CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 6 Verslag Leefomgevingsfoto (LOF)

Raadsvergadering 19 september 2023, gemeente BerkellandBij agendapunt: Initiatiefvoorstel Omgevingsvisie30.378 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

27

Groen en openbare ruimte spelen een belangrijke rol in de waardering van de leefbaarheid. Het groenbeleidsplan en de groenstructuurplannen zijn in ontwikkeling en zetten in op: - Kwalitatief slechte groen- en speelvoorzieningen zoveel mogelijk verbeteren. - Parels: in de kernen worden mooie plekken aangelegd of verbeterd - Stimuleren van bewegen in de openbare ruimte voor jong en oud. - Bevorderen van de biodiversiteit binnen en buiten de kom - Aanpassen van de leefomgeving aan het veranderende klimaat. - Rekening houden met verschillende doelgroepen en leeftijdsgroepen. De aanpak van de vrijkomende agrarische bebouwing levert een bijdrage aan het voorkomen van verpaupering en het verbeteren van de leefbaarheid op het platteland. Wonen/woningvoorraad De dynamiek op de woningmarkt is groot. De demografische ontwikkelingen (vergrijzing en verdunning) brengen een veranderende woningbehoefte met zich mee. Denk aan woonvormen met collectieve voorzieningen, inspelen op ‘zorg voor elkaar’, flexibele en tijdelijke woonzorgvormen zijn nodig, geschikt voor diverse (zorg)doelgroepen. Er is een trend van meer thuiswerken ingezet. Landelijk is er groot tekort aan woningen en wordt ingezet op verduurzamen en aardgasloos maken van woningen. Het woningaanbod in Berkelland is gedateerd. Er is een meer gevarieerd woningaanbod nodig.

Er is behoefte aan starterswoningen en levensloopbestendige woningen. Er ligt daarnaast een opgave in het moderniseren, verbeteren van de uitstraling, verduurzamen, levensloopgeschikter maken en asbestvrij maken van de woningen en de wijken. Het huidige woonbeleid zet hier op in. Voorzieningenniveau Het cijfer voor de algemene waardering van het voorzieningenniveau is 6,9 - 8,0. Onder andere betere openbaarvervoersvoorzieningen en winkelvoorzieningen worden het meest gemist. De daling van het aantal leerlingen vraagt om het aanpassen van de onderwijshuisvesting. Er is innovatie nodig in de zorg voor wat betreft (woon)zorgvormen en vanwege het verwachte tekort aan goed geschoold zorgpersoneel. Mobiliteit / bereikbaarheid/ verkeersveiligheid Voor de komende decennia zijn de mogelijke ontwikkeling van grootschalige infrastructurele ontwikkelingen als de opwaardering van de N18 en de Noordtak van de Betuwelijn actueel. Of en hoe deze ontwikkelingen zullen plaatsvinden is niet bekend. Ze hebben een grote impact op de bereikbaarheid en de omgevingskwaliteit van Berkelland als geheel en deelgebieden in het bijzonder.

28

A3 Gezondheid en veiligheid A3.1 Beschrijving huidige situatie t.a.v. gezondheid en veiligheid Geluid Bijna alle functies hebben te maken met geluid. Sommige functies veroorzaken geluidhinder, zoals verkeer en bedrijvigheid en evenementen (geluidbronnen). Andere functies, zoals wonen, de gezondheidszorg en onderwijs kunnen hinder ondervinden van geluid (geluidgevoelige objecten). Overlast als gevolg van geluid kan uiteindelijk leiden tot gezondheidsklachten, zoals stress of slapeloosheid. In deze paragraaf wordt ingegaan op geluidzones van industrieterreinen en (spoor)wegen, geluid van bedrijven (buiten industrieterreinen), geluid van evenementen en de binnen de gemeente Berkelland aanwezige stiltegebieden. Geluidzones algemeen Zonering van industrielawaai in het kader van de Wet geluidhinder (Wgh) is het ruimtelijk scheiden van industrieterreinen en geluidgevoelige objecten zoals woningen. Binnen de aangewezen zones worden geluidsgevoelige objecten enkel onder voorwaarden toegelaten. Een zelfde systematiek geldt voor wegen. Het gaat hierbij om rijwegen, spoorwegen en vaarwegen. Vaarwegen met geluidzones komen binnen de gemeente Berkelland niet voor. Voor een gezoneerd industrieterrein geldt nu een geluidzone vanaf de grens van het industrieterrein tot een zonegrens waar de 50 dB(A) L etmaal op 5 meter hoogte niet mag worden overschreden.

Letmaal is de hoogste waarden van Ldag, Lavond+5 en Lnacht+10 in de representatieve bedrijfssituatie. Wegen met een maximumsnelheid van 50 km/uur of hoger hebben eveneens een geluidzone. Deze is voor wegen met 2 rijstroken 200 meter in stedelijk gebied en 250 meter in buitenstedelijk gebied. De breedte van de zone bij spoorwegen is afhankelijk van de hoogte van het vastgestelde productieplafond. In Berkeland zal deze meestal 100 meter zijn en op sommige stukken 200 meter. Industrielawaai Berkelland heeft een gezoneerd Industrieterrein. Dat is industrieterrein Borculo met FrieslandCampina als ‘grote lawaaimaker’. Rondom dit industrieterrein ligt een geluidzone, waarbinnen zich honderden woningen bevinden. Op de buitengrens van de geluidzone mag de waarde voor Letmaal van 50 dB(A) op 5 meter hoogte niet worden overschreden. Binnen de geluidzone moet akoestisch onderzoek plaatsvinden naar de geluidbelasting bij nieuwe geluidgevoelige gebouwen. Voor nieuwe geluidgevoelige gebouwen geldt een grenswaarde van 55 dB(A) vast te stellen met een hogere waarde procedure. Er is een zonebeheersplan, waarmee het geluidniveau op de zonegrens en op de woningen waarop een hogere waarde is vastgesteld in de gaten wordt gehouden. Tevens kan hiermee de geluidbelasting bij initiatieven in de zone worden berekend.

In het verleden zijn in verband met een wijziging van de geluidszone hogere grenswaarden vastgesteld en een saneringsprogramma doorlopen. Er zijn momenteel geen knelpunten binnen of buiten deze geluidzone bekend. Omdat Friesland-Campina een continubedrijf is en in de dag, avond en nacht evenveel geluid geproduceerd wordt is nu de nachtperiode maatgevend voor wat er op het industrieterrein aan geluid mag worden geproduceerd.

29

Afbeelding: geluidzone industrieterrein

Het Regionaal Bedrijventerrein De Laarberg kent een soortgelijke geluidszone. Deze strekt zich voor het Berkellandse grondgebied echter alleen uit over onbebouwd terrein en niet over geluidgevoelige functies.

Afbeelding: bestaande geluidszone rondom RBV De Laarberg

Belangrijke geluidbronnen Belangrijke andere geluidbronnen in Berkelland zijn: Motorcrossterrein: BMAC Borculo; Schietinrichtingen: Schietbaan ’t Ruurlose Broek en Schietsportcentrum ’t Weideke; Windparken: nog geen concrete initiatieven bekend. Deze inrichtingen zorgen voor een bepaalde geluidbelasting in de directe omgeving, waarmee rekening moet worden gehouden bij ontwikkelingen in het gebied. Enerzijds om de inrichtingen niet onevenredig te benadelen. Anderzijds om een aanvaardbaar woon- en leefklimaat te kunnen garanderen. Voor wat betreft de bestaande leefomgeving zijn deze inrichtingen gehouden aan opgelegde geluidnormen. Overige bedrijven

30

Er mag vanuit worden gegaan dat alle bedrijven (inrichtingen) een melding Activiteitenbesluit hebben gedaan of over een omgevingsvergunning milieu beschikken. Voor type A-bedrijven (de lichtste categorie aan inrichtingen) geldt geen meldingsplicht. Verkeerslawaai De belangrijkste verkeerswegen zijn de rijksweg N18 (Twenteroute), de provinciale wegen en (drukkere) gemeentelijke wegen.

Afbeelding: rijksweg N18 en provinciale wegen

Wegen met een maximumsnelheid van 50 km/uur of hoger hebben een geluidzone. Deze is voor wegen met 2 rijstroken 250 meter buiten de kom en 200 meter binnen de kom. Binnen de zone moet getoetst worden aan de voorkeurswaarde van 48 dB. In stedelijk gebied mag deze waarde met een procedure worden verhoogd naar 63 dB en in buitenstedelijk gebied naar 53 dB. De rijksweg N18 heeft geluidproductieplafonds. Dit is een vastgesteld geluidniveau op referentiepunten. De referentiepunten liggen op circa 50 meter van de buitenste rijstrook op een onderlinge afstand van circa 100 meter. De hoogte van de referentiepunten bedraagt 4 meter boven het maaiveld. Bij een toename van het verkeer moet getoetst worden aan de geluidproductieplafonds. Het geluidaandachtsgebied kan aan de hand van de geluidproductieplafonds worden vastgesteld. Bij een initiatief binnen het geluidaandachtsgebied kan de geluidbelasting worden afgeleid van geluidproductieplafonds op de dichtstbijzijnde referentiepunten. Spoorweglawaai De treinverbinding Winterswijk-Zutphen loopt via Ruurlo. Het betreft een trein van het type Light rail. Ook voor de spoorweg zijn op grond van de Wet geluidhinder geluidproductieplafonds vastgesteld. De referentiepunten liggen op circa 50 meter van het buitenste spoor op een onderlinge afstand van circa 100 meter. De hoogte van de referentiepunten bedraagt 4 meter boven het maaiveld.

Bij een toename van het spoorweglawaai moet getoetst worden aan de geluidproductieplafonds. Bij een initiatief binnen de zone kan de geluidbelasting worden afgeleid van geluidproductieplafonds de dichtstbijzijnde referentiepunten. De breedte van de zone is afhankelijk van de hoogte van het productieplafond en kan variëren van 100 tot 1.200 meter. In Berkeland is deze meestal 100 meter, maar op sommige punten 200 meter. Het geluidaandachtsgebied kan aan de hand van de geluidproductieplafonds worden vastgesteld. Bij een initiatief binnen het geluidaandachtsgebied kan de geluidbelasting worden afgeleid van geluidproductieplafonds op de dichtstbijzijnde referentiepunten. De standaardwaarde is 55 Lden voor spoorwegen en de grenswaarde is 70 Lden. 31

Afbeelding: spoorverbinding Winterswijk-Zutphen (groene stip is treinstation Ruurlo)

Geluidregister De geluidproductieplafonds van rijkswegen en spoorwegen zijn op dit moment te vinden in het “geluidregister”. Hierin zijn ook de brongegevens vastgelegd op basis waarvan de geluidproductieplafonds zijn berekend. Evenementen en festiviteiten. In de gemeente vinden jaarlijks circa 30 grotere evenementen plaats. Evenementen worden momenteel onderverdeeld in grootschalige, kleine en overige. Er zijn geen geluidbepalingen. Wel geldt er een eindtijd. Voor inrichtingen is er een festiviteitenregeling in de APV waardoor jaarlijks voor festiviteiten binnen de gebouwen van de inrichting 12 keer per jaar hogere geluidniveaus zijn toegestaan. Stiltegebieden Ten noorden van Borculo en ten westen van Ruurlo heeft de provincie Gelderland in de Omgevingsverordening stiltegebieden aangewezen. Op dit moment gelden in de stiltegebieden geen regels voor agrarische activiteiten en inrichtingen milieubeheer. Wel gelden hier regels voor toestellen en motorrijden.

32

Afbeelding: indicatieve geluidbelasting door wegverkeer en stiltegebieden (Atlas Leefomgeving)

Luchtkwaliteit De kwaliteit van de lucht wordt bepaald door de aanwezigheid van luchtverontreinigende stoffen. Door onder andere stookinstallaties, verkeer en intensieve veehouderijen komen verontreinigende stoffen in de atmosfeer. De overheid heeft daarom normen in de vorm van grenswaarden gesteld aan de concentraties luchtverontreinigende stoffen en het aantal dagen in het jaar dat deze normen overschreden mogen worden. Die normen zijn gebaseerd op een Europese richtlijn. Hoge concentraties van luchtverontreinigende stoffen kunnen luchtwegklachten en hart- en vaatziekten veroorzaken. Vooral kinderen, ouderen of mensen met luchtwegaandoeningen of hart- en vaatziekten, lopen meer risico op het krijgen van gezondheidsklachten. Een betere luchtkwaliteit levert gezondheidswinst op, ook als de concentraties luchtvervuilende stoffen onder de landelijke norm liggen. De voornaamste luchtverontreinigende stoffen zijn stikstofdioxide en fijnstof. De gemeente Berkelland heeft geen luchtkwaliteitsbeleid vastgesteld en neemt niet deel aan het Schone Lucht Akkoord. Het beeld in Berkelland is dat het onderwerp luchtkwaliteit niet snel beperkingen zal opleveren voor toekomstige ontwikkelingen wanneer dit wordt gerelateerd aan de wettelijke grenswaarden. Stikstofdioxide Figuur B geeft de jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide (NO 2) weer in μg/m3.

De wettelijke grenswaarde voor de jaargemiddelde concentratie is 40 μg/m3. Dit is ook de advieswaarde van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De belangrijkste bronnen van stikstofdioxide zijn verkeer en industrie. Op de kaart is dan ook de structuur van het hoofdwegennet goed terug te zien. In alle gevallen vallen de concentraties ruimschoots onder de wettelijke grenswaarde en de WHO-advieswaarde van 40 μg/m3. De hoogste waarden liggen in Berkelland rond de 20 μg/m3.

33

Afbeelding: jaargemiddelde concentratie stikstofdioxide (2018, bron: RIVM)

Fijn stof Figuur C geeft de concentraties fijnstof (PM10) weer in μg/m 3. De wettelijke grenswaarde voor de jaargemiddelde concentratie is 40 μg/m3, de WHO-advieswaarde is 20 μg/m3. De belangrijkste bronnen van fijnstof zijn industrie, veehouderijen en houtkachels. De hoogste waarden liggen in Berkelland rond de 20 μg/m3. Dat betekent dat overal ruimschoots wordt voldaan aan de grenswaarde van 40 μg/m3 en op de meeste plekken ook aan de WHOadvieswaarde van 20 μg/m3. Naast industrie en veehouderijen leidt houtstook (door middel van haardvuren en kachels) tot emissie van fijnstof en roet. Bij bepaalde weersomstandigheden, zoals mist en windstil weer, blijft de rook hangen. De concentratie fijnstof kan dan lokaal sterk oplopen en op zulke dagen leiden tot overlast en gevolgen voor de gezondheid.

Afbeelding: jaargemiddelde concentratie fijnstof (2018, bron: RIVM)

Geur Geur is overal om ons heen en vaak wordt er nauwelijks beseft dat we verschillende geuren ruiken. Wanneer geur een negatief effect heeft wordt gesproken over geurhinder of geuroverlast. Als iemand geurhinder ervaart dan betekent dat nog niet dat het maatschappelijk of volgens de wetgeving onacceptabel is. Geur kan leiden tot gezondheidsklachten bijvoorbeeld als hinder bij het welbevinden of voor de dagelijkse bezigheden. 34

Geurbelasting veehouderijen De geurbelasting van veehouderijen is de hoeveelheid geur, uitgedrukt in odour units per kubieke meter lucht (ou/m3), die op een geurgevoelig object zoals een woning terecht komt. Voor de wijze van geurbeoordeling wordt onderscheid gemaakt tussen dieren met geuremissiefactoren en dieren zonder geuremissiefactoren. In het eerste geval is een geurberekening nodig. In het tweede geval volstaat een toetsing aan de minimumafstanden. In de nabijheid van veehouderijen zijn bepaalde ontwikkelingen soms niet mogelijk vanwege een te hoge geurbelasting of te korte afstand. Andersom worden veehouderijen beperkt in hun milieugebruiksruimte door andere functies in het buitengebied (zoals woningen en recreatiebedrijven). De gemeenteraad van Berkelland heeft op 9 december 2008 de Verordening geurhinder en veehouderij gemeente Berkelland vastgesteld. Deze geurverordening is op 1 juli 2009 in werking getreden. Daarbij zijn de zeven kleine kernen (Beltrum, Geesteren, Gelselaar, Haarlo, Noordijk, Rekken en Rietmolen) aangewezen als gedeelte van het gemeentelijk grondgebied waarvoor een andere geurnorm en minimaal aan te houden afstand van toepassing zijn: 6 ou/m3 en 75 meter (de wettelijke standaardwaarden voor de bebouwde kom zijn 3 ou/m3 en 100 meter; buiten de bebouwde kom gelden in Berkelland de wettelijke standaardwaarden van 14 ou/m3 en 50 meter).

Berkelland kent een grote hoeveelheid veehouderijen, hoewel al jaren sprake is van een dalende trend in het aantal bedrijven. Door schaalvergroting neemt het aantal dieren in totaliteit echter nauwelijks af. Figuur D toont de achtergrondbelasting (cumulatieve geurbelasting) door veehouderijen in en rondom Berkelland. Veehouderijen liggen verspreid over het hele buitengebied, maar rondom Beltrum bevindt zich een relatief hoge concentratie veehouderijen met een grotere geuremissie. In 2018 is er een uitgebreid geuronderzoek gedaan, waarbij de geursituatie in Berkelland zeer gedetailleerd in beeld is gebracht. Vastgesteld is dat: − 95% van de woningen in het buitengebied zich bevindt in een zeer goed tot redelijk goed leefklimaat; − ongeveer 1% van de woningen in het buitengebied zich bevindt in een matig tot slecht leefklimaat; − Beltrum de kern is met de hoogste achtergrond geurbelasting; − 83% van de woningen in Beltrum bevindt zich in een matig leefklimaat (waarbij moet worden opgemerkt dat de ten tijde van het geuronderzoek voor Beltrum meest dominante geurbron deelneemt aan de saneringsregeling varkenshouderij, zodat het leefklimaat significant verbetert); − in de andere kernen bevindt zich meer dan 95% van de woningen in een zeer goed tot redelijk goed leefklimaat. Voor dieren zonder geuremissiefactoren gelden minimumafstanden tot woningen en andere geurgevoelige objecten.

In het buitengebied bestaan nog enkele historisch gegroeide knelpunten, waarbij niet aan de minimumafstand wordt voldaan. Langs de randen van de bebouwde kom komen geen knelpunten voor.

35

Afbeelding: achtergrondbelasting veehouderijen (2018, bron: geuronderzoek OD ZO-Brabant i.o.v. ODA)

Afbeelding: achtergrondbelasting geur op geurgevoelige objecten/indeling in klassen van milieukwaliteit (2018, bron: geuronderzoek OD ZO-Brabant i.o.v. ODA)

Een bijzondere vorm van agrarische geuroverlast kan optreden bij het uitrijden van mest. Daarvoor gelden behalve de onderwerkplicht of de keuze voor mestinjectie momenteel geen specifieke geurregels. Geurbelasting door andere geurbronnen Naast veehouderijen zijn er meer relevante geurbronnen aanwezig in Berkelland. Daarbij valt te denken aan rioolwaterzuiveringsinstallaties, bepaalde typen industrie/bedrijvigheid (zoals productie van diervoeders, vleesverwerking, kunststofverwerking, zuivelindustrie, mestverwerking en autospuiterijen), bepaalde typen horeca (restaurants en snackbars) en viskramen. Ernstige knelpunten zijn daarbij niet bekend. Wel zijn er in het verleden veel geurklachten geweest over de mestwerking aan de Deventer Kunstweg en in iets mindere mate over de RWZI’s in Haarlo en Ruurlo. Daarnaast zijn er incidentele geurklachten over andere geurbronnen, waaronder houtkachels van particulieren.

36

Momenteel gelden in sommige situaties geurnormen en in andere gevallen zorgplichtbepalingen, al dan niet in combinatie met wettelijk voorgeschreven maatregelen. De gemeente Berkelland heeft geen geurbeleid voor industriële geurbronnen vastgesteld, maar volgt net als andere Achterhoekse gemeenten het Gelders geurbeleid bij besluitvorming over en rondom dit type bedrijven. In de nabijheid van geurbronnen zijn bepaalde ontwikkelingen soms niet mogelijk vanwege een te hoge geurbelasting. Andersom hebben bedrijven die geur veroorzaken te maken met beperkingen in hun milieugebruiksruimte door omliggende geurgevoelige objecten Elektromagnetische velden Elektrische velden ontstaan door een elektrische lading of door veranderende magnetische velden. Magnetische velden ontstaan door een bewegende lading of door veranderende elektrische velden, zoals nabij een draad waar wisselstroom doorheen loopt. Als de elektrische en magnetische velden aan elkaar gekoppeld zijn, spreken we over 'elektromagnetische velden'. De effecten die elektromagnetische velden op het lichaam hebben hangen af van de frequentie en de sterkte van de velden. Velden met relatief lage frequenties, zoals die van hoogspanningslijnen, kunnen zintuigen of zenuwen prikkelen als ze sterk genoeg zijn.

Velden met relatief hoge frequenties, zoals die van zendmasten voor mobiele telecommunicatie, kunnen het lichaam of delen daarvan overmatig opwarmen als ze sterk genoeg zijn. Wetenschappelijke organisaties hebben daarom limieten opgesteld, waaronder deze effecten niet optreden. Overheden kunnen zulke limieten overnemen in regelgeving. Elektromagnetische velden kunnen in de eerste plaats ontstaan als bijproduct van de opwekking, het transport of het gebruik van elektriciteit. Voorbeelden daarvan zijn hoogspanningsverbindingen, elektromotoren en transformatoren. In de tweede plaats kunnen elektromagnetische velden bewust worden opgewekt om materialen op te warmen of informatie te verzenden. Voorbeelden daarvan zijn inductieverwarmers en zendinstallaties voor mobiele telecommunicatie. Hieronder wordt nader ingegaan op zendmasten voor mobiele telefonie, hoogspanningsverbindingen en transformatorstations/zonneparken. Zendmasten mobiele telefonie Het opwarmende effect van antennes kan risico's geven voor de gezondheid. Daarom zijn er blootstellingslimieten om te voorkomen dat de elektromagnetische velden van antennes ons teveel opwarmen. Antenne-eigenaren moeten zich hieraan houden. Andere effecten op de gezondheid dan opwarming zijn niet aangetoond. Toch komt het voor dat mensen diverse klachten toeschrijven aan antennes. Denk aan hoofdpijn, slapeloosheid en duizeligheid.

Wetenschappelijk is er geen verband aangetoond tussen elektromagnetische straling en dergelijke klachten. Op 2 september 2020 heeft de Gezondheidsraad in een advies aan de Tweede Kamer gesteld dat een verband tussen blootstelling aan elektromagnetische velden van antennes en negatieve gezondheidseffecten niet is aangetoond en ook niet waarschijnlijk is. Tegelijk zijn negatieve gezondheidseffecten niet uit te sluiten. De gezondheidsraad adviseert doorlopend onderzoek te blijven doen, onder andere naar 5G. De elektromagnetische velden van 5G-antennes zijn vergelijkbaar met die van 2G-, 3G- en 4G-antennes, omdat 5G in de basis dezelfde zendtechnieken gebruikt. Het is nog niet duidelijk of door 5G de blootstelling aan elektromagnetische velden toe zal nemen omdat 5G nog nergens op grote schaal geïntroduceerd is. Vooralsnog zou veilig gebruik kunnen worden gemaakt van de frequenties die overeenkomen met die van 2G, 3G, 4G en wifi, omdat jarenlang gebruik niet heeft geleid tot bewezen gezondheidsschade. De Gezondheidsraad beveelt om te wachten met ingebruikname van het deel van het 5G-netwerk dat werkt in de radiofrequentie van 26 GHz. De WHO voert onderzoek uit naar een relatie tussen blootstellingsniveaus en gezondheidseffecten. Dit onderzoek moet in 2022 afgerond zijn.

Als het WHO-rapport aanwijzingen bevat voor schadelijke effecten onder de huidige blootstellingslimieten, dan zou dat kunnen leiden tot een aanscherping van die limieten.

37

Afbeelding: zendmasten (bron: antenneregister,nl)

De jurisprudentie op dit dossier schrijdt voort. Zo ligt er uitspraak van de rechtbank over een in Haarlo te plaatsen 5G-zendmast, die zegt dat op basis van voortschrijdend wetenschappelijk inzicht niet zonder meer mag worden uitgegaan van de blootstellingslimieten. Ook daaronder, bij lage veldsterktes, acht de rechtbank gezondheidsrisico’s niet uitgesloten. De gemeente heeft hoger beroep aangetekend tegen deze uitspraak bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het is afwachten of de Afdeling meegaat in het oordeel van de rechtbank of op de tot nu gehanteerde lijn blijft zitten dat gezondheidsrisico’s voldoende zijn uit te sluiten als wordt voldaan aan de blootstellingslimieten. Hoogspanningsverbindingen In het buitengebied van Berkelland bevinden zich delen van drie bovengrondse hoogspanningsverbindingen. Daarvan beheert Tennet namens Liandon twee 150kVhoogspanningsverbindingen, terwijl zij ook nog een ondergrondse 150 kVhoogspanningsverbinding en de bovengrondse 110 kV-hoogspanningsverbinding Haaksbergen-Eibergen beheert. De andere hoogspanningsverbindingen bevinden zich tussen Borculo-Winterswijk en tussen Lochem-Borculo. Rondom die hoogspanningsverbindingen is sprake van een indicatieve magneetveldzone.

De Europese Unie heeft - in een aanbeveling (1999/519/EG Europese Gemeenschap Europese Gemeenschap ) - een referentieniveau van 100 microtesla voor bescherming van leden van de bevolking vastgelegd. Deze waarde wordt in Nederland op voor het publiek toegankelijke plaatsen in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen niet overschreden. Het voorzorgsbeleid van het toenmalige ministerie van VROM, zoals dat is vastgelegd in het beleidsadvies uit 2005, gaat een stap verder. Gemeenten en netbeheerders worden geadviseerd nieuwe situaties te voorkomen waarin kinderen langdurig worden blootgesteld aan een veldsterkte die (jaargemiddeld) hoger is dan 0,4 microtesla. Bij ruimtelijke ontwikkelingen in de nabijheid van hoogspanningsleidingen is dit een aandachtspunt en kunnen zoneberekeningen nodig zijn.

38

Afbeelding: hoogspanningsverbindingen (indicatieve zones aan weerszijden: blauw = 55 m, rood = 120 m en zwart = 50 m)

Transformatorstations en zonneparken Voor transformatorstations en zonneparken (waar ook omvormers/tansformatoren in gebruik zijn) geldt dat sprake is van elektromagnetische velden die erg zwak zijn. De blootstellingslimieten komen hierbij niet in beeld. Het in acht nemen van een bepaalde afstand tussen zonneparken/transformatorstations is gebruikelijk, maar dan meer om geluidhinder te voorkomen, Het gaat hierbij in de regel om afstanden van 30 tot 50 meter Voor grotere transformatorstations kunnen grotere afstanden gelden. Zo geldt voor het transformatstation op bedrijventerrein Overberkel in Borculo een richtafstand van 100 meter tot woningen. Externe veiligheid Externe veiligheid is een milieuthema dat ingaat op de kansen en bijbehorende effecten van een calamiteit met gevaarlijke stoffen. Deze gevaarlijke stoffen kunnen opgeslagen worden bij risicovolle inrichtingen (zoals bijvoorbeeld een LPG-tankstation) of getransporteerd worden over de weg, het water, per spoor, vliegtuig of door buisleidingen. Daarnaast zijn er externe veiligheidsrisico’s met betrekking tot windturbines. Activiteiten die dit soort risico’s kunnen veroorzaken moeten goed afgestemd worden op (beperkt) kwetsbare functies (scholen, ziekenhuizen, kinderopvangen, woningen, etc.) om zo de risico’s te beperken.

De effecten van risicobronnen op deze (beperkt) kwetsbare objecten worden op twee manieren inzichtelijk gemaakt: − Het 'Plaatsgebonden Risico' (PR) is de kans dat een denkbeeldige persoon, die zich continu en onbeschermd op die plaats bevindt, overlijdt als rechtstreeks gevolg van een calamiteit met een gevaarlijke stof. − Het 'Groepsrisico' (GR) is de kans op een ongeval met veel dodelijke slachtoffers. Voor het berekenen van het groepsrisico is het vaststellen van het invloedsgebied van de risicobron van belang. Wanneer kwetsbare functies buiten de invloedsgebieden liggen, behoeft het groepsrisico niet te worden vastgesteld (minimale effecten als gevolg van een calamiteit). Het belangrijkste beoordelingskader voor externe veiligheid wordt gevormd door het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi), het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt; met als uitvloeisel het Basisnet) en het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb; daarin staan ook de bebouwingsvrije afstanden voor beheer en onderhoud aan buisleidingen).

39

Op 12 januari 2016 heeft de gemeenteraad van Berkelland de gemeenschappelijke beleidsvisie externe veiligheid vastgesteld. Hiermee hebben de veiligheidsrisico’s bij het werken met en het vervoeren van gevaarlijke stoffen een vaste plek gekregen bij besluitvorming rondom omgevingsvergunningen en bestemmingsplannen. Het ambitieniveau is afgestemd op het profiel van de gemeente Berkelland. Naast ruimte voor functies als landbouw, toerisme en wonen, bestaat binnen de gemeente ook ruimte voor industriële bedrijvigheid. In de beleidsvisie is daarom gekozen voor een mengvorm van een gebiedsgerichte benadering en een brongerichte benadering. Met deze mengvorm worden bepaalde soorten ontwikkelingen in de nabijheid van een bron ongeacht het gebiedstype uitgesloten. In de beleidsvisie wordt een onderscheid gemaakt in de zwaarte van de verantwoording. Die is afhankelijk van de hoogte van het aanwezige groepsrisico en de toename hiervan. In onderstaande figuren is de ligging van de risicobronnen en de ligging van kwetsbare objecten weergegeven. Onder kwetsbare objecten worden onder meer woningen en onderwijs- en gezondheidsfuncties verstaan. Bij risicobronnen gaat het binnen de gemeente Berkelland vooral om LPG-tankstations en propaanopslagen. Deze hebben een plaatsgebonden risicocontour tot 50 meter.

Afbeelding: kwetsbare objecten (groene symbolen) en risicobronnen (rode symbolen) op de risicokaart

Afbeelding: kwetsbare objecten (groene symbolen) en risicobronnen (rode symbolen) op de risicokaart

Binnen de gemeente Berkelland zijn verschillende bedrijventerreinen aanwezig waar risicovolle bedrijven zich kunnen vestigen. Hiervoor is wel een bestemmingsplanprocedure vereist. Binnen de gemeente zijn er nu geen BRZO-bedrijven gevestigd. Dit zijn bedrijven met 40

een bovengemiddeld externe veiligheidsrisico. Andere risicovolle bedrijven zijn gelegen op zowel de bedrijventerreinen als in het buitengebied (veelal agrarische bedrijven met propaantanks en/of mestvergisting, maar bijvoorbeeld over gasdrukmeet- en -regelstations). Ook buiten de bedrijventerreinen zijn in de bebouwde kom enkele risicovolle inrichtingen aanwezig. Dit zijn vooral bestaande LPG-tankstations. Binnen de gemeente vindt vervoer van gevaarlijke stoffen alleen plaats over de weg en via ondergrondse buisleidingen (dus niet over water of spoor). Voor wat betreft de ondergrondse buisleidingen gaat het om verschillende hogedruk aardgastransportleidingen en om een ondergrondse buisleiding van Defensie. Door deze leiding wordt stikstof getransporteerd. Onderstaande afbeelding geeft de ligging van de leidingen weer.

Afbeelding: Transport van gevaarlijke stoffen via buisleidingen

Bij het realiseren van nieuwe kwetsbare objecten in de omgeving van risicobronnen moet rekening worden gehouden met de plaatsgebonden risicocontouren en invloedsgebieden van deze bronnen. Het invloedsgebied ligt tussen de 50 en 450 meter. Bodemkwaliteit In de gemeente komen overwegend veldpodzolgronden en beek- en gooreerdgronden voor. In het Ruurlose en Lintveldse Broek komen associaties van beekeerdgronden met rivierklei voor. Ook langs de Berkel en de Bolsbeek komt op vrij grote schaal beekklei voor. Op de essen en enken zijn dikke zwarte enkeerdgronden te vinden. Als gevolg van de gebruikshistorie, de ontwikkeling van de wijken, en de belasting door emissies van bedrijven en voertuigen, kan de bodem diffuus belast zijn met verontreinigde stoffen. In het algemeen geldt: hoe langer een gebied door mensen in gebruik is, des te meer een gebied belast is. De gemeentelijke rol is om te zorgen dat er bij het vaststellen van ruimtelijke plannen wordt getoetst of het huidige of toekomstige gebruik van de bodem afgestemd kan worden op de aanwezige bodemkwaliteit. De bodemkwaliteit moet geschikt zijn voor de beoogde functie. Daarnaast wordt de ondergrond steeds belangrijker (voor bijvoorbeeld ondergronds bouwen,

41

bodemenergie, CO2- en gasopslag) en zal deze dan ook in ruimtelijke besluiten een plaats krijgen. Verdachte locaties bodemverontreiniging Bij ingrepen in de fysieke ruimte is het van belang om inzicht te krijgen in de bestaande verontreinigingscontouren. Verontreinigingen in de bodem kunnen leiden tot gezondheidsproblemen.

Afbeelding: verontreinigingscontouren (Squit Ibis)

In de gemeente Berkelland zijn enkele verontreinigingscontouren bekend, waaronder in Borculo, Eibergen, Neede en Ruurlo. Onder deze verontreinigingscontouren bevinden zich ook voormalige stortlocaties. De gebruikshistorie en de bekende verontreinigingen zijn terug te vinden in het bodeminformatiesysteem en een aantal openbare bronnen van de rijksoverheid en provincie. Het bodeminformatiesysteem wordt continue bijgehouden. Zodra er nieuwe informatie bekend is die betrekking heeft op gebruik (bodem gerelateerd) en de bodemkwaliteit wordt deze verwerkt. Bij activiteiten zoals vastgelegd in de Omgevingswet en/of de gerelateerde wet en regelgeving is het van belang inzicht te krijgen in de bodemkwaliteit. Bij een evenwichtige toedeling van functies aan locaties hoort ook een daarvoor geschikte bodemkwaliteit. De mate van bodemverontreiniging wordt bijvoorbeeld voor wonen strenger getoetst dan voor industrie. Binnen de regio Achterhoek gelden een regionale bodemkwaliteitskaart en Nota bodembeheer. Hiermee is toepassen van grond of bagger op en in de bodem mogelijk in zones van gelijke of ten opzichte van de ontgravingslocatie slechtere bodemkwaliteit, zonder dat daarvoor aanvullend onderzoek nodig is (toepassingseisen).

Ook is de bodemkwaliteitskaart in te zetten voor: − het vaststellen van vrijstellingsbeleid voor bodemonderzoek bij bouwvergunningaanvragen en bestemmingswijzigingen; − het vaststellen van lokale terugsaneerwaarden in geval van een sanering van bodemverontreiniging.

42

Water/Drinkwaterwinning Het watersysteem van Berkelland kenmerkt zich door een aantal grote beken, zoals de Berkel, Baakse Beek en Buurserbeek (Schipbeek) en een aantal (kleinere) beken die in deze beken uitmonden (figuur 1). De bovenloop van de Schipbeek stroomt als de Buurserbeek door het gebied. De Buurserbeek stroomt als Ahauser Aa vanuit Duitsland richting Twentekanaal om daar als Schipbeek naar Deventer, in de IJssel uit te monden. De bovenloop is sterk hellend en ligt diep in het beekdal. Door het hellende karakter komt neerslag hier snel tot afvoer. Het grootste deel van het stroomgebied is agrarisch in gebruik. Langs de oever vindt men diverse grote natuurgebieden en landgoederen; De Berkel ontspringt bij Billerbeck in Duitsland en stroomt bij Zutphen in de IJssel. Tussen Borculo en Lochem takt de Groenlose Slinge aan op de Berkel. De Groenlose Slinge wordt onder andere gevoed door de Beurzerbeek, Ratumsebeek en Willinkbeek die in Duitsland ontspringen. Het Berkeldal is zeer reliëfrijk. Het grootste deel van het stroomgebied is agrarisch in gebruik. Langs de Berkel zijn rietoevers aangelegd en alle stuwen zijn vispasseerbaar.

Overzichtskaart van gemeente Berkelland. De drie stroomgebieden van Berkel, Schipbeek en Baakse Beek zijn weergegeven. De blauwe lijnen geven de grootste beken in het gebied weer.

Het stroomgebied van de Baakse Beek omvat ook de Veengoot, Oosterwijkse Vloed en de Grote Beek. Het bovenstroomse gebied van de Baakse Beek ten oosten van Lichtenvoorde is een gebied met terrasrandbeken, gelegen in kleinschalig agrarisch gebied. Het water stroomt snel af naar het vlakke gebied tussen Lichtenvoorde en Ruurlo met de moeraslandbeken. Dit is een intensief agrarisch gebied met verspreide bebouwing en tijdelijke beken.

43

De gemeente Berkelland en Waterschap Rijn en IJssel hebben ieder eigen beheertaken in de afvalwaterketen. Het afvalwater wordt afgevoerd door twee ketens met een rioolwaterzuivering (RWZI). De omgeving van Ruurlo wordt gezuiverd op de RWZI Ruurlo. In de rest van de gemeente wordt het afvalwater gezuiverd op de RWZI Haarlo. Het areaal van de gemeente omvat ongeveer 250 kilometer vrijverval riolering in de kernen, 665 kilometer drukriolering in het buitengebied, 1.800 pompunits in het buitengebied, 80 gemalen in zowel het buitengebied als de kernen en ruim 14.000 kolken.

Overzichtskaart afvalwaterketen gemeente Berkelland. De rode lijnen geven de gemeentelijke riolering weer, de bruine lijnen de transportleidingen naar de RWZI’s in Ruurlo en Haarlo.

De kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater wordt bedreigd door uiteenlopende verontreinigingen. Het grondwater moet beschermd worden om verontreiniging te voorkomen. Hiervoor wijzen de provincies waterwingebieden en grondwaterbeschermingsgebieden aan. In een grondwaterbeschermingsgebied worden beperkingen gesteld aan bodembedreigende activiteiten om zo de kans op verontreiniging van het grondwater te voorkomen. Deze beperkingen zijn opgenomen in de Omgevingsverordening Gelderland in de vorm van rechtstreeks werkende instructieregels. Hierin zijn ook de boringsvrije en KWO-vrije zones aangewezen. Boren, graven en aanleggen van systemen voor koude-warmte-opslag zijn in boringsvrije zones slechts onder voorwaarden toegestaan. In KWO-vrije zones zijn KWOsystemen in het geheel niet toegestaan vanwege risico’s voor drinkwaterwinning.

44

Afbeelding: gebieden voor grondwaterbescherming

Licht De gemeenteraad van Berkelland heeft op 14 september 2010 ‘Allicht, een actieplan licht’ vastgesteld. Hierin worden mogelijke maatregelen opgesomd om de hoeveelheid licht in Berkelland beperkt te houden. Daarbij heeft de gemeenteraad uitgesproken dat een bestemmingsplan niet het meest geëigende middel is om regels te stellen over lichthinder. De raad heeft besloten dat maatregelen ter voorkoming van lichthinder moeten worden bereikt door overleg, door het sluiten van convenanten en door gebruik te maken van bestaande richtlijnen en praktische handreikingen. De gemeenteraad is tot deze beslissing gekomen na te hebben geconstateerd dat lichthinder in Berkelland slechts in geringe mate wordt beleefd. Desalniettemin is duisternis een belangrijke te beschermen waarde vanuit het oogpunt van beleving en flora/fauna. (Positieve) gezondheid In het gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan past de gemeente Berkelland een brede en positieve benadering van gezondheid toe, waarin de persoon centraal staat. De gemeente ziet gezondheid als het vermogen om als mens en samenleving om te gaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Gezondheid bestaat uit veel verschillende aspecten en de gemeente sluit aan bij wat mensen zelf belangrijk vinden bij gezondheid. Uitgangspunt is om uit te gaan van wat de persoon wél kan en waar nodig hulp te bieden.

Het beleid van de gemeente Berkelland is erop gericht om bewegen in de openbare ruimte te stimuleren. Het doel is om zo een bijdrage te leveren aan de fysieke en mentale gezondheid van haar inwoners (van jong tot oud). Te denken valt aan speelvoorzieningen, wandelmogelijkheden en sportvoorzieningen in de openbare ruimte. Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek In de regionale visie ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’ staat de vraag centraal hoe we over tien jaar in de Achterhoek willen omgaan met gezondheid en zorg. Daaruit vloeit de vraag voort wat we nu dus anders moeten gaan doen. Belangrijk om te weten is dat de vergrijzing hier sterker speelt dan in de rest van het land (46% is 50-plus, terwijl dat landelijk 40% is en in 2030 groeit het aantal 65-plussers naar verwachting van 22% naar 29%). De Achterhoek kenmerkt zich verder door een gemiddeld lagere sociaaleconomische status (geldt in Berkelland alleen voor Eibergen en omgeving), wat leidt tot een gezondheidsachterstand en minder zelfredzaamheid (tweederde van de bevolking is minder zelfredzaam). Een trend is een afname van het aantal zorgmedewerkers in de regio en de afname van informele hulp en naoberschap als gevolg van de individualisering van de samenleving.

Het aantal mantelzorgers is relatief hoog en er wonen minder mensen met een migratieachtergrond dan in de rest van Nederland. Het aandeel inwoners met overgewicht (54%) is hoger dan het landelijk gemiddelde (49%). 45

De inrichting van de fysieke leefomgeving kan positief bijdragen aan de gezondheid. De fysieke inrichting en omgeving van een wijk of dorp hebben invloed op de sociale structuur en daardoor ook op de benodigde zorg en ondersteuning. Denk aan hoe wandel- en fietspaden in buurten zijn aangelegd en met elkaar verbonden, zodat beweging direct vanuit huis wordt gestimuleerd. Maar het gaat ook om passende woonvormen (met name levensloopbestendig en in combinatie met zorg, bij voorkeur zo duurzaam mogelijk) en de inzet van sport als middel voor gezonde en sterke sociale structuren. Uiteraard ligt er daarbij een relatie met andere in dit document opgenomen thema’s, zoals geluid, geur, luchtkwaliteit, klimaat, recreatie en mobiliteit. Het feit dat Berkelland over het algemeen een relatief ‘schone’ gemeente is mag daarbij als positief punt voor de gezondheid worden benoemd. Samen denken, samen doen Volgens het gemeentelijk beleidskader sociaal domein ‘Samen denken, samen doen’ neemt het aantal inwoners in Berkelland de komende jaren geleidelijk af en neemt de vergrijzing verder toe. Veel mensen zijn maatschappelijk actief. Vrijwilligerswerk en naoberschap scoren hoog. Tegelijkertijd maken inwoners van de gemeente Berkelland gemiddeld genomen meer gebruik van zorg dan inwoners in heel Nederland. In Berkelland is overgewicht door slechte voeding een probleem.

Ook (overmatig) alcoholgebruik onder zowel jongeren als ouderen is een probleem. De vraag naar zorg in Berkelland neemt toe, waarbij er landelijk een tekort is aan zorgpersoneel. In toenemende mate wordt daarom een beroep gedaan op mantelzorgers. GGD De GGD heeft in februari 2020 een infographic ‘Gezonde leefomgeving gemeente Berkelland’ gepubliceerd (zie bijlage). In deze infographic staan cijfers die betrekking hebben op een gezonde leefomgeving. Enkele conclusies en aanbevelingen hieruit zijn: − eenzaamheid speelt onder meer dan een derde van de volwassenen; − geluidhinder treedt vooral op door het wegverkeer (inclusief brommers en scooters) en in mindere mate door bedrijven en industrie; − bij geurhinder scoort houtrook procentueel opvallend hoog (ruimschoots meer dan twee keer zo hoog als geurhinder door agrarische bedrijven), maar er moet wel worden bedacht dat het aantal klachten in absolute zin hierbij niet is genoemd; − luchtvervuiling veroorzaakt het nodige ziekteverzuim onder de beroepsbevolking en kan leiden tot nieuwe gevallen van COPD bij volwassenen en astma bij kinderen; − de afstand tot groen of water is iets groter dan bij andere gemeenten in de regio; − het aantal speelplekken en de nabijheid van voorzieningen die uitnodigen om te bewegen kan beter (wandel- en fietsroutes scoren wel zeer goed); − meer dan de helft van de volwassen inwoners heeft matig tot

ernstig overgewicht; − relatief veel kinderen fietsen en lopen naar school; − voorzieningen in de buurt zijn te voet of per fiets goed bereikbaar; − hittestress speelt in vrij beperkte mate (maximaal rond 1 oC verschil tussen buitengebied en stedelijk gebied). Veehouderij en gezondheid In de zomer van 2016 bracht het RIVM een eerste onderzoek Veehouderij en gezondheid omwonenden uit (RIVM Rapport 2016-0058, 2016). Dit onderzoek beperkte zich tot NoordBrabant en Noord-Limburg. Om te weten te komen of er in andere regio’s ook een verband te vinden is tussen gezondheid en veehouderij, is het onderzoek in 2020 ook uitgevoerd in gebieden in de provincies Gelderland, Utrecht en Overijssel. Ook in deze regio’s zien de onderzoekers het extra risico op longontsteking rond geitenhouderijen, in meerdere jaren achter elkaar en ook met verschillende manieren van onderzoek. Daarom gaan de onderzoekers ervan uit dat in het algemeen geldt dat mensen die rond geitenhouderijen wonen iets vaker longontsteking krijgen dan mensen die rond andere veehouderijen wonen en mensen die niet bij een veehouderij in de buurt wonen. Het is nog niet duidelijk wat de oorzaak hiervan is. Voor geitenhouderijen geldt daarom vanuit de provincie Gelderland een 46

rechtstreeks werkend (vooralsnog tijdelijk) verbod op nieuwvestiging en uitbreiding van geitenhouderijen. De GGD adviseert om terughoudend om te gaan met nieuwe gevoelige bestemmingen, zoals woningen of ziekenhuizen, op een afstand van minder dan 2 kilometer van een geitenbedrijf. De GGD kan bij ontwikkelingen binnen deze afstand desgewenst een advies op maat geven.

A3.2 Ontwikkeling bij voortzetting van het huidige beleid Geluid De gemeente heeft geen lokaal geluidbeleid, zodat net als nu sprake is van toetsing aan de voor geluid geldende normen. Het is niet te verwachten dat er qua geluid veel verandert. De geluidbelasting door bedrijven en verkeer kan toenemen binnen de wettelijke bandbreedte. Er staat in Berkelland een aantal woningen op de zogenaamde B-lijst. Die woningen moet de gemeente nog gaan saneren, omdat ze een te hoge geluidsbelasting op de gevel hebben en de binnenwaarden niet voldoen aan de norm. Dit project loopt nog tot eind 2022. Door sanering van woningen op de B-lijst verbetert ter plaatse van die woningen het woon- en leefklimaat. Sanering betekent in dit verband het toepassen van geluidreducerende maatregelen bij de bron, in het overdrachtsgebied of aan de woning zelf. Luchtkwaliteit De gemeente heeft geen lokaal luchtkwaliteitsbeleid, zodat net als nu sprake is van toetsing aan de grenswaarden bij vergunningverlening, bestemmingsplannen en toezicht/handhaving.. De verwachting is dat de dalende trend in concentraties fijn stof en stikstofdioxide zich zal voortzetten. Knelpunten op het gebied van luchtkwaliteit zijn niet te verwachten. Fijn stof blijft wel een aandachtspunt bij en rondom grootschalige pluimveehouderijen. In woonwijken is fijn stof van houtkachels eveneens een aandachtspunt.

Geur Bij voortzetting van het huidige beleid is de verwachting dat de geursituatie in het buitengebied in zijn totaliteit niet verslechtert, maar dat er lokaal wel sprake kan zijn van een toename van de geurbelasting en daarmee geurhinder. In het plan-MER voor het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” is ingegaan op de geurbelasting door veehouderijen die bij uitvoering van het nieuwe bestemmingsplan kan optreden. Daaruit komt naar voren dat het leefklimaat bij ongewijzigd beleid vrijwel overal goed tot zeer goed blijft. In de kernen Haarlo en Beltrum is sprake van een hogere geurbelasting, maar ook dan blijft het leefklimaat aanvaardbaar. Vanwege verdergaande herstructering van de sector zal het aantal veehouderijen verder afnemen. De bedrijven die overblijven zullen naar verwachting verder groeien, zodat de geurbelasting lokaal kan toenemen. Door inzet van geurreducerende technieken kan die toename binnen de perken blijven. Uiteraard moet hierbij worden voldaan aan de geldende geurregels. De ervaring leert echter dat ook dan mensen geurhinder kunnen ervaren. Voor industriële geurhinder heeft de gemeente geen eigen beleid, maar wordt het Gelders geurbeleid gevolgd. Over het algemeen leidt toepassing van het Gelders geurbeleid tot een aanvaardbaar niveau van geurhinder. Uiteraard kan zelfs dan een bepaalde mate van geurhinder worden ervaren.

Een aanvaardbaar niveau van geurhinder is iets anders dan helemaal geen geur waarnemen. Elektromagnetische velden De gemeente heeft geen eigen beleid en toetst aan de landelijke richtlijnen op dit gebied. Met inachtneming van die richtlijnen zijn ontwikkelingen van en rondom hoogspanningsverbindingen, zendmasten en transformatorstations/zonneparken mogelijk. Externe veiligheid Bij voortzetting van het huidige beleid kunnen ontwikkelingen plaatsvinden binnen de in het gemeentelijk externe veiligheidsbeleid opgenomen randvoorwaarden (naast de wettelijke vereisten). Bij planvorming wordt externe veiligheid in een vroeg stadium betrokken en 47

afgewogen. Zo nodig vindt afstemming plaats met VNOG en GGD. Op die manier blijft er een goede balans tussen economie en veilig wonen/verblijven. Bodemkwaliteit Bij het voortzetten van het huidige beleid verandert er ten aanzien van de bodemkwaliteit niet veel. De spoedlocaties zijn reeds in beeld gebracht en aangepakt. De overige bekende locaties worden pas gesaneerd op een natuurlijk moment zoals bij een ontwikkeling. Op termijn zal de bodemkwaliteit enigszins verbeteren. Water/Drinkwaterwinning Zie ook hoofdstuk klimaatadaptatie. De Watervisie Berkelland (2018) zet in op een klimaatbestendig, duurzaam én aantrekkelijk watersysteem in Berkelland. In de Watervisie is aangegeven hoe gemeente Berkelland en Waterschap Rijn en IJssel werken aan de inrichting en het beheer van de afvalwaterketen (riolering en zuivering) en het watersysteem: - We proberen schade door wateroverlast te voorkomen en investeren in een veilig en goed werkend watersysteem. - Door regenwater op te vangen waar het valt, neemt de kans op wateroverlast af en kunnen we de omgeving mooier en aantrekkelijker maken, voor mens en dier. - Dankzij nieuwe technologieën kunnen we energie en grondstoffen uit (afval)water halen. - Door een goede inrichting en afstemming van het gezamenlijk beheer streven we naar een goede waterkwaliteit in het stedelijk gebied. Dit zorgt voor een prettige leefomgeving.

Als gemeente hebben wij zorgplichten voor het regenwater, grondwater, oppervlaktewater en het inzamelen, transporteren en zuiveren van afvalwater (gebruikt drinkwater). De zorgplichten (taken) van de gemeente zijn: - Inzameling en transport van stedelijk afvalwater; - Zorg van het regenwater; - Zorg structurele problemen grondwaterstanden. De gemeente heeft geen eigen beleid op het gebied van de bescherming van grondwater, maar moet voor de hiervoor aangewezen gebieden de regels uit de Omgevingsverordening Gelderland volgen. Op die manier moeten de risico’s voor de drinkwaterwinning tot een aanvaardbaar niveau zijn terug gebracht. Licht Bij voortzetting van het huidige beleid is licht een mee te nemen aandachtspunt bij planvorming, maar ligt het accent op voorlichting en communicatie. Verder kan gebruik worden gemaakt van het bestaande instrumentarium op grond van de milieuwetgeving. (Positieve) gezondheid Bij het voortzetten van het huidige beleid zullen gezondheidsknelpunten blijven bestaan, ondanks de aandacht hiervoor vanuit de gemeente en GGD. Bewustwording leidt lang niet altijd tot gedragsverandering. Mensen maken eigen keuzes en de groepen waar de meeste gezondheidsproblemen spelen zijn soms lastig bereikbaar.

A3.3 Toekomstige ontwikkelingen buiten de invloed van de gemeente Geluid Industrielawaai Onder de Omgevingswet wordt de term geluidzone vervangen door de term geluidaandachtsgebied. Het geluidaandachtsgebied is het gebied waarin het mogelijk is dat de standaardwaarden van 50 Lden en 40 Lnight wordt overschreden. Lden is het jaargemiddelde van Lday, Levening+5 en Lnight+10. Voor bedrijven op het industrieterrein komen er geluidproductieplafonds. De ligging van de referentiepunten van de geluidproductieplafonds is afhankelijk van de oppervlakte van het 48

industrieterrein. Het vastgestelde geluidproductieplafond op de referentiepunten op 4 meter hoogte mag niet worden overschreden en moet worden bewaakt. De geluidproductieplafonds gaan uit van jaargemiddelde geluidniveaus Lden en Lnight. Bij de vaststelling en toetsing van de geluidproductieplafonds worden in tegenstelling tot nu ook geluidbronnen die incidenteel zijn en geluidbronnen buiten bedrijven (bijvoorbeeld een koelwagen op een parkeerterrein) meegenomen. De standaardwaarden op een geluidgevoelig gebouw zijn 50 Lden en 40 Lnight. De grenswaarde op een geluidgevoelig gebouw is 60 Lden en 50 Lnight. De gemeente moet onderzoek doen naar het geluidaandachtsgebied en moet de referentiepunten en geluidproductieplafonds vaststellen. De geluidbelasting gedurende de dag-, avond- en nachtperiode voor toetsing aan de geluidnorm wordt onder de Omgevingswet gemiddeld. Het geluidaandachtsgebied voor het industrieterrein in Borculo zal dan kleiner kunnen uitvallen dan de huidige geluidzone. Wegen Onder de Omgevingswet (op grond van de Aanvullingswet geluid) hebben we het ook voor wegen over geluidaandachtsgebieden in plaats van geluidzones. Het geluidaandachtsgebied is afhankelijk van de geluidproductie van de verkeersweg of spoorweg.

Het geluidaandachtsgebied is het gebied waarin de standaardwaarden van 50 dB Lden voor rijksen provinciale wegen, 53 dB Lden voor gemeentelijke wegen en 55 dB Lden voor spoorwegen mogelijk worden overschreden. Bij een ontwikkeling binnen het geluidaandachtsgebied moet onderzocht worden wat de geluidconsequenties zijn. De gemeente krijgt de taak om het geluid afkomstig van wegen in beheer bij de gemeente te beheren. Gemeentelijk wegen krijgen vanaf een bepaalde verkeersintensiteit geluidaandachtsgebieden (vooralsnog bij meer dan 1000 motorvoertuigen per etmaal). De geluidzones vervallen en ook de hogere waarde procedures vervallen. Bovendien vervalt de aftrek voor toekomstig stiller verkeer en worden de normen op de gevel verhoogd. Bij een geluidbelasting boven de geluidnorm moet worden aangetoond dat aan het wettelijk vastgestelde geluidniveau in de woning wordt voldaan. De standaardwaarden zijn 50 L den voor rijks- en provinciale wegen en 53 Lden voor gemeentelijke wegen. De grenswaarden zijn 65 Lden voor rijks- en provinciale wegen en 70 Lden voor gemeentelijke wegen. Door de overstap op elektrisch rijden wordt het wegverkeer stiller, al zal bandengeluid vooral bij hogere snelheden een belangrijke geluidbron blijven. Andere geluidbronnen Voor bedrijven is het uitgangspunt dat verleende omgevingsvergunningen milieu blijven gelden na inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Voor schietinrichtingen is het nog niet geregeld dat maatwerkvoorschriften met hogere geluidsniveaus overgaan. In het kader van de energietransitie staat de gemeente voor keuzes met betrekking tot windenergie. Er is nog geen beeld van hoeveel windturbines moeten worden geplaatst en welke gebieden hiervoor in aanmerking komen. Bij de keuze voor windenergie is geluid een belangrijk aandachtspunt. Het vergroten van de levendigheid in stads- en dorpscentra kan op gespannen voet staan met het voorkomen van geluidhinder. Evenementen De festiviteitenregeling gaat mee in de Bruidsschat. Het Besluit kwaliteit leefomgeving kent deze mogelijkheid ook. In het omgevingsplan kunnen op alle terreinen, dus ook daar waar al een bedrijf zit, evenementen als activiteit worden opgenomen, met of zonder geluidnorm. Een evenement op een sportterrein bijvoorbeeld kan apart worden opgenomen in het omgevingsplan.

49

Stiltegebieden In het Aanvullingsbesluit geluid krijgt de provincie de taak om in stiltegebieden geluid te voorkomen en te beperken. In de provinciale omgevingsverordening kan de provincie extra regels opnemen. Vastleggen en beheren geluidgegevens Onder de Omgevingswet worden in de Centrale Voorziening Geluidgegevens de relevante geluidgegevens door de bronhouder (rijk, provincie, gemeente, waterschap) vastgelegd en beheerd. De gemeente is bronhouder van geluidproductieplafonds van industrieterreinen, van relevante gegevens van gemeentelijke wegen (o.a. verkeersintensiteit, verkeerssnelheid en wegdek) met een bepaalde geluidproductie en windmolens en buitenschietbanen waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. De basisgeluidemissie moet vijfjaarlijks gemonitord worden. Met de basisgeluidemissie kunnen de geluidsaandachtsgebieden (zonder afscherming door gebouwen) worden berekend. De geluidaandachtsgebieden zullen digitaal op kaart ontsloten worden in de Centrale Voorziening Geluidgegevens. Het is de verwachting dat de geluidaandachtsgebieden ook in het Omgevingsloket ontsloten gaan worden. Gebruikers kunnen met de brongegevens berekeningen uitvoeren. Voor gemeentelijke wegen moet voor geluidberekeningen een prognose over 10 jaar worden gemaakt die niet in de Centrale Voorziening hoeft te worden vastgelegd.

De gemeente moet gegevens aanleveren voor geluidproductieplafonds van industrieterrein Borculo (locatie en waarde, brongegevens, geluidaandachtsgebied, monitoringswaarde en optioneel brongegevens monitoring), basisgeluidemissie wegen (locatie en waarde, brongegevens, geluidaandachtsgebied, monitoringswaarde en optioneel brongegevens monitoring en prognose), windturbines en buitenschietbanen (brongegevens en contour). Het aanleveren van deze gegevens gaat gefaseerd. Luchtkwaliteit De landelijke luchtkwaliteitsnormen veranderen niet onder de Omgevingswet. Alleen wordt in plaats van over grenswaarden dan gesproken over omgevingswaarden. Gemeenten kunnen er desgewenst voor kiezen om strengere omgevingswaarden dan de landelijke omgevingswaarden te hanteren of om aanvullende omgevingswaarden te stellen voor stoffen waarvoor landelijk geen omgevingswaarden gelden. Door maatregelen in de industrie en het schoner wordende wegverkeer is sprake van een dalende trend in de concentraties luchtverontreinigende stoffen. De energietransitie maakt dat de luchtkwaliteit op termijn verder zal verbeteren. Door het afstappen van fossiele brandstoffen nemen de emissies van stikstofdioxide en fijnstof af. Andere ontwikkelingen hebben hierop niet per se een positieve invloed of kunnen zelfs een licht negatieve invloed hebben.

Te denken valt bijvoorbeeld aan natuurinclusieve landbouw en verbetering van het welzijn van dieren. Hierbij kan meer fijnstof vrijkomen dan nu het geval is, omdat bijvoorbeeld stro- en zaagselvloeren stoffiger zijn dan traditionele rooster- en betonvloeren. Dit zal echter slechts lokale en uiterst beperkte gevolgen voor de luchtkwaliteit hebben. Geur In de nabijheid van veehouderijen zijn bepaalde ontwikkelingen soms niet mogelijk vanwege een te hoge geurbelasting of te korte afstand. Onder de Omgevingswet blijft het huidige beoordelingskader voor geur van veehouderijen bestaan. Wel komen er meer mogelijkheden dan nu om de achtergrondbelasting in een gebied beneden een bepaald niveau te houden. De figuur van de plattelandswoning blijft bestaan en wordt verbreed naar voorheen functioneel met de geurbron verbonden activiteiten. Voor bedrijfswoningen op bedrijventerreinen en bij horecabedrijven en RWZI’s wordt een soortgelijke figuur als de plattelandswoning geïntroduceerd. Deze woningen en andere voorheen functioneel met de geurbron verbonden activiteiten zijn dan niet langer geurgevoelig na afsplitsing van het eigen voormalige bedrijf. Het huidige stelsel van geurnormen en wettelijk voorgeschreven geurreducerende maatregelen voor industrie en horeca wordt onder de Omgevingswet grotendeels losgelaten.

Het staat de gemeente vrij om hieraan zelf invulling te geven in het omgevingsplan. Uitgangspunt hierbij is wel om een aanvaardbaar niveau van geurhinder te bereiken, zodat de 50

gemeente keuzes moet maken over wat nog aanvaardbaar is en wat niet. Het Gelders geurbeleid kan nog steeds worden gevolgd, maar dan moet dat een plek krijgen in het omgevingsplan. Ook regels over bijvoorbeeld geur van houtkachels kunnen worden opgenomen in het omgevingsplan. Vooralsnog komen de geurregels uit het Activiteitenbesluit in de bruidsschat te staan, zodat er geen vacuüm ontstaat bij inwerkingtreding van de Omgevingswet. Elektromagnetische velden Het is de vraag of de zich ontwikkelende jurisprudentie en verdere onderzoeken naar gezondheidseffecten van elektromagnetische velden gaan leiden tot andere inzichten en besluitvormingstrajecten. De Omgevingswet brengt wat dit betreft inhoudelijk geen wezenlijke veranderingen aan in het huidige beoordelingskader. Externe veiligheid Na inwerkingtreding van de Omgevingswet kan er geen goede beoordeling meer plaatsvinden op grond van het huidige externe veiligheidsbeleid, omdat enkele begripsbepalingen en de systematiek voor beoordeling van het groepsrisico veranderen. Er komt een meer begrijpelijk systeem voor de groepsrisico-afweging bij planvorming, zodat daarmee beter en vroegtijdiger rekening kan worden gehouden.

Bij vergunningverlening aan en planvorming rondom risicovolle bedrijven, (beperkt) kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en (beperkt) kwetsbare locaties moet dan rekening gehouden worden met de aandachtsgebieden in plaats van de huidige invloedsgebieden voor het groepsrisico. Binnen aandachtsgebieden wijzen gemeenten in hun omgevingsplan voorschriftengebieden aan. Dit is een nieuw onderdeel in de regelgeving voor externe veiligheid. Voor (geprojecteerde) zeer kwetsbare gebouwen in een aandachtsgebied is het aanwijzen van een voorschriftengebied in het omgevingsplan verplicht. Binnen dit voorschriftengebied kan de gemeente extra eisen stellen om de veiligheid te verhogen. De aandachtgebieden zijn in de meeste gevallen wel vergelijkbaar met de huidige invloedsgebieden. Bij de energietransitie is externe veiligheid een aandachtspunt. Er is een aantal hernieuwbare energiebronnen waarbij veiligheidsrisico’s spelen. Denk hierbij aan geothermie, installaties voor verbranding/vergisting van biomassa, windturbines, zonne-energie en kernenergie. Energiedragers met veiligheidsrisico’s zijn waterstof, accu’s en ammoniak. Naast de energietransitie kan de circulaire economie als andere belangrijke ontwikkeling worden genoemd. Binnen de circulaire economie is hernieuwbare energie ook een belangrijk ontwerp. Daarnaast zullen er andersoortige industriële processen worden ontwikkeld.

Hierbij kan externe veiligheid een aandachtspunt zijn. Bodem en ondergrond Met de komst van de Omgevingswet verandert onder andere de invulling en uitvoering van het werkveld ‘bodem en ondergrond’. De traditionele gevalsgerichte aanpak van bodemverontreiniging wordt grotendeels vervangen door het beheren, beschermen en benutten van de bodem. De bodemkwaliteit en functies op of in die bodem en ondergrond moeten daarbij op elkaar zijn afgestemd. De bodem en ondergrond spelen een belangrijke rol bij de grote maatschappelijke opgaven op het gebied van onder andere energietransitie, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Door bodem en ondergrond integraal mee te nemen ontstaan meer integrale en duurzamere plannen. Het is belangrijk om bij herontwikkelingen zoveel mogelijk in te spelen op de kansen en bedreigingen van de aanwezige bodemkwaliteit. Water/Drinkwaterwinning De Watervisie Berkelland geeft de volgende ontwikkelingen aan: • Klimaatverandering brengt risico’s met zich mee; • Technologische ontwikkelingen bieden kansen om energie en grondstoffen uit afvalwater te halen; • Krimp – hogere belastingen, maar ook meer ruimte voor groen; • Landbouw intensiveert, natuur staat onder druk; • Er komen steeds meer schadelijke stoffen in het afvalwater. 51

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=809f2492-881d-4075-ab55-69cc55a36f55