Bijlage 3 Waterhuishoudkundig plan
Tekst van het document
RAPPORT Waterhuishoudkundig plan Leusinkbrink-Zuid
Klant:
Gemeente Berkelland
Referentie: BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001 Status:
Definitief
Datum:
22 oktober 2024
Projectgerelateerd
HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.
Koggelaan 21 8017 JN Zwolle Netherlands Water & Maritime Telefoon: +31 88 348 65 00 Email: info@rhdhv.com Website: royalhaskoningdhv.com
Titel document: Waterhuishoudkundig plan Leusinkbrink-Zuid Sub titel: Referentie: BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001 Uw kenmerk Status: Definitief/1 Datum: 22 oktober 2024 Projectnaam: Waterhuishouding Leusinkbrink Projectnummer: BJ9099 Auteur(s): Ruben Borst Opgesteld door: Ruben Borst Gecontroleerd door: Evert de Lange Datum: 22 oktober 2024 Goedgekeurd door: Evert de Lange Datum: 22 oktober 2024
Classificatie Projectgerelateerd
Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
ii
Projectgerelateerd
Inhoud 1
Inleiding
1
1.1
Aanleiding
1
1.2
Doel
2
1.3
Gebruikte bronnen
2
1.4
Leeswijzer
2
2
Beschrijving huidige situatie
3
2.1
Ligging en maaiveldhoogte
3
2.2
Bodemopbouw
4
2.2.1 2.2.2
Geohydrologische bodemopbouw Ondiepe bodemopbouw
4 6
2.3
Grondwater
7
2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 2.3.5
Grondwaterstand Grondwaterbeschermingsgebieden Grondwateronttrekkingen Grondwaterstroming Oppervlaktewater
7 10 11 11 12
2.4
Riolering
15
2.5
Kwetsbaarheid bij extremen
15
3
Beleids- en ontwerpuitgangspunten
17
3.1
Grondwater
17
3.2
Hemelwater
19
3.3
Afvalwater
21
4
Toekomstige situatie
23
4.1
Watersysteem plansituatie
23
4.2
Ontwatering en aanleghoogtes
24
4.2.1
Deelconclusie grondwater
27
4.3
Hemelwatersysteem
28
4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4
Waterberging Waterbalans Functioneren hemelwaterafvoer Deelconclusie hemelwater
29 30 31 32
4.4
Afvalwatersysteem
32
4.4.1
Deelconclusie afvalwater
33
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
iii
Projectgerelateerd
5
Waterkwaliteit
34
6
Beheer & Onderhoud
35
7
Conclusie
36
Tabellen Tabel 2-1: IJzer-analyserapport Leusinkbrink-Zuid te Ruurlo (bron: rapportage geotechnisch bodemonderzoek).
6
Tabel 2-2: Peilbuisgegevens gemeente samenvatting.
8
Tabel 2-3: Gegevens van peilbuizen [NAP +m].
9
Tabel 4-1: Ontwateringsdieptes in het plangebied o.b.v. voorgestelde aanleghoogtes.
25
Tabel 4-2: Gegevens te realiseren wadi's.
26
Tabel 4-3: Verharding per type gebied.
30
Tabel 7-1: Inschatting hoogste en laagste grondwaterstanden ter plekke van boringen in het gebied.
38
Figuren Figuur 1-1: Stedenbouwkundigplan (20-12-2023) ontwikkeling Leusinkbrink-Zuid te Ruurlo (bron: bestemmingsplan). 1 Figuur 1-2: Indicatie van het plangebied.
2
Figuur 2-1: Hoogtekaart van het plangebied en omgeving.
3
Figuur 2-2: Water op het maaiveld in het noordwesten van het plangebied op 14-06-2024.
4
Figuur 2-3: Boringslocaties Leusinkbrink.
5
Figuur 2-4: Boringslocaties en het stedenbouwkundig plan.
5
Figuur 2-5: Indicatief boorprofiel representatief voor het plangebied.
6
Figuur 2-6: Grondwatermonitoringsputten in Ruurlo.
7
Figuur 2-7: Dichtstbijzijnde peilbuizen van de gemeente Berkelland.
8
Figuur 2-8: Boring locaties in het plangebied.
9
Figuur 2-9: Grondwaterbeschermingsgebied in de buurt van het plangebied..
10
Figuur 2-10: Grondwateronttrekkingen rondom het plangebied.
11
Figuur 2-11: Isohypsen (GG) grondwaterstand (bron: grondwatertools.nl).
12
Figuur 2-12: Watersysteem WRIJ omgeving Ruurlo..
13
Figuur 2-13: Regenwaterstructuurplan rondom het plangebied.
14
Figuur 2-14: Riolering rondom het plangebied.
15
Figuur 2-15: Waterdiepte bij hevige bui van 140mm in 2u.
16
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
iv
Projectgerelateerd
Figuur 3-1: Infiltratievoorziening/wadi schematisch afwegingskader.
18
Figuur 4-1: Stedenbouwkundig plan Leusinkbrink-Zuid te Ruurlo met schetsmatige verwerking van de aansluiting bij de Hessenweg. 23 Figuur 4-2: Schets aanleghoogtes.
24
Figuur 4-3: Verschil in hoogteligging; toekomstige situatie minus oude situatie. Rood is toename in hoogte, groen is afname in hoogte. 25 Figuur 4-4: Indicatieve dwarsdoorsnede van de aanleghoogtes.
26
Figuur 4-5: Wegprofiel.
27
Figuur 4-6: Schetsmatige hemelwaterstructuur dwarsdoorsnede.
28
Figuur 4-7:- Overzicht hemelwatersysteem.
29
Figuur 4-8: Extra bergingsgebied net buiten het plangebied.
30
Figuur 4-9: Hydrogram Bui 09.
31
Figuur 4-10: DWA systeem.
32
Figuur 7-1: Gegevens peilbuizen gemeente Berkelland rondom het plangebied in Ruurlo.
37
Bijlagen A1
Huidige situatie
A2
Bijlage Watertoets 2023 Bestemmingsplan
A3
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Hoofdstuk 6 Water
A4
Infiltratievoorziening Particulier Terrein
A5
Overzicht Waterhuishouding Plangebied
A6
Profielen Waterhuishouding
A7
Rapportage Geotechnisch Bodemonderzoek Leusinkbrink te Ruurlo
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
v
Projectgerelateerd
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
De gemeente Berkelland werkt aan de ontwikkeling van een nieuwbouwplan in Ruurlo. Het plangebied is ongeveer 2,9 ha groot. Het stedenbouwkundig plan voor de wijk ‘Leusinkbrink-Zuid’ is al opgesteld. In Figuur 1-1 is dit stedenbouwkundig plan weergegeven. Het bestemmingsplan is nog niet vastgesteld, maar wel in ontwerp. In het projectgebied bevindt zich een laagte waar water zich in de huidige situatie verzamelt. Er dient goed gekeken te worden naar de effecten (op de omgeving) van de aanleg van de woonwijk op deze plek. Figuur 1-2 geeft een impressie van de huidige situatie. Een waterhuishoudkundig plan en onderbouwende onderzoeken dienen de haalbaarheid te onderzoeken en de uitwerking van het plan verder te brengen.
Figuur 1-1: Stedenbouwkundigplan (20-12-2023) ontwikkeling Leusinkbrink-Zuid te Ruurlo (bron: bestemmingsplan).
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
1
Projectgerelateerd
Figuur 1-2: Indicatie van het plangebied 1.
1.2
Doel
Dit waterhuishoudingsplan heeft als doel te komen tot een goede waterhuishouding binnen het nieuwbouwplan “Leusinkbrink-Zuid”. Het gaat hierbij om het hemelwater, grondwater en vuilwater. Dit plan is de basis voor de verdere uitwerking van het inrichtingsplan.
1.3
Gebruikte bronnen
De volgende bronnen zijn gebruikt voor de totstandkoming van dit document: Watervisie 2030; Watertakenplan 2024-2034; LIOR; Stedenbouwkundige schetsen (20-12-2023); WRIJ: Uitgangspuntennotitie water in ruimtelijke plannen.
1.4
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige situatie van het plangebied. De beleids- en ontwerpuitgangspunten welke relevant zijn worden kort toegelicht in hoofdstuk 3. Vervolgens wordt het watersysteem voor de toekomstige situatie besproken in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 gaat in op de waterkwaliteit en er wordt afgesloten met hoofdstuk 6 over beheer en onderhoud.
1
Bron: Cyclomedia: https://streetsmart.cyclomedia.com/
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
2
Projectgerelateerd
2
Beschrijving huidige situatie
Dit hoofdstuk beschrijft de huidige kenmerken van het plangebied, waaronder hoogteligging, grondwater, bodemstructuur, oppervlaktewater en rioolstructuur.
2.1
Ligging en maaiveldhoogte
Het plangebied Leusinkbrink-Zuid ligt in Ruurlo in de gemeente Berkelland, in de provincie Gelderland en binnen het beheersgebied van waterschap Rijn en IJssel (WRIJ). Het plangebied is zo’n 2,9 hectare groot.
Figuur 2-1: Hoogtekaart van het plangebied en omgeving.
Op de hoogtekaart valt gelijk op dat er nogal wat hoogteverschil is in het plangebied (circa 1,7m verschil). In het noordwesten van het plangebied bevindt zich een laagte waar in natte periodes water verzamelt. Tijdens het veldbezoek op 14-06-2024 stond hier nog water, te zien op de volgende foto.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
3
Projectgerelateerd
Figuur 2-2: Water op het maaiveld in het noordwesten van het plangebied op 14-06-2024.
2.2
Bodemopbouw
2.2.1
Geohydrologische bodemopbouw
Om inzicht te krijgen in de bodemopbouw en bodemeigenschappen is in het plangebied een geohydrologisch booronderzoek uitgevoerd op 20-06-2024. Het onderzoek bestaat uit de volgende onderdelen: 12 geotechnische boringen tot 3m -mv; □ Waarvan 4 boringen tot peilbuis afgewerkt worden. Opname grondwaterstand op moment van boren en na 2 weken; 4 (van de 12) geotechnische boringen ter plaatse van de locaties van wadi’s; 4 doorlatendheidsmetingen (k-waarde bepaling) ter plaatse van de wadi’s; 4 bepalingen ijzergehalte van het grondwater. In Figuur 2-3 is de locatie van de boringen te zien.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
4
Projectgerelateerd
Figuur 2-3: Boringslocaties Leusinkbrink.
Figuur 2-4: Boringslocaties en het stedenbouwkundig plan.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
5
Projectgerelateerd
2.2.2
Ondiepe bodemopbouw
De bodemopbouw ter plaatse van het plangebied bestaan van nature uit lemig fijn zand (Hoge zwarte Enkeerdgronden). Figuur 2-5 toont de bodemopbouw ter plaatse van het boorprofiel HB05. De grond bestaat uit fijn zand (150-200 micrometer korrelgrootte), hier en daar vermengd met silt.
Figuur 2-5: Indicatief boorprofiel representatief voor het plangebied.
Op 4 plekken, van de toekomstige wadi’s, zijn doorlatendheidsmetingen gedaan op de plek van de boring en peilbuis. De infiltratiewaardes afgeleid uit deze metingen zijn als volgt (indicatie van locatie te zien in Figuur 2-4): K1: 0,9 m/d K2: 1,4 m/d K3: 3,1 m/d K4: 3,1 m/d IJzergehalte-analyse Als laatste is er een ijzergehalte-analyse uitgevoerd. Het bijbehorende analyserapport is in de bijlage (A7) te vinden. Het ijzergehalte is van belang bij het aanleggen van drainage of toepassen van infiltratievoorzieningen. Over het algemeen is er vanaf een concentratie van meer dan 1mg (=1000 µg) ijzer per liter significante kans op het dichtslibben van drains. Tabel 2-1: IJzer-analyserapport Leusinkbrink-Zuid te Ruurlo (bron: rapportage geotechnisch bodemonderzoek).
Bij het geotechnisch bodemonderzoek zijn ook de ijzergehaltes in het grondwater gemeten. Het ijzergehalte is bij geen van de 4 monsters hoger dan 1mg/L, wat aangeeft dat de kans op het dichtslibben van eventuele drains klein is.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
6
Projectgerelateerd
2.3
Grondwater
Om inzicht te krijgen in het grondwater in en rondom het plangebied is er gekeken naar de gegevens op het BROloket, peilbuisgegevens van de gemeente zelf, en is er twee keer een grondwateropname gedaan in het plangebied. Dit is belangrijk voor de bepaling van de GHG binnen het gebied. Aan de hand hiervan wordt bepaald of de gewenste ontwateringsdieptes gehaald worden.
2.3.1
Grondwaterstand
Het BROloket beschikt over grondwatermonitoringsputten door het hele land. De dichtstbijzijnde putten liggen op circa 300 en 600 meter afstand van het plangebied. De kaart hieronder geeft de putten weer.
Plangebied
Figuur 2-6: Grondwatermonitoringsputten in Ruurlo 2.
Peilbuisgegevens gemeente De gemeente beschikt over een aantal peilbuizen in de nabije omgeving van de ontwikkeling. In onderstaand figuur zijn de 5 dichtstbijzijnde peilbuizen te zien: PB029 Krashof (7); PB072 Brinklaan (33); PB070 ’t Rikkelder (48); PB073 Sppoorstraat (56); PB074 Spoorstraat (100). Peilbuis PB074, PB073 en PB072 beschikken helaas niet over genoeg gegevens om een GHG af te leiden, dus er blijven twee peilbuizen over. De afgeleide informatie van de meetgegevens van peilbuizen PB029 en PB070 is weergeven in volgende tabel. De grafiek van alle peilbuizen is te zien in bijlage A1. 2
BROloket, grondwatermonitoringsputten: Ondergrondgegevens | BROloket
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
7
Projectgerelateerd
Tabel 2-2: Peilbuisgegevens gemeente samenvatting.
Peilbuis
Meting tijdreeks
GHG [m +NAP]
GLG [m +NAP]
Maaiveld [m +NAP]
PB029
09-06-2015 tot 16-07-2024
15,7
14,5
17,1
PB070
01-11-2022 tot 16-07-2024
15,8
13,4
18,0
Figuur 2-7: Dichtstbijzijnde peilbuizen van de gemeente Berkelland.
Veldonderzoek Het veldonderzoek is uitgevoerd op 20-06-2024. Op de volgende locaties is een boring (HB) gedaan en/of een infiltratieproef (K1/K2/K3/K4). Op locatie HB01 t/m HB04 zijn ook peilbuizen geplaatst.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
8
Projectgerelateerd
Figuur 2-8: Boring locaties in het plangebied.
Op 20-06, 27-06 en 04-07 in 2024 zijn de grondwaterstanden opgenomen in het plangebied. Omdat de GHG in het plangebied onbekend is, is ervoor gekozen om de meting op 27-06-2024 te relateren aan de gemeten GHG ter plekke van PB029. Hierbij gaan we ervan uit dat de fluctuatie in grondwaterstanden ter plekke van PB029 gelijk is ter plekke van het plangebied. Op 27-06-2024 is de grondwaterstand in PB029 0,17 m lager dan de GHG. Op 27-06-2024 is de hoogste gemeten grondwaterstand in het plangebied NAP +15,82m. De GHG wordt dan ingeschat op NAP +16,0 zijn (15,82 + 0,17). Tabel 2-3: Gegevens van peilbuizen [NAP +m].
Meetpunt
20-06-2024
27-062024
04-07-2024
Maaiveld [m +NAP]
GHG [NAP +m]
HB01
15,83
15,74
15,81
16,5
-
HB02
15,89
15,77
15,87
16,5
-
HB03
15,88
15,79
15,83
17,4
-
HB04
15,92
15,82
15,82
17,7
-
Peilbuis PB029
15,63 (3 dagen eerder)
15,63
15,64 (dag eerder)
17,1
15,8
Peilbuis PB070
-
15,44
-
18,0
15,7
Uit de gegevens van de boringen van het veldonderzoek is ook een hoogste grondwaterstand ingeschat op basis van hydromorfe kenmerken. Dit is te zien in bijlage A1, en resulteert in een gemiddelde inschatting van de hoogste grondwaterstand van NAP + 16,5m. Hieraan is wel meer onzekerheid verbonden dan de GHG-bepaling a.d.h.v. peilbuizen. Er is voor gekozen om deze indicatie gedeeltelijk mee te nemen in de inschatting van de GHG. Dit resulteert in een inschatting van de GHG van NAP +16,3m.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
9
Projectgerelateerd
2.3.2
Grondwaterbeschermingsgebieden
Ten noordwesten van het plangebied bevinden zich twee grondwaterbeschermingsgebieden. Het waterwingebied Dennewater (westelijk gebied) heeft een uitgestreken intrekgebied. Het plangebied ligt op 550m afstand van dit intrekgebied en ligt niet in een boringsvrije zone. Kortom, de beschermingsgebieden hebben geen invloed op de ontwikkeling van het plangebied.
Figuur 2-9: Grondwaterbeschermingsgebied in de buurt van het plangebied. 3.
3
Grondwaterbeschermingsgebieden: https://www.atlasleefomgeving.nl/
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
10
Projectgerelateerd
2.3.3
Grondwateronttrekkingen
Rondom het plangebied zijn enkele grondwateronttrekkingen. Deze zijn van dusdanig kleine aard dat ze geen significante invloed hebben op de grondwaterstanden in het plangebied.
Figuur 2-10: Grondwateronttrekkingen rondom het plangebied 4.
2.3.4
Grondwaterstroming
Onderstaand figuur geeft de berekende isohypsen van het plangebied weer. De gemiddelde stijghoogtes die weergeven zijn (GG), zijn niet relevant qua absolute waarde. Dit is slechts een inschatting, maar geeft een indicatie van de stroomrichting van het water. Het grondwater zal grofweg van zuid naar noord stromen.
4
Grondwateronttrekkingen: WKO-bodemenergietool. Ontdek de mogelijkheden van bodemenergie. (wkotool.nl)
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
11
Projectgerelateerd
Figuur 2-11: Isohypsen (GG) grondwaterstand (bron: grondwatertools.nl).
2.3.5
Oppervlaktewater
Onderstaande Figuur 14 laat het watersysteem van Waterschap Rijn en IJssel zien. Het plangebied ligt in deelstroomgebied nummer 7442. Direct grenzend aan het plangebied liggen geen primaire watergangen. De stuw ten zuidwesten van het plangebied staat ingesteld op NAP +15,71m (zomer en winterpeil). De stuw ten noordoosten van het plangebied staat ingesteld op NAP +15,0 (zomer) of NAP +14,9m (winter). Het plangebied ligt niet in de buurt van KRW-watergangen, er hoeft geen rekening gehouden te worden met bijbehorende richtlijnen.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
12
Projectgerelateerd
Figuur 2-12: Watersysteem WRIJ omgeving Ruurlo. 5.
De wijk rondom het plangebied voert het water grotendeels bovengronds af, via een slotensysteem, naar een wadi aan de noordkant van het plangebied. Onderstaand Figuur 2-13 laat het hemelwatersysteem in de omliggende wijk zien. Het lichtblauwe gebied zonder lijnen geeft aan dat het water oppervlakkig wordt afgevoerd. Het meeste van al het hemelwater wordt via greppels midden in de wijk naar de wadi ten noorden van de wijk gebracht (richting van paarse lijn). Een ander deel van het water stroomt gelijk via watergang aan de oostzijde het gebied uit (oranje lijn). Via de duiker van het waterschap (Figuur 2-12) met drempelhoogte NAP +16,29m, gaat het onder de rondweg (N315) door en komt het op de watergang terecht. Als de noordelijke wadi vol is, kan deze het water kwijt via een ondergronds IT-riool welke uitmondt op de watergang welke afwatert op de duiker van het waterschap (rode lijn) onder de N315 door. De blauwe lijnen geven het ondergrondse (hemelwater) inzamelingssysteem aan. Dit systeem sluit aan op de noordelijke wadi en de afvoerroute naar de duiker het gebied uit.
5
Watersysteem WRIJ, Bron: Waterschap Rijn en IJssel (arcgis.com)
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
13
Projectgerelateerd
wadi
Figuur 2-13: Regenwaterstructuurplan rondom het plangebied.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
14
Projectgerelateerd
2.4
Riolering
Rondom het plangebied ligt al bestaande vuilwaterriolering en gemengde riolering. Figuur 2-14 weergeeft de leidingen.
Figuur 2-14: Riolering rondom het plangebied.
2.5
Kwetsbaarheid bij extremen
Een extreme bui van 140mm in 2 uur (T1000) tijd resulteert in het volgende inundatiepatroon 6. Dit komt overeen met de verwachtingen. In het noordwestelijk deel van het gebied bevindt zich een laagte waar water zich verzameld. Dit is ook te zien aan de zuidzijde van het gebied waar de aansluiting van de kavels op de weg lager ligt.
6
Deltares/Richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR, 2018): https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/kaartviewer.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
15
Projectgerelateerd
Figuur 2-15: Waterdiepte bij hevige bui van 140mm in 2u 7.
Deze berekening is een vereenvoudiging van de werkelijkheid gebaseerd op een aantal aannames. Hierdoor kan er wel een goede indicatie gegeven worden van locaties met risico’s op wateroverlast.
7
Waterdiepte bij T1000 bui: Kaartviewer - Klimaateffectatlas
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
16
Projectgerelateerd
3
Beleids- en ontwerpuitgangspunten
Vanuit de gemeente Berkelland zijn er een paar leidende documenten waaruit uitgangspunten voor de ontwikkeling van het waterhuishoudkundig plan zijn gehaald. Op deze manier wordt uitgelegd hoe de gemeente voldoet aan haar drie zorgtaken: grondwater, hemelwater en afvalwater. De Watervisie 2030 behelst algemene beleidspunten. Dit is uitgewerkt in het Watertakenplan 2023-2034 welke invulling geeft aan het beleid op het terrein van de wettelijke zorgtaak voor stedelijk hemel-, grond-, en afvalwater. 8 Aanvullend is er nog de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) voor civiel- en cultuurtechnische werken met praktische eisen. Hiervan zijn de relevante eisen voor dit plan opgenomen zoals ze in de LIOR van september 2023 beschreven staan. Ook volgen er nog uitgangspunten uit de watertoets van het waterschap Rijn en IJssel (WRIJ). Onderstaande hoofdstukken geven kort de uitgangspunten weer. In de bijlage staan de uitgebreidere eisen.
3.1
Grondwater
Uit de LIOR volgen de volgende relevante zaken m.b.t. grondwater voor de ontwikkeling: Ontwateringsdieptes (verschil maaiveld en GHG): 1,00m voor woningen met kruipruimten; 0,60m voor woningen zonder kruipruimten; 0,50m voor tuinen; 0,90-1,10 voor primaire wegen; 0,70 voor secundaire wegen; 0,30m voor wadi’s zonder drainage. Drooglegging (verschil oppervlaktewaterpeil en maaiveldhoogte): 1,00 – 1,20m. Directe lozingen op oppervlaktewater, wadi of zaksloot: Lozing voorzien van een taludbeschermer en/of uitstroomconstructie; □ Tot diameter 200 mm een kunststof taludbeschermer; □ Vanaf 250 mm een taludbeschermer van beton. Als uitstroomopening >300 mm is, dan moet de opening voorzien zijn van een RVS-rooster (inkruipbeveiliging).
8
Gemeentelijk Rioleringsplan Dalfsen 2022-2026.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
17
Projectgerelateerd
Figuur 3-1: Infiltratievoorziening/wadi schematisch afwegingskader.
Het ontwerp (wadi/infiltratievoorziening) moet aan de volgende eisen voldoen: Helling: 1:3 of flauwer; Minimale bodembreedte: 3,00 m; Basisdiepte: 0,50 m (minimaal 0,30 m tot slokopniveau + 0,20 m waakhoogte); Leeglooptijd wadi: 24 uur; Controle bestaande bodem => minimaal organische stofgehalte (3-5%) en een doorlatendheid van minimaal 1,0 m/dag; Bij niet voldoen van de bestaande bodem; toplaag: 0,20 m bomenzand; □ Bomenzand: BZ300 of BZ500, organische stofgehalte (3-5%); □ Drainzandpakket: tot GLG met een maximaal pakketdikte van 0,80 m; Daar van toepassing (ontwateringsdiepte < 0,30 m en/of onvoldoende doorlatendheid); drainkoffer: rondom IT-drain 0,30 m drainagezand. Bijkomende eisen: Slokops, inspectie- en uitstroomputten worden afgewerkt, zodat gras ongehinderd kan worden gemaaid; Uitstroomputten (welputten) moeten 0,05 m boven de wadibodem worden aangebracht; In het ontwerp moeten de slokops zo dicht mogelijk bij de openbare weg geplaatst worden i.v.m. bereikbaarheid ten bate van onderhoud; 1 slokop per 40 m3, met een minimum van 2 slokops per wadi; In de nazorgperiode (tot 1 jaar na aanleg) het gras doorprikken ter bevordering van de infiltratie;
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
18
Projectgerelateerd
Het aanbrengen van een overloopconstructie welke moet worden aangesloten op open water of op het infiltratieriool onder de wadi. Indien beide niet aanwezig zijn, moet er een overloopmogelijkheid zijn op een naastgelegen wadi, een regenwaterriool of in het uiterste geval een “agrarisch” maaiveld; Wadi mag niet gecombineerd worden met een hondenuitrenplaats; Bij ophoging; huidig maaiveld ontdaan vegetatie en storende lagen doorbreken d.m.v. bijv. vrezen.
3.2
Hemelwater
Uit de LIOR volgen de volgende eisen: Het ontwerp van de watergang moet minimaal aan de volgende eisen voldoen: Onderwater talud: 1:3; Bovenwater talud: 1:1,5; Waterdiepte: 1,00 m; Bodembreedte: 1,00 m; Diameter duiker: minimaal 0,40 m; Afstand grens-insteek: 0,50 m; Onderhoudsstroken: obstakelvrije strook van min 5,00 m breed; □ Waterbreedtes tot 6 m: onderhoudsstrook aan één zijde; □ Waterbreedtes 6 m tot 12 m: onderhoudspad aan beide zijden; □ Waterbreedtes 12 m en groter: geen onderhoudspad (varend onderhoud). Het ontwerp van een zaksloot moet minimaal aan de volgende eisen voldoen: Talud: 1:1,5; Bodembreedte: 0,50 m; Afstand grens-insteek: 0,50 m; Diameter duiker: minimaal 0,40 m. Voor realisatie van nieuwe wijken geldt het volgende: waterberging op basis van T=100+10%, waarbij het water geborgen tot aan het maaiveld niet zorgt voor wateroverlast op het bouwplan (80mm). De dimensionering van infiltratievoorziening(en) wordt gebaseerd op het totale verhard oppervlak van het plangebied (daken + verharding). Wanneer de k-waarde kleiner is dan 1,0m/dag kan voor grondverbetering worden gekozen om te zorgen dat de voorziening binnen 24u weer beschikbaar is.
Bij het dimensioneren van waterbergende voorzieningen mag er gerekend worden met infiltratieverlies tijdens de bui: K-waarde maximaal 0,5 m/dag; Infiltratieduur is 12u; Gerekend met het volledig bodemoppervlak; Er wordt gerekend met een factor van 0,4 van het talud (wand) oppervlak; Minimum van 50mm. Het regenwater dat op de daken van huizen (ook achterzijde) valt, wordt opgevangen in een infiltratievoorziening van 1,0 m3 op eigen terrein (bij geschiktheid bodem). De voorziening heeft een overloopmogelijkheid op particulier terrein. Het regenwater dat op de achterpaden valt, en verharde oppervlakken, wordt opgevangen in infiltratiekolken in de achterpaden met een inhoud van 20 mm (bij geschiktheid bodem). Indien het water van de daken niet kan infiltreren, wordt het bovengronds ter hoogte van de perceelgrens aangeboden door middel van de Hemelwaterbrievenbus (Giverbo), uitstroomtegel, uitstroomkolk of vergelijkbare, gelijkwaardige voorziening. Bij een uitstroomtegel behoort het plaatsen van de voorziening in het trottoir, de laatste tegel tegen de erfgrens ook tot de mogelijkheden.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
19
Projectgerelateerd
In ieder nieuw aan te leggen werk wordt een gescheiden rioleringsstelsel aangelegd. Een droogweerafvoer (DWA) en hemelwaterafvoer (HWA). HWA wordt bij voorkeur bovengronds gesitueerd. In samenspraak met de gemeente kan een maatwerkoplossing worden gezocht. Bijvoorbeeld door: De toepassing van groene daken; Het beperken van verharding; Het toepassen van groene waterpasserende verharding; Het bovengrondse afvoeren naar een bovengrondse berging (voorkeur voor wadi of zaksloot); Het bovengrondse afvoeren naar een ondergrondse berging c.q. infiltratie. Ontwerp bovengrondse afvoer Maximale gootlengte: 70,00 m; Minimale verhang: 1:250; Maximale gootdiepte: 0,03 m bij een gootbreedte van 0,50 m oplopend tot 0,05 m bij een gootbreedte van 0,70 m; Gootbreedte: 0,50 – 0,70 m; Minimale afvoercapaciteit: 30 l/s/ha; Toetsen met Bui 10 (Leidraad Riolering C2100) of er geen schade of wateroverlast ontstaat. HWA-stelsel: Minimaal afschot: 1:1000. IT-Stelsel: Geen afschot. Uit de Watervisie 2030 volgt het volgende: “Beperken gevolgen wateroverlast en overstroming vanuit de beken. Woonkernen klimaatbestendig ingericht. Zo min mogelijk schade bij wateroverlast, grondwaterstandsdaling bij langdurige droogte beperkt blijft en hittestress wordt tegengegaan.
Bewoners zijn zich bewust van de consequenties van extreem weer.” Deze algemene doelstelling is concreter uitgewerkt in het Watertakenplan 2024-2034: In 2050 bij extreem hevige neerslag (70mm in 1u) er geen schade optreedt aan bebouwing, vitale voorzieningen en infrastructuur. Er staat maximaal 20 cm water-op-straat; Bij een bui van 90mm in 1u blijven hoofdwegen bereikbaar en drinkwater en energie beschikbaar. Het watertakenplan gaat nog in op de volgende zaken: Hanteert voorkeursvolgorde voor verwerking regenwater: Voorkomen van afstromend hemelwater, bijvoorbeeld door toepassing van groene daken, beperken van verharding, toepassen van (groene) water passeerbare verharding (infiltratie); Hergebruik van hemelwater, bijvoorbeeld voor toilet doorspoeling. (Dit is ook relevant in het kader van de doelen van Vitens voor drinkwaterbesparing.); Vertraagd afvoeren, bij voorkeur over het maaiveld, naar een bovengrondse berging, bijvoorbeeld infiltratievoorzieningen als een wadi of zaksloot; Vertraagd afvoeren naar een ondergrondse berging door het gebruik van buizen en kratten; In geval van extreme neerslag: overloop buiten plangebied naar het oppervlaktewater of een gemeentelijke (riolerings)voorziening. Door voorkeursvolgorde en bijbehorende uitgangspunten voor waterberging sluit de gemeente aan bij de landelijke maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving.
Binnen het plangebied wordt een zo groot mogelijk deel van de neerslag van een hevige kortdurende bui (1/100 jaar, 70 mm in een uur) verwerkt (infiltratie/ berging).
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
20
Projectgerelateerd
Hemelwater is in principe schoon en wordt zo min mogelijk verontreinigd. Materialen met een te hoge uitloging (uitspoeling van materiaal, zoals zink) zijn niet toegestaan. Bodemverbetering onder en naast de infiltratievoorziening toepassen voor zover nodig, zodanig dat de voorziening na één tot enkele etmalen weer geheel beschikbaar is. Dit dient onderbouwd te worden met een geohydrologisch onderzoek. Vanuit de uitgangspuntennotitie water in ruimtelijke plannen van het waterschap Rijn en IJssel volgt de volgende eis voor waterberging in stedelijke gebieden: Berekening compensatievolume waterberging (exclusief infiltratie en riolering) De basisopgave kan omgerekend worden naar het benodigde volume voor waterberging. Voor dit volume dienen in het plangebied waterbergingsvoorzieningen met vertraagde afvoer naar het oppervlaktewater te worden gerealiseerd. De waterberging dient bij voorkeur bovengronds vormgegeven te worden als wadi of retentievijver, maar indien wenselijk kan ook gekozen worden voor infiltratiekratten, groene daken, etc. Het benodigd waterbergingsvolume neemt evenredig toe met de toename van het verhard oppervlak: Benodigde compensatie (80mm)/ 1000 × oppervlak toename verharding (m2) = benodigde compensatie (m3) Voorbeeld: In het dorp wordt een nieuwe woonwijk ontwikkeld van 10.000 m2. Hiervan wordt 7500m2 verhard door gebouwen en verhardingen.
Het benodigd bergingsvolume voor het vertraagd afvoeren van hemelwater is: 80mm/1000 (= 0,08) x 7500 m2 = 600 m3. Berekening compensatievolume waterberging (inclusief infiltratie en riolering) In de vorige stap is het benodigde compensatievolume voor waterberging berekend. Infiltratie in de bodem en berging in de hemelwaterriolering kunnen ook een deel van het water vasthouden, bergen of afvoeren. In overleg met het waterschap kan dit ook verminderd worden op het benodigde compensatievolume voor waterberging. Concluderend zal er, namens WRIJ, voldaan moeten worden aan: 80mm waterberging per vierkante meter toename verhard oppervlak.
3.3
Afvalwater
Uit de LIOR volgen de volgende eisen m.b.t. afvalwater. Droogweerafvoer dimensionering moet voldoen aan de volgende eisen: Maximale vullingsgraad: 50 %; Minimale berging: 12 uur DWA-productie; Afvoer capaciteit 10 l/uur per inwoner (2,5 inwoners/woning) gedurende 12 uur per dag. Hoofdleiding DWA-ontwerp Minimale dekking: 1,20 m; Minimale diameter: 250 mm; Minimale vrije ruimte tussen kruisende leidingen: 0,20 m; Minimale afstand tussen hoofdleidingen: 1,20 m h.o.h.; Maximale putafstand: 70 m; Maximale diepte b.o.b.: 4,00 m minus maaiveld; Ieder begin-, eind en knikpunt voorzien van een inspectieput; Inspectieput bij voorkeur plaatsen in het hart van een rijbaan en/of rijstrook; Indien meerdere leidingen in één inspectieput samenkomen, moet de b.o.b. van de leiding(en) met de kleinste afvalwaterstroom minimaal 0,10 m hoger liggen dan de b.o.b. van de hoofdafvoerleidingen.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
21
Projectgerelateerd
DWA-stelsel: Voorkeur afschot: 1:buisdiameter in mm; Afschot beginstrengen: 1:250 (voor minimaal eerste 150 m); Minimaal afschot: 1:500.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
22
Projectgerelateerd
4
Toekomstige situatie
Dit hoofdstuk beschrijft de toekomstige situatie van de gebiedsontwikkeling. Hierin wordt ingegaan op het watersysteem van de plansituatie, ontwatering en aanleghoogtes, werking van het hemelwatersysteem en tot slot de werking van het afvalwatersysteem. Per deelonderwerp zijn figuren ingevoegd welke een idee van de werking en het principe laten zien. In bijlage A5 is een gedetailleerd overzicht van de gehele waterhuishouding toegevoegd. Verschillende detail-doorsnedes zijn bijgevoegd in bijlage A6. Exacte detaillering en dimensionering zal in de volgende (uitvoerings)fase gebeuren, dit waterhuishoudkundige plan betreft het functioneren van het watersysteem op hoofdlijnen.
4.1
Watersysteem plansituatie
De gemeente Berkelland is voornemens woningen te ontwikkelen in het plangebied Leusinkbrink-Zuid te Ruurlo. De nieuwe woonwijk is een inpassing binnen de bestaande omgeving. Figuur 4-1 toont het stedenbouwkundig plan waarop de waterhuishouding gebaseerd is.
Figuur 4-1: Stedenbouwkundig plan Leusinkbrink-Zuid te Ruurlo met schetsmatige verwerking van de aansluiting bij de Hessenweg.
Het gehanteerde hemelwaterprincipe is als volgt: hemelwater wordt geborgen in het gebied door middel van wadi’s en infiltratie in de bodem in plaats van het water direct af te voeren richting de omliggende watersystemen.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
23
Projectgerelateerd
Hemelwater dat in het gebied valt, stroomt deels oppervlakkig af naar een van de vier wadi’s en deels via IT-riolen. Hierdoor kan het water onderweg infiltreren. Als de wadi’s vol zijn lopen ze in elkaar over via slokops. Bij extreme buien kan het water ook overstorten op de omliggende sloot/greppel ten westen. Vervolgens komt het water in de wadi ten noorden van het plangebied (zie bijlage A5). Als deze wadi ook vol is dan kan het water overstorten op het watersysteem van de wijk ten noorden van het plangebied. In bijlage A5 is dit systeem te zien.
4.2
Ontwatering en aanleghoogtes
Het huidige maaiveld in het plangebied varieert van NAP +16,0m tot NAP +17,7m, met een gemiddelde van NAP +16,9m. De gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG) is geschat op NAP +16,3m. Voldoende ontwateringsdiepte (verschil GHG en maaiveldhoogte) wordt gerealiseerd door het plangebied op te hogen. De grondwaterstanden blijven in principe gelijk en worden zo min mogelijk beïnvloed door de ontwikkeling. De peilen voor de toekomstige situatie zijn te zien in onderstaande schets. Dit is ook verwerkt in de gedetailleerde schets in bijlage A5.
Figuur 4-2: Schets aanleghoogtes.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
24
Projectgerelateerd
Het verschil in maaiveldhoogte tussen de oude en nieuwe situatie is weergeven in de volgende figuur.
Figuur 4-3: Verschil in hoogteligging; toekomstige situatie minus oude situatie. Rood is toename in hoogte, groen is afname in hoogte.
In het ontwerp is ervoor gekozen om de wadi’s op de minimale diepte van 30cm boven de GHG (NAP + 16,3m) te leggen en te zorgen dat de kavels en huizen met de peilen aansluiten op de omliggende woningen. Om te voorkomen dat water afstroomt naar bestaande kavels is het plangebied zo ingericht dat de kavels hellen naar de lagergelegen wegdelen (of achterpaden) om vervolgens oppervlakkig of middels IT-riool (advies; rond 400mm) het water af te voeren naar de wadi’s. Onderstaande tabel geeft aan dat de ontwateringsdiepte voldoende is in de nieuwe situatie. Tabel 4-1: Ontwateringsdieptes in het plangebied o.b.v. voorgestelde aanleghoogtes.
Functie
Hoogte [NAP +m]
Ontwateringsdiepte conform GRP [m]
Ontwateringsdiepte in plan [m]
Woningen
17,5 - 17,7
1,0
1,2 - 1,4
Wegen
17,1 - 17,5
0,7
0,8 - 1,2
Wadi’s
16,6 - 16,85
0,3
0,3 – 0,55
De ontwatering in het gebied wordt hieronder beschreven van de laagstgelegen elementen naar de hoogstgelegen elementen. Hieronder is ter indicatie een principe-dwarsprofiel te zien (oranje pijl in Figuur 4-2) voor de verschillende peilen.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
25
Projectgerelateerd
Figuur 4-4: Indicatieve dwarsdoorsnede van de aanleghoogtes.
Wadi Uit de eisen van de gemeente Berkelland volgt dat wadi’s minimaal 30cm boven de GHG moeten liggen om goed functioneren te garanderen. De GHG is NAP +16,3m. Uit de eisen volgt dat de waking 0,2m is en de berging maximaal 0,3m, resulterend in een wadidiepte van 0,5m. Om te garanderen dat de wadi het water wel kwijt kan zullen de infiltratiewaardes van de grond goed genoeg moeten zijn. Volgens het schematisch afwegingskader voor infiltratievoorziening/wadi van de gemeente (LIOR) voldoet de huidige bodem gezien alle k-waardes hoger zijn dan 0,4 m/d (laagste is 0,9m/d). Er hoeft geen grondverbetering doorgevoerd te worden. In het plangebied zijn 4 plekken waar 2 wadi’s gerealiseerd zullen worden. Voor deze 4 plekken zijn de k-waardes bepaald. Onderstaande tabel laat per wadi zien welke bodemhoogte, maaiveld, talud en infiltratiewaarde van toepassing is. Tabel 4-2: Gegevens te realiseren wadi's.
Wadi nr
Bodemhoogte [NAP +m]
Slokop [NAP +m]
Maaiveld [NAP +m]
Talud
K-waarde [m/d]
1
16,65
16,95
17,15
1:3
3,1
2
16,65
16,95
17,15
1:3
3,1
3
16,60
16,90
17,10
1:3
0,9
4
16,60
16,90
17,10
1:3
0,9
5
16,85
17,15
17,35
1:3
3,1
6
16,85
17,15
17,35
1:3
3,1
7
16,85
17,15
17,35
1:3
1,4
8
16,85
17,15
17,35
1:3
1,4
Wegen Het maaiveld varieert van NAP +17,10 tot NAP +17,45m. In verband met afwatering zullen de wegen circa 10 cm hoger liggen dan het maaiveld. Op deze manier is er natuurlijk afschot en is er ook voldoende ontwatering. De wegen wateren af met kolken op het onderliggende IT-riool (rond 400mm). De meeste wegen liggen bol, waardoor het water middels kolken aan de zijkant naar het onderliggende IT-riool gaat. Via deze IT-riolering wordt het water naar de wadi’s getransporteerd. Enkele wegen wateren oppervlakkig af naar de naastgelegen wadi. Dit is schematisch te zien in Figuur 4-5.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
26
Projectgerelateerd
Figuur 4-5: Wegprofiel.
Huizen Om voldoende drooglegging te garanderen voor bewoning moeten de huizen minimaal 1,0m drooglegging hebben volgens de gemeente. Ook moeten de huizen weer 30 cm hoger dan de nabijgelegen wegen liggen. Dit samen resulteert in de aanleghoogtes zoals te zien in de Figuur 4-4 en Tabel 4-1. Er wordt hier voldaan aan de ontwaterings- en droogleggingseis.
4.2.1
Deelconclusie grondwater
Voldoende ontwateringsdiepte wordt gerealiseerd door de lage delen van het plangebied op te hogen. Hierdoor worden de ontwateringseisen ruimschoots gehaald. Grondwater wordt aangevuld door middel van het IT-riool en de wadi’s via welke het hemelwater kan infiltreren. Dit is vergelijkbaar met de huidige onverharde situatie waarbij hemelwater ook kan infiltreren in de bodem.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
27
Projectgerelateerd
4.3
Hemelwatersysteem
Het hemelwater wordt gescheiden afgevoerd van het vuilwater. De volgende figuur geeft de werking van het hemelwatersysteem weer. Hemelwater dat op particuliere verharding of daken valt wordt, tot 1 kuub, geïnfiltreerd in eigen waterberging. Het overschot aan water wordt via een IT-kolk afgevoerd naar de wegen. Water dat op de openbare weg valt, watert af naar de dichtstbijzijnde kolk of wadi. Water komt via de kolken in het IT-riool (advies; rond 400mm) en wordt dan naar de wadi’s afgevoerd. Water dat op het achterpad komt wordt middels een gewone rioolbuis afgevoerd naar de wadi’s.
Figuur 4-6: Schetsmatige hemelwaterstructuur dwarsdoorsnede.
Infiltratievoorziening particulier terrein De particuliere kavels moeten 1 kuub water aan bergende voorziening hebben ten behoeve van de nieuw te bouwen woningen. Dit kan door middel van infiltratiekratten, een wadi, regentonnen of een andere oplossing. Deze voorziening is aangesloten op een IT-kolk welke op particulier terrein nabij de erfgrens gepositioneerd is (op eigen terrein). Als er meer water valt dan geborgen kan worden kan het water via deze infiltratiekolk overstorten op de openbare stoep. Vanuit hier zal het water naar de nabijgelegen kolk stromen voordat het in het IT-riool (advies; rond 400mm) belandt en uiteindelijk in de wadi. In bijlage A4 is een gedetailleerdere schets van de uitwerking van dit type infiltratievoorziening te vinden. Overzicht watersysteem Het gehele hemelwatersysteem is in Figuur 4-7 te zien. Gedetailleerdere uitwerking is te vinden in bijlage A5. De wadi’s zijn met elkaar verbonden met overstorten op 30cm van de bodem, en wateren allemaal af op de wadi in het zuidwesten. Vanuit hier komt het water via een overstort op de naastgelegen sloot. Deze voert water af via de greppel aan de westkant. Vervolgens is deze greppel verbonden door een duiker met de nieuwe wadi ten noorden van het plangebied. Hier kan het water ook infiltreren. Bij extreme regenval kan water hier over de overstortdrempel (+30cm t.o.v.
bodem) overlopen naar de sloot in het noordwesten welke het water richting het noorden afvoert.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
28
Projectgerelateerd
Figuur 4-7:- Overzicht hemelwatersysteem.
4.3.1
Waterberging
Tabel 4-3 geeft de oppervlaktes van het plangebied weer voor de nieuwe situatie van het stedenbouwkundig plan. Deze indeling is gemaakt aan de hand van het aangeleverde stedenbouwkundig plan waarin de plansituatie geschetst is. Half verharding is als volledige verharding gerekend.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
29
Projectgerelateerd
Tabel 4-3: Verharding per type gebied.
Type
Oppervlak verhard [m2]
Verharding (parkeerplaatsen, wegen, paden)
Oppervlak onverhard [m2] 8.033
Wadi
1.596
Onbebouwd particulier terrein
5084
Daken
4.675
5.084
Groen (gras, bomenrand, heg) Totaal verhard
4.439 17.793 11.119
Totale gebied
28.912
Bergingseis Ter compensatie van de toename van het verhard oppervlak moet er waterberging op het terrein gerealiseerd worden. Uit de uitgangspuntennotitie van WRIJ volgt dat het plangebied getoetst wordt op een dynamische bui waarbij 80mm geborgen moet worden per vierkante meter in toename van verhard oppervlak. Daarnaast eist de gemeente 1 m3 aan waterberging op particulier terrein, maar hier wordt niet mee gerekend voor de waterbalans. In het plangebied wordt er 17793 m2 aan verharding aangelegd. Bebouwing is hier apart meegenomen als 100% verhard. Voor het onbebouwde gedeelte van particulier terrein wordt 50% meegenomen als verhard oppervlak. In totaal is dit een toename van circa 16793 m2 aan verharding t.o.v. de huidige situatie. Het benodigde bergingsvolume is dan 1343m3.
4.3.2
Waterbalans
De berging van water in het plangebied zal plaatsvinden in de aanwezige wadi’s. Het totale wadi oppervlak is 1649m2. Bij een bui van 80 mm zal er berging tot het maaiveld optreden. Gerekend met een wadidiepte van 0,5m en een talud van 1:3 resulteert dit in een totaal bergend vermogen van 632m3 aan water in het plangebied. Binnen het plangebied zelf is er dus nog een tekort van 711m3 aan waterberging. Hiervoor heeft de gemeente Berkelland een stukje gebied net buiten het plangebied aangemerkt als extra berging. Onderstaande schets laat het idee zien. Water uit het gebied komt via een greppel en duiker de blauwe wadi in. De wadi zal 50 cm diep worden. Er komt een dam met overloop/overstort naar de bestaande greppel/sloot ten noorden met een knijpconstructie om aan de landelijke afvoernorm van 1,6 l/s/ha te voldoen.
Figuur 4-8: Extra bergingsgebied net buiten het plangebied. 22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
30
Projectgerelateerd
Deze wadi heeft een oppervlak van circa 2100m2 en een bergend vermogen van circa 980 m3. Hierdoor wordt de benodigde 711m3 aan berging ruimschoots behaald. De bergingseis van WRIJ wordt gehaald. Dit is reeds haalbaar bij een conservatieve inschatting; de ruimte in de greppels/sloot rondom het gebied is nu nog niet meegenomen.
4.3.3
Functioneren hemelwaterafvoer
De werking van het watersysteem wordt kwalitatief getoetst voor twee situaties, namelijk Bui 09 en een zeer extreme bui van 90mm in 1 uur. Bui09
Figuur 4-9: Hydrogram Bui 09.
Bui 09 komt neer op 29,7mm in 1 uur. Deze bui wordt doorgaans gebruikt om te toetsen op water-opstraat of het HWA-stelsel voldoende afvoercapaciteit heeft. In dit geval bestaat het HWA-stelsel uit korte strengen IT-riool (ruim gedimensioneerd: rond 400mm). Deze monden uit in de wadi’s met voldoende bergingscapaciteit. Toetsing bij extreme neerslag (stresstest) Door klimaatontwikkeling neemt de kans op extreme neerslag toe. Door middel van een stresstest worden gebieden getoetst en risico’s in beeld gebracht. Hierna is kwalitatief beschreven wat er gebeurt als de ontworpen voorzieningen de neerslag niet kunnen verwerken en overlopen. Het water dat in het plangebied valt zal allereerst, oppervlakkig of via IT/HWA-riolen, in de wadi’s terecht komen. Deze wadi’s zijn met slokops met elkaar verbonden en lopen over naar de greppel ten westen van het plangebied. Via deze greppel kan het doorstromen naar de extra wadi ten noorden van de Brinklaan. Een risico is de doorstroming van het water in deze greppel naar de wadi ten noorden van het plangebied, deze greppel met inliggende duikers moet goed schoon zijn om opstuwing te voorkomen. Door de helling van het gebied zal het water bij extremen op het moment dat de IT-riolen en de wadi’s vol zijn via de wegen gaan afstromen naar de laagste plekken richting het noordwesten. Hier zal zich veel water verzamelen op het naastgelegen weiland.
Bij extreme neerslag zal de duiker onder de Brinklaan mogelijk te weinig capaciteit hebben. Een mogelijke maatregel is het plaatselijk verlagen van de Brinklaan waardoor een noodoverloop ontstaat en waardoor het te veel aan water naar het noorden kan stromen. Een aandachtspunt hierbij is dat er voldoende capaciteit is aan de noordzijde van de Brinklaan. Dit dient in de verdere detaillering van het ontwerp uitgewerkt te worden. De vloerpeilen van de woningen in het plangebied liggen circa 30 cm hoger dan de wegen, waardoor het risico tot wateroverlast bij de nieuwe woningen laag is.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
31
Projectgerelateerd
4.3.4
Deelconclusie hemelwater
Het watersysteem wordt robuust aangelegd doordat er voldaan wordt aan de eis van het waterschap om per extra vierkante meter verharding 80mm aan waterberging te realiseren. Huizen worden minimaal 30cm hoger dan de naastgelegen weg aangelegd waardoor wateroverlast tot het minimum beperkt wordt. Doordat de focus ligt op vasthouden, bergen en dan pas afvoeren, krijgt het water zo lang mogelijk de tijd om te infiltreren in het plangebied zelf. Zo wordt de particulier ook verplicht 1 kuub aan waterberging op eigen terrein te realiseren. Dit zorgt ook voor bewustwording. Daarnaast wordt er een waterberging ten noorden van de Brinklaan gerealiseerd. De duiker onder de Brinklaan kan bij extreme neerslag mogelijk te weinig capaciteit hebben. Een mogelijke maatregel is het plaatselijk verlagen van de Brinklaan waardoor er een noodoverloop ontstaat. Aandachtspunt hierbij is de verwerking van het water ten noorden van de Brinklaan. Door dit watersysteem te realiseren voldoet de gemeente aan haar zorgtaak omtrent hemelwater.
4.4
Afvalwatersysteem
De nieuwe woningen worden voorzien van afvalwaterriolering. De woonwijk wordt aangesloten op het rioleringsstelsel van de aanliggende woonwijk ‘Leusinkbrink’. De riolering kan onder vrij verval ingericht worden en er zijn 3 aansluitmogelijkheden in de nabije woonwijk. De drie uitleggers aan de oostzijde van het plangebied bieden de mogelijkheid om aan te sluiten.
Figuur 4-10: DWA systeem.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
32
Projectgerelateerd
In bijlage A5 is een overzichtstekening opgenomen waarin de ligging van het mogelijke nieuwe riool is aangegeven. Het riool wordt op de noordelijkste aansluitmogelijkheid aangesloten. De b.o.b. van de noordelijke uitlegger is NAP +14,96m, hierop sluit het nieuwe riool aan. Het verval is minimaal 1:300 in het huidige ontwerp. Als leidingdiameter is 250mm aangehouden. De b.o.b.’s zijn gebaseerd op de planhoogtes en een minimale gronddekking van 1,20m. De langste streng is circa 290m. Vanaf het aansluitpunt is omhoog gerekend met genoemde gegevens. Hiermee komt men dan uit op een b.o.b. van NAP +15,9m op het hoogste punt. Dit resulteert in een gronddekking van circa 1,50m wat ruim voldoende is. Gemaalcapaciteit Binnen het plan zullen circa 83 woningen gerealiseerd worden. Buiten het huishoudelijk afvalwater van deze woningen, valt er geen aanbod van afvalwater te verwachten. Uitgaande van een gemiddelde bezetting van 2,5 inwoners per woning, en een 12 uurs DWA-aanbod van 10l/uur is er sprake van een gemiddelde DWA-aanbod van 2,1 m3/uur. Dit past ruim binnen de beschikbare capaciteit van het gemaal waarop afgevoerd gaat worden.
4.4.1
Deelconclusie afvalwater
De nieuwe woonwijk wordt onder vrij verval aangesloten op de meest noordelijke uitlegger. De gronddekking is minimaal 1,20m en het gemaal waarop afgevoerd wordt beschikt over voldoende capaciteit. Hiermee voldoet de gemeente aan haar zorgtaak omtrent vuilwater.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
33
Projectgerelateerd
5
Waterkwaliteit
De waterkwaliteit mag niet verslechteren t.o.v. de huidige situatie en waar mogelijk wordt een verbetering nagestreefd. De waterkwaliteit wordt beïnvloed door het (veranderende) ruimtegebruik en gebruik van bouwmaterialen. Bij het beoogde bouwplan worden geen uitlogende materialen gebruikt. Scheiding van het afvalwater en hemelwater zorgt voor een betere zuivering van het afvalwater op de RWZI.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
34
Projectgerelateerd
6
Beheer & Onderhoud
Deze hoofdstuk bespreekt in het kort enkele beheer en onderhoud gerelateerde aandachtspunten. Waterafvoer: De aanwezige greppel en sloot rondom het gebied aan de zuidoost- en oostzijde dienen gecontroleerd te worden op doorstroming. Indien dit profiel dusdanig verslechterd is of versperd wordt, dient dit profiel opgeschoond te worden; De duiker ten noordwesten van het plangebied is een cruciale verbinding van het plangebied met de wadi welke voor extra berging zorgt voor het plangebied. Om te kunnen garanderen dat er voldoende bergings- en afvoercapaciteit blijft, is het van belang om de doorstroming hier regelmatig te controleren. Infiltratievoorzieningen: Wadi’s dienen gemaaid te worden om voldoende doorstroming en berging te garanderen; De toplaag van de wadi’s dient eens per 5 à 10 jaar gecontroleerd te worden op doorlatendheid en zo nodig vervangen of verbeterd te worden, om de doorlatendheid van de toplaag te kunnen waarborgen; Slokops dienen regelmatig geïnspecteerd te worden op zwerfaval en zand/slib; minimaal 1x per jaar; IT-riolen dienen regelmatig gecontroleerd en zo nodig gereinigd te worden; De aansluiting van particuliere berging naar het IT-riool moet regelmatig gecontroleerd worden om de werking te kunnen blijven garanderen.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
35
Projectgerelateerd
7
Conclusie
Door het ophogen van het bestaande terrein wordt er voldaan aan de ontwateringseisen. Aanleg van een structuur van wadi’s en IT-riolen tezamen met 1 kuub waterberging op particulier terrein ten behoeve van de nieuw te bouwen woningen resulteert in een robuust watersysteem. Dit systeem voldoet aan de eis van het waterschap om 80mm per vierkante meter toename aan verharding te realiseren. Daarnaast is er genoeg ruimte voor infiltratie en wordt er zo voor gezorgd dat water in het plangebied blijft zonder dat dit tot wateroverlast leidt. Het afvalwater wordt afgevoerd door aan te sluiten op de gemeentelijke riolering. Concluderend voldoet de gemeente aan haar drie zorgtaken omtrent grondwater, hemelwater en vuilwater zoals beschreven in de vorige hoofdstukken.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
36
Projectgerelateerd
A1
Huidige situatie
De gegevens van de peilbuizen van de gemeente zijn weergeven in onderstaande grafiek.
Figuur 7-1: Gegevens peilbuizen gemeente Berkelland rondom het plangebied in Ruurlo.
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
37
Projectgerelateerd
Uit de resultaten van de boring zijn ook laagste en hoogste grondwaterstanden ingeschat (grofweg) door te kijken naar hydromorfe kenmerken van de grond. De resultaten hiervan zijn te zien in onderstaande tabel. Tabel 7-1: Inschatting hoogste en laagste grondwaterstanden ter plekke van boringen in het gebied.
Nr
Beschrijving
Maaiveld
Inschatting laagste gws
Inschatting hoogste gws
HB01
4m-mv boring + peilbuis
16,5
14,9
16,1
HB02
4m-mv boring + peilbuis
16,5
15,2
16,1
HB03
4m-mv boring + peilbuis
17,4
14,9
16,6
HB04
4m-mv boring + peilbuis
17,7
15,2
15,8
HB05
4m -mv boring
16,7
15,2
16,2
HB06
4m -mv boring
17,4
15,3
17,0
HB07
4m -mv boring
17,2
15,2
16,6
HB08
4m -mv boring
17,1
15,1
16,2
HB09
4m -mv boring
17,4
15,3
17,1
HB10
4m -mv boring
17,4
15,1
16,3
HB11
4m -mv boring
17,3
15,0
16,6
HB12
4m -mv boring
17,8
15,5
17,1
17,2
15,2
16,5
Gemiddelde
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
38
Projectgerelateerd
A2
Bijlage Watertoets 2023 Bestemmingsplan
Kopje: “5.11 Water” uit het bestemmingsplan in 2023 voor Leusinkbrink-Zuid 9 Beleid Het waterbeleid van Rijk en provincie is gericht op een veilig en goed bewoonbaar land met gezonde, duurzame watersystemen. Het plangebied ligt in het beheersgebied van het Waterschap Rijn en IJssel. In het Waterbeheerplan 2016-2021 van waterschap Rijn en IJssel laat het waterschap zien welke ontwikkelingen voor het waterbeheer van belang zijn en welke accenten zij in de samenwerking met haar partners willen leggen. Vanuit die omgevingsverkenning is vervolgens het beleid voor de planperiode 2016-2021 beschreven voor primaire taakgebieden van het waterschap: Bescherming tegen overstromingen en werken aan veiligheid: Veilig water; Zorgen voor de juiste hoeveelheid water en passende waterpeilen: Voldoende water; Zorgen voor een goede waterkwaliteit die nodig is voor mens, plant en dier: Schoon water; Verwerken van afvalwater en het benutten van energie en grondstoffen daaruit: Afvalwater; Zorgen voor goede randvoorwaarden voor beroepsvaart op de Oude IJssel: Vaarwegbeheer. Watertoets In Nederland heeft water een eigen plaats gekregen in de ruimtelijke besluitvorming via de watertoets. De watertoets houdt in dat bij het maken van ruimtelijke plannen al in een vroeg stadium bekeken moet worden wat de gevolgen zijn voor water en de ruimtelijke ordening.
De watertoets is een proces waarbij overleg wordt gevoerd met de waterbeheerder. De waterbeheerder stelt in dit proces de kaders vast en geeft een wateradvies voor verschillende waterhuishoudkundige aspecten. De watertoets resulteert uiteindelijk in een waterparagraaf, die in de toelichting van het ruimtelijke plan wordt opgenomen. Onderzoek Op basis van een globale berekening wordt uitgegaan van een toename verhard oppervlak van 2.39 hectare. Statisch gezien dient rekening te worden gehouden met het bergen van 50 mm neerslag, zodat op basis van het verhard oppervlak tenminste 1195 m³ aan berging wordt vereist. Uitgaande van wadi's met een waterdiepte van 0,3 m is een wadi-oppervlak nodig van ongeveer 4.000 m². Toetsing van het plangebied vindt echter plaats op basis van een dynamische bui met als uitgangspunt 80 mm, waarbij 10 uur infiltratie wordt meegerekend. Het totaal beschikbare groen bedraagt 4439 m², zodat vastgesteld kan worden dat realisering van wadi's binnen het beschikbare groen niet realistisch is. Groen kan niet voor 100% ingezet worden voor wadi's. Om het hemelwater bij een dynamische bui van 80 mm op te kunnen vangen zullen binnen het plangebied infiltratievoorzieningen gerealiseerd moeten worden. Uitgangspunt is dat deze zoveel mogelijk binnen de verkeersbestemming gerealiseerd gaan worden.
Resultaten Het waterschap is op de hoogte gebracht van dit bestemmingsplan. Afstemming en overleg heeft al plaatsgevonden. Bij de vaststelling worden de resultaten in het plan ingevoegd.
9
Bron: Ruurlo, Leusinkbrink Zuid 2023: Toelichting (gemeenteberkelland.nl)
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
39
Projectgerelateerd
A3
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Hoofdstuk 6 Water
22 oktober 2024
BJ9099-RHD-XX-ZZ-RP-Z-0001
40
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte Civiel- en cultuurtechnische werken
Datum: september 2023 Status: Definitief D02
Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE ................................................................................................................ 1 1.
INLEIDING .................................................................................................................... 5 1.1. 1.2. 1.3. 1.4.
2.
BEHEERBEWUST ONTWERPEN EN INRICHTEN ................................................................ 7 2.1.
3.
3.5. 3.6.
SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS .................................................................................... 14 HERGEBRUIK MATERIALEN .................................................................................................. 15 LOKAAL INHUREN VAN (BEMANDE) MACHINES, VAKMENSEN EN ANDERE GWW ARTIKELEN ............ 16
GRONDWERK ............................................................................................................. 17 5.1. 5.2.
5.3.
5.4. 6.
NOODZAAK KLIMAATADAPTATIE IN BEBOUWD GEBIED ............................................................. 10 BELEID ............................................................................................................................ 10 DOEL .............................................................................................................................. 11 DEFINITIES ....................................................................................................................... 11 Klimaatadaptie en ruimtelijke adaptatie.............................................................. 11 Klimaatmitigatie ................................................................................................... 12 HULPMIDDELEN EN CONCRETE MAATREGELEN ........................................................................ 12 3-30-300 REGEL .............................................................................................................. 13 3 bomen zichtbaar vanuit elk huis ........................................................................ 13 30% boomkroonbedekking in elke buurt .............................................................. 13 300 m vanaf het dichtstbijzijnde park of groene ruimte ...................................... 13
DUURZAAMHEID ........................................................................................................ 14 4.1. 4.2. 4.3.
5.
ROL VAN HET TEAM ADVIES EN BEHEER OR EN/OF OPDRACHTGEVERSCHAP IN HET PROJECT ............. 7 Verkenningsfase ..................................................................................................... 7 Ontwikkelfase ......................................................................................................... 7 Realisatiefase ......................................................................................................... 7 Afrondingsfase: toetsing en oplevering .................................................................. 8 Opleveringseisen .................................................................................................... 8 Garantietermijnen .................................................................................................. 9
KLIMAAT .................................................................................................................... 10 3.1. 3.2. 3.3. 3.4.
4.
AANLEIDING ....................................................................................................................... 5 DOCUMENTBEHEER ............................................................................................................. 5 WIJZIGINGSSTAAT ............................................................................................................... 6 SAMENVATTING BELANGRIJKE UITGANGSPUNTEN ...................................................................... 6
BODEMBEHEERPLAN .......................................................................................................... 17 ONTGRAVEN .................................................................................................................... 18 Cunetten ............................................................................................................... 18 Plantvakken .......................................................................................................... 19 AANVULLING .................................................................................................................... 19 Zand in zandbed ................................................................................................... 19 Grond .................................................................................................................... 19 GRONDBEWERKING ........................................................................................................... 19
WATER....................................................................................................................... 21 6.1.
ONTWATERING EN DROOGLEGGING ...................................................................................... 21
Leidraad Inrichting Openbare ruimte
1
6.2.
6.3. 7.
OPPERVLAKTEWATER ......................................................................................................... 21 Wadi en/of infiltratievoorziening ......................................................................... 21 Watergang ........................................................................................................... 23 Zaksloot ................................................................................................................ 23 Stuw ...................................................................................................................... 23 BEMALING ....................................................................................................................... 24