Bijlage 2 Jaarrekening 2020 Berkelland
Tekst van het document
Jaarstukken 2020
2
INHOUDSOPGAVE Jaarstukken 2020 ............................................................................................................................. 1 Inhoudsopgave ................................................................................................................................. 3 Inleiding ............................................................................................................................................ 4 Analyse resultaat .............................................................................................................................. 6 Leeswijzer ....................................................................................................................................... 10 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................ 12 Plezierig Wonen ............................................................................................................................. 13 Fijn Leven ....................................................................................................................................... 19 Vitaal Platteland..............................................................................................................................
32 Zorg voor wie dat nodig heeft ......................................................................................................... 42 Werken en ondernemen in een sterke regio .................................................................................. 57 Actief met duurzaamheid en energie ............................................................................................. 71 Sport is meer! ................................................................................................................................. 82 Cultuur is van iedereen .................................................................................................................. 89 Samen veilig ................................................................................................................................... 95 Aan de slag met de Omgevingswet ............................................................................................. 100 Financiën ...................................................................................................................................... 103 Paragrafen ....................................................................................................................................
118 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 119 Grondbeleid .............................................................................................................................. 126 Lokale heffingen ....................................................................................................................... 138 Weerstandsvermogen .............................................................................................................. 145 Samenwerkingspartijen ............................................................................................................ 149 Financiering .............................................................................................................................. 172 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 177 Reserves ................................................................................................................................... 182 Samen investeren in Berkelland............................................................................................... 187 Jaarrekening .............................................................................................................................
19191 Bijlage .................................................................................................................................................
3
INLEIDING Inleiding Hierbij bieden wij u het jaarverslag en de jaarrekening over 2020 aan. Een financiële en beleidsverantwoording van alle activiteiten die we ons met de programmabegroting hadden voorgenomen. Coronacrisis Afgelopen jaar werd beheerst door de Coronacrisis. We blikken er in deze jaarrekening kort op terug, hoewel we er ook nog middenin zitten. De coronacrisis heeft grote maatschappelijke en economische gevolgen voor Nederland en dus ook in de gemeente Berkelland. Financiële gevolgen corona We hebben u in maart 2021 geïnformeerd over de financiële gevolgen van Corona. In 2020 zijn de gevolgen beperkt. We verwachten dat zich in 2021 en volgende jaren ook nog effecten zullen voordoen die een incidentele financiële bijdrage vragen. Of en in welke mate daar compensatie van het Rijk tegenover staat is nog niet duidelijk. Voor 2020 bedroegen de kosten ruim € 9,5 miljoen. De compensatie die hier tegenover stond bedraagt ruim € 9,8 miljoen. Het overgrote deel hiervan, bijna € 8 miljoen, betreft de TOZOregeling die wij 1 op 1 overmaken naar de SDOA. Zij voeren de regeling voor ons uit. Dienstverlening en ambtelijke organisatie Vooralsnog is sprake van een beperkte mate van vertragingen in de verschillende programmaplanningen. Wel hebben wij zorgen over de te lange en meer dan bovengemiddelde druk op een grote groep medewerkers.
We zien dit ook terug in het oplopende ziekteverzuimpercentage. Door de omstandigheden zijn er ook productieve uren uitgevallen. In 2020 is dit beperkt gebleven tot 1% van de productiecapaciteit. Door de coronamaatregelen is het niet mogelijk fysiek met groepen mensen af te spreken, dit bemoeilijkt de samenwerking. We benutten nu andere (digitale) manieren om samen te werken en inwoners, ondernemers en organisaties te laten participeren. Dit heeft in sommige gevallen wel tot wat vertragingen geleid. Meer werk De coronacrisis en de daarbij behorende maatregelen hebben op verschillende plekken voor meer werk gezorgd. Het gaat bijvoorbeeld om: • Economische zaken: er komen heel veel signalen van ondernemers richting de gemeentelijke organisatie. Het afgelopen jaar zijn er alleen al richting team EZ zo'n 2500 contactmomenten met ondernemers geweest. • Voormekaar: het contact met de inwoners is lastiger dan voorheen. De verwachting is dat het aantal zorgvragen met problematiek vooral na de coronacrisis zichtbaar wordt en dat dit naast de minder optimale wijze van werken een negatief effect heeft op de werkdruk bij de Voormekaar teams. • Verkiezingen: half maart 2021 waren de Tweede Kamerverkiezingen. Deze moesten coronaproof georganiseerd worden. Dit vroeg veel meer tijd en energie van medewerkers.
• Handhaving en toezicht: de 4 BOA's hebben veel extra werk verzet ten aanzien van de handhaving van de naleving van de noodverordeningen. • Vergunningverlening: veel inwoners hebben de coronaperiode aangegrepen om te verbouwen in en rondom het huis. We zien dan ook een toename in aanvragen van bouw- en omgevingsvergunningen. • ICT: digitale toegankelijkheid en mobiliteit zijn essentieel voor onze huidige werkwijze. Dit vraagt veel van onze collega's van ICT. Aan de invoering van het digitaal (samen)werken is veel tijd en aandacht besteed, waardoor andere projecten in de tijd vooruit zijn geschoven. • Onderwijs: tijdens de lockdowns waren scholen en kinderopvang gesloten. Met name in het 4
beantwoorden van vragen hierover en het coördineren van de noodopvang is veel tijd gestoken. • Buitendienst: doordat mensen meer thuis zijn, houden ze zich meer bezig met hun buitenruimte. We zien een toename in het aantal meldingen openbare ruimte. Het afgelopen jaar was een jaar met veel uitdagingen. Ondanks die uitdagingen en de vertraging die hier en daar is opgelopen is ook veel bereikt. De informatie hierover leest u in het jaarverslag.
5
ANALYSE RESULTAAT Resultaat Het resultaat over 2020 is € 6.895.000 positief. Het resultaat bestaat uit: Bedragen x € 1.000
Bedrag
Positief/Negatief
Resultaat op grondexploitaties van
1.546
Positief
Resultaat op reguliere exploitatie
5.349
Positief
Totaal rekeningresultaat
6.895
Positief
Analyse Het gerealiseerde resultaat is het gevolg van de volgende ontwikkelingen. Onderwerp
Bedrag (x € 1.000)
Incidenteel/Structureel
Grex
1.546
Incidenteel deels bestemmen
Bouwleges
262
Incidenteel
Riolering
-318
Incidenteel
Participatie en werkgeversbenadering
682
Incidenteel
Verbinding ondernemers voor Participatiewet
329
Incidenteel/Structureel
Loonkosten begeleide participatie
687
Incidenteel/Structureel
Algemene uitkering
1.168
Incidenteel deels bestemmen
Onvoorzien
200
Incidenteel
Arbeidsmarktbeleid
382
Incidenteel
Taakmutaties rijksmiddelen
295
Incidenteel/Structureel
Verkoop Grolseweg
-211
Incidenteel
Detachering/uitkeringen personeel
349
Incidenteel
Opleiding personeel
335
Incidenteel bestemmen
ODA
175
Incidenteel
Diverse verschillen < 175.000
1.014
Totaal
6.895
Incidenteel/Structureel
6
Grondexploitaties De verkoop van de voormalige Willibrordusschool heeft een groot aandeel in dit voordeel. Daarnaast hebben we opbrengsten uit de verkoop van erfpachtsgronden en bouwkavels. Onder andere van de locaties Olland en De Heuver. Bouwleges Afgelopen jaar en met name de tweede helft van het jaar waren er meer aanvragen, maar ook aanvragen met een hogere bouwsom. De opbrengsten van de leges zijn afhankelijk van het aantal aanvragen maar ook van de omvang van de aanvragen. Hoewel we halverwege het jaar de inkomsten nog hebben bijgeraamd, was deze opbrengst niet voorzien. Riolering De uitgaven in de exploitatie voor riolering zijn volgens de planning van het Watertakenplan verlopen. De investeringen zijn wel achtergebleven bij de planning. De uitvoering daarvan zal (deels) in 2021 plaatsvinden. Dit resulteert voor 2020 in een incidenteel nadeel van € 318.000 doordat door de lagere investeringen minder compensabele BTW toegerekend mag worden. Participatie en werkgeversbenadering Bij de bestuursrapportage is gerekend met een gemiddelde uitkering van € 14.500 terwijl de werkelijke gemiddelde uitkering € 13.441 is. Dit is de belangrijkste reden van het batig resultaat. Hiertegenover staan lagere opbrengsten van terugbetalingen bijzondere bijstand zelfstandigen dan was geraamd.
Verder heeft het Algemeen Bestuur van de SDOA in december 2020 besloten het restantbedrag van de bestemmingsreserve Organisatieonderzoek van € 198.000 terug te betalen. Verbinding ondernemers voor Participatiewet De omzet van detacheringen van voormalige SW-medewerkers is positiever uitgevallen dan was geraamd bij de bestuursrapportage. De bedrijven hebben coronamaatregelen genomen waardoor het steeds veiliger geworden is om te gaan werken. Verder hebben wij budget geraamd voor beschutte werkplekken. Dit bedrag is wederom niet volledig besteed. Aangezien het aantal mensen dat hiervan gebruik maakt redelijke stabiel blijft, kunnen we dit als een structureel voordeel aanmerken. Loonkosten begeleide participatie Dit zijn de loonkosten van de voormalige SW-medewerkers. Deze doelgroep heeft geen aanwas en door natuurlijk verloop is ze sneller afgenomen dan was geraamd. Verder hebben we in 2020 een groot bedrag aan transitievergoeding van het UWV ontvangen over de periode 2015 t/m 2020. Deze hadden we niet geraamd. Algemene uitkering In 2020 ontvangen wij in totaal € 1.168.000 meer aan algemene uitkering dan begroot. Dit is met name het gevolg van de coronasteunpaketten. Er is een beperkt effect van ongeveer € 200.000 dat heeft te maken met de actualisering van de verdeelmaatstaven.
Doordat iedere gemeente andere hoeveelheden heeft ten opzichte van wat er begroot is, verandert de verdeling over de gemeenten ook enigszins. Dit heeft in ons geval een positief effect. Hiertegenover staat een nadelig effect door de toename van de belastingcapaciteit van ongeveer € 225.000. Naast het voordeel in 2020 zijn er ook nog nabetalingen gedaan over eerdere jaren die tot een extra voordeel leiden van € 130.000. Onvoorzien Er is in 2020 geen gebruik gemaakt van de post onvoorzien. Onvoorzien is een verplicht onderdeel in de begroting. Om die reden kunnen we dit voordeel niet als structureel zien. Arbeidsmarktbeleid Door de coronacrisis is er minder tijd geweest om aandacht te besteden aan het arbeidsmarktbeleid. Dit heeft in 2020 tot lagere lasten geleid. Ook zijn op punten vacatures later ingevuld. In totaal levert dit een voordeel op van € 382.000. 7
Taakmutaties rijksmiddelen Er blijft € 295.000 over als gevolg van toevoegingen van rijksgeld aan de algemene uitkering voor taken die nog ingevuld moeten worden. Gedeeltelijk is hier vertraging ontstaan door de coronacrisis, maar we zien ook dat een gedeelte van deze extra taken niet tot dezelfde lasten leiden als begroot. Een aantal hiervan is al ingezet bij de bezuinigingen. Te noemen zijn de voorschoolse opvang en ecologisch bermbeheer. Verkoop Grolseweg Eind 2020 zijn de gronden en gebouwen aan de Grolseweg verkocht. De opbrengst heeft de gemaakte kosten niet volledig gecompenseerd. Hierdoor hebben we een eenmalig nadeel. Detachering/uitkeringen personeel Voor zieke en zwangere medewerkers hebben we van het uitvoeringsorgaan uitkeringen ontvangen. Daarnaast zijn enkele personeelsleden tijdelijk gedetacheerd geweest. Dit heeft geleid tot niet geraamde inkomsten. Opleidingen personeel Met name door de pandemie zijn veel cursussen in 2020 niet doorgegaan. Een deel van deze middelen zetten we in voor de kosten van de thuiswerkregeling in 2021. Het andere deel wordt bestemd voor 2021, omdat uitgestelde scholing dan ingehaald zal worden. ODA Net als in 2019 is er ook in 2020 een voordeel op de Vergunningverlening-, Toezicht- en Handhavingstaken die bij de ODA zijn ondergebracht. Door corona zijn er in 2020 minder uren afgenomen. Dit speelt vooral bij toezicht en handhaving.
Daarnaast heeft de ODA een positief resultaat behaald over 2020 dat deels wordt uitbetaald aan de deelnemende gemeente. Voor Berkelland bedraagt het aandeel € 55.000. Het totale incidentele voordeel komt daarmee op ca. € 175.000. Diverse verschillen < 175.000 In deze specificatie hebben we de grootste verschillen van 2020 in kaart gebracht. De jaarrekening kent meerdere afwijkingen, zowel voor- als nadelig. Per saldo hebben deze toch een redelijke omvang. Bij de programma's wordt nader ingegaan op deze mutaties.
8
Rekening in een oogopslag
9
LEESWIJZER Financiële kaders In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) staat dat de raad de jaarstukken vaststelt die bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit programma's en paragrafen. De programma’s zijn een samenhangende verzameling van activiteiten, die gericht zijn op het bereiken van vooraf bepaalde maatschappelijke doelen en effecten. Hieraan zijn prestatieindicatoren gekoppeld (bron: Waarstaatjegemeente.nl). In het BBV staat ook dat per programma een overzicht van de gerealiseerde baten en lasten moet worden opgenomen. In deze samenvatting is net als in het jaarrekening-gedeelte een overzicht opgenomen waarin alle programma's op een rij staan. Naast het BBV staan in de Financiële verordening gemeente Berkelland 2020 regels over budgetbewaking en rapportage.
Indeling jaarstukken De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag en een jaarrekening. In het jaarverslag wordt vooral aandacht geschonken aan het gevoerde beleid en de daarbij behorende baten en lasten. De jaarrekening gaat meer in op de financiële positie van de gemeente. Jaarverslag Het jaarverslag is ingedeeld in 11 programma's, 7 verplichte paragrafen en 2 niet verplichte paragraaf. Binnen het programma kennen we speerpunten en activiteiten. De speerpunten geven aan wat we willen bereiken. De activiteiten geven aan wat we gaan doen/of hebben gedaan om dit te realiseren. In het jaarverslag zijn de teksten van de begroting opgenomen. Bij de activiteiten is een toelichting opgenomen hoe het met deze activiteiten is gegaan. Hierbij maken we gebruik van 2 indicatoren. Kwaliteit en Geld. In tegenstelling tot vorig jaar hebben we de indicator tijd laten vervallen. Dit hebben we gedaan omdat veel activiteiten doorlopend van aard zijn. Er is dan bij de indicator tijd niets te melden. Bij activiteiten waar wel iets te melden is over de planning doen we dit bij de indicator kwaliteit. De indicator kwaliteit gaat daarmee over hoe de activiteit is uitgevoerd op inhoud en in de tijd. Is gedaan wat gedacht werd, is er meer gedaan of is er minder gedaan. Is het sneller of langzamer gegaan. De indicator geld gaat over het budget. Is dit voldoende gebleken of is er overgebleven.
De programma's zijn: • Plezierig Wonen • Fijn Leven • Vitaal Platteland • Zorg voor wie dat nodig heeft • Werken en ondernemen in een sterke regio • Actief met duurzaamheid en energie • Sport is meer! • Cultuur is van iedereen • Samen veilig • Aan de slag met de Omgevingswet • Financiën De programma's die in de jaarrekening 2020 zijn opgenomen komen overeen met de programma's die in de begroting 2020 staan. Naast de verplichte paragrafen zijn de paragrafen Reserves en Samen investeren in Berkelland toegevoegd. De paragrafen geven elk vanuit een ander perspectief een doorsnede van de begroting. Op punten zijn de paragrafen tamelijk technisch van aard. Het zijn:
10
• • • • • • • • •
Bedrijfsvoering Grondbeleid Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Verbonden partijen Financiering Onderhoud kapitaalgoederen Reserves Samen investeren in Berkelland
Lezen van tabellen In de tabellen in het jaarverslag zijn de lasten aangegeven met een min (-). De baten zijn zonder min aangegeven. Bij het gerealiseerde resultaat is een positief getal een voordeel, een negatief getal is een nadeel. Jaarrekening De jaarrekening is hoofdzakelijk financieel van aard en bestaat uit de balans van de gemeente plus een uitgebreide toelichting hierop. Verder is een overzicht van baten en lasten opgenomen en is een onderbouwing gegeven op de mutaties van de reserves en voorzieningen. Tenslotte is een de verplichte bijlage Sisa verantwoording toegevoegd evenals een aansluittabel tussen primitieve begroting en begroting in de jaarrekening.
Prestatie indicatoren Landelijk is er een set van prestatie-indicatoren ontwikkeld die verplicht in de jaarstukken is opgenomen. Door het verplichte karakter wordt de onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten verbeterd. Genoemde prestatie-indicatoren zijn hoofdzakelijk opgenomen bij de desbetreffende programma's (34 in totaal) en zijn afkomstig van de website Waarstaatjegemeente.nl. Bij de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn financiële indicatoren toegevoegd en bij de paragraaf Bedrijfsvoering zijn indicatoren opgenomen voor de formatie en bezetting (onderdeel personeelsbeleid) en voor het overheadpercentage (onderdeel planning & control). De indicatoren zijn ontwikkeld door de commissie BBV en de commissie Depla en zijn voor iedere gemeente gelijk. Deze indicatoren worden regelmatig gecontroleerd en geactualiseerd.
11
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN Overzicht van baten en lasten saldo's Bedragen x €1.000 Exploitatie
2019
Primitieve Begroting 2020
Gewijzigde begroting 2020
Realisatie 2020
010 Plezierig wonen Totaal 010 Plezierig wonen
-667
-1.834
-979
647
-6.415
-10.513
-7.660
-7.846
-311
-849
-416
-199
-28.192
-27.013
-26.127
-26.104
-15.095
-16.712
-15.754
-13.680
-766
-2.321
-320
-302
-2.360
-2.190
-2.133
-2.388
-1.790
-1.744
-2.035
-2.054
-2.785
-2.796
-2.796
-2.751
65.402
65.352
58.220
61.573
Totaal 120 Aan de slag met de Omgevingswet
-51
-300
0
0
Gerealiseerd resultaat
6.969
-921
0
6.895
020 Fijn leven Totaal 020 Fijn leven 030 Vitaal platteland Totaal 030 Vitaal platteland 040 Zorg voor wie dat nodig heeft Totaal 040 Zorg voor wie dat nodig heeft 050 Werken en ondernemen in een sterke regio Totaal 050 Werken en ondernemen in een sterke regio 060 Actief met duurzaamheid en energie Totaal 060 Actief met duurzaamheid en energie 070 Sport is meer! Totaal 070 Sport is meer! 080 Cultuur is van iedereen Totaal 080 Cultuur is van iedereen 090 Samen veilig Totaal 090 Samen veilig 110 Financiën Totaal 110 Financiën 120 Aan de slag met de Omgevingswet
12
PLEZIERIG WONEN Kwalitatief goede woningvoorraad nu en in de toekomst Wat speelt er? •
• •
• • •
De woningmarkt is in de afgelopen jaren ook in Berkelland omgeslagen. Na het recordjaar 2017 met 529 kooptransacties, daalt nu het aanbod en daarmee het aantal transacties. In 2018 zijn 443 woningen verkocht, en in de eerste helft van 2019 zijn er 194 transacties. In het tweede kwartaal van 2019 stonden gemiddeld slechts 266 woningen te koop in Berkelland. Dit was in het tweede kwartaal van 2017 nog 448. We zien een mismatch tussen vraag en aanbod. Veel van de vrijkomende woningen (bij verhuizing en overlijden) sluiten niet aan bij de wensen van woningzoekenden. Wonen gaat niet alleen over stenen. Om prettig te kunnen wonen en leven in een dorp of buitengebied is niet alleen de woning van belang. Inwoners wonen in hun huis, ontvangen daar eventueel zorg en vinden het belangrijk dat de omgeving van hun huis er goed uitziet. In de periode 2025-2030 zet de huishoudensdaling in, waardoor meer aanbod van woningen ontstaat. Dit kan verhoogde leegstand, waardedaling en vermindering van de kwaliteit van de leefomgeving veroorzaken. Het gaat steeds meer om het investeren in de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad. Dit kan door het verduurzamen of levensloopbestendig maken van bestaande woningen. Er is in de centra (kernwinkelgebied) van kernen enige ruimte voor transformatie van bestaand vastgoed naar woningen om leegstand en verpaupering in het centrum tegen te gaan.
Speerpunt Toekomstgerichte bestaande woningvoorraad.
Wat gaan we daarvoor doen? Voor meer informatie over energierenovaties in de particuliere woningvoorraad zie programma Actief met Duurzaamheid en Energie. Kwaliteit Voor meer informatie zie programmalijn Actief met Duurzaamheid en Energie. Geld Er is geen budget onder deze activiteit. We geven ruimte aan nieuwe woonzorginitiatieven. Kwaliteit Er is een opgave geformuleerd voor het toevoegen van woonzorg eenheden voor mensen met dementie en mensen met een verstandelijke beperking. Er lopen meerdere processen voor het toevoegen van woonzorg eenheden in de diverse kernen. Geld Er is geen budget onder deze activiteit. We starten met een pilot integrale wijkaanpak voor transformatie van woningen en het toekomstbestendig maken van wijken. (010.070) Kwaliteit In 2020 zijn we samen met ProWonen begonnen met de verkenning welke wijk in aanmerking komt voor de integrale wijkaanpak. Hierbij is gekeken in welke wijken er transformatie van de woningvoorraad van Prowonen nodig is. Daarnaast is er gekeken in 13
welke wijken er ook maatregelen in de openbare ruimte nodig zijn en hoe het staat met de sociale aspecten van de wijk. Naar alle waarschijnlijkheid komt er in de eerste helft van 2021 meer duidelijkheid in welke wijk de pilot integrale wijkaanpak gaat draaien. Geld Er is € 250.000 gereserveerd voor 2020 voor de integrale wijkaanpak. Hier hebben we op dit moment nog niets van uitgegeven. Dit komt omdat we bezig zijn met de voorbereiding en hier nog geen kosten aan zijn verbonden. We werken aan een regionale woonagenda en aansluitend aan een nieuwe lokale woonagenda. (010.010 en 010.040) Kwaliteit Er is regionaal besloten om geen nieuwe regionale woonagenda te schrijven voor de periode 2020-2025. Wel zijn in aanvulling op de bestaande regionale woonagenda nieuwe woningbouwafspraken met de provincie gemaakt en zijn er toetsingscriteria voor nieuwe woningbouwinitiatieven vastgesteld. De lokale woonvisie is in mei 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Geld Voor 2020 hebben we het woonbudget (010.010) besteed aan onder meer het onderzoek naar transformatiefonds, de woonvisie en de regionale woonmonitor. Vanuit het budget voor demografie (010.040) is in 2020 het koopstromenonderzoek betaald. Deze wordt jaarlijks gedaan door het Kadaster. Het onderzoek biedt onder meer input voor de woningbouwopgave.
We werken aan een transformatiefonds om sloop van woningen in de toekomst te bekostigen. (010.050) Kwaliteit In de perspectiefnota 2021 is besloten geen transformatiefonds op te stellen om sloop van woningen in de toekomst te bekostigen. Geld In de perspectiefnota 2021 is besloten om de € 1.000.000 die gereserveerd was voor het transformatiefonds in 2021 terug te laten vloeien in de herstructureringsreserve (tot het plafond van € 4.000.000) en overige saldo terug te laten vloeien naar de algemene reserve. We werken met een herstructureringsfonds om nadelige gevolgen van demografische veranderingen tegen te gaan. Investeren in de openbare ruimte en bestaand vastgoed is noodzakelijk. Kwaliteit Voor meer informatie over het herstructureringsfonds zie de toelichting op de financiën Reserve en Herstructurering. Geld
We zetten de Regietafel Wonen en Zorg voort. Kwaliteit In april 2020 is er een regietafel wonen en zorg geweest. Door Covid-19 is in de tweede helft 2020 de regietafel wonen en zorg vervallen. Zorgaanbieders gaven prioriteit aan de organisatie van het omgaan met Covid-19 in hun instellingen. Wel hebben we met bijna alle partners van de regietafel wonen en zorg een-op-een gesprekken gevoerd. Deze gesprekken gingen over de opgave die zij zien op het gebied van wonen en zorg. Geld Er is geen budget onder deze activiteit.
14
We zijn samen met Kruiswerk en het Energieloket actief aan de slag met de campagne Heerlijk Thuis in Huis. (010.060) Kwaliteit In het begin van 2020 was er veel animo voor gesprekken. Planning was om in maart een nieuwe uitnodiging te versturen voor de groep 60-62 jaar. Helaas is door Covid-19 deze uitnodiging niet uitgegaan. Er zijn daarnaast sinds maart geen gesprekken meer gevoerd. De gesprekken werden altijd in de thuissituatie gevoerd, wat niet meer mogelijk was. Wel is er in 2020 gewerkt aan een vervolg op Heerlijk Thuis in Huis in Berkelland en loopt er een verkenning of het een regionaal vervolg kan krijgen. Geld Aan het eind van 2020 is per saldo nog € 44.000 over. Dit is meer dan gepland, doordat gesprekken sinds maart niet door zijn gegaan en er ook geen extra communicatie is geweest. Het bedrag van € 44.000 staat bij de activiteit 'Stimuleren nieuwe vormen van zorg' (040.070) van het programma 'Zorg voor wie dat nodig heeft'.
Speerpunt Het aantal en type woningen past bij de behoefte. Wat willen we bereiken? • Inzicht in de woonbehoeftes van inwoners in de kernen nu en in de toekomst. • Ruimte voor goede, innovatieve (eventueel tijdelijke) woningbouwplannen passend bij de behoefte van onze inwoners. • Sloop van woningen die niet meer passen bij de behoefte.
Wat gaan we daarvoor doen? We bewaken de gemeentelijke grondexploitatie. (010.020) Kwaliteit Voor meer informatie zie paragraaf Grondbeleid. Geld
We blijven ons inzetten voor een goede dienstverlening rondom wonen. (010.100) Kwaliteit Er zijn veel doorlopende zaken in het programma wonen die jaarlijks terugkomen. Denk hierbij aan vergunningverlening, welstandstoezicht en het heffen van leges. De kosten en opbrengsten van deze doorlopende zaken zijn onder deze activiteit samengevoegd. Geld Afgelopen jaar en met name de tweede helft van het jaar waren er meer aanvragen, maar ook aanvragen met een hogere bouwsom. De opbrengsten van de leges zijn afhankelijk van het aantal aanvragen, maar ook van de omvang van de aanvragen. Hoewel we halverwege het jaar de inkomsten nog hebben bij geraamd, was deze opbrengst niet voorzien. Uiteindelijke opbrengst is € 1.079.000 in plaats van de geraamde € 790.000. We blijven ruimte bieden voor goede, innovatieve woningbouwplannen die aansluiten bij de behoefte van onze inwoners. (010.080) Kwaliteit In 2020 is gewerkt aan de realisatie van nieuwe woningbouwplannen voor alle kernen in Berkelland op basis van de Ruimte voor extra woningbouw per kern uit 2019. In november 2020 is deze opgave naar boven bijgesteld op basis van de actuele woningmarktontwikkelingen. Op dit moment lopen er tientallen initiatieven voor in totaal
15
800 woningen. Er is een kader vastgesteld voor functieverandering en woningsplitsing in de kernen. Geld Er was € 100.000 voor 2020 gereserveerd voor ondersteuning van nieuwe woningbouwplannen. Hier hebben we op dit moment nog niets van uitgegeven. In 2021 zal dit wel gebeuren, omdat er een groot aantal woningbouwinitiatieven is met een klein aantal woningen per project. Dit kost veel capaciteit, waardoor we in 2021 extra ondersteuning nodig hebben om te zorgen dat de nieuwe woningbouwplannen gerealiseerd worden. We inventariseren in alle kernen in Berkelland de woonbehoefte van inwoners. (010.030 en 010.090) Kwaliteit In augustus is een grote enquête uitgevoerd. Hieraan hebben 1460 inwoners deelgenomen. Het plan was om de individuele- en groepsgesprekken te houden in oktober in alle 4 grote kernen. In verband met Covid-19 hebben de individuele- en groepsgesprekken online en telefonisch plaatsgevonden. Het project is in januari 2021 afgerond. De enquête, individuele- en groepsgesprekken hebben ons inzicht gegeven in de woonwensen van de verschillende doelgroepen in de grote kernen. Dit levert input voor het woningbouwprogramma en de aanpak voor de bestaande woningvoorraad. Geld Het project 'vervolg pilot beltrum' (010.030), dit is de inventarisatie van de woonbehoefte in de kleine kernen, is afgerond.
De financiële afwikkeling voor de subsidie vanuit de Gebiedsopgave is in 2021. Er is in 2020 € 10.000 uitgegeven aan de inventarisatie van de woonbehoefte (010.090). Dit is een stuk lager dan begroot. We hebben als organisatie veel zelf gedaan en alleen externe ondersteuning gehad bij de enquête en de gespreksleiding. Daarnaast hebben we alleen online gesprekken kunnen voeren, hierdoor zijn de kosten beperkt gebleven.
Wat mag het kosten 010.010 afwijking ten opzichte van primitieve begroting 2020 betreft de begrotingswijziging motie 17-06; 010.040 afwijking ten opzichte van primitieve begroting 2020 betreft Berkelland in Balans; 010.030 restant overzetten van project vervolg Beltrum.
16
Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2019
Primitieve Begroting 2020
Gewijzigde begroting 2020
Realisatie 2020
-577
-70
-99
-38
-1.172
-886
-886
-3.774
010.030 Inventarisatie kernen woonbehoefte inwoners
-104
0
-63
-7
010.040 Monitoren toekomstige sloopopgave
-17
-30
-20
-3
010.050 werken aan transformatiefonds om sloop woningen in de toekomst te bekostigen
0
-250
0
0
010.060 We zijn samen met kruiswerk en energieloket actief aan de slag met campagne heerlijk in eigen huis
0
0
0
0
010.070 Integrale aanpak
0
-250
-250
0
010.080 Voorfinanciering nieuwbouw activiteiten
0
-100
-100
0
010.090 Grote kernen behoefte onderzoek
0
-125
-125
-10
010.100 Goede dienstverlening rondom wonen
0
-65
-65
-90
010.500 Loonkosten programma Plezierig wonen
-1.612
-1.632
-1.632
-1.762
010.700 Rente en afschrijving programma Plezierig wonen
-119
-267
-334
-112
-3.601
-3.675
-3.574
-5.795
33
0
0
0
2.106
1.021
1.021
5.240
010.030 Inventarisatie kernen woonbehoefte inwoners
794
0
24
6
010.100 Goede dienstverlening rondom wonen
0
820
860
1.146
Totaal Baten
2.933
1.841
1.905
6.393
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-667
-1.834
-1.668
598
010.710 Reserves
0
0
748
49
Totaal Onttrekkingen
0
0
748
49
010.710 Reserves
0
0
-58
0
Totaal Stortingen
0
0
-58
0
Mutaties reserves
0
0
690
49
-667
-1.834
-979
647
Lasten 010.010 Regionale woonagenda aansluiting lokale woonagenda 010.020 Gemeentelijke grondexploitaties
Totaal Lasten Baten 010.010 Regionale woonagenda aansluiting lokale woonagenda 010.020 Gemeentelijke grondexploitaties
Onttrekkingen
Stortingen
Gerealiseerd resultaat
17
Projecten Informatie over het project Heerlijk Thuis in Huis kunt u vinden bij de activiteit 'Wij werken samen met Kruiswerk en het Energieloket actief aan de slag met de campagne Heerlijk Thuis in Huis. Informatie over het project Vervolg project Beltrum kunt u vinden bij de activiteit 'We inventariseren in alle kernen in Berkelland de woonbehoefte van onze inwoners'. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Oorspronkelijk begroot
Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar
-109
-46
Realisatie 2020
Restant
60830903 PRJCT Vervolg project Beltrum Lasten
-7
-56
Baten
24
0
6
19
Totaal 60830903 PRJCT Vervolg project Beltrum
-85
-46
-1
-38
Gerealiseerd resultaat
-85
-46
-1
-38
Kaders die de raad heeft vastgesteld • Woonvisie gemeente Berkelland 2020-2025 Thuis in Berkelland • Kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw Berkelland 2019 • Ruimte extra woningbouw per kern 2019 • Beleidskader tijdelijke woningen • Achtergrondinformatie tijdelijke woningen • Structuurvisies • Woonmonitor Berkelland 2019
Beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Nieuwgebouwde woningen
per 1.000 woningen
Demografische druk
%
Periode Berkelland Nederland Bron
Beschrijving
2016
2,4
7,2 Basisregistraties Nieuwgebouwde woningen, adressen en gebouwen - exclusief overige toevoegingen, bewerking ABF zoals transformaties. Research
2017
6,2
8,2
2018
4,1
8,6
2019
3,5
9,2
2020
5,1
8,9
2016
81,7
68,5 CBS Statistiek Bevolking De som van het aantal personen - bewerking ABF van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of Research ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
2017
81,8
69
2018
82,8
69,6
2019
83,9
69,8
2020
84
70
18
FIJN LEVEN Een toegankelijke, klimaatbestendige en kleurrijke leefomgeving Wat speelt er? •
•
• •
Het is fijn leven in Berkelland. Inwoners geven met bijna het cijfer 8 aan dat ze erg fijn wonen. Zij willen ook in de toekomst tevreden blijven over hun woon- en leefomgeving. Dat betekent dat we moeten blijven investeren in een toegankelijke, klimaatbestendige en kleurrijke leefomgeving. We spreken hierover met onze inwoners en organisaties (wijk- en kerngericht werken). We werken volgens de werkwijze ‘Ambitiegericht beheer’. Dat betekent dat we met inwoners en eventuele andere betrokkenen op basis van een vijftal verschillende streefbeelden (Veilig, Verzorgd, Biodivers/duurzaam, Klimaatbestendig en Stimulerend om te bewegen, ontmoeten, recreëren) bespreken op welke wijze we (samen) de openbare ruimte inrichten. Inwoners, bedrijven, verenigingen en ondernemers organiseren veel zelf. Zij nemen op veel terreinen initiatieven om onze leefomgeving en samenleving mooier te maken. De gemeente helpt daar graag bij. We geven onze inwoners en ondernemers de ruimte en het vertrouwen om zelf zaken op te pakken en met elkaar te regelen. Wij moeten onze leefomgeving voorbereiden op de klimaatverandering. We zullen moeten leren omgaan met grote hoeveelheden water (hevige regenval en binnenkomend water vanuit het buitenland), droogteperioden en hoge temperaturen. Nederland wil naar een circulaire economie (een economie waarin reststoffen volledig opnieuw worden hergebruikt).
Voorbeeld daarvan is het landelijke programma Van Afval Naar Grondstof (VANG). Gemeenten zijn daarbij belangrijke partners, omdat zij verantwoordelijk zijn voor inzameling van het huishoudelijk afval. Berkelland wil voldoen aan de landelijke doelstelling uit het programma. Dit betekent dat we in 2020 niet meer dan 100 kilogram restafval per inwoner willen inzamelen.
Speerpunt Investeren in de samenleving.
Wat gaan we daarvoor doen? Samen met inwoners, bedrijven, verenigingen en instellingen stellen we wijkagenda’s op en voeren ze uit. Bij projecten en activiteiten beginnen we zoveel mogelijk bij onze samenleving onder andere als onderdeel van het wijk- en kerngericht werken. Zo spelen we in op vragen vanuit de samenleving of betrekken de samenleving bij de inrichting van de openbare ruimte of het te ontwikkelen beleid. Dit doen we in co-creatie binnen dorpen en wijken. Zo ontstaan agenda’s die op de korte, de middellange dan wel op de lange termijn de leefomgeving ten goede komen. Hierin doen we een beroep op de betrokkenheid van de inwoners en faciliteren/motiveren we het eigenaarschap voor onderwerpen die van belang worden gevonden voor en door de diverse wijken/kernen. Kwaliteit In 2020 zijn er weer een aantal dorpsplannen gepresenteerd. In de grotere kernen is een start gemaakt met de integrale aanpak in verschillende wijken. We constateren dat we zowel op dorps, wijk en buurt niveau de plannen definiëren. De plannen verschillen
van vorm en werkwijze, de mate van participatie is maatwerk en loopt uiteen van eigen regie inwoners tot co-creatie op initiatief van de gemeente. De inzet in de wijken en kernen wordt integraler en daarmee effectiever. We kijken vooruit en zien dat we niet alles tegelijkertijd kunnen maar dat we gefaseerd doorgaan met het uitrollen van wijk en dorpsplannen en de uitvoer hiervan. 19
Geld We ondersteunen initiatieven uit wijken, buurten en kernen. (020.100) Het Naoberfonds is op stoom geraakt. Een twintigtal ideeën zijn gehonoreerd voor een bedrag van € 60.000. We maken daarbij gebruik van de inzet van professionele begeleiding die wordt verzorgd onze “ideeëndokter”. Meer dan 40 ideeën zijn nu nog actief onder begeleiding van onze “ideeëndokter” en zullen naar verwachting later tot uitvoer komen. Los van het sociaal maatschappelijke rendement kunnen we constateren dat het financieel rendement minimaal een tweevoud is van de gemeentelijke investering. De aanvragen worden namelijk veelal door cofinanciering met andere fondsen en bedrijven tot stand gebracht en is er sprake van vrijwillige ureninzet door betrokken inwoners. Daarnaast zijn wij dagelijks bezig met het uitvoeren van het kern- en wijkgericht werken. We faciliteren bijeenkomsten van bewoners en financieren deels de kosten van projecten/activiteiten die betrekking hebben op het versterken van de leefbaarheid/prettige woonomgeving. Zo zien we dat we op meer dan 30 plekken in onze gemeente in co-creatie met de inwoners ook financieel hebben bijgedragen aan kleine en middelgrote fysieke aanpassingen. Een mooi voorbeeld daarvan speelt in Beltrum.
Beltrum heeft met betrekking tot haar ambities op het gebied van toekomstbestendigheid wonen, zorg en welzijn een aanvraag gedaan voor financiering van een project van € 70.000. Deze aanvraag is door de gemeente ingediend bij het fonds ZONMW en deze is gehonoreerd en kan dus worden meegenomen als cofinanciering. Kwaliteit
Geld We ontwikkelen het gebiedswethouderschap verder door. De gebiedswethouder is de bestuurlijke ambassadeur voor het gebied en aanspreekpunt voor thema’s en onderwerpen die in een gebied leven. Kwaliteit De rol van de gebiedswethouder is die van een ambassadeur. Dit komt tot uiting door de contacten die er zijn met de kernen en dorpen en hun ideeën m.b.t. de leefbaarheid.
De gebiedswethouder als aanspreekpunt in portefeuille overstijgende thema’s/integrale wensen en behoeften vanuit de samenleving heeft meer vorm gekregen. Geld We verstevigen onze netwerken in wijken en kernen en hebben oog voor die groepen die nog niet zo betrokken of in beeld zijn. Door vorm te geven aan zogeheten gebiedsgeoriënteerde kernteams, waarin verschillende disciplines (zowel intern als extern) samenwerken worden verbindingen gemaakt en zogeheten koppelkansen benut. Belangrijke thema’s en doelgroepen komen zo beter in beeld. Kwaliteit Geld
Speerpunt Een uitnodigende leefomgeving.
20
Wat gaan we daarvoor doen? Bij plannen en onderhoud zetten we in op het stimuleren van ‘bewegen’ in onze leefomgeving. We vinden ‘bewegen’ in onze leefomgeving erg belangrijk. Zo kunnen onze inwoners bij inrichting en onderhoud in de openbare ruimte, in het kader van ‘Ambitiegericht beheer’ kiezen om meer in te zetten op het streefbeeld ‘Stimulerend om te bewegen, ontmoeten, recreëren’. Kwaliteit Bewegen in de openbare ruimte kunnen we stimuleren door goede wandelpaden, uitdagende speelplekken en sportieve plekken zoals sportveldjes en plekken met beweegtoestellen voor jongeren of ouderen. Een nieuw speelbeleidsplan is in voorbereiding, om in te kunnen spelen op de huidige demografische situatie in de wijken, in relatie tot het beperkte budget. Er zijn diverse plannen in voorbereiding en in uitvoering, om bewegen in de leefomgeving te stimuleren. Samen met inwoners zijn projecten uitgevoerd om goede plekken in de openbare ruimte te realiseren of te vernieuwen, om zo aan te sluiten op de wensen die er leven. Geld We beheren en onderhouden het openbaar groen en de gemeentelijke begraafplaatsen. (020.020) We moeten de tering naar de nering zetten en met minder middelen het onderhoud uitvoeren. We gaan daarom over naar het minst onderhoudsintensieve groen. Meer (ruig) gras en struiken en minder perken bijvoorbeeld.
Uiteraard wordt daarbij gekeken naar plekken die daarvoor het meest in aanmerking komen, maar het beeld van het openbaar groen zal veranderen. Een deel van het groenonderhoud gebeurt door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het overige besteden we uit. We proberen daar waar mogelijk wensen van inwoners en ondernemers te respecteren en blijven ook met hen in gesprek om mogelijkheden van hun inzet daarbij te bespreken. Er is ook minder vast budget opgenomen voor projecten en nieuwe speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Kleinere noodzakelijke projecten kunnen nog uitgevoerd worden, maar de wat grotere projecten worden voortaan opgenomen op de jaarlijkse investeringslijst. Ook is het mogelijk de komende jaren geld voor projecten vrij te maken uit de (niet structurele) middelen voor ‘Investeren in Berkelland; wijk- en kerngericht werken'. Hoewel we in 2020 het budget voor het onderhoud van bomen nog hebben verhoogd, proberen we de tering naar de nering te zetten en is het budget met 10% (€ 25.000) verlaagd. Het bomenonderhoud proberen we nog efficiënter uit te (laten) voeren. We hebben een wettelijke zorgplicht voor het onderhoud van onze bomen en we moeten ervoor zorgen dat we zo min mogelijk veiligheidsrisico’s lopen.
Mocht er extra onderhoud nodig zijn door bijvoorbeeld bepaalde weersomstandigheden (zoals een zeer droge zomer) of specifiek meer onderhoud om veiligheidsproblemen te voorkomen, dan zullen we een beroep moeten doen op het budget ‘onvoorzien’ of de algemene reserve. We besparen ook op de aankoop van materialen die nodig zijn voor het onderhoud op de begraafplaatsen. Deze besparing gaat niet over de uren/inzet op onderhoud begraafplaatsen. We passen minder of goedkopere materialen toe, maar de begraafplaatsen blijven er wel netjes uitzien. We hebben geen budget meer voor het plaatsten van kerstversieringen in de openbare ruimte. Wij laten het versieren van de (eigen) leefomgeving bij onze samenleving (inwoners, bedrijven of organisaties). Kwaliteit De kwaliteit van het onderhoud van groen staat onder druk door beperkte budgetten, maar ook door droogte. Plannen zijn in ontwikkeling om in de toekomst groen goedkoper te kunnen onderhouden. Dit kan door groenvakken om te vormen naar goedkoper te beheren groentypen. Dit heeft invloed op hoe de omgeving er uitziet.
21
Geld Op het totaal houden we geld over voor groenonderhoud en begraafplaatsen, ca € 171.000. Oorzaak is dat de extra middelen in 2020 voor stormschade (€ 150.000) maar deels zijn besteed in 2020. Het resterende budget is benodigd in 2021 (zie resultaatbestemming). Ook zijn er extra incidentele inkomsten uit grondverkopen (snippergroen). We investeren extra in verbetering van de kwaliteit van het groen(onderhoud). (020.120) We gaan de komende periode ook de extra middelen voor het verbeteren van het groenonderhoud verder aanwenden. Er is een uitvoeringsplan opgesteld om deze middelen zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten. We gebruiken deze middelen om achterstallig onderhoud weg te werken, maar ook om groen zo vorm te geven dat het onderhoud structureel goedkoper kan. Kwaliteit Er is in 2020 een forse investering gedaan in groenvakken met een slechte kwaliteit. Het kost tijd om plannen te maken en uit te voeren. Plannen worden zoveel mogelijk integraal opgepakt, samen met inwoners. Gezien de geplande bezuinigingen zal een deel van het budget voor de verbetering van groenvoorzieningen, worden ingezet voor het omvormen naar groentypen dat in de toekomst minder onderhoud vergt. De plannen hiervoor zijn ook in ontwikkeling, en hier wordt bij nieuwe aanleg ook rekening mee gehouden door bijvoorbeeld geen duurdere groentypen als vaste planten meer toe te passen.
Geld Er is een totaalbudget beschikbaar van € 1,5 miljoen gesteld tot en met 2022. Gezien de tijd die het vergt om plannen voor te bereiden is in de loop van 2020 gestart met de uitvoering. Een groot deel van de uitgaven zal in 2021 en 2022 plaatsvinden. In 2020 is € 262.000 besteed. We overleggen met inwoners en ondernemers over hun eigen (gezamenlijke) inbreng en verantwoordelijkheid bij het inrichten en onderhouden van hun/onze openbare ruimte. We verkennen wat inwoners, buurten en ondernemers zelf kunnen en willen. Bijvoorbeeld bij inrichting en onderhoud van straten, groenplekken en speelplaatsen stemmen we daar onze werkwijze op af. Indien bijvoorbeeld buurten of ondernemers zelf het onderhoud van de openbare ruimte doen, is een 'rijkere' of onderhoudsintensievere inrichting mogelijk. Kwaliteit Dit was en is onze gebruikelijke werkwijze. O.a. bij projecten zoals Anemonenstraat, Tulpstraat en Papaverstraat in Eibergen; Prunusstraat, Esdoornstraat, Lebbebruggedijk en Morsmanshof in Borculo; Kerkstraat en Haarskamp in Ruurlo. Geld
We passen waar mogelijk ecologisch beheer toe, niet alleen bij bermen, maar ook andere terreinen, zoals parken, in gemeentelijk bezit. (020.010) Doel is om onder andere meer insecten (denk aan bijen) en andere (beschermde) dieren en planten te laten voorkomen in onze leefomgeving. Deze biodiversiteit helpt bij het verminderen van overlast van plagen (zoals de eikenprocessierups). Kwaliteit Het toepassen van ecologisch beheer is verder uitgebreid. Er wordt meer rekening gehouden met kansen voor flora en fauna. Het budget is niet toereikend om overal ecologisch te beheren, want ecologisch bermbeheer de bebouwde kom (maaien en afvoeren) is duurder dan klepelbeheer (kneuzen van gras en laten liggen). Er vindt waar mogelijk binnen het budget ecologisch beheer plaats in de meest kansrijke bermen buiten de bebouwde kom. Voor binnen de bebouwde kom worden plannen voorbereid om meer ecologisch beheer toe te passen, bijvoorbeeld door gazon om te vormen naar bloemrijk gras. 22
Geld Het voordeel van € 112.000 bestaat voor € 75.000 uit de lasten voor kadastrale uitzetting die hier zijn geraamd in plaats van in het programma Vitaal Platteland. Verder is er een incidenteel voordeel van ca. € 37.000 op bermonderhoud. In 2020 is het bermbeheerplan opgesteld waardoor de uitvoering tijdelijk op een lager pitje stond. Ook zijn er lagere kosten ivm afvoeren maaisel door deelname aan een project voor bodemverbetering. Er is ook een eenmalige subsidie is ontvangen de bestrijding van invasieve exoten. We realiseren groen/-blauwe parels (aantrekkelijke plekken met groen en water) in de kernen. Te denken valt aan goede waterbergingen/-infiltratie gecombineerd met groen, zoals ook in ons streefbeeld ‘Klimaatbestendig’ in de werkwijze ‘Ambitiegericht beheer’ is opgenomen. Kwaliteit Dit zijn plannen die voor een deel in samenwerking met het waterschap gebeuren en integraal worden opgepakt. Er zijn in 2020 meerdere plannen in voorbereiding. Geld Hierbij worden ook gelden ingezet van ZON (Deltafonds subsidie Zoetwatervoorziening Oost Nederland). Ook is er bij bepaalde projecten cofinanciering vanuit het waterschap. We zaaien daar waar mogelijk bermen/terreinen in met kleurrijke zaadmengsels. (020.010) Dit helpt ook bij het instandhouden en vergroten van een divers insectenbestand. Kwaliteit Bloemrijk gras geeft een boost voor de flora en fauna.
Ook gezien de bestrijding van de eikenprocessierups zijn de netwerken van bermen en bloemrijke veldjes belangrijk omdat natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups gestimuleerd worden. Inzaaien met bloemenmengsels versnelt het proces en zo kan een extra kleurrijk beeld gecreëerd worden wat ook voor inwoners en bezoekers aantrekkelijker is. Geld
Speerpunt Leefomgeving aangepast aan het veranderende klimaat.
Wat gaan we daarvoor doen? We voeren een bewustwordingscampagne voor inwoners en bedrijven over wat zij zelf kunnen doen aan gevolgen van de klimaatverandering. We wijzen inwoners op de mogelijkheden om zelf een bijdrage te leveren, zoals zelf zorgen voor infiltratie en opslag van regenwater (afkoppelen hemelwater van het riool, minder verharding toepassen) en schaduwrijke bomen planten. Kwaliteit Wij zijn o.a. aangesloten bij de website: www.weetvanwater.nl van het Waterschap Rijn en IJssel. Op deze website hebben wij een eigen pagina: Berkelland weet van water. Dit is een informatieve website over klimaatadaptatie en wat inwoners zelf kunnen doen. Uiteraard hebben we ook via onze gebruikelijke kanalen gecommuniceerd. Daarnaast bereiden wij klimaatlessen voor. Deze lessen worden zowel aan de onderbouw als bovenbouw aangeboden. Deze klimaatlessen bieden wij het onderwijs samen met het Waterschap Rijn en IJssel aan. Geld
23
We voeren het watertakenplan 2019-2023 uit (de opvolger van het gemeentelijk rioleringsplan) inclusief klimaatstresstest. (020.030) We hebben een watervisie en watertakenplan opgesteld met het Waterschap Rijn en IJssel. De afgelopen periode is klip en klaar geworden dat klimaat adaptief inrichten van onze buitenruimte noodzaak is. We werken integraal binnen onze organisatie, met het waterschap en met onze inwoners samen aan waterberging en waterinfiltratie (afkoppeling), opgenomen in een aantrekkelijke leefomgeving (blauw/groene parels zoals in Ruurlo en andere plekken in voorbereiding). We maken onze leefomgeving (beter) bestand tegen droogte en hitte, maar tegelijkertijd ook tegen wateroverlast. Daarbij hechten we veel waarde aan goede communicatie met en naar inwoners en alle andere betrokkenen. Uiteraard blijft een robuuste afvoer van vuilwater (riool) onze kerntaak waarbij we op basis van risico gestuurd beheer zo efficiënt en effectief mogelijk te werk gaan. Kwaliteit Het rioolbeheer is voor het jaar 2020 binnen de kaders van het watertakenplan uitgevoerd. Samen met het Waterschap Rijn en IJssel hebben wel onder andere stresstesten uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten hebben gaan we de komende jaren met direct betrokkenen bespreken welke mogelijke knelpunten voorkomen en waar en wanneer we maatregelen willen treffen.
Geld De uitgaven in de exploitatie voor riolering zijn volgens planning in het watertakenplan verlopen. De investeringen zijn wel achtergebleven bij de planning. De uitvoering daarvan zal (deels) in 2021 gebeuren. Dit resulteert voor 2020 in een incidenteel nadeel van € 318.000 doordat door de lagere investeringen minder compensabele BTW toegerekend mag worden. Voor het totale overzicht van baten en lasten riolering wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen.
Speerpunt Veilige en makkelijk berijdbare wegen en paden.
Wat gaan we daarvoor doen? We bepalen waar mogelijk samen met inwoners en ondernemers de (her)inrichting van onze wegen en paden. We onderhouden onze wegen op basis van het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. We overleggen (in het kader van wijk- en kerngericht werken) daarbij met inwoners en andere belanghebbenden of de wegfunctie en -inrichting nog past bij het gebruik en maken samen het ontwerp binnen de mogelijkheden die we hebben. Kwaliteit We werken via 'Ambitiegericht beheer'. Dit is onze werkwijze om met bewoners van een buurt of straat op basis van een aantal maatschappelijk thema´s vast te stellen welke ambities ze hebben. Op basis van deze ambitie werken we vervolgens gezamenlijk een herinrichtingsplan uit. Dit verloopt doorgaans (in 2020 wat moeilijker wegens corona) voorspoedig. Geld We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak. (020.110) Er is € 2.000.000 extra geld (eenmalig) beschikbaar gesteld om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in het buitengebied. We hebben een plan opgesteld voor uitvoering van deze impuls. Op basis van een gedegen analyse weten we waar we moeten investeren in het wegenonderhoud met de extra tijdelijke middelen.
Deze extra middelen stellen ons in staat om de komende jaren op onderhoudskosten wat te kunnen besparen zonder dat we daarmee het afgesproken onderhoudsniveau (overwegend laag) geweld aan doen (zie ook activiteit ‘We onderhouden onze infrastructuur’). 24
Kwaliteit We hebben een plan opgesteld om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in het buitengebied. Op basis van een gedegen analyse weten we waar we moeten investeren in het wegenonderhoud om met de extra tijdelijke middelen het grootste rendement te halen. Bij de prioritering welke wegen in aanmerking komen voor extra onderhoud is rekening gehouden met het maatschappelijk effect van een weg zoals hoeveelheid verkeer, schoolroutes, recreatieve routes en cultuurhistorie. In 2020 is zodoende € 811.000 extra uitgegeven aan het onderhoud van wegen in het buitengebied. Het effect van deze extra inzet zal duidelijk worden op basis van de eind 2021 uit te voeren visuele weginspectie. Geld Van de beschikbaar gestelde middelen uit investering in Berkelland (€ 2 miljoen) is in 2020 € 811.000 uitgegeven. Voor 2021 en 2022 resteert ca. € 1,2 miljoen. We onderhouden onze infrastructuur. (020.040) We werken volgens het door het college vastgestelde ‘Wegbeheer gemeente Berkelland Beleidskeuzes en beheerkosten Update 2016-2020’. Het wegennet in Berkelland is divers. Voor de veiligheid is onderhoud noodzakelijk. Op basis van inspecties en het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ wordt jaarlijks bepaald welke wegen dat jaar onderhouden of vervangen worden.
Deskundigen geven aan dat het huidige budget voor het onderhoud van wegen en paden nu al te laag is om het door de gemeenteraad vastgesteld niveau (overwegend laag) te kunnen bestendigen. De in deze begroting doorgevoerde bezuiniging van 10% op het onderhoudsbudget voor wegen zal uiteindelijk leiden tot een verlaging van de gemiddelde onderhoudskwaliteit. De verwachting is echter dat deze besparing de komende 3 jaar niet zal leiden tot kwaliteitsniveaus die zich buiten de bandbreedte van het huidige scenario (overwegend laag) bevinden. Dat komt doordat we de komende jaren de kwaliteitsimpuls voor wegen en paden in het buitengebied (€ 2.000.000) vanuit Samen Investeren in Berkelland gaan inzetten (zie de activiteit ‘We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak’). We blijven uitgaan van het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. Bij een lager kwaliteitsniveau dan dit zullen we naar een onderhoudsniveau afzakken waarbij er sprake is van kapitaalsverlies en we op termijn zullen komen te staan voor hoge kosten/investeringen. We zullen over een paar jaar het jaarlijkse onderhoudsbudget wel weer moeten verhogen om het niveau ‘overwegend laag’ te kunnen handhaven. Het onderhoudsbudget voor waterkeringen en overbeschoeiingen is met 20% (€ 30.000) verlaagd. We streven naar natuurlijke oevers, met minder onderhoud.
De afgelopen tijd zijn enkele grote investeringen gedaan waardoor jaarlijks onderhoud de komende jaren wat minder is. Groter onderhoud of flinke ingrepen nemen we voortaan jaarlijks mee als nieuwe investeringen (investeringslijst). Ook het budget voor ongediertebestrijding valt onder deze activiteit. We hopen dat ons ecologisch (berm)beheer de overlast op termijn zal verminderen, maar dat is de komende jaren nog zeker niet het geval. De hoeveelheid eikenprocessierupsen (of ratten) hangt bijvoorbeeld af van vele andere factoren dan alleen ecologisch bermbeheer (denk aan weersomstandigheden). Een ondergrens aangeven van een acceptabel niveau is erg moeilijk. We zullen ook moeten accepteren dat bepaalde vormen van overlast erbij horen. Ook is het niveau van overlast elk jaar verschillend. Het budget voor 2021 en verder is structureel met 10% (€ 10.000) verlaagd en zullen proberen nog efficiënter/effectiever de middelen in te zetten. Als de overlast toch te groot wordt en budget niet toereikend dan doen we een beroep op het budget ‘onvoorzien’. Mocht blijken dat we de aankomende jaren structureel (veel) te kort komen, dan moet overwogen worden het budget structureel weer te verhogen. Kwaliteit Geld Per saldo zijn de lasten in 2020 €193.000 lager dan begroot op deze activiteit.
Vooral door lagere kapitaalslasten (€ 132.000) en omdat er minder is uitgegeven op verkeersplannenen maatregelen. 25
Speerpunt Bereikbare woningen, bedrijven en voorzieningen.
Wat gaan we daarvoor doen? Het wettelijke doelgroepenvervoer en een deel van het openbaar vervoer samen met buurgemeenten regionaal organiseren en optimaliseren. (020.050) Onder deze activiteit wordt het leerlingenvervoer verantwoord. Het leerlingen vervoer wordt uitgevoerd door de regionale uitvoeringsorganisatie ZOOV in Winterswijk. Kwaliteit Voor de Coronacrisis liep deze activiteit zoals gepland. Door de Coronacrisis is passend aanbod geleverd. Het leerlingenvervoer is in de tijd dat scholen dicht zaten niet uitgevoerd. Kinderen met ouders in cruciale beroepen of kinderen uit kwetsbare situaties hebben noodopvang gekregen en indien nodig is hier vervoer voor geregeld. Er is rekening gehouden met de sector protocollen voor taxivervoer, richtlijnen RIVM en GGD. Geld Door de corona maatregelen waren de lasten voor leerlingenvervoer hoger dan begroot in 2020.
Speerpunt Hergebruik van grondstoffen (Van Afval Naar Grondstof).
Wat gaan we daarvoor doen? Onderzoek doen naar de manier waarop de afgesproken doelstellingen uit ‘Van Afval Naar Grondstof’ (VANG) bereikt kunnen worden inclusief financiële consequenties hiervan. In dit onderzoek zoeken we naar antwoorden op de vraag met welke inzamelwijze de afgesproken VANG doelstellingen het beste gerealiseerd kunnen worden. In dit onderzoek worden ook de mogelijkheden van nascheiding betrokken en wordt in beeld gebracht welke financiële gevolgen de inzamelwijzen hebben voor onze huishoudens. Kwaliteit Het onderzoek naar de voor- en nadelen van nascheiding van restafval en PMD is opgestart. Alle gegevens zijn aangeleverd. Het onderzoek is uitgevoerd en de rapportage wordt opgesteld. We verwachten in Q2 2021 het onderzoek helemaal klaar te hebben. Geld We blijven binnen het budget. We nemen gerichte actie om zwerfafval terug te dringen op basis van de halfjaarlijkse monitor zwerfafval. (020.060) We weten waar zwerfafval het meest voor komt en proberen met acties op maat het zwerfafval terug te dringen. Kwaliteit De jaarlijkse monitor zwerfafval in Berkelland is eind december 2020 uitgevoerd door AnteaGroup die de basis biedt voor mogelijke activiteiten in 2021. Geld We blijven binnen het budget.
26
We werken samen met onze inwoners het grondstoffenplan uit in maatregelen die afvalbeperking en afvalscheiding (grondstofscheiding) bevorderen. (020.070) We voeren daartoe het Plan 'Van Afval Naar Grondstof 2018-2022’ uit. Kwaliteit In het plan 'Van Afval Naar Grondstof' zijn 19 maatregelen geformuleerd waarmee we ons doel willen bereiken. Van de 19 maatregelen zijn er 16 afgerond. Geld De stortings- en verwerkingskosten voor restafval en GFT-afval in 2020 zijn lager uitgevallen dan geraamd. Op basis van het plan VANG (van afval naar grondstof) is de manier van inzamelen gewijzigd. We zamelen minder restafval in en stimuleren afvalscheiding. Voordelen op afval worden toegevoegd aan de egalisatiereserve afval. Voor het totale overzicht van baten en lasten op het taakveld afval wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen.
Speerpunt Gemeentelijke gebouwen en scholen.
Wat gaan we daarvoor doen? We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (020.80) We overleggen daarover met de verschillende schoolbesturen op basis van het samen opgestelde Integraal Huisvestingsplan 2020-2036 (IHP). Zo werken we onder andere samen met het Staringcollege aan de nieuwbouw op campus de Wildbaan. Kwaliteit Het Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeente Berkelland 2020-2036 (IHP onderwijs) is op 15 september 2020 vastgesteld. Het project IKC-vorming Sint Joris met Avonturijn is door de raad op 24 november 2020 vastgesteld. Dit project is in uitvoering. De voorbereiding voor het project verhuizing OBS Noord naar de Wereldboom in Borculo (renovatie van voormalige Wereldboom) is gestart. Project 'Passende jas Sint Jozef' in Rietmolen is gestart. Project 'Neede Oost; Kardinaal Alfrinkschool en De Marke onder 1 dak' is gestart. Projecten IKC vorming 't Simmelink en nieuwbouw Staring College lopen volgens planning. Geld De geraamde kosten in het IHP onderwijs versus het aangevraagde krediet voor IKCvorming Sint Joris met Avonturijn levert een positief verschil van € 70.400 voor de gemeente Berkelland. Dit bedrag blijft beschikbaar voor uitvoering van het IHP onderwijs. We onderhouden de gebouwen die in eigendom zijn van de gemeente.