CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2025

Politieke Avond - Sessie 5 (Raadzaal) 26 mei 2026, gemeente BerkellandBij agendapunt: Jaarstukken 202537.468 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Jaarstukken 2025

2

INHOUDSOPGAVE Inleiding ...........................................................................................................................................4 Analyse resultaat .............................................................................................................................5 Leeswijzer ........................................................................................................................................8 Overzicht van baten en lasten per programma .............................................................................10 Onze aantrekkelijke leefomgeving .................................................................................................12 Passend wonen .............................................................................................................................18 Vitaal platteland .............................................................................................................................23 Nieuwe Energie .............................................................................................................................29 Een toekomstbestendig sociaal domein ........................................................................................37 Sport en cultuur bewegen je!

.........................................................................................................51 Werken en leren ............................................................................................................................59 Veiligheid .......................................................................................................................................68 Algemeen bestuur en bedrijfsvoering ............................................................................................73 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ..........................................................77 Paragrafen .....................................................................................................................................80 Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................81 Wet open overheid .....................................................................................................................88 Grondbeleid ...............................................................................................................................89 Lokale heffingen.........................................................................................................................97 Weerstandsvermogen

..............................................................................................................102 Verbonden partijen...................................................................................................................105 Financiering .............................................................................................................................117 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................121 Reserves en voorzieningen .....................................................................................................127 Jaarrekening ................................................................................................................................134 Balans per 31-12......................................................................................................................135 Overzicht van Baten en Lasten ................................................................................................138 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................................140 Toelichting op de balans ..........................................................................................................143 Toelichting overzicht van baten en lasten

................................................................................155 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ...............................................................................157 Begrotingsrechtmatigheid ........................................................................................................158 Rechtmatigheidsverantwoording..............................................................................................159 Incidentele baten en lasten ......................................................................................................160 Gebeurtenissen na balansdatum .............................................................................................164 Overzicht taakvelden ...............................................................................................................165 WNT .........................................................................................................................................167 Overzicht kredieten ..................................................................................................................168 Sisa ..........................................................................................................................................170 Overige gegevens

....................................................................................................................197 Bijlagen ........................................................................................................................................198 Bijlage 1: Verplichte beleidsindicatoren ...................................................................................199

3

INLEIDING Hierbij bieden wij u het jaarverslag en de jaarrekening 2025 aan. Een financiële en beleidsverantwoording van alle activiteiten die we ons met de programmabegroting hadden voorgenomen. Er is in 2025 door onze organisatie, samen met inwoners, ondernemers en organisaties, veel werk verzet. Er zijn nieuwe beleidsplannen gemaakt voor het beheer van bermen, de openbare verlichting en de wegen. Ook is de herinrichting Oudestraat in Neede afgerond en is de inkoop van de zorg opnieuw aanbesteed. Bij de reguliere planning en control momenten hebben wij u het afgelopen jaar geïnformeerd over de ontwikkelingen door het jaar heen. En bent u op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en onzekerheden in het resultaat. Voor de begroting van 2025 begonnen we met een positief saldo van € 198.000, Vooral een hogere Algemene uitkering zorgde voor een positief effect op het resultaat. Ook gaven we minder uit dan gepland, de kosten voor de WMO en de duurdere vormen van jeugdzorg vielen mee Tegelijkertijd hadden we hogere uitgaven voor ODA en de extra verplichte storting in de voorziening wethouderspensioenen. Financieel laat de jaarrekening een positief resultaat zien van € 8.479.000. Dat is uiteindelijk ongeveer € 2,1 miljoen meer dan we na de Slotwijziging verwachtten. Dit onvoorziene resultaat is een klein deel van onze totale begroting.

Het laat zien dat we dit jaar ‘dicht op de bal’ gezeten hebben. Het resultaat is grotendeels incidenteel van aard. Burgemeester en wethouders van Berkelland

4

ANALYSE RESULTAAT Resultaat Het resultaat over 2025 is € 8.479.000

Saldo rekening Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

010 Onze aantrekkelijke leefomgeving

-9.225

-10.567

-10.860

-10.887

020 Passend wonen

-3.703

-3.292

-3.260

-2.812

030 Vitaal platteland

-503

-409

-564

-494

040 Nieuwe energie

-291

-347

-347

-60

050 Een toekomstbestendig sociaal domein

-38.637

-39.268

-41.874

-40.719

060 Sport en Cultuur

-5.321

-5.420

-5.993

-6.053

070 Werken en leren

-16.146

-17.461

-17.380

-17.338

080 Veiligheid

-5.813

-5.786

-5.863

-6.225

090 Algemeen bestuur en bedrijfsvoering

-21.475

-22.436

-24.767

-25.337

100 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

109.204

105.184

116.629

118.405

Gerealiseerd resultaat

8.089

198

5.720

8.479

Analyse Het gerealiseerde resultaat is het gevolg van de volgende ontwikkelingen: Bedrag x € 1.000

Incidenteel (I)/Structureel (S)

Bouwleges

408

I

Specifieke uitkering CDOKE

234

I

Sterke sociale basis

199

I

WMO

727

I

Jeugd

249

I

Fijnder

250

I

Omgevingsdienst Achterhoek

-516

I

Pensioenen wethouders

-301

I

Proceskosten OZB

135

I/S

OZB

419

I/S

Algemene uitkering

1.106

I

Diverse verschillen < 100.000

-151

I

Verwacht resultaat

5.720

Totaal

8.479

Toelichting Bouwleges De post bouwvergunningen bestaat uit legesinkomsten en betaling van een paar ingehuurde mensen voor vergunningverlening. De inkomsten leges zijn niet alleen afhankelijk van het aantal aanvragen, maar ook de omvang van aanvragen (bouwkosten van bouwplannen, projecten). Niet alleen het aantal aanvragen, maar ook de omvang van bouwplannen maakt dat we afgelopen jaar meer inkomsten hadden dan begroot. Afgelopen jaar waren er bijvoorbeeld 8 grotere bouwplannen die alleen al zorgden voor een € 290.000 aan inkomsten. 5

Specifieke uitkering CDOKE De lasten voor het energieloket zijn in 2025 gedekt uit de rijksbijdrage. In de begroting was hier nog geen rekening mee gehouden. Daarnaast is er een voordeel van € 159.034, doordat de loonkosten van 2 medewerkers uit de CDOKE gelden zijn gehaald. Sterke sociale basis De totale onderschrijding van € 199.000 is het gevolg van meerdere over- en onderschrijdingen binnen de begroting. Een deel hiervan is ontstaan doordat diverse (gedeeltelijke) subsidies dit jaar onder de specifieke uitkeringen (SPUK) zijn verantwoord. Hierdoor zijn lasten die oorspronkelijk binnen de reguliere begroting waren voorzien, niet ten laste van die begroting gekomen. Daarnaast is sprake van een financieel voordeel doordat de vaststelling van subsidies over 2024 heeft geleid tot een terug ontvangst van middelen. Wmo Ten opzichte van de aannames (VNG-voorspelmodel) die ten grondslag liggen aan de begroting, zijn de lasten voor Wmo met name op het vlak van ondersteuning veel minder gestegen, zowel in aantal als intensiteit. Bovendien pakt dit jaar de afrekening en verrekening (bandbreedte) relatief voordelig uit. Dit is niet vooraf te bepalen. De bestedingen vallen hierdoor € 600.000 lager uit. De kosten van ZOOV zijn € 128.000 lager uitgevallen dan begroot. Deze onderschrijding is ontstaan door een afname van het aantal ritten, reizigers en gereserveerde kilometers.

Daarnaast zijn zowel de kosten per kilometer als de kosten per reiziger gedaald, als gevolg van de efficiency van de Vervoercentrale bij het zo doelmatig mogelijk plannen van het vervoer. Jeugd De onderschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door een lager gebruik van de hoog complexe jeugdzorg met verblijf. De gemiddelde lasten per jeugdige met deze vorm van zorg is relatief hoog, het is daarom direct zichtbaar wanneer er een lager aantal cliënten gebruik maakt van deze zorg. Fijnder Er is een totale onderschrijding van € 250.000. Een bedrag (€ 171.000) voor de toeleiding en reintegratie Oekraïners uit de P&C documenten van Fijnder is twee keer in onze begroting meegenomen. Het positieve rekeningresultaat van Fijnder over 2024 (€ 125.000) is uitbetaald aan de deelnemende gemeenten in 2025. Dit bedrag was niet begroot. En daarnaast zijn er op een aantal onderdelen bij Fijnder verschillen die voor een overschrijding (€ 46.000) zorgen. Omgevingsdienst Achterhoek De voorlopige afrekening 2025 van de ODA valt ongeveer € 400.000 hoger uit dan begroot. Wij vragen structureel om meer advies, ondersteuning op VTH-taken en op het gebied van ruimtelijke ordening (specialistische adviezen). Ook inhoudelijke ontwikkelingen zorgen voor meerwerk, o.a. extra werk door de invoering van de Omgevingswet (meldingen, vergunningen en het toezicht en handhaving).

Andere ontwikkelingen die voor meerwerk zorgen zijn Zeer Zorgwekkende Stoffen (kortweg ZZS) bijvoorbeeld PFAS, de Kaderrichtlijn Water, Stikstof en energiebesparing. Hierdoor zijn de kosten voor bedrijfsvoering ook gestegen. Daarnaast heeft de ODA over 2025 een negatief resultaat. De gemeente Berkelland draagt € 102.000 van dit resultaat. Pensioenen wethouders In verband met de overdracht van de pensioenen aan het ABP is de regelgeving aangescherpt. Waar we voorheen de werkelijk te verwachten lasten moesten voorzien op basis van een actuariële berekening moeten we dit jaar de werkelijk te verwachten lasten verhogen naar 123%, de dekkingsgraad van het ABP. Doordat al een toevoeging was voorzien en we vorig jaar al een een gedeelte was gereserveerd voor dit doel blijft het nadeel beperkt tot € 301.000.

6

Proceskosten OZB Het voordeel op de proceskosten is deels incidenteel en deels structureel. In de begroting van 2024 zijn extra proceskosten van € 200.000 voor no-cure no-pay bezwaar- en beroepsschriften geraamd en doorberekend in de OZB. Met het instellen van maatregelen/wetgeving zijn deze kosten en de OZB in 2025 al met € 100.000 lager geraamd. Nu blijkt dat de feitelijke doorwerking van de maatregelen en wetgeving leidt tot structureel lagere kosten en de destijds geraamd OZBverhoging teniet kan worden gedaan. Bij de begroting van 2027 zullen we de kosten en de OZB opnieuw met € 100.000 verlagen, waardoor we weer op het niveau van 2023 zitten. OZB De hogere opbrengst voor OZB wordt veroorzaakt door aanpassingen in het systeem van waardering van niet-woningen. Voor die aanpassingen zijn eigenaren van bedrijven aangeschreven en verzocht om de huurcontracten en/of informatie over de huidige betaalde huurprijs te verstrekken. Uit deze marktinformatie is gebleken dat de waarden van de bedrijven hoger is dan aangenomen. Voor een deel was dit verwacht en was hier rekening mee gehouden in de tarieven. De werkelijke waarde, die pas na de vaststelling van de tarieven duidelijk werd, viel hoger uit dan verwacht. Algemene uitkering Bij de decembercirculaire heeft het Rijk ons € 600.000 extra middelen beschikbaar gesteld.

De helft daarvan heeft te maken met een compensatie voor medewerkers van sociaal ontwikkelbedrijven die nadelige gevolgen ondervinden van het Belastingplan 2025. Wij ontvangen die compensatie als centrumgemeente ook voor de gemeenten Oost Gelre en Winterswijk en hebben € 200.000 doorbetaald aan deze gemeenten. Daarnaast ontvangen we een bedrag van € 73.000 voor de meerkosten sociaal domein door de opvang van Oekraïners en € 44.000 uit de landelijke beëindigingsregeling veehouderijbedrijven. Het resterende bedrag heeft te maken met aanpassingen in hoeveelheden en bedragen per hoeveelheid. Daarnaast hebben we nog nabetalingen gehad over 2023 en 2024 die uiteindelijk zorgen voor een hogere opbrengst dan begroot. Saldo verschillen kleiner dan € 125.000 In deze specificatie hebben we de grootste verschillen van 2025 in kaart gebracht. De jaarrekening kent meerdere afwijkingen, zowel voor- als nadelig. Per saldo hebben deze toch een behoorlijke omvang. Bij de programma's wordt nader ingegaan op deze mutaties.

7

LEESWIJZER Financiële kaders In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) staat dat de raad de jaarstukken vaststelt die bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit programma's en paragrafen. De programma’s zijn een samenhangende verzameling van activiteiten, die gericht zijn op het bereiken van vooraf bepaalde maatschappelijke doelen en effecten. Hieraan zijn prestatie indicatoren gekoppeld (bron: waarstaatjegemeente.nl). In het BBV staat ook dat per programma een overzicht van de gerealiseerde baten en lasten moet worden opgenomen. In deze samenvatting is net als in het jaarrekening-gedeelte een overzicht opgenomen waarin alle programma's op een rij staan. Naast het BBV staan in de Financiële verordening gemeente Berkelland 2025 regels over budgetbewaking en rapportage.

Indeling Jaarstukken De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag en een jaarrekening. In het jaarverslag wordt vooral aandacht geschonken aan het gevoerde beleid en de daarbij behorende baten en lasten. De jaarrekening gaat meer in op de financiële positie van de gemeente.

Jaarverslag Het jaarverslag is ingedeeld in 10 programma's, 8 verplichte paragrafen en 1 niet verplichte paragraaf. Binnen het programma kennen we speerpunten en activiteiten. De speerpunten geven aan wat we willen bereiken. De activiteiten geven aan wat we hebben gedaan om dit te realiseren. In het jaarverslag zijn de teksten van de begroting opgenomen. Bij de activiteiten is een toelichting opgenomen hoe het met deze activiteiten is gegaan. Hierbij maken we gebruik van 2 indicatoren, kwaliteit en geld. Bij activiteiten waar iets te melden is over de planning doen we dit bij de indicator kwaliteit. De indicator kwaliteit gaat daarmee over hoe de activiteit is uitgevoerd op inhoud en in de tijd. Is gedaan wat gedacht werd, is er meer gedaan of is er minder gedaan, is het sneller of langzamer gegaan. De indicator geld gaat over het budget, is dit voldoende gebleken of is er overgebleven. Om snel te zien hoe het met de indicatoren is gesteld, maken we gebruik van 3 kleuren. Hierna geven we per kleur aan wat dit betekent: De indicator kwaliteit geeft aan hoe het gaat met de activiteit. Afwijkingen in de planning worden ook bij dit onderdeel benoemd. G Niets bijzonders, in de meeste gevallen zal er ook geen verdere toelichting staan. O Kleine aanpassing. R Afwijking met impact. De indicator geld geeft aan hoe het met de uitputting van de budgetten staat.

Ook hier gebruiken we de 3 kleuren. Voor geld hebben we de volgende criteria gehanteerd. G Een afwijking van minder dan € 50.000. O Een afwijking tussen de € 50.000 en € 100.000. R Een afwijking groter dan € 100.000.

Beleidsindicatoren In bijlage 1 zijn beleidsindicatoren opgenomen. De beleidsindicatoren die nu zijn opgenomen zijn verplicht vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording. De beleidsindicatoren hebben in de meeste gevallen geen relatie met onze doelstellingen en activiteiten. De gegevens worden voor het grootste gedeelte via de website 'Waar staat je gemeente' verzameld. Daar worden de nieuwste beschikbare cijfers gepubliceerd, net zoals de vergelijking met Nederland.

8

Jaarrekening De jaarrekening is hoofdzakelijk financieel van aard en bestaat uit de balans van de gemeente plus een uitgebreide toelichting hierop. Verder is een overzicht van baten en lasten opgenomen en is een onderbouwing gegeven op de mutaties van de reserves en voorzieningen. Tenslotte is de verplichte bijlage Sisa verantwoording toegevoegd.

Lezen van tabellen De tabellen in de begroting geven de bedragen weer x € 1.000 (duizenden euro's) tenzij anders vermeld. De lasten worden weergegeven met een – (min), de baten met een + (plus). Een programma met een negatief saldo betekent, dat er meer lasten in het programma zitten dan baten. Om de cijfers in de tabellen leesbaar te houden zijn bij de omschrijvingen afkortingen gebruikt.

9

OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA

10

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

Lasten Baten Onttrekking Storting Saldo Lasten Baten Onttrekking Storting Saldo Lasten Baten Onttrekking Storting Saldo Lasten Baten Onttrekking Storting Saldo en en en en en en en en 010 Onze aantrekkelijke leefomgeving

-22.318 12.924

743

-574 -9.225 -23.163 12.596

0

0 -10.56 -26.426 14.086 7

020 Passend wonen

-5.621

2.413

29

-525 -3.703

-6.007

2.715

0

0 -3.292

-7.223

3.364

599

030 Vitaal platteland

-1.554

890

260

-99

-503

-2.259

1

1.849

0

-409

-1.739

431

975

-230

040 Nieuwe energie

-1.204

884

76

-48

-291

-1.167

820

0

0

-347

-3.000

1.952

701

0

050 Een -48.618 toekomstbesten dig sociaal domein

9.792

308

-118 -38.63 -41.590 7

1.575

748

0 -39.26 -51.503 8

8.337

1.292

-69 -5.321

470

30

-9 -5.420

740

627

-243 -5.993

-422 -16.14 -30.144 12.704 6

0

-21 -17.46 -31.130 13.609 1

327

060 Sport en Cultuur

-6.425

831

342

070 Werken en leren

-31.541 13.641

2.176

080 Veiligheid

-6.396

583

0

090 Algemeen bestuur en bedrijfsvoering

-25.738

3.811

587

100 Algemene dekkingsmiddel en en onvoorzien

-2.162 111.36 5

0

Gerealiseerd resultaat

-151.57 157.13 7 4

4.520

0 -5.813

-5.911

-5.927

141

0

-134 -21.47 -24.762 5

2.082

304

-5.854 111.03 8

0

8.089 -146.78 144.14 5 2

2.931

0 109.20 4

-1.988

0 -5.786

-7.117

1.480

-6.052

141

48

-60 -22.43 -27.114 6

2.986

942

-2.180 118.80 9

0

198 -163.48 164.45 5 6

6.989

0 105.18 4

-90

0 -10.86 -25.757 13.829 0 0 -3.260

1.420

-379 -10.88 7

-6.602

4.275

491

-976 -2.812

-564

-1.201

634

375

-302

-494

-347

-1.636

1.463

112

0

-60

0 -41.87 -49.931 4

8.257

980

-25 -40.71 9

882

593

-243 -6.053

-185 -17.38 -31.604 13.742 0

710

-185 -17.33 8

0 -5.863

-7.286

-6.564

339

0

0 -6.225

-1.582 -24.76 -28.266 7

3.646

918

-1.636 -25.33 7

-2.287 120.69 2

0

0 118.40 5

5.720 -161.13 167.75 4 9

5.599

0 116.62 9

-2.240

-3.745

8.479

11

ONZE AANTREKKELIJKE LEEFOMGEVING Een aantrekkelijke, klimaatbestendige en biodiverse leefomgeving Speerpunt Gebiedsgericht werken. (010.020) Wat willen we bereiken? • Gemeente (en andere overheden) sluiten zo goed mogelijk aan op de specifieke behoeften in onze samenleving en ondersteunen onze buurten, wijken en kernen op de manier die het beste bij hun past.

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan voortdurend met onze inwoners en organisaties in gesprek over wat er speelt in de wijken en kernen, zodat onze activiteiten daarop aansluiten. (010.020.010) Met onze gebiedsgerichte werkwijze spelen we samen in op de specifieke behoeften van inwoners, ondernemers, buurten, wijken en kernen. Daarbij denken we niet alleen aan de puur fysieke inrichting van onze leefomgeving, maar hebben we ook aandacht voor de sociale aspecten. Onze gebiedscontactpersonen zijn de verbindende schakel. Zij staan voortdurend in contact met onze inwoners, buurten en wijken. Zij horen en zien veel en slaan de brug tussen samenleving en de overheid (gemeente, provincie, Rijk). Voorop staan reële verwachtingen over en weer, met aandacht, waardering en zo nodig ondersteuning voor de vele initiatieven en activiteiten in onze samenleving. Ervaring leert ons dat we hierdoor geen geld of tijd besparen. Sterker nog: deze werkwijze kost tijd en geld, maar doorgaans levert het resultaat van het gelopen proces daarna wel een integrale oplossing en meer draagvlak op in de samenleving.

We gebruiken het laatste restantbudget vanuit de eenmalige middelen vanuit Samen investeren in Berkelland voor het onderdeel Gebiedsgericht werken, (voorheen wijk- en kerngericht werken) voor het ondersteunen van activiteiten in, voor en door de samenleving, Denk hierbij aan de zogenaamde dorpendeals (samen met de provincie Gelderland). Bij de dorpendeals werken inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden samen om de sociale verbondenheid en toekomstbestendigheid van de kern te bevorderen. Er zijn al dorpendeals met Rekken en Beltrum. In Gelselaar wordt aan een deal gewerkt. Ook ondersteunen we initiatieven uit de samenleving via een vervolg op het Berkellands Naoberfonds die op veel waardering vanuit onze samenleving kan rekenen. Kwaliteit Er is verder gewerkt aan en op basis van de dorpendeals in Rekken, Beltrum en Gelselaar. In Noorddijk is gestart met het opstellen van een dorpendeal. Geld

Speerpunt Een klimaatbestendige leefomgeving. (010.030) Wat willen we bereiken? • Een aantrekkelijke leefomgeving die is aangepast aan het veranderende klimaat.

Wat gaan we daarvoor doen? We beheren en onderhouden het openbaar groen en de gemeentelijke begraafplaatsen. (010.030.010) Een schone, groene, duurzame, toegankelijke, klimaatbestendige en kleurrijke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, vergroot de aantrekkelijkheid van Berkelland. Zowel voor onze inwoners als voor nieuwkomers en toeristen. Dat willen we graag zo houden en verbeteren. 12

Het blijft een uitdaging om met de beschikbare middelen het onderhoud uit te voeren. Daarom gaan we door met het maken van zo onderhoudsextensief mogelijk openbaar groen. Bijvoorbeeld meer (ruig) gras en struiken en minder perken bijvoorbeeld. Uiteraard wordt daarbij gekeken naar plekken die daarvoor het meest in aanmerking komen, maar het beeld van het openbaar groen zal blijven veranderen. Klimaatverandering zorgt ervoor dat de kwaliteit van ons groen onder grote druk staat. Zo hebben we bijvoorbeeld te maken met bomen- en plantensterfte door droogte. Daarom heeft het nemen van klimaatadaptieve maatregelen onze grote aandacht. Een deel van het groenonderhoud gebeurt door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het overige deel besteden we uit. We proberen daar waar mogelijk wensen van inwoners en ondernemers te respecteren en blijven met hen in gesprek om mogelijkheden van hun inzet daarbij te bespreken. Kwaliteit Groenbeheer: De kwaliteit van het onderhoud van groen staat onder druk door krappe onderhoudsbudgetten en een veranderend klimaat. Om binnen de onderhoudsbudgetten het groen in de dorpen en op de begraafplaatsen te kunnen blijven onderhouden, zijn veel groenvakken omgevormd naar goedkoper te beheren groentypen. Het gaat vooral om het omvormen van gazons naar bloemrijk gras (ecologisch).

Ook is de oppervlakte met de duurste groentypen, zoals vaste planten en hagen, verminderd. Op gebied van bomen en landschapselementen is onderhoud op diverse locaties achterstallig. Bomen: O.a. door (oude) bomen die gevoelig zijn voor veranderingen in het klimaat is het noodzakelijk onderhoud sterk toegenomen. We zien dat er nog steeds sprake is van achterstallig onderhoud. Geld Voertuigen Voor voertuigen buitendienst is er een overschrijding totaal(€ 51.000). Dit zit voor (€ 10.000) in brandstofkosten. Hierin zijn we afhankelijk van de dynamische literprijs en de inzet van ons materieel. (€ 41.000) zit grotendeels in het onderhoud en reparatie van ons materieel. We hebben een aantal flinke reparaties gehad. Een aantal voertuigen zijn bijna afgeschreven en nu komen de grotere reparaties. Deze kunnen niet worden uitgesteld, omdat ons materieel dan niet inzetbaar is (o.a. bij gladheidbestrijding). Begraafplaatsen We hebben incidenteel meer leges ontvangen voor begraafplaatsrechten dan begroot (€ 71.000). We hebben meer baten ( € 41.000) voor de verkoop van kavels ontvangen dan begroot. Deze extra baten zijn voor een groot deel incidenteel. We voeren het watertakenplan uit. (010.030.030) Op basis van de watervisie Berkelland 2030 die we samen hebben opgesteld met het Waterschap Rijn en IJssel is een nieuw uitvoeringsplan opgesteld: het watertakenplan 2024-2034.

We werken hierbij integraal samen met alle collega’s in de openbare ruimte, het waterschap en onze inwoners. Waterinfiltratie (onder andere afkoppeling) en tijdelijke waterberging (in plaats van afvloeiing) zijn daarbij speerpunten. Uiteraard blijft een robuuste afvoer van vuilwater (riool) onze kerntaak waarbij we op basis van risico gestuurd beheer zo efficiënt en effectief mogelijk te werk gaan. Kwaliteit Geld Voor een verklaring van de verschillen tussen begroting en realisatie bij deze activiteit verwijzen we naar de paragraaf Lokale Heffingen.

13

We houden integraal rekening met de gevolgen van klimaatverandering zoals (extreme) wateroverlast, droogte en hitte. Het is fijn leven in onze gemeente en dat willen we zo houden. Dat betekent dat we onze leefomgeving moeten aanpassen op de gevolgen van de klimaatverandering. We moeten onze leefomgeving (zowel onze kernen als ons buitengebied) bestendig maken tegen hevige regenval, droogteperioden en hoge temperaturen. We zijn daarbij afhankelijk van veel andere partners in het gebied. We moeten hen aanspreken, met hen samenwerken en zelf doen wat we kunnen als gemeente en gemeenschap. Samen met het waterschap en andere partners zetten we ons actief in zoals overeengekomen in de aanpak droogte Achterhoek. We proberen onze inwoners te verleiden tot klimaat adaptieve activiteiten (zoals bijvoorbeeld meer groen en minder steen, waterinfiltratie en -berging op hun eigen percelen). Kwaliteit Geld

Speerpunt Mobiliteit. (010.040) Wat willen we bereiken? • Alle woningen, bedrijven en voorzieningen in Berkelland zijn voor iedereen bereikbaar. • Veilige wegen en paden, zowel in het buitengebied als in de kernen, passend bij het gekozen kwaliteitsniveau 'overwegend laag'.

Wat gaan we daarvoor doen? We onderhouden onze infrastructuur (wegen en paden). (010.040.010) We onderhouden onze wegen op het afgesproken onderhoudskwaliteitsniveau 'overwegend laag'. De meer doorgaande wegen en de wegen in het centrum worden onderhouden op kwaliteitsniveau ‘basis’. Voor de fietspaden is gekozen voor kwaliteitsniveau ‘hoog’. De kosten voor wegenonderhoud en de kapitaalslasten voor investeringen in wegen nemen de komende jaren toe en we zullen daarvoor in de komende jaren middelen moeten vrijmaken in de (meerjaren) begroting, willen we ons afgesproken niveau (overwegend laag) kunnen vasthouden. Vanaf 2023 is het structurele budget voor wegenonderhoud met € 500.000 extra verhoogd. Dit extra bedrag (€ 500.000) is echter ook bedoeld / wordt ingezet om (net als in voorgaande jaren) de afschrijvingslasten voor nieuwe investeringen in wegen (in 2025 en verder) te dekken. Het restant na aftrek van afschrijvingslasten, wordt ingezet voor regulier onderhoud. Dit betekent dat dit bedrag dus met elke nieuwe investering kleiner wordt en er over enkele jaren geen dekking meer is voor nieuwe investeringen. We zijn voor het reguliere onderhoud dan weer terug bij het oorspronkelijke (te lage) budget voor noodzakelijk onderhoud. Er is in 2025 nog ruimte binnen bovengenoemd bedrag om de afschrijvingslasten voor investeringen in nieuwe wegen te dekken.

Vanaf 2026 en verder zal dit budget (de toegevoegde € 500.000 in 2023) zijn opgebruikt. We staan voor grote investeringen in wegen de komende jaren. Hiervoor zal vanaf 2026 en verder dekking gevonden moeten worden. Ook is structureel voldoende budget voor regulier onderhoud benodigd. Als we structureel te weinig onderhoud aan wegen uitvoeren, zullen de wegen eerder toe zijn aan een volledige reconstructie. Hierdoor zijn we op de langere termijn veel duurder uit. We ondersteunen de beheerders van klompenpaden. We hebben aandacht voor de positie van de oude en nieuwe N18 in Eibergen, met oog voor het onderliggende wegennet. Kwaliteit Op 8 juli 2025 heeft de gemeenteraad het wegenbeleidsplan 2025-2029 vastgesteld. Hiermee is besloten onze infrastructuur op het (lagere) kwaliteitsniveau ‘laag’ te beheren. De onderhoudsvraag stijgt echter (nog steeds) uit boven de structureel beschikbare middelen om dit niveau in te toekomst te waarborgen. Tegelijk zijn in 2025 incidentele middelen toegevoegd en ook voor 2026 is dat het geval. Dat heeft tot gevolg dat de onderhoudsachterstand over 2025 niet 14

is toegenomen. Het betekent ook dat het kwaliteitsniveau 'laag' voor de korte termijn is geborgd. Dat geldt zowel voor de verharde wegen en paden als de on- en halfverharde wegen en paden. Geld De afschrijvingstermijn op wegen is aangepast van 40 naar 60 jaar. Om te voldoen aan het scenario laag is er voor groot onderhoud wegen meer budget nodig dan structureel is begroot in 2025. Er is op dit moment een tekort van € 1.222.500 voor dit jaar. Dit tekort wordt gedekt via verruiming afschrijvingstermijn (€ 375.000), vrijvallende afschrijvingslasten doordat investeringen later dan gepland gereed komen ( € 160.000) , stelpost prijscompensatie (€ 64.300) en reserve onderhoud wegen (€ 623.200). We houden Berkelland bereikbaar. We richten ons op goede doorstroming zodat we snel van A naar B komen. Goed en betrouwbaar regulier openbaar vervoer vinden we mede daarom onmisbaar voor onze inwoners. We zetten ons in voor het behoud van verbindingen in het openbaar vervoer en voor verbetering van het openbaar vervoer. We verzetten ons tegen een ‘Noordtak’ van de Betuwelijn door onze leefomgeving. Kwaliteit We hebben ons gericht op een goede doorstroming zodat we snel én veilig van A naar B kunnen komen. Ook hadden we aandacht voor inwoners zonder auto en actief gelobbyd voor goed openbaar vervoer en optimale verbindingen.

Wij hebben de (regionale) lobby voortgezet tégen een eventuele noordtak van de Betuwelijn door de Achterhoek. Geld

Speerpunt Van Afval Naar Grondstof. (010.050) Wat willen we bereiken? • Huishoudelijk afval wordt op een duurzame wijze hergebruikt of verwerkt. • We zamelen zo min mogelijk restafval per inwoner in (eerste doel: minder dan 100 kilo per inwoner per jaar). • Geen zwerfafval in onze leefomgeving

Wat gaan we daarvoor doen? We werken een nieuw grondstoffenplan (Van Afval naar Grondstof 2023-2027) uit in maatregelen waarbij we inzetten op zoveel mogelijk grondstofhergebruik en zo min mogelijk restafval. (010.050.010) Vanuit de landelijke doelstelling ‘Van Afval Naar Grondstof’ (VANG) richten we ons op het verbeteren van de kwaliteit van afvalstromen. Uiteindelijk streven we ernaar om zoveel mogelijk kwalitatieve reststoffen als grondstof te hergebruiken zodat er niets of maar een heel klein deel restafval overblijft. Onze doelstelling is om minder dan 100 kilo huishoudelijk restafval per inwoner per jaar in te zamelen. We gaan, samen met de gemeenteraad en Twente Milieu, op zoek naar een methode die deze doelstelling gaat realiseren. Er zijn meer wegen die ons naar deze doelstelling kunnen leiden en waarmee ook verschillende kostenplaatjes gemoeid zijn. Kwaliteit In 2025 zijn we, samen met Twente Milieu, gestart met het in beeld brengen van de mogelijkheden voor een betere afvalscheiding. De uitkomst verwachten we in 2026. Geld 2025 is het laatste jaar dat de verenigingen het oud papier voor ons inzamelden. Met de verenigingen is een stoppersregeling afgesproken. Vanwege de lage opbrengst van het ingezamelde oud papier en de hoge kosten van de stoppersregeling (de kosten van de kraakperswagens worden volledig vergoed) zijn de kosten hoger dan begroot. 15

Vanaf 2026 hebben alle huishoudens een blauwe papiercontainer en zamelt Twente Milieu het oud papier en karton in. We gaan gericht zwerfafval tegen op basis van de halfjaarlijkse monitor zwerfafval. (010.050.020) Berkelland is een schone gemeente. Toch ontkomen wij niet aan zwerfafval. We weten waar zwerfafval het meest voorkomt en proberen met gerichte acties het zwerfafval terug te dringen. Kwaliteit Inwoners die zwerfafval willen opruimen bieden wij de mogelijkheid om een gratis zwerfafvalpakket te krijgen en wij ondersteunen het burgerinitiatief HelemaalGroen. Geld Voor een verklaring van de verschillen tussen begroting en realisatie bij deze activiteit verwijzen we naar de paragraaf Lokale Heffingen.

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2025(primitief) en 2025(gewijzigd) • Activiteit 010.030.010: Vanuit de resultaatbestemming 2024 is €56.000 toegevoegd voor het groot onderhoud aan de gemeentewerf. Er is € 300.000 toegevoegd met een raadsbesluit over de bodemverontreiniging Kronenkamp. Daarnaast is bij de slotwijziging in het kader van de rechtmatigheid € 188.000 toegevoegd. • Activiteit 010.030.030: Lasten: Bij de bestuursrapportage is het budget verhoogd in verband met inhuur en hogere energielasten en het toevoegen van de vrijgevallen afschrijvingslasten aan het onderhoudsbudget. Hier staat aan de batenkant een hogere onttrekking aan de voorziening tegenover. Bij activiteit 010.700.010 leidt dit tot lagere lasten. • Activiteit 010.040.010: Lasten: Bij de bestuursrapportage is het budget verhoogd in verband met het toevoegen van de vrijgevallen afschrijvingslasten aan het onderhoudsbudget. Bij activiteit 010.700.010 leidt dit tot lagere lasten. Daarnaast is budget toegevoegd vanuit de reserves. Dit leidt bij activiteit 010.710.010 ook tot een hogere onttrekking. • Activiteit 010.050.010: Baten: Met de eerste begrotingswijziging is de opbrengst voor de afvalstoffenheffing verhoogd met € 300.000. Voor de aanschaf van mini-containers is er een bedrag (€ 156.000) meegenomen in de begroting.

Daarnaast is er in de bestuursrapportage en bij de slotwijziging een extra bedrag onttrokken aan de voorziening in verband met de afwikkeling van het oud papier. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

Lasten 010.010.010 Iedereen wordt op tijd geïnformeerd over de Omgevingswet

-285

0

0

0

010.020.010 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen

-344

-75

-291

-240

010.030.010 We beheren ons openbaar groen, speelvoorzieningen en begraafplaatsen

-1.945

-1.699

-2.255

-1.938

010.030.030 We beheren onze waterhuishouding

-3.341

-3.288

-4.068

-3.447

010.040.010 We onderhouden onze infrastructuur

-4.035

-4.265

-6.663

-6.753

010.050.010 Afval scheiden

-3.352

-3.789

-3.849

-4.114

16

Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

010.050.020 Zwerfafval

-19

-41

-41

-15

010.500.010 Loonkosten

-5.829

-6.281

-6.417

-6.417

010.700.010 Rente en afschrijving

-3.168

-3.726

-2.841

-2.834

Totaal Lasten

-22.318

-23.163

-26.426

-25.757

010.020.010 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen

88

0

118

118

010.030.010 We beheren ons openbaar groen, speelvoorzieningen en begraafplaatsen

482

340

340

443

010.030.030 We beheren onze waterhuishouding

7.797

8.062

8.517

7.807

010.040.010 We onderhouden onze infrastructuur

510

342

756

908

010.050.010 Afval scheiden

3.965

3.702

4.204

4.384

81

150

150

169

Baten

010.050.020 Zwerfafval Totaal Baten

12.924

12.596

14.086

13.829

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-9.394

-10.567

-12.340

-11.929

010.710.010 Reserves

743

0

1.480

1.420

Totaal Onttrekkingen

743

0

1.480

1.420

010.710.010 Reserves

-574

0

0

-379

Totaal Stortingen

-574

0

0

-379

Mutaties reserves

169

0

1.480

1.041

-9.225

-10.567

-10.860

-10.887

Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • • •

Van Afval Naar Grondstof 2023-2027 Watertakenplan Berkelland 2024-2034 Beleidsplan spelen en bewegen 2022-2031 Groenbeleidsplan 2024-2033 Wegenbeleidsplan 2025-2029 Beleidsplan Openbare Verlichting 2025-2034 Beheerplan ecologische wegbermen 2025-2034

17

PASSEND WONEN Speerpunten Passend wonen in Berkelland. (020.010) Wat willen we bereiken? • We faciliteren het toevoegen van woningen naar behoefte. Deze behoefte ligt zowel in ‘reguliere woningen’ als ‘woningen voor aandachtsgroepen’. Onder aandachtsgroepen scharen we bijvoorbeeld senioren, inwoners met een psychische of psychosociale hulpvraag, inwoners met een beperking, arbeidsmigranten en inwoners met een woonwagencultuur. • Ons beleid en randvoorwaarden zijn op orde. • Initiatiefnemers krijgen snel duidelijkheid of een initiatief kansrijk is of niet. • Dat onze inwoners zo lang mogelijk, met eventuele ondersteuning, zelfredzaam en gezond blijven en daardoor zelfstandig kunnen wonen in een huis. Dit gebeurt in een duurzame en vitale omgeving die veiligheid en comfort biedt.

Wat gaan we daarvoor doen? We vernieuwen en optimaliseren themabreed ons beleid en strategie. (020.010.040) •

• •

We stellen een volkshuisvestingsprogramma onder de omgevingsvisie op. Dit volkshuisvestingsprogramma is breed en vervangt de woonvisie en woonzorgvisie. Het volkshuisvestingsprogramma omvat onder andere het tactisch beleid op woningbouw, wonen en zorg, wonen voor specifieke doelgroepen zoals inwoners met een woonwagencultuur en arbeidsmigranten en woonruimteverdeling. Het beleid volgt op de omgevingsvisie, de regionale woonagenda en de woondeal. We stellen een (regionale) huisvestingsverordening vast. We maken prestatieafspraken met ProWonen, Habion en de huurdersverenigingen.

Kwaliteit • Het volkshuisvestingsprogramma is op 17 februari 2026 vastgesteld door het college en daarna aangeboden aan de gemeenteraad. • De regionale huisvestingsverordening is nog in ontwikkeling. Naar verwachting volgt deze in 2026. • Er zijn prestatieafspraken gemaakt. Geld We zetten voor alle doelgroepen in op goed wonen in een duurzame en toekomstbestendige bestaande woningvoorraad. (020.010.010) •

•

We stimuleren met verschillende (financiële) instrumenten woningeigenaren om de woning te verduurzamen. Denk hierbij aan (financiële) ondersteuning door lening vormen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) en het (Agem) energieloket. Het initiatief komt vanuit het programma Nieuwe Energie. We beheren woonwagenlocaties en voegen 4 tot 5 standplaatsen toe.

Kwaliteit Geld We voegen nieuwe woningen toe. (020.020.040) •

We sturen op toevoeging van 100 tot 120 nieuwe woningen per jaar, inclusief woonzorgwoningen. Kleine initiatieven buiten onze invloedsfeer om (bijvoorbeeld woningsplitsing), rekenen we mee.

18

•

• • •

We bereiden onze planvoorraad uit met projecten tot en met 2035. We ontwikkelen een methode om initiatiefnemers snel duidelijkheid te geven of een initiatief kansrijk is. Bij kansrijke initiatieven geven we duidelijkheid over wat een initiatiefnemer kan verwachten en op welke termijn een initiatief wordt opgepakt en hoeveel prioriteit deze heeft (met het oog op een evenredige plancapaciteit in Berkelland en krapte op de arbeidsmarkt). Om processen voor inwoners en initiatiefnemers te versimpelen worden enkele beleidsregels van kracht, bijvoorbeeld op het gebied van tijdelijke woningen ('premantelzorgwoningen'). Bij woonzorginitiatieven geldt dat de lokale behoefte moet zijn aangetoond door de initiatiefnemer. Voor 2023 en 2024 is incidenteel budget uitgetrokken voor het toevoegen van nieuwe woningen. Deze bedragen zijn bedoeld voor de hele raadsperiode. Het overschot van 2024 wordt overgeheveld naar het budget voor 2025.

Kwaliteit • In 2025-2026 verwachten wij circa 500 woningen toe te voegen, waarvan er ongeveer 100 in 2025 zijn toegevoegd. • Er zijn beleidsregels voor premantelzorgwoningen en woningbouw in tuinen opgesteld en vastgesteld. Geld Het budget voor deze post is projectgeld en gebruiken we voor de hele raadsperiode. Per (groot) initiatief waarbij wij planbegeleiding inzetten (dus geen eigen grondexploitaties) maken we een grootboeknummer waar onze gemaakte kosten op worden geboekt. Bij afronding van het project ontvangen we weer inkomsten door middel van kostenverhaal. Zo proberen we deze post revolverend te maken waarbij inkomsten en uitgaven op termijn in evenwicht zijn. In 2025 hebben we de cofinanciering van de provincie voor de 3 WBI projecten ontvangen, die wordt ingezet voor de Rapenburg in Neede, RWZI in Borculo en Leusinkbrink in Ruurlo. We gebruiken onze gemeentelijke grondpositie om adaptief te kunnen programmeren. (020.010.060) •

Waar nodig zetten we actief grondbeleid in om te sturen op woningbouw. Dit wordt per casus/project afgewogen.

Kwaliteit In de medio 2025 vastgestelde nota grondbeleid is de inzet van actief grondbeleid nader uitgewerkt. Geld Het verschil tussen de begrote lasten en de gerealiseerde kosten wordt verklaard doordat het projectbudget betreft dat jaarlijks gefaseerd wordt ingezet en waarvan het niet-bestede deel via de jaarrekening wordt overgeheveld naar het volgende jaar.

Speerpunten We blijven ons inzetten voor een goede dienstverlening rondom wonen. (020.020) Wat willen we bereiken? • Er zijn veel doorlopende zaken in het programma wonen die jaarlijks terugkomen. Denk hierbij aan vergunningverlening, welstandstoezicht en het heffen van leges. De kosten en opbrengsten van deze doorlopende zaken zijn onder dit speerpunt samengevoegd. • We willen toewerken naar een (bijna) kostendekkende legesheffing.

19

Wat gaan we daarvoor doen? We blijven ons inzetten voor een goede dienstverlening rondom wonen. (020.020.030) • •

Er zijn veel doorlopende zaken in het programma wonen die jaarlijks terugkomen. Denk hierbij aan vergunningverlening, welstandstoezicht en het heffen van leges. De kosten en opbrengsten van deze doorlopende zaken zijn onder deze activiteit samengevoegd. We gaan aan de slag met de bouwleges met als doel om op termijn tot kostendekkende legesheffing te komen, ook met het oog op de meerjarenbegroting.

Kwaliteit Geld

Speerpunten We werken door aan de integrale wijkontwikkeling in Neede Noordoost. (020.030) Wat willen we bereiken? • In Neede Noordoost werken we met ProWonen en bewoners aan een integrale wijkaanpak door verschillende onderwerpen tegelijk te verbeteren. Dit om woningen én het samenleven in de wijk toekomstbestendig te maken. Denk aan gezondheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. • Voor 2023 en 2024 is incidenteel budget uitgetrokken voor Neede Noordoost. Deze bedragen zijn bedoeld voor de hele raadsperiode. Het overschot van 2024 wordt door middel van een voorstel bij de jaarrekening 2024 toegevoegd aan het budget voor 2025.

Wat gaan we daarvoor doen? Wijkaanpak Neede Noord Oost Het afgelopen jaar is veel tijd gestoken in de voorbereiding van de herinrichting van de openbare ruimte. Zowel de participatie als het ontwerp bevinden zich in de afrondende fase, zodat in de eerste helft van 2026 de opdracht aan de aannemer kan worden gegund. Kwaliteit Op 6 mei 2025 is de raad op een goed bezochte raadswandeling bijgepraat. Geld

Wat mag het kosten Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2025(primitief) en 2025(gewijzigd) Activiteit 020.020.040: Project Patrimoniumbuurt Eibergen beschikt over een projectbudget dat jaarlijks wordt ingezet en waarvan het niet-bestede deel wordt overgeheveld naar het volgende jaar. Bij het vaststellen van de primitieve begroting 2025 was de exacte stand van het restant nog niet bekend, waardoor voor 2025 nog geen bedrag was geraamd. In de loop van 2025 is dit bij de bestuursrapportage geactualiseerd en verwerkt in de begroting. Dit verklaart het aanzienlijke verschil tussen de primitieve begroting en de gewijzigde begroting.

20

Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

Lasten 020.010.010 we zetten voor alle doelgroepen in op goed wonen in duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad

-31

-3

-17

-17

020.010.040 We vernieuwen en optimaliseren themabreed ons beleid en strategie

-52

-50

-50

-24

020.010.060 We gebruiken onze gemeentelijke grondpositie om adaptief te kunnen programmeren

-413

-886

-886

-502

0

0

-150

-151

020.020.030 Goede dienstverlening rondom wonen

-262

-105

-297

-469

020.020.040 We voegen nieuwe woningen toe

-191

0

-877

-363

020.030.010 integrale wijkontwikkeling Neede Noordoost

-212

0

-179

-188

020.500.010 Loonkosten

-4.435

-4.747

-4.747

-4.747

-24

-215

-19

-140

-5.621

-6.007

-7.223

-6.602

020.010.010 we zetten voor alle doelgroepen in op goed wonen in duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad

37

11

44

64

020.010.060 We gebruiken onze gemeentelijke grondpositie om adaptief te kunnen programmeren

576

1.421

1.261

1.260

020.010.070 WBIprojecten

0

0

86

88

020.020.030 Goede dienstverlening rondom wonen

1.526

1.283

1.362

1.902

020.020.040 We voegen nieuwe woningen toe

120

0

498

826

020.030.010 integrale wijkontwikkeling Neede Noordoost

154

0

113

135

Totaal Baten

2.413

2.715

3.364

4.275

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-3.208

-3.292

-3.859

-2.327

020.010.070 WBIprojecten

020.700.010 Rente en afschrijving Totaal Lasten Baten

21

Onttrekkingen 020.710.010 Reserves

29

0

599

491

Totaal Onttrekkingen

29

0

599

491

020.710.010 Reserves

-525

0

0

-976

Totaal Stortingen

-525

0

0

-976

Mutaties reserves

-496

0

599

-485

-3.703

-3.292

-3.260

-2.812

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • •

Regionale Woonagenda 2023 - 2030 Omgevingsvisie Berkelland

22

VITAAL PLATTELAND Een vitaal en innovatief buitengebied Speerpunt Een meer duurzame vorm van landbouw in Berkelland. (030.010) Wat willen we bereiken? • Een intensievere samenwerking met onder meer VK-Oost en LTO om agrariërs te ondersteunen richting een meer duurzame vorm van landbouw, zoals kringlooplandbouw. • Een sterkere verbinding tussen inwoners en agrariërs. • Meer lokale initiatieven gericht op duurzame vormen van landbouw, zoals kringlooplandbouw.

Wat gaan we daarvoor doen? We onderzoeken mogelijkheden voor stimulering van meer verbinding tussen agrariërs en inwoners. (030.010.020) De interne analyse toekomstbestendige landbouw (voorheen het plan van aanpak toekomstbestendige landbouw genoemd) is grotendeels afgerond. Doel was voor onszelf in kaart te brengen wat we als gemeente zoal doen in de transitie van de agrarische sector naar een meer toekomstbestendigere vorm. We hebben nu een externe partij gevraagd om een verdiepende (beleids-)analyse uit te voeren en ons nader te adviseren op welke manieren wij de blijvende agrariërs het beste kunnen ondersteunen. Ook is de verbinding tussen agrariërs en inwoners onderdeel van de foodstrategie van Platform Achterhoek Food waar we ons aan gecommitteerd hebben en uitvoering aan geven. Kwaliteit Geld We zoeken de samenwerking met partijen als de VK-Oost, LTO en de Marke gericht op ondersteuning van agrariërs richting een meer duurzame vorm van landbouw, zoals kringlooplandbouw. Ondanks de tijd en moeite die de afgelopen periode in het Plan van aanpak duurzame landbouw is gestoken concluderen we dat het weliswaar een zeer uitgebreide analyse is, maar weinig nieuwe aanknopingspunten en inzichten bevat. Dit komt mede door de blijvende onzekerheid vanuit het Rijk op bijvoorbeeld het stikstofdossier. We zien het resultaat voor nu vooral als een interne analyse.

Met externe hulp willen we dit najaar toetsen of we in de huidige context invalshoeken/mogelijkheden over het hoofd gezien hebben die ons mogelijk nieuw handelingsperspectief bieden. Door in 2024 een doelschriftenvergunning af te geven voor een varkenshouderij zijn we onderdeel van een proef rondom de versnellingsaanpak emissiearme landbouw. Deze nieuwe vorm van vergunningverlening heeft veel aandacht getrokken en ligt nu bij de rechter. We blijven regionaal de samenwerking opzoeken in het kader van het ‘ruimtelijk perspectief Achterhoek’ dat naar verwachting eind 2025 wordt vastgesteld en in 2026 vervolginzet vraagt. Kwaliteit

23

Geld We starten met een nieuw vrijwillig kavelruil project bij Stelkampsveld. (030.010.030) Zodra we geld hebben van de provincie kunnen we in 2026 van start met het kavelruilproject. De middelen die we in het kader van de LBV regeling hebben ontvangen gebruiken we als cofinanciering voor het project. Kwaliteit Geld

Speerpunt Toekomstbestendige (agrarische) erven. (030.040) Wat willen we bereiken? • Minder leegstaande gebouwen door sloop- en/of hergebruik. • Reductie van 30% asbestdaken in 2026 (kern en buitengebied) ten opzichte van 2022.

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het plan van aanpak voor de stimulering van de sanering van asbestdaken uit. (030.040.020) De asbestsubsidie loopt door tot eind 2026. Op 6 november 2024 heeft het college toegezegd twee van de drie Asbestregelingen te beoordelen of deze gestopt moeten worden. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de asbestsubsidie, in 2025 circa 35 keer. De regeling gratis stort en gratis beschermingsmiddelen is in 2025 circa 15-20 keer gebruikt, waarbij de bedragen relatief klein zijn. De asbestvouchers vanuit Watea zijn afgerond en gestopt. De opgave in Berkelland nog steeds groot. De aanwezige middelen zijn in 2026 nog voldoende. Hoewel wij de aantallen in 2025 hebben zien teruglopen voorzien beide regelingen nog steeds in een behoefte. Daarom stoppen we de twee nu nog lopende regelingen niet. In 2026 onderzoeken we op welke wijze we een verdere impuls kunnen geven aan de asbestsanering en komen we met een voorstel aan het nieuwe college waarbij we de dan nog niet bestede middelen betrekken. Kwaliteit Geld Het verschil tussen de begrote lasten en de gerealiseerde kosten wordt verklaard doordat het projectbudget betreft dat jaarlijks gefaseerd wordt ingezet en waarvan het niet-bestede deel via de jaarrekening wordt overgeheveld naar het volgende jaar. We voeren het plan van aanpak voor de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing uit.

(030.040.010) De Rood voor Rood regeling is voor de tweede keer geëvalueerd. We gaan in 2026 aan de slag met eventuele aanbevelingen die uit de evaluatie naar voren 'zijn gekomen, als onderdeel van een brede evaluatie van het VAB beleid. De sloopvoucherregeling is in werking getreden en zijn we gestart met een pilot innovatieve woonvormen (per 1-1-2026, als onderdeel van Rood voor Rood) Kwaliteit

24

Geld

Speerpunt Behoud en versterking van ons coulisselandschap en verhoging van de biodiversiteit. (030.020) Wat willen we bereiken? • Voor elke biotoop in Berkelland een verhoging van natuurwaarden in 2026 ten opzichte van 2021. • Een vergrote bewustwording bij inwoners over de biodiversiteit en maatregelen die men kan nemen ter versterking van de biodiversiteit.

Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen initiatieven en projecten in het kader van Leader. (030.020.020) LEADER is een Europees subsidieprogramma dat zich richt op het versterken van het landelijk gebied. Het programma heeft goed gedraaid in Berkelland de afgelopen jaren, met veel mooie initiatieven. In 2024 zijn we gestart met het nieuwe programma. Hieraan doet de Achterhoek mee en het programma loopt tot eind 2027. Kwaliteit Geld Het verschil tussen de begrote lasten en de gerealiseerde kosten wordt verklaard doordat het projectbudget betreft dat jaarlijks gefaseerd wordt ingezet en waarvan het niet-bestede deel via de jaarrekening wordt overgeheveld naar het volgende jaar. Stimuleren van aanleg van nieuwe natuur en landschap en het behoud van landschapselementen. (030.020.010) Onder deze activiteit valt onder meer de uitvoering van de subsidieregeling Groenblauwe dooradering 2023-2025. Kwaliteit Er zijn in 2025 tot nu toe 25 projecten vanuit de subsidieregeling “Groenblauwe Dooradering Berkelland' uitgevoerd en opgeleverd. Het zijn vooral projecten waarbij landschapselementen zijn aangelegd. Zoals houtsingels, poelen, struweelhagen, hoogstamfruitboomgaarden, solitaire bomen en bomenrijen. Deze projecten liggen verspreid in de gemeente Berkelland. In 2025 hebben we tot nu toe 5 km aan bermen hersteld met een breedte van gemiddeld 3m.

Deze bermen zijn grotendeels aangeplant met bomen en/of struiken. Uitvoering motie 'meer bomen in Berkelland': - in 2025 zijn er tot nu toe 3 strekkende kilometer berm aangeplant met bomen en/of struiken. Geld De subsidieregeling “Groenblauwe Dooradering Berkeland” is afgerond en goed verlopen. We hebben een eenmalig budget van €130.000 van de provincie Gelderland ontvangen. De subsidieregeling “Biodiversiteit en Landschap Berkelland is opgestart in 2025 en loopt t/m eind december 2028. Er is € 233.000 beschikbaar gesteld vanuit het budget om biodiversiteitsprojecten uit te voeren. € 167.000 is door de provincie Gelderland beschikt als cofinanciering. We voeren de uitvoeringsagenda van het biodiversiteitsplan uit. (030.020.030) In juni 2023 is de uitvoeringsagenda van het biodiversiteitsplan opgeleverd. Deze uitvoeringsagenda is gebaseerd op het biodiversiteitsplan dat is vastgesteld in 2021 en de contournota dat is vastgesteld in 2022. Samen met partners gaan we de komende jaren met de uitvoeringsagenda aan de slag. 25

Kwaliteit Het Project “Kruidenrijk grasland” opgestart in 2022 en begeleid door “Urgenda” is in de gemeente Berkelland een groot succes geworden. Meer dan 40 melkveehouders bestelden tussen 2022 en 2024 dit kleurrijke zaaigoed. Maar liefst 154 hectare grasland veranderde van een monocultuur van engels raaigras naar kruidenrijke graslanden Om het leefgebied van weidevogels aan de Hagdijk te optimaliseren en populaties te behouden en vooral te laten groeien heeft de gemeente geïnvesteerd in een pomp met zonnepanelen en een raster. Deze pompt continu water op als de zon schijnt. Dit betekent dat de percelen goed drassig blijven. 'Iedere Berkellander een boom" was een groot succes. Meer dan de helft van de mensen die zijn uitgenodigd (Neede, Rietmolen en Noordijk) hebben zich aangemeld. • Uitgedeelde inheemse bomen: 1.732 stuks • Uitgedeelde inheemse struiken: 780 stuks Geld In 2025 is weer €30.000 beschikbaar gesteld als cofinanciering aan “Urgenda” vanuit het biodiversiteitsbudget waardoor agrariërs in Berkelland weer kruidenrijk zaaigoed kunnen bestellen voor de komende jaren. In 2025 is €15.000 beschikbaar gesteld aan de agrarische natuurvereniging “Van Berkel en Slinge” vanuit het biodiversiteitsbudget om de het leefgebied van de populaties weidevogels aan de Hagdijk te verbeteren.

Speerpunt Het toeristisch-recreatief aanbod in Berkelland is versterkt. (030.030) Wat willen we bereiken? • Het aantal vitale dag attracties en verblijfsaccommodaties is vergroot. • De toeristische infrastructuur is doorontwikkeld. • De toeristische informatievoorziening en gastheerschap is verder geprofessionaliseerd. • De toeristische-recreatieve ontwikkelpotentie van Berkel, kernen en bijbehorende buitengebieden is beter benut. • De zichtbaarheid van het vrijetijdsaanbod van Berkelland is vergroot.

Wat gaan we daarvoor doen? De uitvoeringsagenda ‘Beleef het in Berkelland 2021-2024' uitvoeren. (030.030.010) In 2025 heeft de gemeenteraad de herijking van ‘Beleef het in Berkelland’, inclusief een nieuw uitvoeringsprogramma 2026-2028’ vastgesteld. In 2026 wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma. Kwaliteit Geld Het verschil tussen de begrote lasten en de gerealiseerde kosten wordt verklaard doordat het projectbudget betreft dat jaarlijks gefaseerd wordt ingezet en waarvan het niet-bestede deel via de jaarrekening wordt overgeheveld naar het volgende jaar.

26

Wat mag het kosten Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2025(primitief) en 2025(gewijzigd) Activiteit 030.020.020: Bij deze activiteit is sprake van projectbudget. Het restant projectbudget wordt bij de jaarrekening doorgeschoven naar het volgende jaar. In het kader van de rechtmatigheid is bij de slotwijziging een gedeelte van het budget gestort in de reserve bestuurlijke claims gestopt. Activiteit 030.030.010: Bij deze activiteit is sprake van projectbudget, gefinancierd door verschillende gemeenten. Bij de bestuursrapportage is de bijdrage van de deelnemende gemeenten toegevoegd aan het budget. Activiteit 030.040.020: Bij deze activiteit is sprake van projectbudget. Het restant projectbudget wordt bij de jaarrekening doorgeschoven naar het volgende jaar. In het kader van de rechtmatigheid is bij de slotwijziging een gedeelte van het budget gestort in de reserve bestuurlijke claims gestopt. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

Lasten 030.010.010 We zetten het project korte ketens door

-9

0

0

0

030.010.020 We onderzoeken mogelijkheden voor stimulering van meer verbinding tussen agrariërs en inwoners

-63

-41

-57

-66

030.010.030 We doorlopen een kavelruilproces om een betere landbouwstructuur te organiseren

-4

0

0

-6

030.020.010 stimuleren aanleg nieuwe natuur en landschap

-297

-350

-176

-182

030.020.020 We ondersteunen projecten en initiatieven in het kader van Leader

-3

-396

-79

-8

030.020.030 Biodiversiteitsplan uitvoeren

-53

-422

-422

-73

030.030.010 de uitvoeringsagenda "beleef het in Berkelland" uitvoeren

-820

-219

-599

-638

030.040.020 We voeren het plan voor de stimulering van de sanering van asbestdaken uit

-73

-652

-227

-50

030.500.010 Loonkosten

-229

-176

-176

-176

-3

-4

-3

-3

-1.554

-2.259

-1.739

-1.201

030.010.010 We zetten het project korte ketens door

6

0

0

0

030.010.020 We onderzoeken mogelijkheden voor stimulering van meer verbinding tussen agrariërs en inwoners

0

0

0

24

030.700.010 Rente en afschrijving Totaal Lasten Baten

27

Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

030.010.030 We doorlopen een kavelruilproces om een betere landbouwstructuur te organiseren

62

0

0

35

030.020.010 stimuleren aanleg nieuwe natuur en landschap

138

0

0

6

0

0

0

15

030.030.010 de uitvoeringsagenda "beleef het in Berkelland" uitvoeren

643

1

356

408

030.040.010 We voeren het plan van aanpak voor de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing uit

40

0

75

146

030.020.030 Biodiversiteitsplan uitvoeren

Totaal Baten

890

1

431

634

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-664

-2.258

-1.308

-567

030.710.010 Reserves

260

1.849

975

375

Totaal Onttrekkingen

260

1.849

975

375

030.710.010 Reserves

-99

0

-230

-302

Totaal Stortingen

-99

0

-230

-302

Mutaties reserves

161

1.849

744

73

Gerealiseerd resultaat

-503

-409

-564

-494

Onttrekkingen

Stortingen

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • •

Structuurvisie Berkelland 2025. Bestemmingsplan Buitengebied 2020 Woningsplitsing buitengebied Structuurvisie bovenplanse sloop-bonus regeling. Beleidsregel Rood voor Rood Beleef het in Berkelland

28

NIEUWE ENERGIE Speerpunt Innovatie en ontwikkelagenda energietransitie (040.010) Wat willen we bereiken? • Flexibiliteit creëren om proactief te handelen in een snel veranderende omgeving. • Samenwerken met andere programma’s in het aanpakken van complexe opgaves. • Pilots uitvoeren en daarvan leren

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=9c82db6e-a26e-45cd-b354-271b00d4f180