemeenteraad wordt vastgesteld.
De gemeente Berkelland ontwikkelt samen met de gemeente Oost Gelre het regionale bedrijventerrein Laarberg bij Groenlo. Voor deze ontwikkeling zijn in 2010 een tweetal zelfstandige vennootschappen opgericht. De commanditaire vennootschap Gebiedsonderneming Laarberg CV voert de grondexploitatie uit. Beide gemeenten nemen hierin voor 48% deel. De overige 4% is in handen van de besloten vennootschap Gebiedsonderneming Laarberg BV. Deze vennootschap voert als bestuurder het beheer en de directietaken uit. De aandelen van de BV zijn in handen van beide gemeenten (ieder voor 50%). Een externe raad van commissarissen adviseert aan en houdt toezicht op de bedrijfsvoering. De gemeente Oost Gelre fungeert als grondgebied-gemeente en voert de benodigde ruimtelijke procedures. De rol van beide gemeenten is formeel beperkt tot aandeelhouder. De gemeenten staan daarnaast richting de financier van de onderneming garant, beide voor maximaal € 12,5 miljoen.
Bij deze vorm van gebiedsontwikkeling exploiteert de gemeente doorgaans zelf geen eigen grondposities door het uitgeven van kavels. Wel kan het voorkomen dat de gemeente grond inbrengt of uitruilt om een betere inrichting van het plan mogelijk te maken. Ook daarover zullen dan in de anterieure overeenkomst marktconforme afspraken worden gemaakt.
Via de periodieke vergaderingen van de aandeelhouders van de BV en vennoten van de CV kunnen de gemeenten invloed uitoefenen. De gemeenten besluiten onder meer over statutenwijzigingen, directiebenoeming, exploitatiebegroting en verantwoording via de jaarrekening. De opzet van de governance-structuur stelt de onderneming en de gemeenten in staat daadkrachtig en flexibel te opereren.
In lijn met de notitie van de commissie BBV kwalificeren deze particuliere plannen niet als gemeentelijke grondexploitaties en worden daarom niet verantwoord via de balanspost voorraden, onderhanden werk. Om deze reden vallen deze plannen niet onder de reikwijdte van het MPG.
In de gemeentelijke begroting en jaarrekening wordt de Gebiedsonderneming Laarberg verantwoord via de Paragraaf Verbonden partijen. De financiële verantwoording (jaarstukken en begroting) van de onderneming wordt jaarlijks vertrouwelijk via de griffie ter beschikking gesteld aan de gemeenteraad. Ook organiseert de onderneming periodiek een bijeenkomst om de raadsleden te informeren over actuele ontwikkelingen binnen het regionale bedrijventerrein. De onderneming brengt met enige regelmaat ook een nieuwsbrief uit. We verwijzen voor meer informatie graag naar https://www.laarberg.nl .
Wel vermelden we hier het bedrijventerrein de Russchemors in Neede. Hiervoor ontvangt de gemeente bij iedere grondverkoop door de ontwikkelaar een geïndexeerde exploitatiebijdrage per m2. De nog te verwachten bijdrage (per eind 2020 ruim € 250.000) verantwoorden we onder de balanspost Vorderingen. Omdat deze vordering pas opeisbaar is bij daadwerkelijke levering van de bedrijfskavel aan de eindgebruiker, staat tegenover deze vordering een voorziening. Deze valt naar rato van de gerealiseerde verkopen vrij ten gunste van het betreffende boekjaar.
9
Prognose Bouwgronden in exploitatie
Prognoses van de uitgifte per programma
Dit hoofdstuk geeft op totaalniveau en op complexniveau de actuele prognose weer van de Bouwgronden in exploitatie.
Per complex is op de volgende bladzijden de financiële begroting van de opbrengsten opgenomen. Om ook een indruk te geven van de totaal verwachte uitgifte van bouwgrond in m² voor de bedrijventerreinen en het aantal woningbouwkavels zijn de volgende grafieken opgenomen:
Aan de linkerzijde zijn per complex telkens de volgende onderwerpen opgenomen: ✓ Beschrijving ✓ Toelichting financieel ✓ Risico’s ✓ Programma ✓ Verbeelding Aan de rechterzijde is het financiële meerjaren perspectief opgenomen. Het vertrekpunt voor het perspectief met ingang van 2021 is de boekwaarde van het complex per 1 januari 2021. Daarin is de bestemming van het resultaat over het jaar 2020, vooruitlopend op het vaststellen van de jaarrekening 2020, al verwerkt. De financiële begroting is ingedeeld naar type investering en opbrengst. Aangegeven is welke wijzigingen in de geactualiseerde begroting zijn verwerkt ten opzichte van de voorgaande begroting (die onderdeel was van de waardering bij de jaarrekening 2019). Het verschil tussen de actuele begroting per 1 januari 2021 en de boekwaarde is als budget beschikbaar voor de resterende looptijd. Om inzicht te geven in de uitgaven, opbrengsten en tussentijdse winstnemingen per jaar, is per complex grafisch de verwachte cashflow weergegeven. Middels het MPG 2021 stelt de gemeenteraad voor de Bouwgronden in exploitatie de geactualiseerde begroting vast. Dit MPG draagt daarmee bij aan een zorgvuldige uitvoering van het budgetrecht van de raad.
10
BOUWGRONDEN IN EXPLOITATIE TOTAAL GENERAAL Beschrijving Hiernaast is het totaaloverzicht opgenomen van de Bouwgronden die op 1 januari 2021 in exploitatie zijn. De begrotingen kennen een maximale looptijd van 10 jaar.
Toelichting financieel De totale boekwaarde van de complexen bedraagt per 1 januari 2021 € 4,41 miljoen. Aan investeringen is nog € 2,42 miljoen geraamd. Gedurende de resterende looptijd van de exploitaties verwachten we € 8,46 miljoen opbrengsten. In de begrotingen is rekening gehouden met prijsstijgingen door inflatie en rentelasten voor een bedrag van afgerond € 470.000. Per saldo resulteert dit in een positieve kasstroom van € 5,57 miljoen. Het verwachte resultaat op de complexen bedraagt dan € 1,165 miljoen. We merken op dat in de jaarrekening 2020 een verwachte winst van € 1,255 miljoen is genoemd. Het verschil betreft de theoretisch bepaalde rentelast die de komende jaren over de tussentijdse winstnemingen zal worden berekend, zoals op pagina 5 vermeld.
Risico’s
Omschrijving TOTAAL GENERAAL
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
10.194.631 7.422.583 9.093.190 - 6.218.265
10.198.788 9.075.452 9.905.564 - 5.968.265
74.203 - 126.981 - 250.000
10.198.788 9.149.656 9.778.583 - 6.218.265
4.157 1.727.073 685.393 -
Investering
20.492.139
23.211.539
- 302.778
22.908.761
2.416.622
Verkoop Overige opbrengsten
18.573.957 6.875.656
25.262.337 8.492.604
122.639 35.137
25.384.976 8.527.741
6.811.019 1.652.085
Opbrengsten
25.449.613
33.754.942
157.776
33.912.717
8.463.104
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
5.540.403 -
187.115 5.805.781 139.051
- 23.595 - 46.355 - 49.151
163.520 5.759.426 89.900
163.520 219.023 89.900
Financieringslasten
5.540.403
6.131.946
- 119.101
6.012.846
472.442
Cashflow
- 582.930
4.411.456
579.654
4.991.110
5.574.040
Winst t/m 2019 Te verwerken winst 2020
3.389.609 436.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
5.574.040 4.408.539
Boekwaarde 1 januari '21
4.408.539
Nog te verwachten winst
1.165.501
De becijferde risico’s op basis van de parameters laten zich als volgt samenvatten:
Programma Bedrijfskavels: 42.654 m2 in de komende 10 jaar, er resteert dan nog 6.600 m2 Woningkavels: 22 kavels (exclusief complexen Leusinkbrink en KTV / Op de Bleek)
Begrotingswijzigingen De stijging van de civiele kosten hangt vooral samen met een geactualiseerde raming voor herstel van woonrijp opgeleverde straten in het plan Leusinkbrink Ruurlo. In dit plan was ook een afwaardering noodzakelijk naar aanleiding van het bereikte akkoord. De daling van plankosten, indexatie en rentelasten is vooral toe te schrijven aan de verbeterde prognose van de uitgifte en kortere looptijden bij de diverse complexen. Met name in de plannen Everskamp en de Heuver zijn de begrote opbrengsten gestegen. Daartegenover staat echter een daling voor plandelen Leusinkbrink die zijn overgeheveld naar de post Materiële vaste activa (Zuid, Noord, westzijde Brinklaan). 11
BEDRIJVENTERREIN KIEFTE IV EIBERGEN Beschrijving Bedrijventerrein de Kiefte ligt ten zuiden van Eibergen. Het terrein ligt direct nabij de N18. De uitgifte van bedrijfskavels heeft het afgelopen decennium als gevolg van de vastgoedcrisis en de werkzaamheden aan de nieuwe N18 vertraging opgelopen.
Omschrijving Kiefte 4 Eibergen
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
1.895.662 1.207.491 461.639 - 137.371
1.895.662 1.778.591 589.040 - 137.371
8.900 20.973 -
1.895.662 1.787.491 610.013 - 137.371
580.000 148.374 -
Investering
3.427.421
4.125.922
29.873
4.155.795
728.374
Verkoop Overige opbrengsten
3.018.925 209.027
5.412.445 1.820.742
6.755 5.000
5.419.200 1.825.742
2.400.275 1.616.715
Opbrengsten
3.227.952
7.233.187
11.755
7.244.942
4.016.990
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
1.826.773
71.125 1.848.946 51.743
386 43.396 - 7.687
71.511 1.892.342 44.056
71.511 65.569 44.056
Financieringslasten
1.826.773
1.971.813
36.096
2.007.909
181.136
Risico’s
Cashflow
- 2.026.242
1.135.452
- 54.214
1.081.238
3.107.480
De raming voor civiele werken moet mede afhankelijk van de definitieve afspraken met Rijkswaterstaat en eventuele herverkaveling mogelijk herzien worden. Het risico is becijferd op € 240.000.
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
364.000 - 25.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
3.107.480 2.365.242
Programma
Boekwaarde 1 januari '21
2.365.242
Nog te verwachten winst
742.238
Toelichting financieel In de meerjaren prognose gaan we vanaf 2022 uit van een gemiddelde uitgifte van 3.000 m2 bedrijfsterrein per jaar. De geraamde opbrengst bedraagt € 90 per m2. In het kader van de aanleg van de N18 is met Rijkswaterstaat overeenstemming bereikt over compensatie van € 1,6 miljoen voor kavels die niet meer uitgeefbaar zijn. Eind 2020 zijn de concept overeenkomsten ter finale beoordeling ontvangen. We hopen de formele afwikkeling van dit zeer langlopende traject in 2021 af te ronden. Rijkwaterstaat heeft daarbij ook naastgelegen agrarische gronden aan de gemeente aangeboden. Deze gronden zouden in de toekomst mogelijk tot bedrijventerrein Kiefte V ontwikkeld kunnen worden. Over de aankoop moet de gemeenteraad nog besluiten. We verwachten het voorstel daartoe rond de zomer van 2021 af te ronden.
Bedrijfskavels: 27.654 m2 (waarvan circa 3.900 m2 reststroken met lagere waarde)
Rood: eigendom gemeente
Lichtgroen: direct uitgeefbaar 12
BEDRIJVENTERREIN EVERSKAMP RUURLO Beschrijving Bedrijventerrein Everskamp ligt ten zuiden van het spoor in Ruurlo. De verkoop van bedrijfskavels voor nieuwbouw is de afgelopen jaren gestagneerd. In Ruurlo is vooral ingezet op de herinvulling van leegstaande bedrijfspanden. In 2019 en 2020 is een voorzichtig begin van herstel zichtbaar. Er is grond uitgegeven en er is concrete belangstelling voorbedrijfskavels, al blijft de afzetverwachting bescheiden.
Toelichting financieel In de meerjaren prognose gaan we uit van een gemiddelde uitgifte van 1.500 m2 bedrijfsterrein per jaar. De geraamde opbrengst bedraagt € 110 per m2 voor zichtlocaties aan de rondweg en € 90 voor overige percelen. In lijn met de voorschriften van de commissie BBV hanteren we voor de prognose een looptijd van maximaal 10 jaar. Eind 2030 resteert in theorie nog circa 6.600 m2 uitgeefbaar terrein. De verwachte boekwaarde bedraagt dan nog € 703.900. Dit bedrag is hiernaast als ‘verlies’ gepresenteerd, maar de verwachting is dat dit op langere termijn gecompenseerd kan worden door uitgifte van genoemde 6.600 m2. We achten dit verdedigbaar omdat de voornaamste uitgaven al wel in huidige begroting tot en met 2030 zijn opgenomen.
Risico’s Voor het risico dat bouwrijpe bedrijfspercelen na de looptijd van 10 jaar geen opbrengst meer opleveren is € 225.000 weerstandsvermogen beschikbaar. Op voorstel van de accountant is de eerder gevormde verliesvoorziening van € 450.000 in 2020 vrijgevallen ten gunste van het resultaat.
Omschrijving Everskamp Ruurlo
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
2.420.842 1.159.818 356.505 - 970.676
2.420.842 1.597.667 517.002 - 970.676
13.651 - 1.771 -
2.420.842 1.611.318 515.230 - 970.676
451.500 158.725 -
Investering
2.966.489
3.564.835
11.879
3.576.714
610.225
Verkoop Overige opbrengsten
2.780.143 43.664
3.982.393 59.269
247.050 4.638
4.229.443 63.907
1.449.300 20.243
Opbrengsten
2.823.807
4.041.662
251.688
4.293.350
1.469.543
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
1.176.487
62.102 1.403.954 -
- 3.184 - 42.336 -
58.918 1.361.618 -
58.918 185.131 -
Financieringslasten
1.176.487
1.466.056
- 45.520
1.420.536
244.049
Cashflow
- 1.319.170
- 989.229
285.330
- 703.900
615.270
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
615.270 1.319.170
Te verwachten verlies
- 703.900
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
-
Boekwaarde 1 januari '21
1.319.170
Programma Bedrijfskavels: 21.622 m2 (waarvan 15.000 m2 uitgifte in de komende 10 jaar)
Rood: eigendom gemeente
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
Groen: direct uitgeefbaar (oranje in optie) 13
DE GARVER HAARLO Beschrijving Aan de westzijde van Haarlo ligt wijk de Garver. De ontwikkeling van de wijk is nagenoeg afgerond. Er zijn nog enkele kavels voor de nieuwbouw van woningen beschikbaar. De openbare ruimte is al wel woonrijp opgeleverd. De belangstelling voor nieuwbouw in Haarlo was tot een paar jaar geleden beperkt. Daarom werd met name ingezet op invulling van het plan De Mölle / ’t Kossink. Op grond van inventarisatie van de lokale woonbehoeften lijkt de animo voor kavels behoorlijk te zijn toegenomen. Er zijn bijvoorbeeld particuliere plannen voor transformatie van bestaande horecavoorzieningen.
Toelichting financieel Door de verbeterde vooruitzichten is in 2020 een tussentijdse winst verantwoord van € 100.000. De boekwaarde per 1 januari 2021 is € 70.000. We verwachten nog circa € 40.000 kosten te moeten maken. Uitgifte van de 3 beschikbare bouwkavels voor € 300.000 levert komende jaren nog een positief resultaat op van circa € 190.000.
Risico’s Er zijn geen significante risico’s binnen dit complex. Wel merken we op dat de positieve resultaatverwachting afhankelijk is van daadwerkelijke uitgifte van de kavels. Het is niet uitgesloten dat voor nieuwe woningen voorrang gegeven wordt aan locaties waar een transformatie opgave ligt. Deze onzekerheid wegen we mee bij het bepalen van de voorgeschreven wijze van winstbepaling (naar rato van de realisatie).
Programma Woningen:
3 kavels met een totaal perceeloppervlak van circa 1.300 m2
Omschrijving de Garver Haarlo
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
43.510 242.828 272.317 -
43.510 266.878 285.317 -
500 - 750 -
43.510 267.378 284.567 -
24.550 12.250 -
Investering
558.655
595.705
- 250
595.455
36.800
Verkoop Overige opbrengsten
506.903 94.091
806.828 94.091
-
806.828 94.091
299.925 -
Opbrengsten
600.994
900.919
-
900.919
299.925
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
- 37.966
2.874 - 52.315 2.133
- 823 2.594 9.610
2.051 - 49.721 11.743
2.051 - 11.755 11.743
Financieringslasten
- 37.966
- 47.308
11.381
- 35.927
2.038
Cashflow
80.305
352.522
- 11.131
341.391
261.087
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
50.000 100.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
261.087 69.695
Boekwaarde 1 januari '21
69.695
Nog te verwachten winst
191.391
14
ZWILBROEKSEWEG EIBERGEN Beschrijving Oorspronkelijk waren aan de locatie Zwilbroekseweg - Rekkenseweg ten zuidoosten van Eibergen 8 kavels gepland. Onder invloed van de demografische ontwikkelingen is dit aantal teruggebracht naar 2. Deze beide kavels zijn in 2019 aan de kopers geleverd. Nu de bouw (nagenoeg) is afgerond kan het plangebied woonrijp worden gemaakt.
Omschrijving Boekwaarde Begroot Zwilbroekseweg Eibergen 1 jan 2021 1 jan 2020 Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
5.210 235.791 159.804 - 373.000
5.210 336.041 172.086 - 373.000
- 1.282 -
5.210 336.041 170.804 - 373.000
100.250 11.000 -
Toelichting financieel
Investering
27.805
140.337
- 1.282
139.055
111.250
In 2013 is een verlies genomen van € 373.000 vanwege de beschreven wijziging van het woningbouwprogramma. De boekwaarde per 1 januari 2021 is door de gerealiseerde verkopen € 162.000 negatief. We verwachten nog uitgaven te moeten doen voor ruim € 110.000, met name voor de inrichting van de openbare ruimte. Het complex levert komende jaren nog een winst op van € 54.000.
Verkoop Overige opbrengsten
334.711 -
334.711 -
-
334.711 -
-
Opbrengsten
334.711
334.711
-
334.711
-
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
97.451
1.049 93.437 2.277
- 639 - 280 - 1.655
410 93.156 621
410 - 4.294 621
Financieringslasten
97.451
96.762
- 2.575
94.188
- 3.263
Cashflow
209.455
97.611
3.857
101.468
- 107.987
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
46.000 1.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
- 107.987 - 162.455
Boekwaarde 1 januari '21
- 162.455
Nog te verwachten winst
54.468
Risico’s Er zijn geen significante risico’s binnen dit complex. Er bestaat wel enige onzekerheid over de kosten van het verwijderen van overtollig geworden aansluitingen voor nutsvoorzieningen. Hiervoor is een bedrag opgenomen van € 14.000.
Programma Woningen:
2 kavels (verkocht in 2019)
15
HOFRICHTER EIBERGEN Beschrijving Dit betreft de laatste twee kavels in wijk Hofrichter te Eibergen. Deze locatie voor twee vrijstaande woningen zou op basis van de Structuurvisie Wonen Eibergen weg worden bestemd. De eind 2019 vastgestelde toetsingscriteria voor woningbouw bieden nu ruimte om in de behoefte aan nieuwbouw te voorzien.
Omschrijving Hofrichter Eibergen
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
956.726 704.236 293.138 -
956.726 709.149 299.245 -
3.470 -
956.726 709.149 302.715 -
4.913 9.577 -
Investering
1.954.100
1.965.120
3.470
1.968.590
14.490
Verkoop Overige opbrengsten
2.197.270 390.968
2.519.270 390.968
- 10.225 -
2.509.045 390.968
311.775 -
Opbrengsten
2.588.238
2.910.238
- 10.225
2.900.013
311.775
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
227.078
137 218.681 10.558
5 14.344 - 10.781
142 233.025 - 223
142 5.947 - 223
Financieringslasten
227.078
229.375
3.568
232.944
5.866
Cashflow
407.060
715.742
- 17.263
698.479
291.419
Er zijn geen significante risico’s binnen dit complex.
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
643.000 - 26.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
291.419 209.940
Programma
Boekwaarde 1 januari '21
209.940
Nog te verwachten winst
81.479
Voor de goede orde merken we op dat in de begroting geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het gedeelte van deze wijk rond de Kapittelsingel. Voor die gronden geldt de bestemming Groen. Van de wijzigingsbevoegdheid naar Wonen kan – mits daar behoefte aan bestaat – pas gebruik worden gemaakt nadat de belemmeringen vanwege een milieucontour zijn weggenomen.
Toelichting financieel Over het jaar 2020 is correctie van € 26.000 op de eerder verantwoorde winst verantwoord, met name als gevolg van de bijgestelde begroting. Daarbij is rekening gehouden met een lagere grondopbrengst als gevolg van de aanwezigheid van kabels / leidingen en hogere rentelasten als gevolg van een langere doorlooptijd. Het plan is woonrijp. We verwachten na verkoop van de kavels nog een winst van € 81.000 te boeken.
Risico’s
Woningen:
2 kavels voor vrijstaande woningen
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
16
OP DE BLEEK EIBERGEN Beschrijving Dit betreft de gebiedsontwikkeling van het voormalige KTV terrein. De exploitatie wordt door ontwikkelaar Ter Steege gevoerd. Het plan wordt onder de gemeentelijke Bouwgronden in exploitatie verantwoord omdat de gemeente in het verleden grondposities heeft ingebracht. Met de ontwikkelaar is overeenstemming bereikt over een aanpassing van het woningbouwprogramma. Het gewijzigde bestemmingsplan is in 2018 vastgesteld. Het plan is nagenoeg afgerond. Komende periode zal de wijk woonrijp worden gemaakt. Momenteel worden plannen ontwikkeld voor de invulling van het voormalige ketelhuis als beeldbepalend erfgoed. Aandachtspunt is de realisatie van woon-werk kavels op bedrijventerrein de Mors, deze voorzien blijkbaar niet in de behoefte.
Toelichting financieel Over het jaar 2020 is een winst van € 141.000 verantwoord in verband met de gerealiseerde vooruitgang. De boekwaarde bedraagt € 15.000 negatief. De provincie Gelderland heeft in 2019 de eerder toegezegde bijdrage aan de exploitatie ad € 226.401 definitief vastgesteld. Met de ontwikkelaar zijn afspraken gemaakt over de inzet van deze middelen voor de kwalitatieve afronding van de wijk. De subsidie is daarom in 2020 geheel aan de ontwikkelaar doorbetaald, zoals ook in het MPG 2020 was begroot. Na overdracht van de openbare ruimte aan de gemeente resteert naar verwachting een budgettair neutraal resultaat.
Omschrijving Op de Bleek Eibergen Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
1 805.986 667.114 -
2 805.986 697.114 -
- 15.000 -
2 805.986 682.114 -
1 15.000 -
1.473.102
1.503.103
- 15.000
1.488.103
15.001
821.472 991.267
821.472 991.267
-
821.472 991.267
-
Opbrengsten
1.812.739
1.812.739
-
1.812.739
-
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
- 137.270
422 - 137.946 213
- 372 - 4.750 4.855
50 - 142.695 5.068
50 - 5.426 5.068
Financieringslasten
- 137.270
- 137.310
- 267
- 137.577
- 307
Cashflow
476.907
446.947
15.267
462.214
- 14.694
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
321.000 141.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
- 14.694 - 14.907
Boekwaarde 1 januari '21
- 14.907
Nog te verwachten winst
214
Investering Verkoop Overige opbrengsten
Risico’s Er zijn geen specifieke risico’s binnen dit complex.
Programma Woningen:
nog beschikbaar zijn 5 woon-werkkavels, zie www.opdebleek.nl
17
VONDERMAN NOORDIJK Beschrijving Aan de zuidrand van de bebouwde kern van Noordijk ligt het plan Vonderman. In dit plan zijn nog 4 kavels beschikbaar. Voor 1 van de kavels voor een vrijstaande woning is in 2020 een verkoopovereenkomst gesloten, de notariële levering heeft in 2021 plaatsgevonden. De 3 overige kavels zijn momenteel gereserveerd.
Toelichting financieel Over het jaar 2020 is een winst van € 19.000 verantwoord. De boekwaarde bedraagt per 1 januari 2021 nog € 179.000. Na uitgifte van de kavels en het woonrijp afronden resteert een winst van € 57.000. Voorzichtigheidshalve is verondersteld dat uitgifte van kavels zeer geleidelijk tot en met het jaar 2024 plaats zal vinden. Gelet op de lopende reserveringen is dat wellicht te pessimistisch ingeschat. We zullen in het volgende MPG de uitkomsten van de lopende verkooptrajecten vertalen in de begroting.
Risico’s
Omschrijving Vonderman Noordijk
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
79.953 306.405 -
149.953 350.255 -
24.000 - 11.100 -
173.953 339.155 -
94.000 32.750 -
Investering
386.358
500.208
12.900
513.108
126.750
Verkoop Overige opbrengsten
319.888 4.736
678.588 4.736
16.390 -
694.978 4.736
375.090 -
Opbrengsten
324.624
683.324
16.390
699.714
375.090
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
83.630
8.848 96.807 - 2.108
- 2.690 - 11.199 5.901
6.158 85.608 3.793
6.158 1.978 3.793
Financieringslasten
83.630
103.547
- 7.989
95.559
11.929
- 145.364
79.569
11.479
91.047
236.411
Er zijn geen significante risico’s binnen dit complex. Cashflow
Programma Woningen:
4 kavels, 2 voor vrijstaande en 2 voor 2^1 kap woningen
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
15.000 19.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
236.411 179.364
Boekwaarde 1 januari '21
179.364
Nog te verwachten winst
57.047
18
OLLAND NOORD RIETMOLEN Beschrijving Dit betrof een nieuwbouwplan voor 20 woningen. Tot en met het jaar 2019 zijn 17 kavels verkocht. Twee minder courante kavels stonden vanwege de demografische ontwikkelingen op de nominatie om niet ingevuld te worden. Naar aanleiding van het actualiseren van de behoefte aan nieuwbouw in Rietmolen is besloten de twee kavels te herverkavelen tot vier kavels. Het bestemmingsplan is hierop in maart 2020 gewijzigd vastgesteld.
Omschrijving Olland Noord Rietmolen
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
78.134 351.196 742.976 - 310.000
78.134 403.093 796.373 - 310.000
- 20.337 - 19.185 -
78.134 382.756 777.188 - 310.000
31.561 34.212 -
Investering
862.306
967.600
- 39.522
928.079
65.773
Verkoop Overige opbrengsten
1.656.682 1.750
1.884.832 1.750
1.350 -
1.886.182 1.750
229.500 -
Opbrengsten
1.658.432
1.886.582
1.350
1.887.932
229.500
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
295.628
5.061 273.048 23.462
- 4.563 18.971 - 18.340
498 292.019 5.123
498 - 3.609 5.123
Financieringslasten
295.628
301.572
- 3.932
297.640
2.012
Cashflow
500.499
617.410
44.804
662.214
161.715
Er zijn geen significante risico’s binnen dit complex.
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
440.000 116.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
161.715 55.501
Programma
Boekwaarde 1 januari '21
55.501
Nog te verwachten winst
106.214
Toelichting financieel In 2013 is de opbrengstverwachting voor het plan naar aanleiding van de beoogde vermindering van plancapaciteit naar beneden bijgesteld. Dit heeft toen geleid tot een afwaardering van € 310.000. In 2019 is extra ruimte voor nieuwbouw ontstaan, waardoor de begrote opbrengst toch weer kon worden verhoogd. In 2020 zijn drie kavels verkocht. Mede daardoor is over 2020 een winst van € 116.000 verantwoord. De boekwaarde per 1 januari 2021 bedraagt € 55.000. Per saldo verwachten we nog € 230.000 inkomsten uit de verkoop van de laatste twee kavels voor vrijstaande woningen. De komende jaren levert dit nog een winst op van € 106.000. Voorzichtigheidshalve is de verkoop in 2 jaren geprognosticeerd.
Risico’s
Woningen:
er resteren per eind 2020 nog 2 kavels voor vrijstaande woningen
19
HONDELINKWEG NEEDE Beschrijving Dit betreft een nieuwbouwplan voor 21 woningen. De locatie is gelegen naast de voetbalvelden van SC Neede. De verkoop van kavels viel jarenlang enigszins tegen, maar vanaf 2018 is de marktsituatie verbeterd. De eind 2019 vastgestelde toetsingscriteria voor woningbouw bieden extra ruimte voor plannen die in een aantoonbare behoefte voorzien. Dat heeft tot een herbeoordeling van dit plan geleid ten opzichte van de eerder voorgenomen visie om plancapaciteit terug te dringen.
Toelichting financieel Naar aanleiding van de in 2017 vastgestelde Structuurvisie Wonen Neede is de verwachte opbrengst voor de 8 kavels op het middenterrein geschrapt. Totaal is afgelopen jaren voor € 1.070.000 verlies genomen. In de meerjarenbegroting is de verkoopopbrengst voor de 8 kavels weer opgenomen. Dat heeft door de POC methodiek en de 5 verkochte kavels in 2019 geleid tot een winst over dat jaar van € 363.000. In 2020 is 1 kavel verkocht en kan € 47.000 tussentijdse winst worden genomen. De boekwaarde per 1 januari 2021 bedraagt € 145.000. Per saldo verwachten we de komende jaren een netto kasstroom van € 690.000. De huidige begroting leidt tot een nog te boeken winst van € 545.000. Daarbij is de uitgifte van 8 kavels voorzichtigheidshalve geleidelijk over de jaren tot en met 2025 begroot. Op basis van de lopende reserveringen verwachten we echter dat het daadwerkelijke uitgiftetempo hoger zal liggen.
Risico’s
Omschrijving Hondelinkweg Neede Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
554.609 812.594 118.917 - 1.070.000
558.765 1.030.727 185.449 - 1.070.000
- 3.140 -
558.765 1.030.727 182.310 - 1.070.000
4.156 218.133 63.393 -
416.120
704.941
- 3.140
701.802
285.681
Verkoop Overige opbrengsten
1.119.290 78.502
2.108.090 78.502
-
2.108.090 78.502
988.800 -
Opbrengsten
1.197.792
2.186.592
-
2.186.592
988.800
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
516.408
21.540 457.155 51.447
- 3.290 36.220 - 33.123
18.250 493.375 18.324
18.250 - 23.033 18.324
Financieringslasten
516.408
530.142
- 193
529.949
13.542
Cashflow
265.264
951.509
3.333
954.841
689.577
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
363.000 47.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
689.577 144.736
Boekwaarde 1 januari '21
144.736
Nog te verwachten winst
544.841
Investering
Er zijn geen significante risico’s binnen dit complex.
Programma Woningen:
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
per eind 2020 zijn nog 8 kavels voor vrijstaande woningen te leveren. Hiervan zijn in 2021 inmiddels 2 akten gepasseerd.
20
ABCTA BELTRUM Beschrijving Dit betreft de gebiedsontwikkeling die mogelijk is geworden na de sloop van de voormalige ABCTA fabriek en de verplaatsing van enkele bedrijven uit de kom van Beltrum. De provincie heeft via subsidies een belangrijke bijdrage aan de transformatieopgave geleverd. Alle kavels in het plan zijn inmiddels verkocht. Het plan wordt nu woonrijp opgeleverd. Het complex wordt in 2021 administratief afgesloten. Voor de uitgifte van 4 extra kavels (raad 16 maart ’21) openen we een nieuw complex.
Toelichting financieel In het verleden zijn forse verliezen op het plan verantwoord. Dit werd enerzijds veroorzaakt door de aard van het complexe project. Anderzijds doordat vanwege de demografische ontwikkelingen rekening werd gehouden met een beperkte uitvoering van het oorspronkelijke plan. In 2017 werd aan de hand van een pilot duidelijk dat er behoefte bestond aan woningen voor met name starters. Dat heeft alsnog geleid tot volledige invulling van het plan en verantwoording van € 350.000 winst tot en met 2019. De boekwaarde per 1 januari 2021 bedraagt € 35.000 negatief. Per saldo verwachten we in 2021 nog € 15.000 uit te moeten geven. We kunnen het complex dan in het jaar 2021 afsluiten met een bescheiden winst van maximaal € 20.000.
Risico’s Er zijn geen significante risico’s binnen dit complex. Wel is geconstateerd dat een grondtransactie in het verleden niet geheel correct is verrekend. Er zou nog een verrekening van circa € 10.000 moeten plaatsvinden met een van de betrokken partijen. In 2021 moet definitief blijken of deze vordering inbaar is.
Omschrijving ABCTA Beltrum
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
2.278.102 1.505.032 312.948 - 1.972.509
2.278.102 1.496.665 340.465 - 1.972.509
19.973 - 12.056 -
2.278.102 1.516.638 328.409 - 1.972.509
11.606 15.461 -
Investering
2.123.573
2.142.724
7.917
2.150.640
27.067
Verkoop Overige opbrengsten
1.117.283 1.921.818
1.127.882 1.921.818
-
1.127.882 1.921.818
10.599 -
Opbrengsten
3.039.101
3.049.701
-
3.049.701
10.599
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
512.020
512.842 - 819
- 1.783 1.142
511.059 323
- 961 323
Financieringslasten
512.020
512.023
- 641
511.382
- 638
Cashflow
403.508
394.954
- 7.275
387.678
- 15.830
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
350.000 18.000
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
- 15.830 - 35.508
Boekwaarde 1 januari '21
- 35.508
Nog te verwachten winst
19.678
Programma Woningen:
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
alle uitgeefbare kavels zijn inmiddels verkocht
21
DE MOLLE HAARLO Beschrijving Op de locatie van het voormalige gemeenschapsgebouw De Molle aan de rand van de bebouwde kom in Haarlo is een kleinschalig woningbouwplan ontwikkeld. Planologisch zijn 5 woningen mogelijk. Hiervan zijn er inmiddels 3 gerealiseerd. De resterende 2 kavels aan Het Kossink zijn minder courant. De behoefte aan nieuwbouw in Haarlo is in 2020 verder worden verkend. Bij de afwegingen omtrent de wenselijke invulling zullen ook andere (transformatie) locaties in Haarlo betrokken worden. Mogelijk leidt dit tot een heroriëntatie op de bestemming van de nog beschikbare gronden in dit plan, mede in relatie tot de mogelijke ontwikkeling van de naastgelegen voormalige horecalocatie.
Omschrijving De Mölle Haarlo
Boekwaarde Begroot 1 jan 2021 1 jan 2020
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
3.090 40.817 32.869 - 19.710
3.090 78.317 36.514 - 19.710
750 355 -
3.090 79.067 36.869 - 19.710
38.250 4.000 -
Investering
57.066
98.211
1.105
99.316
42.250
Verkoop Overige opbrengsten
124.070 -
124.070 -
-
124.070 -
-
Opbrengsten
124.070
124.070
-
124.070
-
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
23.114
23.115 -
- 736 -
22.379 -
- 734 -
De boekwaarde per 1 januari 2021 bedraagt € 41.000 negatief. Per saldo verwachten we nog € 42.000 uit te moeten geven. We kunnen de exploitatie – afhankelijk van de keuze rond de 2 kavels – in het jaar 2021 dan met een klein verlies afsluiten.
Financieringslasten
23.114
23.115
- 736
22.379
- 734
Cashflow
43.890
2.744
- 369
2.374
- 41.516
Risico’s Er zijn geen significante risico’s binnen dit complex.
Winst t/m 2019 Verwerken resultaat 2020
3.000 -
Budget miv 2021 Af: boekwaarde eind '20
- 41.516 - 40.890
Programma
Boekwaarde 1 januari '21
- 40.890
Nog te verwachten verlies
- 626
Toelichting financieel Voorzichtigheidshalve houden we in de begroting geen rekening meer met de verkoopopbrengst voor de 2 kavels. Wel is nog budget beschikbaar voor civiele kosten voor de (her)inrichting van de openbare ruimte.
Woningen:
2 kavels zijn nog uitgeefbaar (2^1 kapwoning)
22
DE HEUVER GELSELAAR Beschrijving Aan de Dorpsstraat in Gelselaar ligt voormalige boerderij De Heuver. Deze karakteristieke locatie is jaren geleden verworven om planologisch ruimte te bieden voor nieuwbouw van woningen. De oorspronkelijke omvang van deze plannen is inmiddels flink teruggeschroefd. Vele pogingen om de boerderij een nieuw leven te geven zijn afgelopen jaren de revue gepasseerd. De boerderij is begin 2020 verkocht en wordt na een grondige restauratie, waaraan de provincie substantieel bijdraagt, getransformeerd tot 2 ruime woningen. Naast de boerderij zijn nog 3 kavels voor vrijstaande woningen beschikbaar. Twee kavels zijn momenteel gereserveerd.
Toelichting financieel Projecten waarbij bedrijfsverplaatsingen aan de orde zijn, zijn economisch vaak niet rendabel te exploiteren. Ook het beperken van de planomvang leidt tot financiële consequenties. Afgelopen jaren is het plan met € 1.115.000 afgewaardeerd. De verkoop van de boerderij heeft in 2020 tot een beperkte winst van € 10.000 geleid. De boekwaarde per 1 januari 2021 bedraagt nog € 319.000. We verwachten nog circa € 175.000 uitgaven. Met een lagere opbrengst als gevolg van een eventuele herprogrammering wordt nu niet langer rekening gehouden. De eerder gevormde verliesvoorziening is in 2020 vrijgevallen. De verkoop van de 3 kavels en achterliggende agrarische gronden levert naar de huidige inzichten € 542.000 op. De geactualiseerde begroting leidt tot een toekomstige winstverwachting van € 48.000.
Risico’s
Omschrijving De Heuver Gelselaar Aankoop Civiel Plankosten Afwaarderingen
wijziging
1 jan 2021
Budget miv 2021
1.593.112 95.485 115.437 - 1.115.000
1.593.112 204.856 198.094 - 1.115.000
2.300 - 33.000 -
1.593.112 207.156 165.094 - 1.115.000
111.671 49.657 -
Investering
689.034
881.062
- 30.700
850.362
161.328
Verkoop Overige opbrengsten
165.000 508.626
595.750 508.626
110.875 -
706.625 508.626
541.625 -
Opbrengsten
673.626
1.104.376
110.875
1.215.251
541.625
Indexatie Rentelasten Rente over winstdeel
293.321
6.004 321.781 -