Bijlage 1 Bestuursrapportage 2023
Tekst van het document
passende (reguliere) huisvesting kan alleen als deze beschikbaar is en voorzien wordt van lokale ‘leun- en steunmaatregelen’ zoals goede nazorg, terugvalpreventie of een laagdrempelige inloopvoorziening in de sociale basis zoals de dorpskamer. We onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om regulier wonen meer beschikbaar te maken voor de mensen met een psychische kwetsbaarheid, bijvoorbeeld in de vorm van flexwonen of Housing First. De pilot Housing First is na een succesvol jaar verlengd t/m december 2023. Daarnaast werken we in de regio Achterhoek aan een nieuwe vorm van bemoeizorg, waarbij we ook ervaringsdeskundigen inzetten. Geld (Groen)
Het budget voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang ligt op dit moment nog bij centrumgemeente Doetinchem. Wij bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning indien zij niet op eigen kracht en/of met hulp van hun omgeving voldoende zelfredzaam zijn of kunnen participeren in de samenleving. (040.010) Omschrijving Wij zijn er voor onze inwoners als zij ondersteuning nodig hebben. Wij vinden het belangrijk dat deze ondersteuning aansluit bij het individu. We kijken daarbij eerst naar oplossingen en mogelijkheden dichtbij huis in de vorm van voorliggende en/of algemene voorzieningen en met behulp van familie en naasten. Daar waar het echt niet kan of moeilijker gaat, bieden we passende ondersteuning in de vorm van een maatwerkvoorziening (hulp-op-maat). Uitgangspunten zijn: zo licht, zo kort en zo dichtbij mogelijk. Inwoners kunnen daarbij gebruikmaken van ingekochte zorg en ondersteuning (Zorg in Natura) of zij kopen deze zorg en ondersteuning zelf in (Persoonsgebonden budget). Wij zullen samen met de inwoner zorgvuldig afwegen wat het best passend is. Verder gaan we met de volgende acties aan de slag: • Om vanuit de inzet op preventie de zelfredzaamheid te stimuleren, is het belangrijk dat we ons als gemeente ook gaan richten op andere manieren van ondersteunen van onze inwoners.
De focus verschuift hiermee van symptoom of ziektebestrijding naar het bevorderen en herstellen van het zelfstandig functioneren van ouderen in hun eigen leefomgeving. Wij bieden daarvoor eerst zogenoemde herstelgerichte ondersteuning, ook wel reablement, in plaats van bijvoorbeeld huishoudelijke ondersteuning. • In Berkelland werken we met de omgekeerde verordening, waarin de hulpvragen van inwoners en de effecten van maatschappelijke ondersteuning voor inwoners centraal staan en niet de wetten en regels. De verordening biedt een goede basis voor integraal werken en is in begrijpelijke taal geschreven. We willen de beleidsregels zo goed mogelijk op deze omgekeerde verordening aan laten sluiten. • Niet alle hulpmiddelen worden door de gemeente vergoed. Soms vindt de gemeente een hulpmiddel 'algemeen gebruikelijk' en kent zij deze voorziening niet toe. Ook voorzieningen bij instellingen, zoals duo-fietsen, vallen niet onder de Wmo. Soms kunnen mensen dan een beroep doen op fondsen. We gaan inwoners daarom meer wijzen op de mogelijkheden van fondsenwerving. • Met Prowonen maken we samenwerkingsafspraken om de uitgaven voor woningaanpassingen te verlagen.
We streven daarin onder andere naar een duurzamere inzet van reeds aangepaste woningen, afspraken over de verdeling van kosten bij het aanpassen van huurwoningen en de mogelijkheden van urgentie als iemand ongeschikt woont, ter voorkoming van woningaanpassingen. Kwaliteit (Groen)
Op 1 januari 2020 is het abonnementstarief definitief ingegaan. Elke inwoner betaalt sindsdien een eigen bijdrage van € 19 per maand ongeacht het aantal ondersteuningen die zij ontvangen en ongeacht het inkomen. Hierdoor hebben we een toename gezien in het aantal inwoners die een indicatie voor hulp bij huishouding aanvragen. In de eerste helft van 2023 zien we de stijgende lijn stabiliseren. Wel zien we dat de kosten voor hulp bij huishouding oplopen door een 30
wijziging in de CAO. Op de vervoersvoorzieningen zien we ook een stijging van de kosten vanwege een wijziging in de CAO en de oplopende brandstofprijzen. Daarnaast zien we steeds meer aanvragen voor woningaanpassingen, waardoor de kosten toenemen. Ook dit lijkt in de eerste helft van 2023 te stabiliseren. Met Voormekaar en de woningcorporatie zijn afspraken gemaakt over woonvoorzieningen in huurwoningen en de toewijzing daarvan. Het blijft in de praktijk lastig om inwoners te motiveren om het op eigen kracht en met eigen middelen te organiseren. Vanaf maart 2023 zetten we in op herstelgerichte ondersteuning. Deze ondersteuning richt zich op mensen van 60 jaar of ouder, met als doel om het explosief spiervermogen op te bouwen. Met deze ondersteuning zetten we op een andere manier in op het uitgangspunt 'zo zelfstandig mogelijk leven'. Inmiddels zijn er twee groepen gestart met circa 20 deelnemers. Binnenkort vindt er een tussenevaluatie plaats. Geld (Rood)
Bij de perspectiefnota 2024 is door het college besloten om het VNG voorspelmodel Wmo te gebruiken voor de begroting. Aanleiding is dat het voorspelmodel rekening houdt met de demografische ontwikkelingen in onze gemeente. We verwachten dat deze ontwikkelingen van invloed zijn op onze toekomstige Wmo uitgaven. De uitkomst is dat we € 380.000 toevoegen aan de begroting voor Wmo Zorg in Natura. We zien een stijging van € 300.000 voor de huishoudelijke ondersteuning door tariefstijgingen als gevolg van de nieuwe cao. Daarnaast zien we de kosten voor ZOOV vervoer toenemen met een bedrag van € 68.000. Hier hebben we bij de opzet van de nieuwe inkoop al rekening mee gehouden. Bij beiden gaat het om open-einde-regelingen. In het eerste half jaar van 2023 is er een toename in het aantal PGB’s voor individuele ondersteuning en dagbesteding. Naar alle waarschijnlijkheid is dit een gevolg van de nieuwe inkoop Jeugdhulp en Wmo. In de jaarrekening 2022 is de eenmalige baat uit de afrekening met Doetinchem aangaande beschermd wonen 2021 overgeheveld naar 2023. Het gaat om een bedrag van € 256.000.
Speerpunt Uitvoering van de Jeugdwet. (050.040) Wat willen we bereiken? We blijven werken aan de 3 doelstellingen die betrekking hebben op jongeren die jeugdhulp nodig hebben (vastgesteld door de gemeenteraad, december 2021): • Zoveel mogelijk jongeren met jeugdhulp wonen ‘zo thuis mogelijk’. • Alle jongeren met jeugdhulp (inclusief jeugdbescherming) krijgen de juiste zorg op de juiste plek. • Alle jongeren vanaf 16 jaar met jeugdhulp hebben perspectief op werk, onderwijs, eigen woonruimte, relatie.
Wat gaan we daarvoor doen? Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente. (050.040.030) Kwaliteit
Geld (Rood)
31
De lasten voor leerlingenvervoer stijgen als gevolg van indexering. Daarnaast stijgen de lasten voor vraagafhankelijk vervoer door verwijzing door zorgaanbieders in de regionale inkoop die geen vervoer aanbieden. In de begroting is hiermee rekening gehouden. Wij bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp. (040.030) We zetten de aanpak voort waarin de samenleving, onze partners, het eigen netwerk én de individuele inwoners een gezamenlijke rol en gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben. Hulp en ondersteuning zijn hierin niet een doel, maar een middel voor inwoners die het (nog) niet lukt op eigen kracht volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Ondersteuning is nadrukkelijk gericht op versterking van de eigen kracht. Daarmee blijft onze focus gericht op onze integrale toegang (Voormekaar en Fijnder), het resultaatgerichte werken en de samenwerking tussen voorliggende voorzieningen en zorgaanbieders. Er komt nieuwe landelijke wetgeving op het gebied van de Jeugdwet (jeugdbescherming, hervormingsagenda) aan. Dit betekent dat er voor de Jeugdwet een scherper kader komt waar we als gemeente voor verantwoordelijk zijn. Deze landelijke wetgeving is van grote invloed op het werk van het Voormekaar team, hoe we inkopen en welke zorg onder de Jeugdwet blijft
vallen. We volgen de landelijke ontwikkelingen op de voet, beïnvloeden deze waar het kan en anticiperen daarop. Als gemeente zijn we gedeeltelijk verantwoordelijk voor de zorg die jeugdigen nodig hebben op school. Wanneer meerdere leerlingen van dezelfde school jeugdzorg ontvangen kan dit wellicht effectiever georganiseerd worden met één hulpverlener op de school. Landelijk en regionaal zien we een ontwikkeling van individuele naar collectieve zorg, via het onderwijsjeugdarrangement (OJA). Door middel van een pilot in Achterhoeks verband en vaststelling van een kader voor collectieve zorg willen we een ontwikkelslag maken naar normaliseren en minder individuele ondersteuning. Kwaliteit (Groen)
De regionale inkoop jeugdwet is vanaf 1 juli 2022 ingegaan. 59 (samenwerkingsverbanden van) aanbieders verzorgen nu de specialistische jeugdzorg die wordt ingezet via Voormekaar, huisartsen, gecertificeerde instellingen en medisch specialisten. Er heeft een goed bezochte netwerkmarkt in het begin van het jaar plaatsgevonden waarin de lokale sociale basis, Voormekaar en de gecontracteerde zorgaanbieders elkaar hebben ontmoet. Een goede samenwerking tussen voorliggende en specialistische voorzieningen leidt tot vroegsignalering van problematiek enerzijds en normaliseren anderzijds. Tevens zijn vanaf 2023 de nieuwe contracten ingegaan met aanbieders van hoogcomplexe jeugdzorg met verblijf. Samen met de aanbieders van Gezins- en Woonvormen (GWV) en hoogcomplexe jeugdzorg met Verblijf (HCV) organiseren we als Achterhoekse gemeenten een 'gezamenlijke voordeur' voor jeugdhulp met verblijf. Zodat iedere jeugdige die onverhoopt (tijdelijk) niet thuis kan wonen een woonomgeving met begeleiding krijgt die goed aansluit op de individuele behoefte. Vanaf 2023 is landelijk een verhoging van de pleegzorgvergoeding met 14,3 % doorgevoerd. Deze indexatie hebben wij tevens doorgevoerd in de contracten met onze pleegzorgaanbieders. Geld (Groen)
De kosten voor pleegzorg zijn opgehoogd met een bedrag van € 18.500 als gevolg van de indexatie van de pleegzorgvergoeding. De kosten voor hoogcomplexe jeugdzorg met verblijf pakken budgettair neutraal uit.
32
Wij verbeteren de samenwerking tussen ouders, school, politie en hulpverleners voor het veilig en ‘zo thuis mogelijk’ opgroeien van onze jeugd. (050.040.020) •
•
• •
Voor het realiseren van de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming richten we een lokale leergroep in van professionals van de Jeugdbescherming (GI), Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis en Voormekaar. Zo leert een vaste groep professionals elkaar goed kennen om gezamenlijk te werken aan het herstellen van veiligheid in Berkellandse gezinnen. We verkennen of Berkelland deelneemt aan de toekomsttuin (een verdergaande samenwerking in pilotvorm). Binnen Voormekaar onderzoeken we of we een kern overstijgend team Zorg en veiligheid inrichten met medewerkers met verschillende expertises en competenties. Zij zijn in staat om met complexe casuïstiek om te gaan (denk aan de Wet Wvggz, beschermd wonen, jeugdbescherming) en hun collega’s daar zonodig bij te ondersteunen. Zij onderhouden actief het netwerk van partners die betrokken zijn in complexe casuïstiek. We zetten het Regieoverleg Jongeren Berkelland voort met politie, Boa’s, onderwijs, leerplicht, Voormekaar, jongerenwerk en zorg. We leggen de verbinding met de Woonzorgstrategie om zelfstandige woonruimte te realiseren voor 18-jarigen die in een pleeggezin, gezinshuis of residentiële jeugdinstelling wonen.
Kwaliteit (Groen)
Om kinderen beter te beschermen doen we mee aan de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming, een samenwerking van alle Gelderse gemeenten, Gecertificeerde Instellingen (GI's), Veilig Thuis, Moviera en de Raad voor de Kinderbescherming (www.gvjb.nl). Een van de acties is de 'Toekomsttuin' in Doetinchem: een pilot met een team van professionals van het lokale team en de veiligheidspartners dat in gezamenlijkheid werkt aan herstel en behoud van veiligheid in gezinnen. Dit vergt qua capaciteit veel van alle partners en daarom betreft het een pilot in 1 Achterhoekse gemeente. De bedoeling is dat alle gemeenten vanaf 2026 volgens het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming werken. Daarom zijn we in de gemeente Berkelland gestart met het opgaveteam Zorg en Veiligheid. In de praktijk ontdekken we wat werkt, wat we beter moeten organiseren en waartoe we ons verder moeten voorbereiden. Geld (Groen)
Voor het opgaveteam Zorg en Veiligheid zijn incidentele middelen vrijgemaakt.
Speerpunt Een robuuste uitvoering en toegang. (050.500) Wat willen we bereiken? Onze Voormekaar teams zijn de kern van de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet. We vertrouwen op de bestendiging van de huidige aanpak en onze leidende principes over de eigen verantwoordelijkheid van inwoners enerzijds en formele zorg anderzijds. De nieuwe inkoop geeft een gewijzigde situatie waardoor we onze sturingsmaatregel ‘actieve casusregie’ (hoe we als gemeente zorg toewijzen en hier verder bij betrokken zijn) opnieuw gaan inrichten. Daarnaast investeren we nadrukkelijk in langdurige relaties en duurzaam partnerschap met zorgaanbieders.
Wat gaan we daarvoor doen? Voormekaar staat voor een robuuste toegang waarin de dienstverlening aansluit bij nieuwe ontwikkelingen. De afgelopen jaren is Voormekaar uitgegroeid tot een stevige partner in de toegang en dienstverlening van het sociaal domein. Na een periode waarin Voormekaar zich heeft gericht op de doorontwikkeling is het nu tijd voor bestendiging en verdieping van de werkwijze. De nieuwe inkoop vraagt om aanpassingen in de werkwijze, in zowel de relatie met inwoners als met 33
zorgaanbieders. We evalueren deze aanbesteding medio 2023. Als accenten voor de komende periode zien we met name de ontwikkeling van de lichte hulpverlening, de bijstelling van de actieve casusregie en een stevige inzet door de sociale basis. We onderzoeken daarbij ook in hoeverre (beperkte) inzet van een gedragswetenschapper hierin helpt om in complexe casuïstiek te ondersteunen. Daarin is de samenwerking met Fijnder een belangrijk aspect om te komen tot een stevige integrale toegang. We willen bij Voormekaar datagedreven werken en de business intelligence-tool (BI-tool) gebruiken om het werk ook effectiever te doen. Om goed om te gaan met de toegenomen casuïstiek op het snijvlak van zorg en veiligheid, onderzoeken we de meerwaarde van een team zorg en veiligheid. Dit team is ook helpend in de voorbereiding op de taken de we als lokale gemeente krijgen in de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Ten slotte zal nieuwe wetgeving, met name de hervormingsagenda, van grote invloed zijn op hoe Voormekaar zijn werk doet. Deze ontwikkelingen volgen we op de voet om ze in te bedden in de lokale praktijk. Kwaliteit (Groen)
De rol van de medewerkers van team toegang is steeds meer uitgebreid naar het voeren van een integrale telefonische intake: - ook voor vragen over de Participatiewet kan de inwoner bij VMK terecht en is de samenwerking met Fijnder dusdanig ingericht dat een inwoner zijn verhaal maar 1 keer hoeft te doen. - bij inwoners met een vraag om huishoudelijke ondersteuning ivm gezondheidsklachten vindt vanaf maart een telefonische screening plaats of de inwoner mogelijk in aanmerking komt voor de (voorliggende) herstelgerichte ondersteuning. Zo ja; dan vindt er al direct een aanmelding voor een intake door HRC-inwoners. De eerste trainingen herstelgerichte ondersteuning zijn in de maand juni gestart We kijken dus eerst naar oplossingen en mogelijkheden dichtbij huis in de vorm van voorliggende en/of algemene voorzieningen en met behulp van familie en naasten. Mocht er meer nodig zijn dan wordt gekeken naar een passende maatwerkoplossing. Om goed om te kunnen gaan met de toegenomen casuïstiek op het snijvlak van zorg en veiligheid, is er vanaf half mei een opgaveteam zorg en veiligheid gevormd; er zijn 4 consulenten geworven, elk voor 9 uur. Zij vormen samen met de procesregisseur veiligheid, de adviseur Jeugd, Zorg en Veiligheid, en een van de 3 (team) coaches van VMK een team. Het is helaas niet gelukt - ondanks alle pogingen - om een gedragsdeskundige voor 4 uur per week te werven.
Geld (Groen)
In de kopjes WMO en jeugdwet zullen cijfers worden genoemd over de toewijzingen. We hebben oog voor de tevredenheid van onze inwoners. We gaan aan de slag met de cliëntervaringsonderzoeken (continu) en we maken hierin ook de link met de participatiewet. Kwaliteit (Groen)
We bevragen inwoners naar hun ervaringen met de gemeentelijke dienstverlening na het (keukentafel)gesprek en na een periode van ondersteuning. Dit gebeurt met een continu onderzoek bij nieuwe- en herindicaties. Deze rapportages gebruiken wij als input voor het evalueren van ons beleid. De resultaten kunt u vinden op www.waarstaatjegemeente.nl. Geld
34
Wij versterken onze regionale samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert. De regionale samenwerking is binnen het sociaal domein van groot belang. Samen met de andere Achterhoekse gemeente zijn we een stevige gesprekspartner voor zorgaanbieders en andere samenwerkingsrelaties. Daarin werken we samen waarin dit van meerwaarde is, maar kiezen we voor lokale inkleuring wanneer dat beter past. Voorbeelden van deze regionale samenwerking zijn het meldpunt niet-acute zorg en de inzet van Zorg In Natura. Kwaliteit (Groen)
Op dit moment vindt een onderzoek plaats naar de governance van de regionale samenwerking. De uitkomsten hiervan worden eind dit jaar verwacht. Geld (Oranje)
De bijdrage aan de regionale samenwerking op het gebied van het sociaal domein, stijgt als gevolg van indexering en door nieuw beleid. We maken met ingang van 2023 geen gebruik meer van de diensten van Naast. De ruimte die hierdoor ontstaat wordt ingezet ten behoeve van de leerplicht.
Wat mag het kosten? Bij activiteiten 050.010.020 en 050.020.010 is sprake het overzetten van restant projectbudget van 2022 naar 2023. Activiteit 050.010.050: Hier zijn extra lasten geraamd die gedekt worden uit de rijksbijdrage voor de opvang van ontheemde Oekraïners. Activiteit 050.020.020: Het budget is omgezet naar personele lasten. Activiteit 050.030.010: De lasten stijgen als gevolg van verwachtte toegenomen aantal cliënten op basis van het WMO voorspelmodel en prijscompensatie. Activiteit 050.030.020: De lasten stijgen voor een belangrijk deel door indexering van prijzen en lonen. Er is ook sprake van een lichte groei. Een deel van de lasten stijging wordt verklaard doordat lasten en baten niet meer gesaldeerd zijn opgenomen maar apart. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2022
2023 (vastgesteld)
Raadsbesluiten
Wijzigingen 2023
Bestuursrapportage
2023 (Na bestuursrapportage)
Lasten 050.010.010 Flankerend beleid nieuwkomers
-24
-105
0
0
-10
-116
050.010.020 Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering
-520
-902
0
0
-310
-1.211
050.010.030 Toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie
-442
-502
-227
0
240
-489
-2.133
0
0
0
-3.317
-3.317
-121
-123
0
0
-50
-173
050.010.050 Opvang vluchtelingen Oekraine 050.020.010 We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers
35
050.020.020 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd
-1.947
-2.059
0
0
237
-1.822
050.020.030 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners
-1.155
-1.051
0
0
42
-1.009
050.030.010 We bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning
-11.662
-10.353
-256
0
-384
-10.993
050.030.020 We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer
-767
-521
0
0
-361
-882
050.030.030 We verbinden waar nodig zorg en veiligheid voor passende ondersteuning van inwoners
-11
-76
0
0
0
-76
050.040.010 We bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp
-11.628
-10.668
0
0
-20
-10.688
050.040.020 We verbeteren de samenwerking tussen ouders, school, politie en hulpverleners
-14
-47
0
0
0
-47
050.040.030 Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente
-943
-812
0
0
-157
-970
-5.132
-5.309
0
0
-773
-6.082
050.500.020 We versterken onze region. samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert
0
-271
0
0
-9
-280
050.500.030 We hebben oog voor de tevredenheid van onze inwoners
-15
-15
0
0
0
-15
-36.515
-32.813
-483
0
-4.873
-38.169
050.010.020 Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering
188
601
0
0
22
623
050.010.030 Toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie
402
333
0
0
0
333
050.500.010 Loonkosten
Totaal Lasten Baten
36
050.010.050 Opvang vluchtelingen Oekraine
4.136
0
0
0
3.316
3.316
050.020.020 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd
281
0
0
0
0
0
050.020.030 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners
32
0
0
0
0
0
050.030.010 We bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning
755
465
0
0
0
465
050.030.020 We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer
138
0
0
0
107
107
050.040.010 We bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp
61
0
0
0
0
0
050.040.030 Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente
0
1
0
0
0
1
Totaal Baten
5.993
1.399
0
0
3.445
4.844
-30.522
-31.413
-483
0
-1.428
-33.324
050.710.010 Reserves
1.108
45
483
0
601
1.129
Totaal Onttrekkingen
1.108
45
483
0
601
1.129
050.710.010 Reserves
-872
0
0
0
-609
-609
Totaal Stortingen
-872
0
0
0
-609
-609
Mutaties reserves
236
45
483
0
-8
521
-30.286
-31.368
0
0
-1.435
-32.804
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen
Stortingen
Gerealiseerd resultaat
Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • •
Beleidskader Schuldhulpverlening 2021-2024 Regiovisie Opvang en Bescherming in de Achterhoek Beleidskader Samen Denken Samen Doen Beleidskader Publieke Gezondheid 2023-2026 Beleidskader Preventie 2021-2025 Beleidsdoelstellingen jeugdhulp (2022)
37
SPORT EN CULTUUR BEWEGEN JE! Wat speelt er? Speerpunt Sport en Cultuur dragen bij aan een sterke sociale basis. (060.010) Wat willen we bereiken? We willen dat wat wij doen, bijdraagt aan een sterke sociale basis. Dat kunnen wij bereiken door: • Samen met het veld (extern) en samen met programma's (intern) activiteiten afstemmen en uitvoeren. • Partners en partijen bewust te maken van hun rol en bijdrage aan deze sociale basis en door hen in de gelegenheid te stellen die rol ook te pakken.
Wat gaan we daarvoor doen? Evenementen. • •
We subsidiëren evenementen en kleinschalige activiteiten die gericht zijn op de vergroting van de leefbaarheid in een plaats of buurtschap. We maken ruim baan voor onze 400+ evenementen. We willen nog meer mensen verbinden en helpen organisaties met een evenementenmakelaar. We komen met een invulling van de evenementenmakelaar.
Kwaliteit
Geld (Oranje)
We gaan aan de slag met de evenementenmakelaar. Hiervoor is in 2023 nog geen budget geraamd, maar we gaan wel voorbereidingskosten maken. De voorbereidingen die we treffen, worden vooralsnog gedekt uit het al beschikbare programmabudget. Bij eventuele overschrijding nemen we dan bij Slotwijziging de meerkosten in het programma op. Strategie, Beleid en Innovatie. (060.010.010) •
•
•
• •
We stellen een sport- en beweegvisie met uitvoeringskader. We nemen in ieder geval op: o de evaluatie en doorontwikkeling van subsidieregelingen o een visie en uitvoeringsprogramma op sportaccommodaties, inclusief zwembaden (zie volgende punt) o een actualisatie van het schoolzwemmen. We zijn in 2022 gestart met een inventarisatie op binnensportaccommodaties en zwembaden en de start van het proces om te komen tot een sportvisie en uitvoeringskader. We streven naar vaststelling eind 2023. Het budget voor dit project is opgenomen onder het speerpunt ‘toekomstbestendige accommodaties’. We komen met een ‘transformatiefonds op nieuwe leest’. We gaan experimenteren met pilots preventie om door middel van inzet van sport en cultuur tot een toekomstige besparing in de voorliggende zorg te kunnen komen. We starten met de uitwerking na afronding van de sportvisie en het uitvoeringskader, vermoedelijk in 2024 of 2025. Een belangrijk aandachtspunt is de meetbaarheid van het succes van de pilot. We voeren de uitvoeringsagenda van de cultuur- en erfgoedvisie uit. Wanneer er uit de samenleving projecten volgen die bijdragen uit de doelen van de cultuur- en erfgoedvisie en het uitvoeringsprogramma, kunnen we participeren. Er komt een uitvoeringsplan voor het verbeteren van de zichtbaarheid en beleefbaarheid cultuur en erfgoed. Dit plan willen we in het tweede kwartaal van 2023 opleveren. 38
•
We ondersteunen initiatieven uit de samenleving waar nodig en waar het bijdraagt aan de sociale basis.
Kwaliteit (Oranje)
De uitwerking voor het verbeteren van de zichtbaarheid en beleefbaarheid van cultuur en erfgoed wordt na overleg met het veld opgenomen in het proces om te komen tot een cultuurakkoord. Geld (Rood)
Het verschil wordt verklaard doordat het project transformatiefonds cultuur en erfgoed onder is gebracht onder deze activiteit. Taal en Media. (060.010.050) •
• •
We subsidiëren de kernfuncties van de bibliotheek. Vanaf 2024 start de Bibliotheek Oost Achterhoek met een nieuw beleidsplan. Wij worden in 2023 betrokken bij het proces om tot een nieuw beleidsplan te komen. Het Rijk stelt budget voor jeugdlidmaatschap beschikbaar via de gemeenten via de algemene uitkering. Wij maken dit over naar de Bibliotheek Oost Achterhoek. Daarnaast is er een specifieke uitkering van het Rijk voor Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) welke wij eveneens hebben over gemaakt naar de Bibliotheek Oost Achterhoek. We subsidiëren de (vrijwilligers van de) dorpsböke in alle kleine kernen. Het boekenaanbod is gericht op de lokale behoefte. De dorpsböke krijgen daarvoor een kleine financiële bijdrage. We subsidiëren de lokale omroep. De lokale omroep krijgt structurele subsidie. Bij de Perspectiefnota 2021 is gedurende 3 jaar extra geld gereserveerd (3 x € 30.000) voor het versterken van de journalistieke kwaliteit en een verbetering van de continuïteit van de berichtgeving. In 2023 krijgt de lokale omroep de laatste € 30.000.
Kwaliteit
Geld (Oranje)
We geven de bibliotheek € 66.000 extra subsidie. Dit is voor de taak als digitaal informatiepunt overheid (€ 44.000) en ter compensatie van het afschaffen van de jeugdcontributie (€ 22.000). Beide bedragen worden gecompenseerd via een bijdrage van het Rijk.
Speerpunt Toekomstbestendige accommodaties. (060.020) Wat willen we bereiken? We willen dat maatschappelijke accommodaties toekomstbestendig worden. Daarvoor zijn activiteiten nodig die bedrijfsvoering verbeteren en zichtbaarheid van accommodaties vergroten. Deze activiteiten zijn genoemd onder het speerpunt ‘Sport en cultuur dragen bij aan een sterke sociale basis’. De accommodaties zelf, ‘de stenen’, dienen ook toekomstbestendig te zijn. Denk daarbij aan energiezuinig of geschikt gemaakt voor nieuwe invulling van de taken of meerjarig onderhoud. We willen bereiken dat we aan het eind van deze raadsperiode inzicht hebben in de staat van ons maatschappelijk vastgoed, dat we hier een visie en aanpak op hebben ontwikkeld en dat we een start hebben gemaakt met uitvoering.
39
Wat gaan we daarvoor doen? Culturele accommodaties. (060.020.010) • • • •
We subsidiëren dorpshuizen en kulturhusen. We actualiseren in 2023 het subsidiekader voor dorpshuizen en kulturhusen aan de hand van nieuwe meerjaren onderhouds-plannen. We beheren en onderhouden musea en monumenten in eigendom van de gemeente. We subsidiëren OZB van verenigingen. We gaan deze bestuursperiode aan de hand van onder andere de op te stellen sportvisie en uitvoeringskader en het beleidskader muziek-, kunst- en cultuuronderwijs, aan de slag met een evaluatie en doorontwikkeling van de subsidie voor sport- en cultuurverenigingen.
Kwaliteit
Geld (Oranje)
De lasten voor de culturele accommodaties zijn verhoogd als gevolg van onderhoudsbudgetten. Deze zijn in de begroting centraal geraamd en worden nu via de bestuursrapportage verdeeld over de verschillende onderdelen. Sportaccommodaties. (060.020.020) Omschrijving • We beheren gemeentelijke (binnen)sportaccommodaties. • We verhuren gemeentelijke (binnen)sportaccommodaties. • We subsidiëren OZB van verenigingen. We gaan deze bestuursperiode aan de hand van onder andere de op te stellen sportvisie en uitvoeringskader en het beleidskader muziek-, kunst- en cultuuronderwijs, aan de slag met een evaluatie en doorontwikkeling van de subsidie voor sport- en cultuurverenigingen. Kwaliteit
Geld (Rood)
De energielasten zijn hoger dan geraamd. Ook zijn de onderhoudslasten hoger. Nu in het kader van de sport- en beweegvisie lijkt dat sporthallen (zoals Eibergen) later grootschalig aangepakt worden dan eerst verwacht, wordt onderhoud dat eerst niet meer nodig werd geacht, wel uitgevoerd. Zwembaden. (060.020.030) • •
We subsidiëren zwembaden. De wijze van subsidiering van zwembaden wordt meegenomen in de sportvisie. Zwembad ’t Timpke in Borculo voert een onderhoudsplan uit. Hiervoor wordt de gemeente om nieuwe investeringen gevraagd. We wachten op de uitvoering van de sportvisie voordat we hiermee verder gaan. Een van de uitgangspunten van de sportvisie zal zijn dat de gemeente geen (groot) onderhoud betaalt van gebouwen die niet in eigendom zijn van de gemeente.
40
Kwaliteit
Geld (Oranje)
De subsidie- en exploitatiebijdragen aan de Berkellandse zwembaden worden jaarlijks geïndexeerd. Ontwikkeling van energieprijzen is onderdeel van de indexatie. In 2023 zien we een flinke indexatie als gevolg van stijgende energieprijzen in 2022. We hebben met de zwembaden afgesproken de feitelijke prijsontwikkelingen te volgen. Gemeenten krijgen vanaf 2023 structureel extra middelen om publieke en maatschappelijke voorzieningen te compenseren voor hoge kosten. Er is een aanvraag uit de specifieke uitkering meerkosten energie openbare zwembaden (Spuk MEOZ)” bij het Rijk (Ministerie VWS) ingediend. Deze aanvraag is ingediend op basis van de aangeleverde informatie door de zwembaden.
Wat mag het kosten? Bij activiteiten 060.010.010 en 060.010.070, 060.020.020, 060.020.025 is sprake het overzetten van restant projectbudget van 2022 naar 2023. Activiteit 060.020.010: De lasten stijgen als gevolg van de stijging van energieprijzen en het toevoegen van onderhoudsbudget vanuit het centrale budget. Activiteit 060.010.100: De stijging van de lasten wordt gecompenseerd door een bijdrage van het Rijk. Activiteit 060.020.030: De subsidie aan zwembaden stijgt als gevolg van de sterk gestegen energielasten. Dit wordt gecompenseerd door een bijdrage van het Rijk. Activiteit 060.700.010: Door achterblijvende investeringen dalen de lasten. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2022
2023 (vastgesteld)
Raadsbesluiten
060.010.010 Strategie, beleid en innovatie
-60
-44
0
060.010.020 Heel Berkelland beweegt
-322
-214
060.010.030 Educatie en participatie
-330
060.010.040 Cultureel erfgoed
Wijzigingen 2023
Bestuursrapportage
2023 (Na bestuursrapportage)
0
-364
-408
0
0
0
-214
-400
0
0
-5
-405
-457
-446
0
0
0
-446
060.010.050 Taal en Media
-798
-744
0
0
-66
-810
060.010.070 Transformatiefonds sport
-9
0
0
0
-43
-43
060.010.080 Buitenkunst, vormgeving en architectuur in de openbare ruimte
-12
0
0
0
0
0
Lasten
060.010.090 Evenementen
-29
-45
0
0
0
-45
060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in
-401
-267
0
0
-150
-417
060.020.010 Culturele accommodaties
-173
-268
-155
0
-50
-474
060.020.020 Sportaccommodaties
-628
-599
-70
-2
-204
-875
060.020.025 Aan de slag met sportaccomodaties inclusief zwembaden
-8
0
0
0
-42
-42
41
060.020.030 Zwembaden
-1.736
-1.102
0
0
-633
-1.735
060.500.010 Loonkosten
-509
-576
0
0
-28
-605
060.700.010 Rente en afschrijving
-806
-1.257
0
0
942
-315
-6.279
-5.963
-225
-2
-642
-6.832
060.010.020 Heel Berkelland beweegt
124
0
0
0
0
0
060.010.040 Cultureel erfgoed
28
28
0
0
0
28
060.010.050 Taal en Media
43
6
0
0
44
50
060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in
50
-150
0
0
150
0
060.020.010 Culturele accommodaties
34
20
0
0
0
20
060.020.020 Sportaccommodaties
198
181
0
2
0
183 633
Totaal Lasten Baten
060.020.030 Zwembaden
0
0
0
0
633
477
85
0
2
827
913
-5.802
-5.878
-225
0
184
-5.919
060.710.010 Reserves
863
1.032
225
0
-312
945
Totaal Onttrekkingen
863
1.032
225
0
-312
945
060.710.010 Reserves
-50
0
0
0
-26
-26
Totaal Stortingen
-50
0
0
0
-26
-26
Mutaties reserves
813
1.032
225
0
-339
918
-4.989
-4.846
0
0
-154
-5.000
Totaal Baten Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen
Stortingen
Gerealiseerd resultaat
Beleidskaders die de raad heeft vastgesteld • • •
Sportakkoord Achterhoek in Beweging 2016-2020 Cultuur- & Erfgoedvisie 'Cultuur & Erfgoed: de smeerolie van Berkelland Uitvoeringsprogramma 'Verder met Cultuur en Erfgoed 2022-2026'
42
WERKEN EN LEREN Wat speelt er? Speerpunt Goede onderwijshuisvesting en onderwijs dat aansluit op de lokale en regionale arbeidsmarkt. (070.010) Wat willen we bereiken? • Scholen beschikken over passende toekomstbestendige huisvesting zodat zij in staat zijn om optimaal onderwijs geven.
Wat gaan we daarvoor doen? Bewaken dat er goed onderwijs is dat aansluit op lokale en regionale arbeidsmarkt. (050.060) Dit doen we onder andere via onze deelname aan de Bedrijvenkring Berkelland, Smarthub Achterhoek en werkgroep werkgelegenheid, bedrijf en school (PO, VO, MBO, HBO, WO). We zetten in op onderwijs voor en promotie van kansrijke sectoren zoals techniek en zorg en proberen samen met alle betrokkenen ons arbeidspotentieel (jong en oud) zo goed mogelijk te laten aansluiten op de (toekomstige) vraag vanuit de markt (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties). Binnen Berkelland en de regio is er nu en in de toekomst veel vraag naar mensen met een technische opleiding of achtergrond. Dit past ook bij Berkelland als onderdeel van de smarthub regio. We werken bijvoorbeeld mee aan het Technieklokaal, de Techniekdag en de Open bedrijvendag. Kwaliteit (Groen)
Dit onderwerp is een vast agendapunt op de agenda van de Bedrijvenkring en ondernemers vinden steeds beter zelf de aansluiting op het onderwijs (Zeverzorgen zelf aanvullende leertrajecten). Geld
We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (020.080) We investeren in adequate onderwijshuisvesting. Dit doen we op basis van overleggen daarover met de verschillende schoolbesturen en samen hebben hiervoor een Integraal Huisvestingsplan 2020-2036 (IHP) opgesteld waarmee is ingestemd door de gemeenteraad. In het IHP is de fasering van plannen opgenomen. Indien nieuwe ontwikkelingen daartoe aanleiding geven dan wordt dit plan geactualiseerd. Kwaliteit
43
Geld (Oranje)
Het verkoopresultaat van de Veldhoekschool en de Driesprong wordt toegevoegd aan de reserve onderwijshuisvesting. Dat is conform de ‘Nota reserves en voorzieningen 2023’. Het resultaat (opbrengst minus boekwaarde) van de Veldhoekschool is € 108.000 en van de Driesprong is € 325.000.
Speerpunt Actieve deelname aan de arbeidsmarkt voor iedereen die dat kan. (070.020) Wat willen we bereiken? • Iedereen is van waarde en we willen dat iedereen een betekenisvol leven leidt. Deelname aan de samenleving via betaald werk is daarbij leidend en één van de meest effectieve manieren. In de uitvoering van de Participatiewet door Fijnder zien we opgaven, kansen en uitdagingen voor de lange termijn. Het matchen van vraag en aanbod, onder andere uitgevoerd door het Werkgeversservicepunt Achterhoek (WSPA), is hierbij een uitdaging. Er liggen kansen om verbindingen te leggen tussen deze ontwikkeling en zorg, bijvoorbeeld op het vlak van mantelzorg/vrijwilligers. Niet iedereen is in staat om betaalde arbeid te verrichten, bijvoorbeeld door ziekte of psychische problematiek. Dit is de zogenaamde ‘meedoengroep’, van wie betaald werk niet altijd verlangd kan worden. Deze inwoners willen we wel graag maximaal laten participeren in de samenleving. Dit kan op verschillende manieren, van dagbesteding tot onbetaald (vrijwilligers)werk. Deze doelgroep vraagt specifieke ondersteuning. Dit doen we zo lokaal mogelijk binnen onze gemeente. Fijnder is hiervoor een uitvoeringsorganisatie; een ‘trampoline’ die mensen moet helpen naar werk binnen onze gemeente.
We zijn trots op onze lokale Berkellandse aanpak, welke wij zoveel mogelijk borgen in de uitvoering door en binnen de begroting van Fijnder.
Wat gaan we daarvoor doen? Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk. (070.020.010) Het uitgangspunt bij onze ondersteuning rondom re-integratie en toeleiding naar werk is duurzame uitstroom naar betaald werk. Hierin kijken we naar het individu en houden we rekening met kansen en belemmeringen. Onze inzet op toeleiding naar werk heeft de afgelopen jaren zijn vruchten afgeworpen. Berkelland kende een hoge uitstroom naar betaald werk en veel inwoners werken naast hun uitkering, hetzij betaald, hetzij vrijwillig. Dit komt mede door onze bovengemiddelde inzet op loonkostensubsidie. Deze inzet continueren wij dan ook. Samen met onder andere Fijnder, het Werkgeversservicepunt, UWV en de Arbeidsmarktregio, werken wij aan innovatieve methoden en projecten die de uitstroom verder bevorderen en verduurzamen. Denk hierbij aan het Actieplan Achterhoekse Jongeren 2022-2025, de Rode Loper Aanpak en Opijver. Via Fijnder zal er uitvoering worden gegeven aan de uitvoering van de ontwikkelopdrachten in het kader van de bestemmingsreserve re-integratie. Voorbeelden van deze ontwikkelopdrachten zijn het nader invullen van Simpel Switchen en de inzet van een taal/ jobcoach. Kwaliteit (Groen)
Dit speerpunt betreft de activiteiten en uitgaven die betrekking op de uitvoering van de Participatiewet. De uitvoering van de Participatiewet is voor het grootste gedeelte belegd bij uitvoeringsorganisatie Fijnder. Zij voeren de wettelijke taken uit namens de gemeente Berkelland. Hierbij gaat het in ieder geval om het verstrekken van bijstandsuitkeringen en ondersteuning bij re-integratie en arbeidsmarkttoeleiding. De uitgaven van Fijnder en daarmee de uitgaven, van de gemeente Berkelland als deelnemer binnen gemeenschappelijke regeling (GR) van Fijnder, zijn een stuk hoger dan begroot. Hiervoor zijn verschillende redenen, namelijk: 44
• De hoogte van de bijstandsuitkeringen is voor een belangrijk deel gekoppeld aan de hoogte van het Wettelijke Minimumloon (WML). Aangezien het WML per 1 januari 2023 is verhoogd, stijgen de lasten voor de bijstandsuitkeringen mee. • Het kaderpersoneel van Fijnder valt onder de cao Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties. Deze cao is vernieuwd, waarbij de lonen zijn gestegen. • Er is al enige jaren sprake van een krapte op de arbeidsmarkt. Deze krapte houdt nog steeds aan. Het gevolg is dat het overgrote deel van Berkellandse inwoners met een bijstandsuitkering die geen of slechts een korte afstand tot de arbeidsmarkt reeds zijn bemiddeld naar een werkgever. Inwoners die nu nog een bijstandsuitkering ontvangen hebben vaak een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De redenen voor de afstand tot de arbeidsmarkt zijn uiteenlopend, maar gedacht kan worden aan arbeidsbeperkingen, niet aansluitende arbeidsmarktrelevante kennis en vaardigheden of problemen met gezondheid, financiën (schulden) en moeizame relaties in de sociale sfeer. Dit leidt tot hogere uitgaven in termen van inzet van instrumenten, trajecten, begeleiding en loonkostensubsidies. Voor de stijging in uitkeringslasten is de gemeente Berkelland, volgens verwachting, zeer recent gecompenseerd. Hier wordt de begroting middels deze bestuursrapportage op aangepast.
Voor de verhoogde uitgaven aangaande de uitvoerings- en traject(/instrument)kosten wordt de gemeente gecompenseerd via de algemene uitkering. Dit is nog niet verwerkt in deze bestuursrapportage en volgt later dit jaar bij de 2e bestuursrapportage van Fijnder. Geld (Rood)
Voor deze activiteit geldt per saldo een overschrijding van € 261.700. De overschrijding wordt met name veroorzaakt door een sterke overschrijding van loonkostensubsidies van in totaal ongeveer € 200.000. In 2022 is duidelijk geworden dat gemeenten separaat middelen gaan ontvangen voor loonkostensubsidie op grond van realisatie (ten opzichte van andere gemeenten). Naast de overschrijding op loonkostensubsidie is er sprake van een overschrijding van ruim € 400.000 op de uitvoeringskosten. Voor een belangrijk deel worden deze overschrijdingen gecompenseerd doordat de gemeente Berkelland, via de gebundelde uitkering van het rijk voor de bekostiging van uitkeringen (BUIG budget), meer middelen voor bijstandsuitkeringen binnen krijgt dan dat er aan bijstandslasten wordt verwacht. Dit betreft een kleine € 400.000. Verder gelden een aantal kleinere over- en onderschrijdingen die leiden tot een financieel nadeel van € 261.700. Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving. (070.020.020) Vanuit de Berkellandse visie dat iedereen kan participeren naar vermogen, zetten wij er op in dat alle inwoners hier zo goed mogelijk toe in staat worden gesteld. Daarbij is het streven dat kwetsbare inwoners zoveel mogelijk in hun eigen, lokale, omgeving kunnen werken.
Hiertoe investeren wij al geruime tijd in lokale initiatieven, zoals Parlijn, Kringloop Warm en Darba Vieta (voormalig Martins Lijstenmakerij). De komende periode willen wij gebruiken om het aantal lokale initiatieven uit te breiden. Ten aanzien van de taakstelling Nieuw beschut werk, wordt bezien of het bestaande beleid nog steeds passend is en of er mogelijk andere oplossingen zijn om betreffende inwoners een geschikte werkplek te bieden. De meedoengroep kenmerkt zich door de afstand tot de arbeidsmarkt. Het is voor deze inwoners niet realistisch om te verwachten dat zij een duurzame arbeidsovereenkomst aangaan. Wij vragen deze doelgroep om, zover mogelijk, wel mee te doen aan de maatschappij door bijvoorbeeld laagdrempelig vrijwilligerswerk te doen of deel te nemen aan dagbesteding of zelfontplooiingsactiviteiten. We zetten er op in om dit met Fijnder te continueren. Kwaliteit (Groen)
Onder dit speerpunt vallen de uitgaven en activiteiten in relatie tot het uitvoeren van een tweetal SW (Sociale Werkvoorziening) taken die voortvloeien uit de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW). De eerste taak heeft betrekking op het organiseren van vervoer van de doelgroep met 45
een SW indicatie en de tweede heeft betrekking op het uitvoeren van Arbo werkzaamheden in relatie tot de doelgroep. Fijnder is in 2022 ontstaan uit onder andere SDOA en Werkbaan Oost. Het uitvoeren en bekostigen SW-arbo-werkzaamheden was nog niet helemaal duidelijk belegd en afgesproken tussen de gemeente Berkelland en Fijnder Intussen is duidelijk geworden dat de zowel de uitvoering van SW-arbo-taken en de bekostiging volledig voor rekening van Fijnder komt. Dit gaat mee in de totale financiering van Fijnder en de financiering hoeft niet langer onderdeel te zijn van dit speerpunt. Verder neemt de uitstroom van het aantal medewerkers met een SW-indicatie steeds verder toe. Aangezien de WSW sinds 2015 'bevroren' is, vindt er geen nieuwe instroom meer plaats. Dit betekent dat er ook minder inzet van vervoersvoorzieningen nodig is dan verwacht. Geld (Oranje)
Er zijn en komen geen uitgaven meer voor SW-arbo-taken zie onderdeel kwaliteit. De inzet van de vervoersvoorziening voor de SW-doelgroep is € 30.000 minder dan begroot. Aantal vervoersbewegingen is afgenomen door minder SW-doelgroepen.
Speerpunt Goed vestigingsklimaat voor ondernemers. (070.030) Wat willen we bereiken? • Een aantrekkelijk, toekomstbestendig vestigingsklimaat in Berkelland met voldoende, duurzame, innovatieve en toekomstbestendige lokale en regionale bedrijventerreinen.
Wat gaan we daarvoor doen? We creëren voldoende fysieke ontwikkelingsmogelijkheden voor nieuwe of bestaande ondernemers. We gaan op zoek naar lokale en regionale uitbreidingsmogelijkheden van bedrijventerreinen (onder andere via het Regionaal Programma Werklocaties) en zetten in op de ontwikkeling van groene, duurzame en innovatieve (van nieuwe en bestaande) bedrijventerreinen. Met ondernemers in kleine kernen en buurtschappen denken we mee in mogelijkheden en maatwerk. We willen dat zowel bestaande als nieuwe ondernemers zich zeer welkom en geholpen voelen en ‘direct’ weten wat de mogelijkheden (o.a. via Bedrijvenatlas) zijn en tot vestiging of uitbreiding kunnen overgaan. Kwaliteit (Groen)
We speelden actief en succesvol in op wensen, ideeën, plannen en vragen van nieuwe en bestaande ondernemers binnen én buiten onze gemeente (nieuwvestiging). We zagen dat de uitgifte van bedrijfskavels goed liep en zijn gestart met de oriëntatie op de toekomstige behoefte aan nieuwe locaties (bedrijventerreinen). Eind 2023 zal het nieuwe RPW (Regionale Programmering Werklocaties) gereed zijn. Hierin worden de afspraken (regionaal) vastgelegd voor de komende jaren v.w.b. de werklocaties. Er wordt niet alleen kwantitatief gekeken, maar ook kwalitatief. Geld
We voeren de economische agenda 2020-2024 uit. De economische agenda is opgesteld en we voeren samen met de Bedrijvenkring Berkelland de agenda uit. We doen dit met zeer beperkt budget vanuit de gemeente, dus als er financiering 46
nodig is zoeken we daar financierders bij. Vanuit het team Economische Zaken zoeken we nadrukkelijk de verbinding op tussen onze organisatie en het bedrijfsleven, om zo bestaande en nieuwe bedrijven zo goed mogelijk te faciliteren. Kwaliteit (Groen)
In het lopende jaar (2023) zal er een herziening / update van de economische agenda plaatsvinden. Dit naar aanleiding van de ontwikkelingen op o.a. de bedrijventerreinen. Geld (Oranje)
De gemeente Berkelland voert in het kader van de economische agenda onderzoeken en activiteiten uit. Zo nemen we, samen met de andere Achterhoekse gemeenten, deel aan het economisch onderzoek/koopstromenonderzoek in onze regio. Hiervoor is echter geen budget geraamd.
Speerpunt Vitale winkelcentra. (070.040) Wat willen we bereiken? • Concentratie van winkels in het kernwinkelgebied. • Toekomstbestendige centra met aantrekkingskracht.
Wat gaan we daarvoor doen? Samen met inwoners, ondernemers en organisaties via zogenaamde taskforces voor elke kern (en centrum), gaan we aan de slag met de revitalisering van de centra. (050.130) Hiervoor zijn de ontwikkelagenda’s leidend. Deze zijn samen met inwoners en ondernemers in de kern gemaakt. Kwaliteit (Groen)
Het centrumplan Eibergen is gerealiseerd. We zijn met de realisering van de visie voor het centrum van Neede (via het Loket Oude Straat) volop aan de slag. De plannen vanuit de taskforce 'LEEF' voor het centrumplan Borculo zijn geprioriteerd en zitten nu in de realiseringsfase. In Ruurlo wordt samengewerkt aan een nieuw concept Masterplan Ruurlo Centrum dat in 2023 waarschijnlijk gereed zal zijn. Geld (Groen)
Speerpunt Promotie van Berkelland (en de Achterhoek). (070.050) Wat willen we bereiken? • Beleving bij bewoners, bedrijven en bezoekers dat Berkelland aantrekkelijk is om te leven, ondernemen en recreëren.
47
Wat gaan we daarvoor doen? Plan maken en uitvoeren waarbij duidelijk is wat de strategie is, hoe promotie effectief kan worden ingezet en welke doelgroepen we daarmee bereiken. (050.120) In de vorige raadsperiode is de basis gelegd voor een goede profilering van de gemeente Berkelland. Het is nu zaak om deze profilering (door de gemeenteraad op 8 maart 2022 vastgesteld via het zogenaamde Merkpaspoort) verder uit te voeren in daadwerkelijke promotie van Berkelland. In het merkpaspoort zijn de identiteit en de positionering van Berkelland opgenomen. Op basis hiervan is voor de onderdelen Bewoners, Bedrijven en Bezoekers een Merkroute beschreven, inclusief mogelijke strategieën. We hebben een welwillende houding ten aanzien van nieuwe marktomstandigheden, zoals beoogd in de Omgevingswet. We gaan een strategisch actieplan opstellen via een hybride organisatie, waarin alle relevante stakeholders inclusief de gemeente - zijn vertegenwoordigd, die gezamenlijk de financiering dragen. Kwaliteit (Oranje)
Voor het project 'Positionering van Berkelland' (promotie, branding, citymarketing) is een marsroute uitgezet met als onderdelen: Identiteit, Positionering, Strategie en Organisatie. De onderdelen 'Identiteit' en 'Positionering' zijn afgerond en opgenomen in het merkpaspoort van Berkelland, dat de raad op 8 maart 2021 heeft vastgesteld. Het college van B&W heeft vervolgens 'Strategieën voor de profilering van Berkelland' vastgesteld. Het onderdeel strategie is daarmee afgesloten. Er komt nog een populaire versie van het merkpaspoort. Een strategisch actieplan met organisatieopzet ligt klaar om uitgevoerd te worden. Dit is een strategisch actieplan om Berkelland voor bewoners, bedrijven en bezoekers te profileren. Vanwege gebrek aan capaciteit / prioritering van de beschikbare ruimte om projecten op te kunnen pakken is in 2023 nog niet gestart met de uitvoering van het strategisch actieplan om Berkelland voor Bewoners, Bedrijven en Bezoekers te profileren. Geld
Speerpunt Gerichte armoedebestrijding. (070.060) Wat willen we bereiken? • In de afgelopen jaren is het thema armoede op verschillende manieren meer op de agenda komen te staan. Er is in toenemende mate een kloof ontstaan in de inkomenspositie van inwoners, bijvoorbeeld ten gevolge van toegenomen huizenprijzen, de coronacrisis en de gevolgen van inflatie, meer specifiek de sterk gestegen energieprijzen. Dit vraagt om een andere zienswijze, een herbeoordeling van bestaande subsidierelaties en het maken van toekomstbestendige keuzes. Het voorzien in het wettelijk minimuminkomen, het hierop aanvullende minimabeleid en aanbieden van schuldhulpverlening is een taak van de gemeente en wordt door partners, zoals werkleerbedrijf Fijnder en de Stadsbank, uitgevoerd. In sommige gevallen blijken ondersteunende regelingen onvoldoende passend bij de individuele situatie van de inwoners. Om te voorkomen dat deze inwoners tussen wal en schip vallen, moeten nut, noodzaak en reden van de hulpvraag in ogenschouw worden genomen bij het verstrekken van bijstand. Het leveren van maatwerk, vanuit de bedoeling van de wet, is een werkmethode die binnen onze Voormekaar Teams steeds meer gemeengoed wordt. Dit wordt versterkt door Samen aan het stuur, waarbij de gemeente eerstelijnsorganisatie is geworden en er in de uitvoering een nauwere samenwerking bestaat tussen Voormekaar en Fijnder.
Op het gebied van schuldhulpverlening hebben we al de nodige stappen gezet. Vroegsignalering en de verbinding met onze vrijwillige- en professionele 48
hulpverleners staan stevig in de schoenen. Er blijft ruimte voor verbetering, van de intake schuldhulpverlening en onze invulling van het adviesrecht bij schuldenbewind, tot het bieden van nazorg. Op de praktische invulling hiervan willen we ons de komende jaren, samen met onze partners, toeleggen.
Wat gaan we daarvoor doen? Wij bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners. (070.060.010) De gemeente Berkelland kent een breed scala aan regelingen, gericht op het voorkomen van armoede of het bestrijden van de effecten van armoede. Middels ons aanvullend minimabeleid zetten we bijvoorbeeld extra in om onze inwoners goed te verzekeren voor zorgkosten of bieden we financiële vergoedingen om kinderen mee te kunnen laten doen. Wij vinden het belangrijk dat alle inwoners die dit nodig hebben, gebruik maken van deze regelingen. Om die reden verbeteren en verduidelijken wij de vindbaarheid van, en communicatie over, ons minimabeleid. Specifiek de doelgroepen jongeren en ouderen hebben hierbij onze aandacht. Tegelijkertijd blijven wij scherp op de mogelijke verbeterpunten van de regelingen en bezien wij periodiek of deze het gewenste effect sorteren. De problemen geassocieerd met een laag inkomen zijn vaak complex en niet iedere voorziening is direct passend voor iedere situatie. Maatwerk is daarom een vereiste om onze inwoners juiste ondersteuning te kunnen bieden. Wij vertrouwen op onze professionals en stimuleren deze om te werken vanuit de bedoeling. Deze werkwijze werkt en willen wij verder uitbouwen. De komende periode verruimen wij de mogelijkheden tot het leveren van maatwerk.
Zo starten wij met een maatwerkbudget Participatiewet, dat inzetbaar is in situaties waarin inwoners wel ondersteuning krijgen, volgens de bedoeling, ondanks dat dit binnen de bestaande regels niet mogelijk is. Daarmee zijn wij in staat om nog beter maatwerk te leveren voor de inwoners. Onze aandacht gaat hierbij specifiek uit naar de gevolgen van inflatie, waaronder energie-armoede, en het bestendigen van de uitstroom uit de bijstand. Voor dit laatste aandachtspunt zien wij mogelijkheden voor nazorg door Fijnder wanneer een inwoner uit de bijstand stroomt. Regels rondom financiën, bijstand, schuldtrajecten en minimabeleid zijn voor veel inwoners lastig te begrijpen. Inwoners kunnen terecht op de Berkellandwijzer voor ons ondersteuningsaanbod en kunnen via de tool ‘Check waar je recht op hebt’ snel bekijken voor welke regelingen ze in aanmerking komen. Dit zijn belangrijke instrumenten die wij willen blijven continueren en doorontwikkelen. Daarnaast kunnen inwoners voor veel vragen terecht bij vrijwilligers en maatjes van Humanitas en Schuldhulp op Maat. Het onderwerp belastingen en toeslagen vraagt om extra kennis en kan bovendien verstrekkende gevolgen hebben, getuige de toeslagenaffaire. Daarnaast laten de cijfers vanuit vroegsignalering zien dat de Belastingdienst schuldeiser nummer 1 is.
Om ernstige (schulden) problematiek te voorkomen en de inwoner de juiste informatie te geven, gaan wij een spreekuur voor belastingen en toeslagen opzetten. Wij moeten ook naar onszelf kijken en onze regelingen zo eenvoudig mogelijk houden. In veel gevallen is de aanvraagprocedure al versimpeld en worden een aantal regelingen ambtshalve toegekend. De kwijtschelding van gemeentelijke heffingen voor minimahuishoudens is echter een aandachtspunt, omdat dit nu niet ambtshalve wordt kwijtgescholden en daardoor mogelijk niet alle minimahuishoudens hier gebruik van maken. Wij verkennen of gegevensdeling tussen Fijnder en het Gemeentelijk Belastingkantoor Twente kan bijdragen aan het ambtshalve toekennen van de kwijtschelding. Kwaliteit (Groen)
Conform raadsbesluit jaarrekening budget overgeheveld voor de energietoeslag. Deze middelen bestaan uit verplichting 2022 en voorschot voor 2023. Het resterende budget 2022 is toegevoegd aan budget 2023. Er is sprake van een tweetal overschrijdingen op het budget ten gevolge van uitgaven 'klantreis' Stadsbank en inzet op armoedebestrijding in de vorm van subsidieverstrekking aan Humanitas Formulierenbrigade en Thuisadministratie, Schuldhulp Op Maat.
49
Geld (Rood)
Het totale budget van € 1.004.000 dat overgeheveld wordt, bestaat voor € 1.102.000 (afgerond) aan verplichtingen voor de energietoeslag. Verder bestaat de overschrijdingen op het budget ten gevolge van uitgaven 'klantreis' Stadsbank van € 30.000 en € 68.000 aan armoedebestrijding in de vorm van subsidieverstrekking aan organisaties. De verwachting is dat met de overheveling van extra middelen voor energietoeslag en de overschrijding op twee budgetten, de uitgaven wel binnen begroting van € 3.293.000 gerealiseerd worden. Wij investeren in de lokale aanpak schuldhulpverlening. (070.060.030) De ontwikkelingen in de aanpak schuldhulpverlening volgen elkaar in rap tempo op. Zowel landelijk als lokaal speelt er veel. Een goed voorbeeld hiervan is de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de mogelijkheid om als gemeente gebruik te maken van ons adviesrecht bij de instelling van beschermingsbewind. Aan dit adviesrecht willen wij de komende periode invulling gaan geven. Hiermee pakken we meer de regie op de in-, door-, en uitstroom van inwoners die onder bewind staan. Een bijkomend voordeel is dat wij nauwer de samenwerking opzoeken met de Rechtbank Zutphen en bewindvoerders, om samen de best passende ondersteuning te vinden voor inwoners en kennis te delen.
Vanaf november 2020 zijn we begonnen met Vroeg Erop Af, vroegsignalering van betalingsachterstanden en beginnende schulden. Hieraan bouwen we, aan de hand van bestpractices van andere gemeenten en onze eigen ervaringen, de komende tijd verder. Zo zetten we meer in op het bieden van nazorg na afloop van schuldhulptrajecten en bij gevallen vanuit vroegsignalering waarin nazorg van belang is. Daarnaast positioneren wij de Voormekaar medewerkers vroegsignalering sterker binnen het Voormekaar Team, de Stadsbank, Fijnder en vrijwilligersorganisaties, met als doel de aansluiting naar bredere ondersteuning te stroomlijnen. Tenslotte zullen alle signalen van betalingsachterstanden direct bij onze vroegsignaleringsmedewerkers binnenkomen, in plaats van bij Fijnder, en gaan we gebruikmaken van een koppeling met de Basisregistratie Persoonsgegevens. Op deze manier kan er sneller gefilterd worden en kunnen casussen nog meer integraal opgepakt worden. Wanneer inwoners zich zelf melden voor, of worden doorverwezen naar schuldhulp, voert de Stadsbank Oost Nederland op dit moment de intake uit. Wij onderzoeken of we deze intake voor schuldhulpverlening in eigen hand kunnen nemen. Deze ontwikkeling past goed in de bredere ontwikkeling binnen het sociaal domein, waarin wij inzetten op een integrale intake en de rol van eerstelijns dienstverlener op ons nemen.
Ook past dit binnen de ambities uit het beleidskader schuldhulpverlening. Tegelijkertijd stellen wij onszelf hiermee in staat de regie te pakken op schuldhulptrajecten. Denk hierbij aan de combinatie van professionele schuldhulpverlening bij de Stadsbank en een laagdrempelige ondersteuning vanuit onze vrijwilligersorganisaties. Wij verwachten dat bovenstaande maatregelen een positief effect kunnen sorteren op de dienstverlening aan onze inwoners. Daarnaast werkt de Stadsbank aan de ontwikkelopgave toekomstprofiel, waarin de dienstverlening wordt geoptimaliseerd. De extra kosten die dit met zich meebrengt zijn nog niet bekend. Kwaliteit (Groen)
De investering in de lokale aanpak schuldhulpverlening heeft positieve effecten op de toegankelijkheid van schuldhulpverlening voor inwoners van Berkelland. Dit leidt tot een groter beroep op de schuldhulpdienstverlening.. De inzet van vroegsignalering heeft een positief effect: het voorkomt problematische schulden, met alle gevolgen van dien voor burgers. Daarmee verminderen ook de maatschappelijke kosten voor schuldhulpverlening
50
Geld (Oranje)
Afname begrotingssaldo met € 66.000 bestaat uit 2 mutaties. Verlaging budget door aan de schuldhulpdienstverlening aan inwoners adequaat uit te voeren, is er extra budget nodig op de personele inzet. Er wordt daarom een bedrag van € 125.000 overgeheveld van het programmabudget naar bedrijfsvoerings-budget. De extra middelen die ingezet worden voor Hulp bij geldzaken in heeft een stijging van het saldo tot € 66.000. Door overheveling van extra budget van € 125.000 leidt dit bij dit speerpunt niet tot een nadeel en is er sprake van een positief saldo van € 170.000.
Wat mag het kosten? De begroting 2023 kent ten opzichte van de begroting 2022 een andere programmastructuur. De lasten van onderwijs worden nu verantwoord in dit programma. Per abuis zijn de vrijvallende kapitaallasten van onderwijs van € 397.000 aan de reserve onderwijshuisvesting nog in het programma Onze aantrekkelijke leefomgeving opgenomen. Bij deze Bestuursrapportage passen we dat aan. Bij activiteit 070.010.020 is sprake het overzetten van restant projectbudget van 2022 naar 2023. Aan de batenkant zien we de opbrengst van de verkoop van twee schoolgebouwen. Activiteit 070.020.010: De stijging van baten en lasten is het gevolg van de gewijzigde begroting van Fijnder. Activiteit 070.060.010: Het bedrag in de kolom raadsbesluiten betreft het overhevelen van het budget voor de energietoeslag. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2022
2023 (vastgesteld)
Raadsbesluiten
Wijzigingen 2023
Bestuursrapportage
2023 (Na bestuursrapportage)
Lasten 070.010.020 Huisvesting
-1.054
-811
0
0
-175
-986
070.020.010 Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk.
-13.465
-14.225
0
0
-1.022
-15.247
070.020.020 Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving.
-146
-211
0
0
80
-131
070.030.030 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven
-1.374
-430
0
0
-14
-444
070.040.010 Faciliteren van ondernemersfonds
-219
-218
0
0
0
-218
070.040.020 Aan de slag met de revitalisering van de centra
-47
-36
0
0
-39
-74
0
0
0
0
-58
-58
-4.980
-2.259
-1.133
68
30
-3.293
070.060.030 We investeren in de lokale aanpak schuldhulpverlening
-59
-236
0
0
66
-170
070.500.010 Loonkosten
-6.809
-6.579
0
0
-452
-7.031
070.700.010 Rente en afschrijving
-1.776
-3.875
0
0
235
-3.640
Totaal Lasten
-29.928
-28.879
-1.133
68
-1.349
-31.292
070.050.010 Effectief inzetten promotie 070.060.010 We bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners