CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Omgevingsvisie Berkelland

Raadsvergadering 28 mei 2024, gemeente BerkellandBij agendapunt: Vaststelling Omgevingsvisie Berkelland26.600 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

energie-infrastructuur te voorkomen.

natuur en landschap ligt. Dit kunnen bijvoorbeeld bufferzones rondom de natuurgebieden zijn. De functies worden zo veel mogelijk van

Met revitalisering maken we bestaande bedrijventerreinen

De landbouwsector is ook richting de toekomst een substantieel

elkaar gescheiden waar dat nodig is. Daarmee wordt ontwikkelruimte

toekomstbestendig, gaan we verpaupering tegen en gaan beter om

onderdeel van de economie van Berkelland. Voor de toekomst

geboden, rekening houdend met diverse normen en kwaliteiten

met het ruimtegebruik. Daarbij denken we aan hogere bebouwing

van de landbouw sluiten we aan bij het regioarrangement en het

(zoals geur, landschap en Natura 2000-gebieden). Zo kan er per gebied

en hogere dichtheden en bouwen duurzaam dan wel circulair en

programma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (als uitwerking van

ingespeeld worden op de kansen en belemmeringen. Een nadere

natuurinclusief.

het Nationaal Programma Landelijk Gebied). We zetten daarbij in op

uitwerking hiervan werken we uit aan de hand van een programma.

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

49

4.3

Omgevings Effect Rapportage

De beoordeling van de verschillende verhaallijnen en thema’s is gedaan

de toekomst. Voor recreatiegebieden laten we de markt zelf met

Deze omgevingsvisie stelt kaders voor toekomstige ontwikkelingen

aan de hand van vijf domeinen. In het algemeen zijn de meeste keuzes

ideeën komen en die toetsen we vervolgens aan ons beleid.

in Berkelland. Om de eventuele milieu-effecten in beeld te

in het voorkeursalternatief als positief beoordeeld. Enkele thema’s

brengen is tijdens het opstellen van deze omgevingsvisie een

kwamen als licht negatief uit de beoordeling. Hierna wordt ingegaan

Sociaal domein en leefbaarheid

omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Niet alleen wordt daarbij

op de beoordeling en aanbevelingen vanuit het OER per domein:

Rondom sociaal domein en leefbaarheid is de beoordeling neutraal

ingegaan op de effecten op het milieu, maar ook de gevolgen van de keuzes voor de gehele fysieke leefomgeving van Berkelland.

voor de keuzes rondom het voorzieningenniveau en licht negatief op Vitaal platteland en economische potentie

het gebied van onderwijs. Het voorkeursalternatief mist de strategie

De keuzes die gemaakt zijn in het voorkeursalternatief rondom

op het samenspel tussen voldoende woningen en voldoende

Het OER is hiermee een ondersteunend middel om te komen tot één

landbouw en economie zijn als positief beoordeeld. Zo heeft de

passende voorzieningen. Het thema onderwijs komt te mager

integrale strategie met afgewogen keuzes die in de visie zijn vastgelegd.

keuze om geen grootschalige verblijfsrecreatie toe te passen een

terug. Hier ligt met name een aanbeveling voor het opnemen van

De uitkomsten van het OER zijn in afstemming met de ambtelijke

positief effect op de landschappelijke kwaliteit van het platteland,

een strategie voor de bereikbaarheid van het middelbare onderwijs

organisatie en de raadswerkgroep meegenomen en verwerkt in de

de natuur en de kernen. Rondom de effecten op het ontwikkelen

in de regio. Deze aanbeveling is verwerkt in de visie.

ontwerp omgevingsvisie. Het volledige OER is als bijlage toegevoegd.

van voorzieningen is het positief dat er vanuit de omgevingsvisie

In deze paragraaf worden de belangrijkste inzichten en aanbevelingen

dorpsplannen worden opgesteld, waardoor maatwerk voor de

De andere thema’s, wonen, mobiliteit en sociale cohesie scoren

nodige voorzieningen per kern mogelijk is.

licht positief tot positief. Waarbij wel goed moet worden afgewogen

gedeeld. Het uiteindelijke OER is opgesteld aan de hand van drie onderdelen:

in hoeverre de verschillende ambities rondom autoluwe straten, Ook leiden de keuzes rondom landbouw en landschap in het

deelmobiliteit en parkeren in verhouding staan met bereikbaarheid

voorkeursalternatief tot een positief effect op de bestendigheid en

en andere opgaven zoals wonen, voorzieningen en openbaar groen.

▪ de foto van de leefomgeving, opgesteld in 2021,

ontwikkeling van het platteland. Waarbij het van belang is dat de

De keuze voor het inbreiden in alle kernen met behoud van

▪ de strategische impactbeoordeling, de basis voor de gemaakte

ruimte die gegeven wordt aan de agrarische sector voor andere

groen en het lokale karakter is een belangrijk element in de

vormen van het toepassen en gebruiken van het agrarisch landschap

positieve beoordeling rondom het thema wonen. Aanbeveling

▪ de ontwerp omgevingsvisie zelf

altijd hand in hand moet gaan met de waarde van het landschap en de

hierin is wel te komen tot een helder afwegingskader om

De drie verhaallijnen, met de daarin voorgenomen keuzes die per thema

toekomstbestendigheid van de biodiversiteit en klimaatadaptatie. Dit

de verschillende en soms botsende ruimtelijke belangen in

zijn gemaakt, vormen hierin het zogenaamde voorkeursalternatief. Dit

is een vertaling van beleidsoptie 4 uit het OER waarbij ons landschap

samenhang af te wegen. Door bijvoorbeeld hoogbouw en

is in het OER onderzocht, getoetst en beoordeeld op de impact op de

met haar verscheidenheid aan landschapstypen leidend is.

ruimtelijke kwaliteit duidelijker te definiëren.

visie elkaar ondersteunen of juist tegenwerken. Hieruit zijn gedurende

Het OER geeft aanbevelingen om te komen tot heldere kaders voor

Gezondheid en veiligheid

het opstellen van de visie aanbevelingen gekomen die gebruikt zijn om

het revitaliseren van bedrijventerreinen en het benoemen van

Op het gebied van gezondheid en veiligheid is er veel aandacht voor

de keuzes in de omgevingsvisie te optimaliseren.

gebieden waar kleinschalige recreatiegebieden wel mogelijk zijn in

positieve gezondheid en gezondheidsbevordering in de visie. De

keuzes in het overdrachtsdocument (2022)

fysieke leefomgeving. Ook is gekeken in hoeverre de ambities in de

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

50

beoordeling op dit thema is dan ook positief. Rondom het thema

Klimaatadaptatie en energieopwekking

gezondheidsbescherming (geluid, geur en luchtkwaliteit) wordt voldaan

De thema’s droogte, hittestress en wateroverlast komen licht

aan de wettelijke normen, wat ook leidt tot een positieve beoordeling

positief uit het OER. Met name door in te zetten op de regionale droogteaanpak, het toepassen van de 3-30-300 regel en het

Wel is binnen de keuzes in het voorkeursalternatief

integreren van het watertakenplan.

onvoldoende ingezet op bodemkwaliteit naast het mitigeren van droogte. Hier is meer scherpte nodig. Daarnaast is de

Aandachtspunt is duurzame energieopwekking, het thema

aanbeveling om rondom het thema externe veiligheid en

dat licht negatief scoort, met name vanwege de hoge ambitie

zelfredzaamheid van bewoners de keuzes te concretiseren.

voor zon op dak. De vraag is hoe de gemeente om wil gaan met

Het onderwerp straling verdient meer aandacht.

andere ruimtevragers naast de ondergrondse infrastructuur die nodig is voor de duurzame opwek (met name zon op dak) en

Ruimtelijke kwaliteit en identiteit

de elektrificatie van ruimteverwarming en mobiliteit. Daarbij

Het domein ruimtelijke kwaliteit en identiteit is op alle thema’s

wordt aan grootschalige energieopslag pas medewerking

positief beoordeeld, denk hierbij aan de kwaliteiten van natuur,

verleend nadat daarvoor in afstemming met de betrokken

cultuurhistorie en de lokale kernkwaliteiten. Het beschermen

nutsbedrijven zodanige randvoorwaarden zijn uitgewerkt

van de natuurlijk waarden scoort met name goed omdat het

dat deze voorziening ook bijdraagt aan het tegengaan van

biodiversiteitsplan van de gemeente leidend is in de visie. Ook

netwerkcongestie. Ook bij andere projecten die verband

het behouden van de kwaliteiten zoals beleefbaarheid van

houden met grootschalige duurzame energieopwek wordt

cultuurhistorisch erfgoed en het neerzetten benoemen van je

contact gelegd met de nutsbedrijven. Aanbeveling is dan ook

landschappelijke kwaliteiten als kernwaarden zijn van belang

om in de visie mee te nemen hoe de gemeente op dit vlak de

om de lokale identiteit te versterken.

regie moet nemen.

Het toepassen van hoogbouw zou de dorpse kwaliteit kunnen

Naar aanleiding van het OER is in de visie een aantal van de

verslechteren. Daarom is het van belang deze kaders goed te

thema’s die licht negatief scoorden aangepast, waarbij de

concretiseren. Verder zijn er weinig keuzes die de ruimtelijke

integraliteit niet is aangetast. Een aantal aanbevelingen,

kwaliteit en lokale kernkwaliteiten (zoals het naoberschap)

waaronder landbouw, natuur, droogte, bodemkwaliteit en

kunnen aantasten. Juist het sterk inzetten op de kernwaarden

wonen, dient in de nadere uitwerking van deze omgevingsvisie

in de visie worden als positief beoordeeld.

in programma’s en omgevingsplannen meer geconcretiseerd te worden.

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

51

OMGEVINGSVISIEKAART GEMEENTE BERKELLAND Gelselaar

Vitale leefomgeving Inbreiding woningbouw Ontwikkeling centrumgebieden Behoud basisvoorzieningen Noordijk

Uitbreiding vier grote kernen

Rietmolen

Recreatiegebied Hambroekplassen

Geesteren

Goede spoorverbinding regio Neede

Goede verkeersverbindingen tussen kernen Zoekgebied K windenergie N18

Borculo

Gemeente brede opgaven, niet locatiespecifiek

Haarlo

Klimaatadaptieve leefomgeving Elektrisch vervoer en deelmobiliteit Eibergen

Rekken

Landschap als toekomstige drager Rivier de Berkel

Ruurlo

Beken en beekdal Grondwaterbeschermingsgebied Gelders NatuurNetwerk (GNN) Beltrum

N18

Bos- en natuurlandschap Cultuurhistorische ensembles

Gemeente brede opgaven, niet locatiespecifiek Biodiversiteit versterken Landbouwlandschap versterken Aanpak droogte

Toekomstig bestendige economie en landbouw Bestaand bedrijventerrein verduurzamen en optimaliseren Mogelijke uitbreidingsrichting bestaande bedrijventerrein

52

kaart is indicatief en geen weergave van de werkelijkheid

4.4

De visie

In Berkelland is het mooi en rustig wonen in een prachtig

de kernen. Om gezonde en schone mobiliteit te stimuleren

De landbouw is in onze gemeente een belangrijke drager

groen landschap. Dat willen we zo houden. Om in de vraag

maken we de wandel- en fietspaden aantrekkelijker en

van de economie. We willen deze sector vitaal houden, in

naar nieuwe woningen te kunnen voorzien, willen we de

veiliger. In de grotere kernen zetten we in op nieuwe vormen

combinatie met het behoud en versterken van ons landschap.

leefomgeving in onze gemeente vitaal houden door de kernen

van mobiliteit, zoals deelauto’s en laadfaciliteiten. We maken

We doen dit in samenhang met de landelijke Landbouwvisie en

beheerst te laten groeien. In de eerste plaats in de kernen zelf.

de centra van de kernen waar mogelijk autoluwer maar

het programma Landelijk gebied. Er is daarin ook ruimte voor

Als het niet anders kan wordt er ook aan de randen van de

houden de bereikbaarheid van winkels en voorzieningen op

kringloop/circulaire landbouw, natuurinclusieve landbouw en

grote kernen gebouwd. We vinden het belangrijk dat daarbij

peil. Zo houden we onze centra aantrekkelijk als verblijfs- en

innovaties.

het landschap niet wordt aangetast en liefst wordt versterkt.

ontmoetingsplek. Bestaande bedrijventerreinen breiden we vooralsnog niet

De nieuwe woonlocaties moeten goed bereikbaar zijn per

We zien in onze gemeente geen plek voor grootschalige

uit. We benutten de ruimte op bestaande bedrijventerreinen

openbaar vervoer, fiets en auto. Om aan alle groepen ruimte

recreatieve verblijfsvoorzieningen. Wel is er ruimte voor

efficiënter om te kunnen voorzien in extra ruimtevraag door

te bieden, bouwen we verschillende types woningen. Ook voor

kleinschaliger, nieuwe recreatiefuncties, mits deze maar iets

bedrijven. Zo werken we ook aan verduurzaming en verbetering

tijdelijke woningen is er ruimte, mits goed ingepast. Duurzame

nieuws bieden ten opzichte van het huidige aanbod.

van de kwaliteit van deze gebieden. Ook op bedrijventerreinen stimuleren we duurzame bouw met oog voor afwatering,

woningen en gebieden vinden we belangrijk. We zetten daarom in op zon op dak, stimuleren gebruik van duurzame

Ons landschap bepaalt voor een groot deel onze identiteit.

biodiversiteit en het tegengaan van hittestress. We zetten in

bouwmaterialen en werken aan een klimaatbestendige

Het groene coulisselandschap is van grote waarde en we

op opwek van duurzame energie door middel van zon op dak

inrichting van de openbare ruimte. Ook bestaande woningen

willen dit dan ook beschermen en versterken. Bodem,

en stimuleren het isoleren van de bebouwing. Er komen geen

verduurzamen we. In onze gemeente vinden we het belangrijk

water en bomen zijn belangrijke dragers van het landschap

nieuwe grote zonneparken meer bij. Windmolens faciliteren

om naar elkaar om te kijken. Het typische naoberschap

die niet mogen worden aangetast. Ook de beekdalen zijn

we in zoekgebied K.

behouden en stimuleren we op verschillende manieren,

typerende landschappelijke elementen. Hier zien we ruimte

bijvoorbeeld door te zorgen voor ontmoetingsvoorzieningen

voor passende ontwikkelingen. Dit kan bijvoorbeeld door

Het regionale bedrijventerrein De Laarberg is dé plek waar

in alle kernen.

kleinschalige (verblijfs-)recreatie toe te staan waarmee

grootschaliger bedrijvigheid thuishoort. Als uitbreiding van

tegelijkertijd de biodiversiteit wordt verbeterd. Realiseren van

De Laarberg aan de orde is, werken we mee aan vergroting op

Onze gemeente is en blijft goed verbonden met de omringende

woningen in het landschap, los van de kernen, is mogelijk, maar

grondgebied van Berkelland. Zo houden we de bereikbaarheid

regio’s. We willen goede verbindingen naar de NS-stations in

alleen als daarbij bestaande bebouwing wordt gesloopt en de

en doorstroming rond andere bedrijventerreinen op peil.

de omgeving, in elk geval per openbaar vervoer. We zetten

kwaliteit van het omringende landschap wordt verbeterd.

daarom in op versterking van de OV-verbindingen tussen

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

53

54

5 Uitvoering visie en waarmaken De omgevingsvisie van de gemeente Berkelland geeft de

▪ We pakken de ambities die verder gaan dan de

werklocaties of het landelijk gebied. Alle lokale regels over

hoofdlijnen van de gewenste ontwikkeling van de leefomgeving

gemeentegrenzen op met onze partners in en buiten

de leefomgeving komen uiteindelijk in één omgevingsplan

weer. De volgende stap is de visie samen uitvoeren. De

de regio. Dit doen we door het verbinden van ambities

voor de gemeente Berkelland te staan. De verschillende

ontwikkeling van de leefomgeving kan met behulp van

binnen

door

bestemmingsplannen worden hierin opgenomen op het

verschillende instrumenten en projecten worden uitgevoerd.

nieuwe samenwerkingen op basis van ambities die we

moment dat de Omgevingswet in werking treedt. In Berkelland

De omgevingsvisie geeft voor een aantal opgaven kansen en

gemeenschappelijk hebben. Afhankelijk van de opgave,

werken we in stappen aan een omgevingsplan, daar hebben

te maken keuzes weer. Deze hoofdlijnen vormen de basis voor

bepalen we als gemeente onze rol.

we tot 2030 de tijd voor.

de

bestaande

samenwerkingen

of

de uitvoering. Dit hoofdstuk geeft richting aan de uitvoering,

▪ We zetten in op samenwerking tussen samenleving en

dus hoe we het gaan doen. We gaan in op de noodzaak om

overheid. Het leven van bewoners en dagelijks gebruik

De coronacrisis heeft laten zien dat het nodig is om aandacht

flexibel te zijn bij de uitvoering van de omgevingsvisie en ons

van de leefomgeving, staat daarbij centraal. Initiatieven

te besteden aan flexibiliteit. Oftewel, hoe kunnen we flexibel

aan te kunnen passen als ontwikkelingen daarom vragen.

vanuit bewoners omarmen we als ze in lijn zijn met

zijn en ons aanpassen als ontwikkelingen daarom vragen.

De inbedding van de omgevingsvisie in de gemeentelijke

de omgevingsvisie en als dat wenselijk is op basis van

Ontwikkelingen volgen zich steeds sneller op, zowel in de wereld

beleidscyclus laat de samenhang zien tussen de instrumenten

afweging van de betrokken belangen.

om ons heen als in de gemeente zelf. Dat maakt het nodig dat

omgevingsvisie, programma en omgevingsplan. Tenslotte

▪ We vertalen de omgevingsvisie, voor zover mogelijk, in

we flexibel kunnen inspelen op deze soms nieuwe en nu nog

beschrijven we hoe we omgaan met monitoring, evaluatie en

een juridisch bindend omgevingsplan inclusief (landelijke)

niet bekende ontwikkelingen. We moeten snel kunnen reageren

actualisatie van de omgevingsvisie.

omgevingswaarden.

op veranderende omstandigheden. Dit uit zich in het volgende:

▪ Koppeling naar andere programma’s van Berkelland die

5.1

Strategische uitvoeringsagenda

bijdragen aan de uitvoering van de visie.

▪ De omgevingsvisie is een langetermijnvisie voor de

Inwoners, ondernemers, organisaties en overheid zijn samen

▪ De uitvoering is geregeld via de programma’s in de

leefomgeving, gebaseerd op onze kernkwaliteiten. Zo’n

verantwoordelijk voor het realiseren van de ambities en

programmabegroting. Hierin wordt aangegeven wanneer welke

visie verandert niet direct bij een onvoorziene ontwikkeling,

opgaven uit de omgevingsvisie. We zoeken daar een effectieve

ontwikkeling (of een deel daarvan) wordt gerealiseerd. Jaarlijks

het biedt juist ook houvast. De in deze visie neergelegde

samenwerking binnen Berkelland en in de regio. Gezamenlijke

vindt via de P&C cyclus verantwoording en actualisatie plaats.

denklijnen, bijvoorbeeld rondom het beschermen van

verantwoordelijkheid vraagt om een andere rolverdeling tussen

waarden, kunnen een handvat zijn voor de beoordeling

overheid en samenleving. De omgevingsvisie is de basis voor

5.2

uitwerking en uitvoering en nodigt uit om Berkelland samen

De visie moet verder uitgewerkt worden in programma’s.

▪ De verhaallijnen zijn beschreven als ontwikkelingsrichting

te behouden en ontwikkelen. We geven richting aan de verdere

Een programma kan over een thema gaan, zoals landschap

in de verdere toekomst, namelijk de komende 10-20 jaar.

uitvoering van de omgevingsvisie. Onderstaande acties zijn

of wonen. Een programma kan ook gericht zijn op de

Ook nieuwe nu nog onbekende ontwikkelingen dienen

richtinggevend en kunnen altijd worden aangevuld:

ontwikkeling van een gebied, zoals centrumgebieden,

aan de verhaallijnen te worden getoetst en daarop aan te

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

Uitvoering

van nu nog onvoorziene ontwikkelingen.

55

sluiten. Indien noodzakelijk kunnen ontwikkelingen leiden tot bijstelling van ambities en tijdspad. ▪ De inbedding van de omgevingsvisie in de P&C cyclus en de samenhang met de instrumenten programma’s en omgevingsplan moeten gaan zorgen voor een goede invulling van de mogelijkheden van de Omgevingswet. Het verschil in abstractieniveau en uitvoeringsgerichtheid van de verschillende instrumenten zorgen voor flexibiliteit. Het instrument programma’s is meer uitvoeringsgericht dan de omgevingsvisie, biedt de nodige flexibiliteit en kan makkelijker gewijzigd worden dan de omgevingsvisie. Daarbij moet wel rekening worden gehouden met het feit dat het college invulling geeft aan de programma’s en moet de rol van de raad bij het opstellen worden bepaald. ▪ Van een aantal onderwerpen is te verwachten dat zich in de toekomst ontwikkelingen voordoen die impact hebben op de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om klimaatadaptatie, energietransitie, lokale economische ontwikkelingen en technische vernieuwingen. In de huidige situatie is er meer besef ontstaan om rekening te houden met gezondheidsontwikkelingen en geopolitieke ontwikkelingen. ▪ Door te monitoren en te evalueren kan tijdig ingezet worden op gevolgen van nieuwe ontwikkelingen.

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

56

5.3

Sturing en kostenverhaal

5.4

Waar moet een initiatief aan voldoen?

Tijdens het opstellen van de omgevingsvisie zijn verschillende

omgevingsplan. De gemeente heeft hiermee de instrumenten

De omgevingsvisie nodigt mensen uit om initiatieven te nemen.

aspecten van de sturingsfilosofie die passen bij de gemeente

in handen om de richtingen uit deze omgevingsvisie waar te

Een initiatief beoordelen we aan de hand van een initiatieftafel.

Berkelland naar boven gekomen. Het gaat om de wijze

maken.

Door de initiatieftafel wordt een initiatief beoordeeld op

waarop we omgaan met de mogelijkheden en kansen die de

bestuurlijke wenselijkheid. Initiatieven moeten bijdragen aan

Omgevingswet biedt op bijvoorbeeld het gebied van integraliteit

De gemeente heeft de wettelijke verplichting om bij elk initiatief

ambities en opgaven die in deze omgevingsvisie zijn beschreven.

en de wisselwerking tussen overheid en samenleving. De

kosten te verhalen die de gemeente er voor maakt. Naast de

Bij initiatieven maken we in onze beoordeling een afweging

omgevingsvisie geeft de raad een instrument in handen om

wettelijke verplichte kosten (voor plankosten en planfysieke

op basis van de mate waarin het initiatief bijdraagt aan de

op hoofdlijnen te sturen op gewenste ontwikkelingen in de

kosten) mag er een bijdrage gevraagd worden ten behoeve van

volgende doelstellingen uit de omgevingsvisie. Het initiatief

fysieke leefomgeving. Hierbij is, volgens de filosofie van de

ruimtelijke ontwikkeling en ter realisatie van sociale woningen.

draagt bij aan:

Omgevingswet, meer ruimte voor initiatieven maar moet

Dit geldt zowel voor publieke als private initiatieven. De hoogte

1.

Een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving.

participatie tussen de initiatiefnemer en omwonenden

van deze bijdrage staan benoemd in de nog vast te stellen

2.

Het gewenste behoud en de gewenste versterking van de

zorgvuldig gebeuren. Daar moeten afspraken over worden

Nota Kostenverhaal. De wettelijke verankering hiervan is

gemaakt bijvoorbeeld in een participatieplan vastgesteld door

terug te vinden in de Wet ruimtelijke ordening en straks in de

college of raad. Dit betekent een veranderende rol voor college

Omgevingswet en het Omgevingsbesluit.

leefomgeving in de kernen en het buitengebied. 3.

Behoud van Berkelland als aantrekkelijke, groene en dorpse gemeente met kwalitatief mooi landschap en een sterke landbouwsector.

en raad, waarbij het bereiken van draagvlak overigens niet betekent dat een initiatief pas doorgang kan vinden als iedere

4.

De ontwikkelingsambities uit de drie verhaallijnen.

betrokkene het daarmee eens is.

5.

Een samenhangende (integrale) ontwikkeling van de leefomgeving, door het zoveel als mogelijk combineren van activiteiten die meerdere doelen dienen op een plek.

Deze omgevingsvisie biedt deze ruimte en stelt ambities, 6.

kaders en richtlijnen ten aanzien van de ontwikkeling van de

Een vitale regio doordat regionaal afgestemde ambities elkaar versterken.

leefomgeving. Deze worden mogelijk uitgewerkt en verdiept in 7.

de programma’s. De Omgevingswet schrijft voor dat het college

Als algemene basisvoorwaarde geldt dat in alle gevallen

het bevoegd gezag voor programma’s is. De programma’s komen

een initiatief geen negatieve gevolgen mag afwentelen op

in samenspraak met de gemeenteraad tot stand. De raad heeft

de sociale en fysieke leefomgeving binnen en buiten de

een bepalende rol bij het omgevingsplan door dit plan vast te

gemeente Berkelland.

stellen. Daarmee verankert de raad de kaders en richtlijnen vanuit de visie en de doorvertaling in programma’s in het

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

57

Bijlagen Bijlage 1

Overzicht bestaand beleid gemeente Berkelland

Ruimtelijke kwaliteit & Identiteit

Met het besluit tot vaststelling van de Omgevingsvisie Berkelland worden ingetrokken de: ▪ Structuurvisie Berkelland 2025 (vastgesteld GR 26-10-2010, kenmerk op DSO/RP: NL.IMRO.1859.SVBKL20100001-0300); ▪ Regionale Structuurvisie Achterhoek 2012 (vastgesteld GR

22-5-2012,

kenmerk

op

DSO/RP:

NL.IMRO.1859.

SVRAH20120001-0100); ▪ Structuurvisie Wonen Eibergen 2015 (vastgesteld GR 9-2-2016, kenmerk op DSO/RP: NL.IMRO.1859.SVBKL20150001-0100); ▪ Structuurvisie Wonen Borculo 2017-2025 (vastgesteld GR

17-10-2017,

kenmerk

op

DSO/RP:

NL.IMRO.1859.

SVBCL20170002-0100); ▪ Structuurvisie Wonen Neede 2017-2025 (vastgesteld GR 17-10-

Leefbaarheid

2017, kenmerk op DSO/RP: NL.IMRO.1859.NDE201700030100……); ▪ Structuurvisie Wonen Ruurlo 2017-2025 (vastgesteld GR 17-102017, kenmerk op DSO/RP: NL.IMRO.1859.SVRLO20170004-0100). Hierna volgt een overzicht van het bestaand beleid inclusief datum vaststelling van de gemeente Berkelland (niet limitatief). Burg. =

Burgemeester

BW =

College B&W

GR =

Gemeenteraad

PS =

Provinciale Staten

KB =

Koninklijk besluit

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

58

Duurzaamheid & Energieopwek

Klimaatadaptatie

Plattelandsontwikkeling

Economie

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

59

Sociaal domein

Gezondheid & Veiligheid

Verder gelden voor het gemeentelijk grondgebied de volgende verordeningen en nadere regels die (op onderdelen) relevant zijn voor de fysieke leefomgeving. De betrokken onderdelen zouden uiteindelijk een vertaling kunnen vinden in het omgevingsplan.

Verordeningen (niet limitatief)

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

60

Nadere regels (niet limitatief)

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

61

Bijlage 2

Uitkomsten participatie omgevingsvisie

Een verslag van dit participatietraject is als bijlage bij het

Hierna volgen als eerste de conclusies die volgen uit het

De omgevingsvisie gaat over de toekomst van Berkelland en

overdrachtsdocument terug te vinden.

participatietraject. Daarna geven we per bijeenkomst de opzet en

alle thema’s die een rol spelen bij het maken van ruimtelijke

de belangrijkste uitkomsten weer.

keuzes. De omgevingsvisie gaat daarmee over de huidige en

Participatietraject Omgevingsvisie

toekomstige inwoners van Berkelland. Het is daarom van groot

Ook richting de ontwerp-omgevingsvisie is een zorgvuldig

Conclusies

belang dat bewoners van jong tot oud, maar ook ondernemers

participatietraject doorlopen om de verschillende stakeholders

Tijdens het participatietraject is een grote hoeveelheid aan input,

en andere stakeholders worden betrokken bij het opstellen

mee te nemen in te kiezen richting en het aanscherpen van de

ideeën en aanvullingen opgehaald. Deze zijn gepresenteerd aan de

van de omgevingsvisie. Sterker nog, onder de omgevingswet

keuzes die gemaakt worden in de omgevingsvisie.

ambtelijke werkgroep en de raadswerkgroep. Waar mogelijk is de

is participatie in het proces verplicht. Dit verslag vormt een

input al verwerkt in de ontwerp-omgevingsvisie.

weergave van het verloop van de participatie, de verschillende

Er zijn fysieke bijeenkomsten met stakeholders, ketenpartners

De verschillende stakeholders kunnen zich in grote lijnen vinden in

bijeenkomsten en een inzicht in de belangrijkste uitkomsten.

en bewoners georganiseerd en wederom is een online enquête

de gekozen globale richting van de omgevingsvisie. Wel vonden veel

uitgezet die is ingevuld door 793 personen. Voor jongeren (12-18

deelnemers dat de concept-versie, die we tijdens de bijeenkomsten

Voortraject

jaar) is een aparte actie opgezet door het verspreiden van een

presenteerden, te globaal was en verdere aanscherping behoefte.

Ook gedurende het voorgaande proces in de totstandkoming

enquête via gebiedscoördinatoren en de jongerenwerkers

van de omgevingsvisie zijn met een zorgvuldig participatietraject

(Jimmy’s) en gesprekken met de jeugd in de wijken.

Een aantal thema’s sprong er tijdens het participatietraject uit:

het

▪ De liefde voor het landschap staat binnen Berkelland

overdrachtsdocument zijn (digitale) bijeenkomsten georganiseerd

centraal. Het bijzondere landschap is van grote waarde

voor inwoners uit de verschillende kernen, evenals gesprekken met

en is bepalend voor de lokale identiteit en economie van

de ketenpartners en verschillende stakeholders en de jeugdraad.

de gemeente. Dit mag nog sterker worden neergezet in de

Een enquête is uitgezet via het burgerpanel, waarmee 666 mensen

omgevingsvisie. Hierbij kan ook de link gelegd worden met

input hebben geleverd.

de karakteristieken van een gemeente in het buitengebied

stakeholders

betrokken.

Voor

het

opstellen

van

en daaraan gekoppelde verbindende tradities die Tijdens dit traject is opgehaald welke scenario’s het meest

behouden moeten worden (denk aan carbidschieten,

aansprekend

tentfeesten en Paasvuren).

waren

voor

de

omgevingsvisie,

wat

de

belangrijkste ontwikkelingen zijn voor de komende 10-20 jaar

▪ Tegelijkertijd zijn de meningen verdeeld over thema’s als

en welke waarden en identiteit de verschillende stakeholders

landschap, biodiversiteit en natuurherstel in relatie tot

toedichtten aan de gemeente Berkelland en de verschillende

recreatie en landbouw. Enerzijds is er een groep die natuur

kernen. Deze input is verwerkt in het overdrachtsdocument.

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

Overzicht participatiebijeenkomsten omgevingsvisie Berkelland.

62

en biodiversiteit zoveel mogelijk wil herstellen, tegelijkertijd

is er ook de roep om de landbouweconomie te beschermen.

ketenpartners, maar uiteraard wel belangrijke aanvullingen en

Stakeholderbijeenkomsten

▪ Wonen is in meerdere opzichten een erg belangrijk

suggesties. De buurgemeenten gaven aan veel te herkennen in

Deelnemers:

de thema’s en afwegingen in de visie.

onderneemt,

onderwerp. Vrijwel alle betrokkenen benadrukken het belang van een divers woningaanbod. De mening om

Stichting

Eibergen

Klankbordgroep

Beweegt,

Eibergen

Borculo,

Haarlo’s

Belang, Geesterens Belang, Gemeenschapsraad Neede,

voornamelijk te bouwen in de kernen wordt grotendeels

De volgende belangrijkste punten kwamen naar voren tijdens

Rietmolens Belang, Welzijnsraad, Estinea, Prowonen,

gedeeld. Wel zijn er wisselende reacties rondom hoogbouw

de bijeenkomst:

Leisurelands, Stichting Wandelnet, Gelders Genootschap,

en bouwen aan de rand van kernen.

▪ Zet binnen de omgevingsvisie sterker in op de waarden

LTO- Achterhoek Noord, Bomenstichting Achterhoek en

▪ Het moet mogelijk zijn voor alle generaties om te wonen

en identiteit van de gemeente. Zo kan de bescheidenheid

Vogelwerkgroep.

in de verschillende kernen van Berkelland. Hiervoor is het

van de gemeente ingezet worden als kracht en argument

Eind april zijn twee avonden georganiseerd voor een brede

onder andere van belang dat basisvoorzieningen zoals

om de keuzes te verantwoorden die in de visie worden

afvaardiging van stakeholders en belangenvertegenwoordigers

sport, onderwijs en zorg in alle kernen worden behouden.

gemaakt. Zet bijvoorbeeld de Berkel als drager van het

om dieper in te gaan op de keuzes en richtingen die in de

landschap sterker neer.

concept-verhaallijnen beschreven zijn. Hiermee werd de

▪ Het versterken van de verbindingen tussen de kernen, maar ook met de rest van de regio, met name op het

▪ Vanuit de VNOG werd aangegeven dat het aspect fysieke

richting van de omgevingsvisie getoetst. De uitkomsten van de

gebied van OV en fiets- en wandelbereikbaarheid, is en

veiligheid sterker terug mag komen in de omgevingsvisie.

discussies en de gedane suggesties worden meegenomen in de

blijft een belangrijke opgave.

Dit thema ontbrak in het overdrachtsdocument, maar is

verdere aanscherping van de omgevingsvisie.

inmiddels toegevoegd aan de omgevingsvisie. Hieraan Ketenpartnerbijeenkomst Deelnemers:

Waterschap

Omgevingsdienst

Rijn

Achterhoek,

en

IJssel,

Provincie

VNOG,

Gelderland,

gemeente Lochem, gemeente Oost Gelre, gemeente

deels gerelateerd kwamen ook thema’s als evenementen

Beide avonden was er een opkomst van ongeveer 15 verschillende

en gezondheidsbescherming te weinig terug in de

stakeholders. In kleinere groepen hebben we de verschillende

omgevings, ook deze zijn inmiddels meegenomen.

verhaallijnen toegelicht. Vervolgens is getoetst en opgehaald

▪ De ambities rondom de beekdalen mogen concreter in de

waar de belangen liggen en waar de keuzes en belangen, zowel

Bronckhorst en de GGD.

omgevingsvisie terugkomen. Wat wil de gemeente gaan

inhoudelijk als ruimtelijk, botsen of juist zorgen voor kansen.

Op 9 maart is een bijeenkomst georganiseerd voor de

doen om de beekdalen te versterken?

Over het algemeen konden de aanwezigen zich vinden in de de

basis van de verhaallijnen en werden deze gezien als een mooi

Berkelland. Eerder zijn zij al betrokken geweest in het voortraject,

ketenpartnerbijeenkomst nog niet geïntegreerd in de

middel om de omgevingsvisie te structuren en begrijpelijk

waar toen met hen de grootste opgaven zijn opgehaald.

omgevingsvisie. Inmiddels is dit wel verwerkt.

te maken voor de samenleving. De sfeer was constructief en

ketenpartners en de buurgemeenten van de gemeente

▪ Het

watertakenplan

was

ten

tijde

van

Tijdens de bijeenkomst zijn de drie concept-verhaallijnen

er kwamen inhoudelijke discussies rondom de verschillende

voorgelegd en besproken. Hieruit kwamen geen grote

thema’s en verhaallijnen op gang.

tegenstellingen of conflicten met de visie of het beleid van de

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

63

De volgende belangrijkste punten kwamen naar voren tijdens

▪ Het op peil houden van voldoende openbaar vervoer,

de bijeenkomst:

fietsverbindingen en verbeteren van de fietsveiligheid

▪ Er was veel discussie over het behouden van voorzieningen

waren thema’s waar grote zorgen over zijn.

elementen zoals festivals en Paasvuren moet sterker benadrukt worden. ▪ Meermaals werd benadrukt dat de implementatie van en

in de kernen. Vanuit meerdere partijen werd het belang van

▪ Verkeersveiligheid en geluidsoverlast in de kernen

de communicatie over de omgevingsvisie van groot belang

maatschappelijke, commerciële en culturele voorzieningen

ontbreekt in de visie. Veel mensen ervaren dit wel als een

is. Het is belangrijk om nu al na te denken over hoe de

in alle kernen benadrukt. Hierbij werd benadrukt dat dit

belangrijk aandachtspunt.

samenwerking met initiatiefnemers gaat verlopen en hoe

niet alleen van belang is in de grote kernen, maar in alle

▪ De meningen over grootschalige recreatie waren verdeeld.

kernen. Het ging over voorzieningen zoals onder andere

Enerzijds wordt grootschalige recreatie gezien als

scholen, apotheken, huisartsen, buurthuizen, sportclubs,

schadelijk voor de natuur, anderzijds profiteren zowel de

Bewonersbijeenkomst

horeca en winkels. Er werd ook aangegeven om breder

inwoners als de economie hiervan. Hier werd meegegeven

De bijeenkomst voor bewoners en ondernemers is gezamenlijk

te kijken dan alleen naar geld als het gaat om behoud

dat er goed gekeken moet worden naar context en schaal.

opgezet en gecommuniceerd met de enquête voor bewoners en

van voorzieningen en bereikbaarheid. Wat zijn minimale

▪ Recreatie- en vakantieparken komen nog niet voor in de

ondernemers. De uitnodiging is via BerkelBericht, social media

voorzieningen? Met name basisscholen, zorg (apotheek)

▪ Zonering rondom recreatie en landschappelijke en

en sport werden hierin benoemd als essentieel. ▪ Tijdens

de

sessies

het

in

kern

bewonersbijeenkomst tegenviel, zijn er goede en diepgaande

het

natuurlijke waarden ligt lastig. Voor de landbouw kan dit

moeten

vier

economische gevolgen hebben, de groenverenigingen

verschillende generaties kunnen wonen. Hiervoor moet

geven juist aan dat zonering niet ver genoeg gaat en

Tijdens de avond zijn de aanwezigen meegenomen in het

zowel het woningaanbod, het voorzieningenaanbod als de

onvoldoende is bewezen.

proces van de omgevingsvisie, zijn de drie concept verhaallijnen

elke

idee

en de dorpscoörperaties verspreid. Hoewel de opkomst van de

van

‘4-generatiesprincipe’:

ontstond

visie, maar is wel een actueel vraagstuk.

deze partijen worden begeleid.

bereikbaarheid voor verschillende doelgroepen op orde zijn. ▪ Het thema wonen leeft erg. Het ontwikkelen van een divers woonaanbod is van groot belang, met de focus op het bouwen voor woningen voor starters, jongeren en ouderen. ▪ Het bouwen van woningen van 3 lagen of meer werd niet direct als problematisch gezien. Wel werd duidelijk aangegeven dat dit in de grotere kernen passender is dan in de kleine en dat er altijd goed naar de ruimtelijke context moet worden gekeken.

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

▪ De wens om de natuurwaarde rondom de beken te vergroten, door bijvoorbeeld te dekanaliseren en

gesprekken gevoerd.

gepresenteerd en is er vervolgens aan de hand van een rondgang per verhaallijn terugkoppeling gevraagd aan de bewoners.

houtwallen te herstellen. Voor de landbouwbedrijven kan dit economische gevolgen hebben. ▪ Ondermijning moet worden tegengegaan, maar staat

Belangrijkste uitkomsten ▪ Zoek een middenweg om slim om te gaan met

niet als thema in de concept visie. Ondermijning is een

de

groot probleem in zowel het buitengebied als op de

biodiversiteitsbescherming. Het volledig uitsluiten van

bedrijventerreinen.

recreatie in gebieden waar biodiversiteit versterkt moet

▪ Het werven van personeel wordt gezien als de grootste uitdaging voor ondernemers en bedrijven. ▪ Het behoud van de lokale cultuur en de daarbij horende

64

combinatie

van

recreatie

en

landschaps-

en

worden is niet gewenst. ▪ De visie om de benodigde woningen binnen de kernen te bouwen werd gedeeld. Wel werd meegegeven dat er meer

focus mag komen op het transformeren binnen de kernen.

leefbaarheid, vitale en gezonde bedrijven, evenwicht

Iedereen heeft de mogelijkheid gehad om de vragenlijst in te vullen

Hierbij kan hogere woningbouw van 3 lagen of meer best

tussen economie en ecologie, onderhouden natuur en

tussen 13 maart 2023 en 10 april 2023. Er is 1 keer een reminder

passen in de grotere kernen van Berkelland, mits er wordt

landschappelijke waarden, extensieve landbouw.

verstuurd aan de panelleden waarvan nog geen ingevulde

gekeken naar de ruimtelijke context. In de kleinere kernen wordt het als minder passend gezien. ▪ Het huidige rood-voor-roodbeleid wordt als te rigide gezien. Dit zorgt in de praktijk voor veel onrust. Meegegeven werd om ruimhartiger met nieuwe woonconcepten of het

▪ Herkenning in het standpunt om nieuwe bedrijven in de nabijheid van de N18 en op de Laarberg te vestigen. Maar

inwoners die geen panellid zijn mee hebben kunnen doen.

bedrijven die niet langs de N18 liggen, moeten ook kunnen uitbreiden.

De respondenten waren qua woonplaats ongeveer evenredig

▪ Zoekgebied K voor windenergie ligt erg gevoelig.

splitsen van woningen in het buitengebied om te gaan. ▪ Basisvoorzieningen moeten in alle kernen nabij zijn. Zet

vragenlijst was ontvangen. Daarnaast was er een open link zodat

verdeeld aan het aantal inwoners. Echter was er een flinke oververtegenwoordiging van de oudere leeftijdscategorieën.

Digitale terugkoppelbijeenkomst

Binnen het onderzoek zijn de resultaten daarom gewogen

in op het behoud van de jeugd. Zorg dat jongeren uitzicht

Als afsluiting van de fysieke participatiebijeenkomsten is een

naar leeftijd, om een zo’n goed mogelijk beeld te geven van de

hebben op woningen en werk. Daarvoor is het ook van

digitaal terugkoppelingsmoment georganiseerd voor alle

populatie.

belang om gezinnen te behouden in alle kernen. Hiervoor

ketenpartners, stakeholders en bewoners die aanwezig waren

zijn basisscholen en sportvoorzieningen belangrijk.

tijdens de eerdere sessie. In een uur tijd is digitaal gedeeld wat

▪ Fietsveiligheid is een belangrijk aandachtspunt. Men pleit

de belangrijkste uitkomsten waren die tijdens de verschillende

voor gescheiden fietspaden langs alle grote wegen om zo

avonden zijn opgehaald en hoe dit verder wordt meegenomen

de verkeersveiligheid te vergroten.

in het proces.

als belangrijk gezien. Er kan volgens sommige aanwezigen

Bewonersenquête

meer ontsteend en vergroend worden om zo de impact

Om de input van bewoners op te halen is een enquête

van hittestress en watergerelateerde problemen te

opgesteld die via twee sporen is uitgezet. De enquête is door

verminderen.

Moventum uitgezet via het burgerpanel en met een open link

winkelgebieden werd als een goede optie gezien. Net zoals

aansprekende landschap van Berkelland. ▪ Woorden die geassocieerd worden met toekomstbestendige

15% 24% 32%

> 74 JAAR

17%

die is verspreid via BerkelBericht, social media en via de lokale

Uitkomsten

(bewoners)verenigingen en andere stakeholders.

Als eerste is er een aantal basisvragen gesteld. Hieruit blijkt dat veruit de meeste inwoners zich vrij voelen om zichzelf te zijn (89%),

In totaal hebben 793 respondenten de enquête volledig

voldoende sociale contacten hebben binnen de gemeente (87%)

ingevuld, waarvan 207 respondenten via de open link en 586

en goed voor zichzelf kunnen zorgen (86%).

panelleden van het burgerpanel.

landbouw: rendabel, minimale omvang, bijdrage aan

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

4 5 -5 4 J A A R

13%

6 5 -7 4 J A A R

het inzetten op laadinfrastructuur. ▪ Het coulisselandschap wordt gezien als het meest

< 45 JAAR

5 5 -6 4 J A A R

▪ Rondom duurzaamheid wordt met name klimaatadaptatie

▪ Het autoluwer maken van straten in en rond de

Leeftijd (n=793)

65

Op het gebied van werk en opleiding zijn inwoners iets minder

gebouwd moeten worden binnen de kernen om deze levendig te

tevreden. Slechts 45% geeft aan voldoende kansen te hebben op het

houden, dit heeft de voorkeur boven de richting om strategische

gebied van werk en op het gebied van opleiding is dit slechts 25%.

keuzes te maken in het verdelen van de voorzieningen over de

Dit toont aan dat werkgelegenheid en opleidingsmogelijkheden in

kernen. Hoogbouw daarentegen vindt men niet passen, maar men

de gemeente en de omliggende regio een punt van aandacht zijn.

staat niet negatief tegenover nieuwbouw. Diversiteit in woningbouw

Basisvragen

komt vaak terug in de open antwoorden, hierbij wordt expliciet de 7%

44%

45% Ik voel me vrij om te zijn wie ik ben in Berkelland

8% 4%

52%

35%

56%

10% 4%

15%

19%

33%

4%

16%

Ik heb voldoende kansen om mijzelf op het gebied van werk te ontwikkelen in Berkelland

7%

18%

25%

Eens Helemaal oneens

Inzetten op laagbouw, hoogbouw is niet passend in de kernen van Berkelland

behoefte voor woningen voor jongeren en ouderen genoemd.

70%

voorbeelden heeft waar nieuwbouw in de kernen goed is toegepast.

24%

7%

19%

Weet ik niet / geen mening

De meningen zijn verdeeld over of vrijkomende agrarische

in Eibergen wordt 51x specifiek genoemd en De Koppel in Borculo

bebouwing moet worden ingezet voor recreatie nabij de kernen. Een

27x.

deel van de bewoners ziet hier liever meer woningen of meer groen.

Nieuwbouw: (n=556)

Op de vraag “Wat kan er volgens u beter om de kernen in Berkelland

4%

Niet eens/ niet oneens Weet ik niet / geen mening

In de enquête is per verhaallijn een korte schets gegeven

beter met elkaar te verbinden?” vindt 76% dat met name een beter OV voor een betere verbinding zou kunnen zorgen, gevolgd door

21% We moeten nieuwe woningen bouwen in de kernen, zodat de kernen levendig blijven en voorzieningen kunnen blijven bestaan

van elk van de drie verhaallijnen zoals deze in de conceptomgevingsvisie waren opgesteld. Hierbij hebben bewoners steeds de vraag gekregen in welke mate zij zich kunnen vinden in de verhaallijn. Vervolgens zijn er een aantal verdiepende

Inzetten op hoogbouw, hierdoor is er meer ruimte voor groen, bewegen, ontmoeten en spelen in de openbare ruimte

(90), Ruurlo (70) , Borculo (47), Beltrum (53) en Neede (47). De Bleek

Ik heb voldoende kansen om mijzelf op het gebied van opleiding te ontwikkelen in Berkelland Helemaal eens Oneens

26%

Hierin komen voorbeelden vanuit alle kernen naar voren: Eibergen

Ik heb voldoende mogelijkheden om goed voor mijzelf te zorgen in Berkelland

13%

4%

Er zijn maar liefst 556 reacties op de vraag of de respondent

Ik heb voldoende sociale contacten in Berkelland

30%

Laagbouw of hoogbouw: (n=556)

We hoeven niet in elke kern alle voorzieningen te hebben, we moeten op dit gebied strategische keuzes maken

75%

vragen gesteld, zowel stellingen, als open en gesloten vragen.

Weet ik niet / geen mening

comfortabele en veilige fietsroutes tussen de kernen (53%). In de open antwoorden wordt veiligheid van de fietsinfrastructuur vaak genoemd als een verbeterpunt. Bewoners willen graag verlichte fietspaden en een betere ondergrond. De route van Borculo naar Eibergen wordt meerdere keren specifiek benoemd. Ook het verslechterde openbaar vervoer komt vaak terug. Met name de groep zonder auto (o.a. jongeren en ouderen) zijn hier de dupe van.

Per verhaallijn worden de uitkomsten toegelicht.

Ook wordt er in de antwoorden gepleit voor nieuwe vormen van OV Verhaallijn 1: Bereikbare, vitale en gezonde kernen

en mobiliteit, zoals deelauto’s, oproepauto’s en buurtbussen.

De meerderheid van de inwoners (67%) kan zich in (zeer) grote mate

Tegelijkertijd blijft de auto van groot belang voor de meeste

vinden in de ambitie van bereikbare, vitale en gezonde kernen.

bewoners. De huidige auto-infrastructuur goed onderhouden blijft

Driekwart van de respondenten vindt dat er nieuwe woningen

dan ook belangrijk.

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

66

Uit de verschillende antwoorden volgt dat bereikbaarheid en

wordt omschreven als de kernkwaliteit van de gemeente. Zo zegt

voldoende voorzieningen hand in hand gaan. De afname van

een bewoner: “’In samenhang met het Berkellandse landschap’

voorzieningen zoals winkels, horeca, cultuur en sport is een

vinden wij te zwak. Zou moeten zijn ‘binnen de beperkingen en

grote zorg die door veel respondenten wordt benoemd. Er is

de mogelijkheden van het Berkellandse landschap dat voorop

met name veel behoefte aan het behoud van maatschappelijke

staat’,” Een andere bewoner zegt “hier hoort volgens mij ook nog

voorzieningen en meer ontmoetingsplekken.

het inspelen en versterken van cultuurhistorische waarden bij.”

Wat heeft uw voorkeur rondom het combineren van natuur en recreatie:(n=793)

4%

41% 55%

De natuurgebieden en beekdalen in Berkelland moeten zoveel mogelijk toegankelijk zijn voor recreatie

Rondom duurzaamheid zijn de inzet op klimaatadaptatie (77%)

57% van de respondenten koos het coulisselandschap als het

en zonne-energie (76%) de maatregelen die het best passen

meest aansprekende element van het Berkellandse landschap.

bij de gemeente Berkelland. Windenergie (16%) en de inzet op

Tegenover landbouwlandschap (19%), het cultuurhistorisch

deelmobiliteit (21%) vinden de respondenten minder passen. Uit

erfgoed (9%) en de beekdalen (8%). Uit de individuele

De bewoners missen het thema energie in deze verhaallijn. Er

de individuele antwoorden blijkt dat er behoefte is aan wijkgericht

antwoorden blijkt dat juist de combinatie van bovenstaande

is veel weerstand tegen zonneparken en windmolens, omdat

werken rondom duurzaamheid en is er voor bewoners geen lange

elementen de unieke landschapskwaliteiten vormen.

die een grote impact hebben op het landschap. De voorkeur

Recreatie moet niet mogelijk zijn in gebieden waar de bio-diversiteit moet worden versterkt Weet ik niet / geen mening

gaat uit naar het sterker inzetten op zon op dak en hier ook

termijnvisie waarop ze kunnen koersen. Ruimte en flexibiliteit in de regelgeving (bijv. monumenten) is nodig om barrières rondom

Over het landschap blijken uit de open antwoorden

duurzaamheidsmaatregelen weg te nemen.

verschillende meningen over de aanpak van droogte, stimuleren

ondernemers en bewoners duidelijker in meenemen.

van biodiversiteit en de transitie van de landbouw.

Verhaallijn 3: Toekomstbestendige economie en toekomstbestendige

Verhaallijn 2: Landschappelijke waarde als drager van de toekomst

Hetzelfde geldt voor het thema recreatie. Zowel in de stelling

landbouw

Veel inwoners kunnen zich vinden in deze verhaallijn (72%).

als in de open antwoorden zijn er verschillende meningen

67% kan zich vinden in de beschreven ambities van verhaallijn

Het landschap wordt gezien als basis van de identiteit van de

over het mengen van recreatie en natuur. 55% zegt dat de

3, waarin een toekomstbestendige economie én landbouw

regio, waardoor dit de grondlegger van keuzes wordt. Het

natuurgebieden en beekdalen zoveel mogelijk toegankelijk

centraal staan, 9 % kan zich niet vinden in de verhaallijn.

coulisselandschap vindt men het meest aanspreken. Een

moeten zijn voor recreatie, waar 41% vindt dat recreatie niet

kleine meerderheid ziet nieuwe woningen verspreid door het

mogelijk moet zijn in de gebieden waar de biodiversiteit moet

Voor deze verhaallijn is een aantal stellingen opgesteld en

landschap als oplossing. Een vergelijkbaar deel ziet liever alleen

worden versterkt.

voorgelegd aan de respondenten. Veel van hen kunnen zich vinden in het verduurzamen van bedrijventerreinen en het feit

nieuwe woningen geclusterd rondom kernen.

dat grootschalige opslag- en distributielocaties niet passen binnen het landschap.

Uit veel individuele antwoorden blijkt dat het iconische landschap centraal staat voor veel bewoners. Het landschap

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

67

In hoeverre bent u het eens met de volgende stelling? (n=793) 41%

45%

10% 4%

Het is beter om bestaande bedrijventerreinen te verduurzamen dan om nieuwe bedrijventerreinen aan te leggen

45%

29%

14%

9%

Grote opslag- en distributielocaties passen niet binnen het Berkellandse landschap

25%

45%

15%

8%

4%

Nieuwe bedrijfslocaties voor grote bedrijven mogen vanwege goede ontsluiting alleen maar nabij de N18 worden gebouwd

22%

43%

24%

5% 5%

De gemeente Berkelland moet actie inzetten op een circulaire economie

12%

46%

24%

13%

3%

Lokale bedrijventerreinen moeten kunnen groeien om ruimte te geven aan lokale bedrijvigheid

8%

40%

25%

17%

6% 4%

Ruimte geven aan passende vormen van bedrijvigheid in het buitengebied door functieverandering Helemaal eens Oneens

Eens Helemaal oneens

Niet eens/ niet oneens Weet ik niet / geen mening

Rondom landbouw zijn de meningen duidelijk verdeeld. Wat

Jongerenactie

betreft toekomstbestendige landbouw ziet een deel (42%)

De omgevingsvisie is een document over de toekomst van

een duurzaam, innovatief systeem voor zich, met ruimte om

Berkelland. Jongeren nemen echter vaak niet deel aan reguliere

te kunnen ondernemen. Eenzelfde deel ziet juist een systeem

participatie activiteiten en zullen niet snel pro-actief hun mening

voor zich dat vooral bijdraagt aan een vitale leefomgeving voor

over de toekomst van Berkelland delen. Het abstractieniveau

mens en dier. De toekomstbestendige landbouw moet voldoen

van een omgevingsvisie is ook lastig te vertalen voor deze

aan elementen van beide definities, maar het laat ook de

doelgroep. Daarom is gekozen om gericht met de jongeren in

verschillende meningen zien rondom dit thema.

gesprek te gaan en zo op te halen wat zij belangrijk vinden voor de toekomst van Berkelland. De jongerenactie bestaat uit twee

Veel bewoners erkennen dat deze sector duurzamer moet,

onderdelen, een korte digitale vragenlijst en het voeren van

maar hebben ook veel begrip voor de boer. Niet alleen wordt

gesprekken met jongeren in de verschillende dorpen.

er gepleit om rekening te houden met de lastige situatie van de boer, er wordt ook benoemd dat boeren vaak ijkpunten op

De vragenlijst is opgesteld in samenwerking met de

sociaal en cultureel gebied zijn (vrijwilligerswerk e.d.).

jongerenwerkers van de gemeente Berkelland en vervolgens getoetst met een groepje jongeren op de Jimmy’s-locatie

Uit de aanvullende antwoorden blijkt steun voor de gekozen richting rondom bedrijventerreinen waarbij bedrijven bij

Er wordt breed gepleit voor een nauwe samenwerking met de

in Neede. Via een link of QR-code konden de jongeren de

elkaar, langs de N18 en toch in hun eigen regio kunnen blijven.

boeren voor een toekomstbestendige visie, maar er wordt ook

vragenlijst gemakkelijk op de telefoon invullen. Aan de

Wel wordt het risico benoemd dat bedrijven te makkelijk

genoemd dat de gemeente hier traag/besluiteloos over kan

vragenlijst was een kleine winactie verbonden. Vervolgens

zouden verhuizen naar De Laarberg en een leegstaand pand

zijn. Het idee van een korte voedselketen vinden een aantal

is een (betaalde advertentie) campagne opgestart met

achterlaten. Ook in relatie tot ondermijning is dit een zorg.

bewoners positief, maar er zijn ook kritische reacties hierop.

posters, flyers en digitale verspreiding. Deze is ook via de gebiedscoördinatoren

Wat verstaat u onder toekomstbestendige landbouw? (n=793) 42% Een landbouwsysteem dat innovatief is, met ruimte om te ondernemen en een bijdrage te leveren aan het landschap

42% Een landbouwsysteem dat zoveel mogelijk bijdraagt aan een vitale leefomgeving voor mens en dier

9% Een landbouwsysteem dat gericht is op de economische bestendigheid van de boeren

richting

verschillende

Het thema werkgelegenheid wordt door sommige respondenten

verenigingen, scholen en Jimmy-locaties in de verschillende

gemist in de verhaallijn. Zij benoemen met name het belang om

kernen. Ook is er geflyerd tijdens de kermis in Eibergen. De

jongeren te behouden. Door het aantrekkelijk te maken voor

vragenlijst is door 93 jongeren tussen de 11 en 18 ingevuld

jongeren om in de Achterhoek te blijven wonen. Bijvoorbeeld

(afkomstig uit alle kernen, behalve uit Haarlo).

door ervoor te zorgen dat de werkgelegenheid niet verder Vervolgens zijn op meerdere momenten in de kernen jongeren

wegtrekt.

3%

benaderd om een aantal vragen te beantwoorden over hun

Anders namelijk

3% Weet ik niet / geen mening

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

verspreid

68

leefomgeving en toekomst. Dit is onder andere gebeurd in

hierin de belangrijkste factoren. Het merendeel wil ook graag in

gemakkelijk om met de fiets of het openbaar vervoer vrienden

samenwerking met de Jimmy’s op locatie, maar zijn ook een

de gemeente of regio blijven wonen. 36% hoopt over 10 jaar in het

te bezoeken. Met de stelling “Ik voel me veilig als ik ’s avonds

aantal hotspots voor jongeren bezocht (hangplekken en

dorp waar ze nu wonen, 37% wil in de gemeente of regio blijven

alleen op de fiets zit” is slechts 22% het oneens. (44% eens,

sportverenigingen). In totaal is hiermee met 25-30 jongeren

wonen. Ruim een kwart (26%) wil liever buiten de regio wonen.

32% neutraal). Jongeren zijn redelijk tevreden over het OV, maar zouden graag zien dat in de avonden en nachten er meer bussen

gesproken in Eibergen, Neede, Borculo en Ruurlo. Zowel in de enquête als in de gesprekken is gevraagd wat de

zouden rijden tussen de kernen en de uitgaansgelegenheden.

jongeren het mooiste aan het wonen in de gemeente vinden.

Uit de gesprekken blijkt dat jongeren het inderdaad niet erg

De natuur, het landschap, de vrijheid en de gezellige dorpen zijn

vinden om tussen de dorpen te fietsen, maar dat dit met name

hierin de meest gehoorde antwoorden. Daar staat tegenover

‘s nachts niet altijd als veilig wordt ervaren. Hierdoor zijn ze vaak

dat jongeren het gebrek aan voorzieningen als het stomste

afhankelijk van ouders of vrienden met een auto om ‘s avonds

of minst leuke van het wonen in de gemeente zien. Met name

tussen de kernen te reizen.

voorzieningen, als bioscopen, cafés en discotheken worden genoemd, maar ook horeca zoals koffietentjes en fastfoodketens

Echt opvallend is dat een deel van de jongeren zich al op

en openbare sportvoorzieningen zoals Cruijffcourts. Met name

jonge leeftijd zorgen maakt over de mogelijkheden op werk,

in de winter is er relatief weinig te doen, in de zomer worden er

opleidingen en woningen binnen de gemeente en de regio.

veel evenementen georganiseerd. Er is dan ook behoefte aan

Terwijl het merendeel graag in de gemeente of regio wil blijven

meer voorzieningen voor de jeugd, waaronder ook plekken in

wonen. Op de stellingen rondom de toekomstige zorgen voor

de openbare ruimte waar ze niet tot overlast zijn. Op de stelling

werk, opleiding en woningen reageert ruim de helft van de

“Ik vind dat er voldoende leuke plekken zijn voor jongeren in

jongeren neutraal. Vanuit de gesprekken die gevoerd zijn met

Berkelland” reageert ruim 42% neutraal, slechts 27% is het

jongeren, blijkt dat deze thema’s voor sommige jongeren al

hiermee eens of helemaal mee eens.

op erg jonge leeftijd spelen. Zij kennen vaak voorbeelden van oudere neven, nichten, broers of zussen die noodgedwongen de

Resultaten vragenlijst en gesprekken

Vrijwel alle jongeren (95%) hebben een paar of veel vrienden

gemeente moeten verlaten voor een huis, of die juist tegen hun

Uit de vragenlijst blijkt dat jongeren trots zijn op de gemeente

die wonen in andere dorpen dan waar zij zelf wonen. Hierdoor

zin in langer bij hun ouders moeten blijven wonen. Ook de wens

Berkelland en dat ze het een leuke plek vinden om te wonen. 83%

komen jongeren vaak in de andere kernen en moeten ze zich met

voor meer mbo- of hbo-opleidingen en stageplekken kwam

is het eens of zeer eens met deze stelling. Ook in de gesprekken

de (elektrische) fiets, scooter of het OV verplaatsen. Vrijwel de

meerdere keren terug.

komt de trots op hun woonplek en het plezier waarmee ze er

helft van de jongeren gaat met de fiets naar school (55% met de

wonen sterk terug. De natuur, de vrijheid en het landschap zijn

fiets, 6% met de elektrische fiets). 72% van de jongeren vindt het

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

69

Bijlage 3

Nadere toelichting totstandkoming verhaallijnen De commissie mer heeft een toetsingsadvies afgegeven

- Mobiliteit en bereikbaarheid - Versterken van (regionale)

4.1: Water, Bodem, Landschap, Cultuurhistorie, Identiteit en

over het Omgevingseffectrapport bij de Omgevingsvisie

bereikbaarheid gevat.

eigenheid van de kernen. Daarnaast hebben we te maken met trends en ontwikkelingen, de dynamische lagen. Deze hebben

Berkelland. Eén van de vragen uit dat toetsingsadvies richt zich op de totstandkoming van de drie verhaallijnen

Op basis van het overdrachtsdocument heeft Antea Group een

potentieel impact op de statische lagen. In paragraaf 4.1 is ook

van het voorkeursalternatief. Hieronder gaan wij in op de

eerste strategische impactbeoordeling (SIB) uitgevoerd. Om de

weergegeven welke ontwikkelingen in de komende 10 tot 20 jaar

totstandkoming van deze verhaallijnen.

mogelijkheden ten aanzien van de geformuleerde 6 opgaven

het meest belangrijk zijn voor de gemeente Berkelland.

te verkennen werd gebruik gemaakt van beleidsopties. Deze In het proces om tot een omgevingsvisie te komen is het

gaven de uiterste richtingen weer die de gemeente op kon

vanzelfsprekend belangrijk om tot richtinggevende keuzes

gaan in de omgevingsvisie. Met behulp van deze opties zijn de

te komen. Bij de aanvang van het project waren de volgende

hoeken van het speelveld verkend en is per opgave een eerste

uitgangspunten beschikbaar: het overdrachtsdocument (met

voorkeur gegeven. De SIB maakte als bijlage deel uit van het

Berkelland anno nu), de eerste strategische impactbeoordeling

overdrachtsdocument dat de gemeenteraad op 16 februari

en daarnaast nationale ontwikkelingen met vier beleidskeuzes.

2022 vaststelde als basis voor de te maken keuzes om te komen

Om te komen tot richtinggevende keuzes waren in het kader van

tot een omgevingsvisie voor de gemeente Berkelland.

het overdrachtsdocument door de gemeenteraad 6 opgaven geformuleerd. Elk van die 6 opgaven was in één thema gevat:

Met behulp van de hiervoor benoemde informatie is het maken van de daadwerkelijk keuzes voorbereid. Om dit

- Het landschap - Behoud landschapskwaliteit met ruimte voor

goed onderbouwd te kunnen doen is een lagenbenadering

De statische en dynamische lagen zijn over elkaar heen gelegd.

initiatieven;

toegepast. Bij het vertalen van de opgaven naar de thema’s via

Daardoor werd het mogelijk om te zien waar de verschillende

- Het landelijk gebied - Transitie van het buitengebied;

de statische en dynamische lagen kwam naar voren dat deze

lagen met elkaar in conflict kwamen, maar ook waar de

- Levendige dorpen en stad - Versterken van de leefbaarheid en

thema’s op elkaar ingrepen en elkaar soms ook overlapten. Dit is

lagen juist complementair aan elkaar waren of nog bijsturing

kwaliteit van de kernen;

ook verklaarbaar vanuit het gegeven dat met name de statische

noodzakelijk was. Het toepassen van deze lagenbenadering

- Gezonde en vitale leefomgeving - Gezonde leefomgeving

lagen op meerdere vlakken randvoorwaardelijk zijn voor de

leidde tot inzicht per ontwikkeling en welke richtinggevende

versterken;

ontwikkelingen in de gemeente. De statische lagen worden o.a.

keuzes gemaakt moeten worden. Zo kon tot een gerichte

- Toekomstbestendige economie - Versterken van het regionale

gevormd door de kernkwaliteiten die volgen uit hoofdstuk 2

benadering worden gekomen.

vestigingsklimaat;

en 3 van de omgevingsvisie en die zijn benoemd in paragraaf

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

70

Bijlage 4 Overdrachtsdocument Deze is als losse bijlage bij deze omgevingsvisie gevoegd. De informatie die op deze manier is samengebracht via een ‘gestapelde’ lagenbenadering is vertaald in drie verhaallijnen. Daarin komen de kernkwaliteiten/leidende thema’s en ontwikkelingen samen en zijn richtinggevende keuzes gemaakt of te maken. Het gaat om de verhaallijnen ‘Een vitale leefomgeving in Berkelland’, ‘Berkellands landschap als toekomstbestendige drager’ en ‘Toekomstbestendige economie en landbouw’. Zij bestaan naast elkaar, kunnen elkaar versterken maar ook met elkaar botsen. De verhaallijnen geven richting aan de geformuleerde opgaven op basis van de te beschermen kernkwaliteiten/leidende thema’s en bieden daarmee ruimte aan duurzame ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Ook zijn zij vanuit hun benaderingswijze een vertrekpunt voor de beoordeling van soms nog onbekende ontwikkelingen die zich nog zullen aandienen en van vragen die daarbij wellicht naar voren zullen komen.

Gemeente Berkelland | Omgevingsvisie

71

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=26ed5db8-c3a8-4e4a-b8da-f5e84a0a4806