Bijlage 1 Bestemmingsplan buitengebied Hambroekplassen 2022 Toelichting
Tekst van het document
De gebiedsontwikkeling naast Borculo sluit goed aan bij de doelstellingen en speerpunten zoals geformuleerd in de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030 en maakt gebruik van de resultaten en aanbevelingen uit het onderliggende Vitaliteitsonderzoek in de Achterhoek (2019). Het omvat onder meer een uitbreiding van het aanbod in de Achterhoek in de vorm een vakantiepark met nieuwe onderscheidende verblijfsmogelijkheden voor toeristen inclusief (slechtweer) voorzieningen. Door te kiezen voor een park van voldoende schaal (circa 200 eenheden), gericht op doelgroepen die nog onvoldoende worden bediend in de Achterhoek, met slechtweer voorzieningen en waarbij gebruik wordt gemaakt van één centrale verhuurorganisatie met internationaal bereik en goede naam/reputatie, wordt bijgedragen aan het eerste en derde speerpunt. Met het zowel publiek- als privaatrechtelijk borgen van een bedrijfsmatige exploitatie én een zekere mate van flexibiliteit in het planologisch regime dat ruimte biedt voor meebewegen met de markt/behoefte, wordt ook de vitaliteit in de toekomst op peil gehouden zoals beoogde met het tweede speerpunt. In lijn met het vierde speerpunt wordt ingezet op een kwalitatief hoogwaardige ontwikkeling – ruim, groen, luxe, kwaliteit, jaarrond exploitatie – met aandacht voor de informatievoorzieningen in het gebied.
In dit kader wordt ook het bestaande Toeristisch Overstap Punt in het gebied verbeterd en geïnvesteerd in indoor activiteiten/voorzieningen die deels tevens toegankelijk zijn voor gasten die niet verblijven op het vakantiepark. Tot slot wordt, passend bij het vijfde speerpunt, parallel aan de ontwikkeling van het vakantiepark geïnvesteerd in een versterking van de biodiversiteit en de natuur in het gebied met aandacht voor aanwezige cultuurhistorische waarden. Maar ook in een vergroting van de openbaar toegankelijke dagrecreatieve aanbod. De landbouwfunctie verdwijnt en er worden maatregelen getroffen ten gunste van de flora en fauna in het gebied alsmede verbetering van de waterkwaliteit en aanleg van een nieuw openbaar fietspad door het gebied. Bij de wijze van ontwikkelen is veel aandacht voor klimaat door klimaat adaptief te ontwikkelen en waterinfiltratie en -kwaliteit te verbeteren. Zodoende wordt er aangesloten bij het regionale, recreatieve beleid.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
31
4.4
Gemeentelijk beleid
4.4.1 Uitgangspunten gebiedsontwikkeling Hambroekplassen Op 24 januari 2020 heeft de gemeenteraad van de gemeente Berkelland de Uitgangspuntennotitie gebiedsontwikkelingen Hambroekplassen vastgesteld. Aanleiding voor deze Uitgangspuntennotitie is dat er in het gebied rond de Hambroekplassen de afgelopen tijd diverse initiatieven van diverse gebiedspartners op gang zijn gekomen. Een samenhangende gebiedsontwikkeling, waarbij alle waarden van het gebied worden bekeken en afgewogen, is hierbij van belang. De Uitgangspuntennotitie geeft voor de Hambroekplassen de randvoorwaarden en uitgangspunten voor de diverse ontwikkelingen in het gebied weer. Bij gebiedsontwikkeling hanteert de gemeente Berkelland de volgende uitgangspunten (in volgorde van prioriteit): 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Het vergroten van de mogelijkheden voor dag- en verblijfsrecreatie Het behouden en/of versterken van de natuur- en landschapswaarden Het verbeteren van de (openbare) toegankelijkheid in en rond gebied de Hambroekplassen Slechts kleinschalige energieopwekking is mogelijk voor zover dit bijdraagt en afgestemd is op de energieneutraliteit van de ontwikkelingen binnen het plangebied Hambroekplassen Het voorkomen van verkeersoverlast en het bevorderen van de verkeersveiligheid Het zo mogelijk behouden van de cultuurhistorische waarden in het gebied, waaronder de essen en de historische dijkenstructuur (inclusief beplanting) Het inpassen van diverse nutsleidingen die in het gebied aanwezig zijn
Hieronder wordt de borging van uitgangspunten in dit bestemmingsplan per uitgangspunt toegelicht: 1.
Het vergroten van de mogelijkheden voor dag- en verblijfsrecreatie
Het bestemmingsplan voorziet in het stellen van kaders voor zowel dag- en verblijfsrecreatie, waarbij uitbreidingsmogelijkheden ten opzichte van de huidige situatie geboden worden. Hiermee wordt het gebied toekomstbestendig gemaakt op het gebied van dag- en verblijfsrecreatie. 2.
Het behouden en/of versterken van de natuur- en landschapswaarden
Onderdeel van de beoogde gebiedsontwikkeling van de Hambroekplas is herbegrenzing en vergroting van het Gelders Natuurnetwerk. Hiermee worden de natuurwaarden in het gebied netto versterkt. Ook op de locaties met een recreatieve functie (of een te ontwikkelen recreatieve functie) is aandacht voor aanwezige natuurwaarden en mogelijkheden om deze te versterken. Rondom de Leerinkbeek, aan de zuidwestzijde van het plangebied wordt nieuwe natuur gerealiseerd die waardevol is voor versterking van het geheel aan ecologische waarden in het gebied. Het bestemmingsplan voorziet in de verankering van de nieuwe GNN-structuur binnen het plangebied, die in overleg met de provincie tot stand gekomen is. Het bestemmingsplan voorziet in een herbegrenzing van GNN-gronden binnen het gebied. Door de wijziging van deze GNN-structuur ontstaat een robuustere natuurverbinding aan de zuidzijde van het gebied, langs de Leerinkbeek. De ontwikkeling van nieuwe natuur aan deze zuidzijde draagt bij aan het versterken van ecologische verbindingen en de natuur- en landschapswaarden binnen het plangebied. De GNN-herbegrenzing wordt nader toegelicht in 5.9.1 3.
Het verbeteren van de (openbare) toegankelijkheid in en rond gebied de Hambroekplassen
De beoogde ontwikkelingen binnen de Hambroekplas omvatten een kwaliteitsimpuls voor het bestaande openbaar toegankelijke dagrecreatiegebied aan de noordzijde (zie 3.1.2). Daarnaast wordt een groter gebied toegankelijk en recreatief beleefbaar gemaakt voor bezoekers, door het realiseren van betere ontsluitingen voor het gehele gebied.
32
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
4. Slechts kleinschaligeenergieopwekking is mogelijk voor zover dit bijdraagt en afgestemd is op de energieneutraliteit van de ontwikkelingen binnen het plangebied Hambroekplassen Er wordt ingezet op het gebruiken van zonnepanelen, gestapeld op andere functies. Het voorkomen van verkeersoverlast en het bevorderen van de verkeersveiligheid Met uitvoering van het bestemmingsplan worden de verkeersontsluitingen zoals deze momenteel bestaan behouden. De hoofdontsluiting van het plangebied blijft het verkeersplein aan de N315 aan de noordwestzijde van het plangebied, waarnaar ontsloten wordt door de ventweg Hambroekweg. De ontsluiting van het gebied voor fietsers en wandelaars wordt verbeterd door een nieuwe route te realiseren die aansluit op de Batendijk. 5. Het zo mogelijk behouden van de cultuurhistorische waarden in het gebied, waaronder de essen en de historische dijkenstructuur (inclusief beplanting) De in het plangebied aanwezige cultuurhistorisch waardevolle elementen maken onderdeel uit van het kader waarbinnen de beoogde ontwikkelingen plaatsvinden. Met name de dijkenstructuur en oude laanbeplanting zijn zowel vanuit cultuurhistorie als voor de beleving voor bezoekers van grote waarde. Het bestemmingsplan voorziet in voorschriften ter bescherming van deze cultuurhistorische waarden binnen het plangebied.
In 5.11 wordt verder ingegaan op de aanwezige cultuurhistorische waarden in het gebied en de adviezen die vanuit rapportage gegeven worden voor (recreatieve) ontwikkelingen binnen het plangebied. 6.
Het inpassen van diverse nutsleidingen die in het gebied aanwezig zijn
Leidingen die beschermd dienen te worden zijn als zodanig opgenomen in de verbeelding bij dit bestemmingsplan. 4.4.2 Structuurvisie Berkelland 2025 De Structuurvisie Berkelland 2025 geeft richting aan het ruimtelijke, economische en maatschappelijke beleid van de gemeente Berkelland. Ruimtelijke en economische vraagstukken zijn de basis voor deze visie. Deze Structuurvisie is het vertrekpunt voor het verdere beleid van Berkelland voor de toekomst. Binnen de Structuurvisie Berkelland 2025 is de Hambroekplas gelegen binnen het 'Stimuleringsgebied recreatie'.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
33
Afbeelding: Deelkaart 'Recreatie in Berkelland' uit de Structuurvisie Berkelland 2025 Het stimuleringsgebied ligt ten zuiden en zuidoosten van Borculo en strekt tot aan de kern van Haarlo. Het zwaartepunt van dit stimuleringsgebied recreatie ligt in de omgeving van het Hambroek. Binnen de structuurvisie wordt ingezet op het versterken van de toeristisch-recreatieve functie van de Hambroekplas. Hierbij wordt gedacht aan een themapark of bungalowpark, met als voorwaarde dat de ontwikkeling een kwaliteitsverbetering biedt voor het gehele terrein. Deze gemeentelijke plannen kennen met dit bestemmingsplan een verdere uitwerking, waarbij (verblijfs)recreatieve verruimingsmogelijkheden juridisch worden geborgd. Het plan ligt hiermee in lijn met de Structuurvisie Berkelland 2025.
34
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Hoofdstuk 5 5.1
Milieu- en omgevingsaspecten
Vormvrije m.e.r.-beoordeling
In bijlage C en D van het Besluit milieueffectrapportage (Besluit m.e.r.) is aangegeven welke activiteiten m.e.r.-plichtig of m.e.r.-beoordelingsplichtig zijn. Voor een aantal activiteiten zijn in het Besluit m.e.r. drempelwaarden opgenomen. Een plan is plan-m.e.r.-plichtig als het kaderstellend is voor een m.e.r.-plichtige of een m.e.r.-beoordelingsplichtige activiteit. Voor een bestemmingsplan dat betrekking heeft op activiteiten die voorkomen op de D-lijst moet een toets worden uitgevoerd of belangrijke nadelige milieugevolgen kunnen worden uitgesloten. Onder de drempelwaarden van de D-lijst kan volstaan worden met een vormvrije m.e.r.-beoordeling. Voor plannen is de m.e.r.-beoordeling voor activiteiten onder de drempel in de D-lijst letterlijk vormvrij. In het uiteindelijke moederbesluit moet de beslissing over het wel of niet uitvoeren van een m.e.r. worden gemotiveerd. Verder gelden er geen andere wettelijke eisen. Eventuele bezwaren moeten worden ingebracht in een beroepsprocedure tegen het besluit over de moederprocedure (het bestemmingsplan). Het bestemmingsplan ziet toe op activiteiten die worden genoemd in de Bijlage behorende bij het Besluit m.e.r., Onderdeel D: D11.2 De aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject Drempelwaarden: 100 ha of meer; 2.000 woningen of meer; een bedrijfsvloeroppervlak van 200.000 m2 of meer.
Het planvoornemen voorziet in de realisatie van 200 recreatieverblijven, een gebouw van maximaal 2000m2 bebouwd oppervlak en drie bouwlagen ten behoeve van hotelkamers / recreatieappartementen/-studio's met dagrecreatieve voorzieningen en horeca, 75 kampeerplaatsen, 10 camperplaatsen, groepsaccommodatie(s) van in totaal maximaal 2.000m2 bebouwd oppervlak en 1 bedrijfswoning. Dit ligt ruim onder de voorgenoemde D-drempelwaarden. Er kan dus volstaan worden met een vormvrije m.e.r.-beoordeling. Zoals eerder gesteld is voor plannen onder de drempelwaarden van de D-lijst de m.e.r.-beoordeling letterlijk vormvrij. Wel dient deze beoordeling te voorzien in een toetsing van relevante mileuaspecten, waaronder in ieder geval de volgende: Bedrijven- en milieuzonering (5.2); Bodem (5.4); Geluid (5.5); Geur (5.6); Luchtkwaliteit (5.7); Externe veiligheid (5.8); Natuur (5.9); Archeologie en cultuurhistorie (respectievelijk 5.10 en 5.11); Waterhuishouding (5.13). In de navolgende paragrafen worden deze milieu- en omgevingsaspecten getoetst in het kader van de bestemmingsplanprocedure. Uit deze toetsing blijkt dat de nieuwe grenswaarden die het planvoornemen stelt niet voorzien in significant nadelige milieueffecten. Geconcludeerd kan worden dat met hetgeen beschreven is
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
35
in dit bestemmingsplan voldaan kan worden aan de toetsingsplicht die een vormvrije m.e.r.-beoordeling stelt.
5.2
Bedrijven- en milieuzonering
Vanuit het aspect 'goede ruimtelijke ordening' dient er voldoende ruimtelijke scheiding te zijn tussen hinderveroorzakende (o.a. bedrijven) en hindergevoelige functies (waaronder woningen). Voorgaande moet op twee manieren getoetst worden. Enerzijds wordt er gekeken of het perceel zelf veroorzaker is van hinder en anderzijds wordt bekeken of het perceel kwetsbaar is voor hinder. Voor de inventarisatie van milieuzonering is de VNG-publicatie "Bedrijven en milieuzonering, editie 2009" leidend. Hierin wordt per bedrijfssoort en soort inrichting aangegeven welke milieu-invloed (in de vorm van geur, stof geluid en gevaar) hiervan kan uitgaan en welke afstand hierbij (minimaal) in acht genomen dient te worden (de richtafstand). De handreiking is oorspronkelijk bedoeld als hulpmiddel bij de ruimtelijke planvorming. Uit de rechtspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State vloeit voort dat de handreiking als hulpmiddel is erkend. Het bestemmingsplan heeft een kaderstellende functie. Dit betekent dat het bestemmingsplan geen concreet planvoornemen mogelijk maakt, maar dat het de kaders schetst voor mogelijke toekomstige ontwikkelingen. De verruimingsmogelijkheden met betrekking tot de verblijfsrecreatieve functie, waarop hindergevoeligheid vooral betrekking heeft, worden voornamelijk beoogd aan de noordzijde en de zuidwestzijde van het plangebied.
Met het bestemmingsplan vinden geen essentiële verruimingsmogelijkheden plaats voor inrichtingen die hinderveroorzakend zijn. Hindergevoeligheid van het planvoornemen
Afbeelding: Bedrijven- en milieuzonering ten hoogte van het plangebied. Ten aanzien van het aspect bedrijven- en milieuzonering zijn de woning aan de Batendijk 2 en de ligging van de Hambroekplas ten opzichte van het bedrijvengebied Overberkel van belang.
36
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Woning Batendijk 2 Voor de woning aan de Batendijk 2 geldt dat deze dichtbij het plangebied is gelegen, op circa 15 meter van de grens van het plangebied. Ingevolge het bestemmingsplan 'Buitengebied Berkelland 2020' beschikken de gronden behorende bij de woning aan de Batendijk 2 over een woonbestemming. De gronden ten noorden (en westen) van de woning beschikking ingevolge het voorontwerp bestemmingsplan 'Buitengebied, Hambroekplassen 2022' over de bestemming 'Recreatie – Verblijfsrecreatie'. Bij het toepassen van de richtafstanden uit de VNG-brochure 'Bedrijven en milieuzonering' dient gemeten te worden tussen enerzijds de grens van de bestemming die milieubelastende functies toelaat en anderzijds de uiterste situering van de gevel van de woning die volgens het geldende bestemmingsplan of via vergunningsvrij bouwen mogelijk is. Uit de bestemmingsplanregels volgt dat de herbouw van een woning (dus sloop en nieuwbouw) uitsluitend is toegestaan na verlening van een daartoe vereiste omgevingsvergunning. Dit betekent dat kan worden uitgegaan van de situering van de bestaande woning. Voor bijgebouwen geldt echter geen minimale afstand tot de perceelgrens, waardoor het planologisch is toegestaan om de woning uit te breiden tot aan de grens van onderhavig plangebied.
Ook vergunningsvrij is het mogelijk om de woning uit te breiden met een bijbehorende bouwwerk (in het achtererfgebied) tot aan de perceelgrens. Voor de gronden met de bestemming 'Recreatie – Verblijfsrecreatie' geldt dat verblijfsrecreatie en verblijfsrecreatieve voorzieningen zijn toegestaan tot aan de grens van onderhavig plangebied. In het voorontwerp bestemmingsplan 'Buitengebied, Hambroekplassen 2022' zijn immers ten aanzien hiervan (nog) geen beperkingen opgenomen. De afstand tussen de uiterste situering van de gevel van de woning en de bestemming die milieubelastende activiteiten toelaat (in dit geval de bestemming 'Recreatie – Verblijfsrecreatie') bedraagt dus 0 meter. Ingevolge de VNG-Brochure gelden de volgende richtafstanden ten aanzien van de categorie 'Kampeerterreinen, vakantiecentra, e.d. (met keuken)': Geur: Stof: Geluid: Gevaar:
30 meter; 0 meter; 50 meter; 30 meter.
In onderhavig geval is echter sprake van een gemengd gebied. De woning maakt immers onderdeel uit van lintbebouwing in het buitengebied (of een daarmee gelijk te stellen gebied). Er is sprake van een gebied met functiemenging, doordat het gebied wordt gekenmerkt door een drukke Provinciale weg, (grootschalige) zandwinning, verspreid liggende woningen, een crematorium en een agrarisch bedrijf. Voor een gemengd gebied geldt dat voornoemde richtafstanden met één stap worden verlaagd, hetgeen leidt tot de volgende richtafstanden: Geur: Stof: Geluid: Gevaar:
10 meter; 0 meter; 30 meter; 10 meter.
Om te voldoen aan de richtafstanden is er een groenzone met een breedte van 30 meter opgenomen tussen de woning en de recreatieve gronden. Binnen de groenzone zijn geen recreatieve voorzieningen toegestaan, tenzij geluidswerende voorzieningen worden aangebracht die op basis van akoestisch onderzoek aantoonbaar een kortere afstand mogelijk maakt. Zodoende wordt gewaarborgd dat er voldoende afstand wordt gehouden
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
37
tussen het vakantiepark en de woning.
Bedrijventerrein Overberkel Op bedrijventerrein Overberkel zijn meerdere bedrijven gelegen met een milieucategorie 3 of 4 gevestigd. Één van deze bedrijven is FrieslandCampina, waarvoor het bestemmingsplan 'Borculo, FrieslandCampina Domo 2013' is opgesteld. De invloedsfeer van dit bestemmingsplan reikt, net zoals de richtafstanden van diverse bedrijven, tot binnen de begrenzing van het plangebied. De beoogde locatie voor verruimingsmogelijkheden voor verblijfsrecreatie aan de zuidwestzijde valt buiten deze richtafstanden. Verruimingen ter plekke van de verblijfsrecreatievoorzieningen aan de noordzijde dienen nader getoetst te worden op relevante milieuaspecten, met specifieke aandacht voor geluidhinder van FrieslandCampina. Op deze aspecten wordt nader ingegaan in onderstaande paragrafen.
5.3
Spuit(vrije) zones
Ten aanzien van spuitzones – of beter gezegd spuitvrije zones – is het van belang om na te gaan of in de (nabije) omgeving van onderhavig plangebied gronden zijn gelegen die (mogen) worden gebruikt ten behoeve van agrarische bedrijvigheid waarbij gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt. Hierbij is volgens de jurisprudentie niet het feitelijk gebruik van de gronden relevant, maar hetgeen daar planologisch gezien maximaal is toegestaan.
Afbeelding: kaartuitsnede van het bestemmingsplan 'Buitengebied Berkelland 2020' Op bovenstaande afbeelding is te zien dat veel gronden rondom het plangebied over de bestemming 'Agrarisch' of 'Agrarisch met waarden - Landschapswaarden' beschikken. Volgens de geldende bestemmingsplanregels is ter plaatse van deze gronden niet uitgesloten dat bij de agrarische activiteiten gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt. Op de eerder genoemde hoofdregel dat moet worden uitgegaan van het gebruik dat ter plaatse planologisch is toegestaan (en dus niet het feitelijk gebruik) bestaat een uitzondering. Namelijk wanneer een perceel momenteel (feitelijk) niet wordt gebruikt voor agrarische activiteiten waarbij gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, bijvoorbeeld een veehouderij die recentelijk nog heeft uitgebreid, en geen enkel concreet
38
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
voornemen bekend is om het huidige agrarisch gebruik van het perceel te wijzigen. Dan is een wijziging van het agrarisch gebruik niet voorzienbaar en dermate onwaarschijnlijk dat in redelijkheid geen rekening hoeft te worden gehouden met agrarische activiteiten waarbij gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt. Ten aanzien van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bestaan geen wettelijke bepalingen inzake de minimaal aan te houden afstanden tussen gronden waarop gewassen worden geteeld en nabijgelegen gevoelige functies (zoals (recreatie)woningen). Volgens vaste jurisprudentie wordt echter als vuistregel een minimale afstand van 50 meter in het algemeen niet onredelijk geacht. In bepaalde situaties kan een kortere afstand dan die 50 meter toereikend worden geacht om een aanvaardbaar woon- en leefklimaat te kunnen garanderen, bijvoorbeeld indien zogenaamde 'driftreducerende maatregelen' worden getroffen. Gedacht kan worden aan het aanbrengen van een (wintervaste) groenhaag. Het treffen van dergelijke maatregelen dient dan wel door middel van een voorwaardelijke verplichting voldoende in de bestemmingsplanregels worden geborgd. Tevens dient aan het hanteren van een kortere afstand een deugdelijke motivering ten grondslag te liggen die is gebaseerd op een zorgvuldig op de locatie toegesneden onderzoek.
Uit de jurisprudentie volgt dat het rapport “Driftblootstelling van omstanders en omwonenden door boomgaard bespuitingen” (PRI-rapport 609, mei 2015), van Wageningen University & Research (hierna: 'PRI 2015') niet ten grondslag mag worden gelegd aan een locatiespecifiek onderzoek. In dit geval is voldoende afstand (50 meter) aangehouden tussen enerzijds de omliggende agrarische gronden en anderzijds de gronden in het plangebied waar verblijfsrecreatie en verblijfsrecreatieve voorzieningen c.q. recreatiewoningen zijn toegestaan (momenteel de gronden met de bestemming 'Recreatie – Verblijfsrecreatie'). Aan de randen van het plangebied liggen in sommige gevallen al gronden met de bestemming 'Verkeer' of 'Natuur', hetgeen al voorziet in enige afstand (circa 20 tot 25 meter) ten opzichte van de agrarische gronden. In voorliggend geval is er een zone van 50 meter opgenomen die de bestemming "Groen" krijgt in het bestemmingsplan. Binnen deze bestemming is het niet toegestaan om gevoelige functies te realiseren. Driftreducerende maatregelen en een daar aan gekoppelde voorwaardelijke verplichting is in dit bestemmingsplan vanwege de 50 meter strook dan ook niet vereist en niet opgenomen.
5.4
Bodem
Op basis van artikel 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening zijn gemeenten verplicht om in de toelichting bij een bestemmingsplan een paragraaf over de bodemkwaliteit op te nemen. In deze paragraaf dient gemotiveerd te worden of de aanwezige bodemkwaliteit past bij het toekomstige gebruik van de bodem. Uitgangspunt van een goede ruimtelijke ordening is dat de bodemkwaliteit geschikt is voor de beoogde bestemming en de daarin toegestane gebruiksvormen. Zo mag een eventuele aanwezige bodemverontreiniging geen onaanvaardbaar risico opleveren voor de gebruikers van de bodem en mag de bodemkwaliteit niet verslechteren door grondverzet. Het bestemmingsplan heeft een kaderstellend karakter. Wanneer er binnen het plangebied een bouwvergunning aangevraagd wordt, dient aangetoond te worden middels een verkennend bodemonderzoek dat de hygiënische bodemkwaliteit geschikt is voor de voorziene activiteit.
5.5
Geluid
Bij ruimtelijke ontwikkelingen dient op basis van de Wet geluidhinder (Wgh) te worden onderzocht of sprake is van geluidsoverlast, in het bijzonder in verband met verkeer, spoor of bedrijven. In de Wet geluidhinder is bepaald dat ten aanzien van zogenoemde 'geluidgevoelige objecten' wettelijke eisen gelden ten aanzien van de maximale geluidsbelasting. Geluidhinder zoals gedefinieerd in de Wet geluidhinder kan onderverdeeld worden in drie categorieën die geregeld zijn binnen de wet:
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
39
Industrielawaai, voor zover dit betrekking heeft op 'gezoneerde industrieterreinen'; Wegverkeerslawaai (bouwen van woningen langs wegen en het aanleggen/wijzigen van wegen); Spoorweglawaai (bouwen van woningen langs spoorwegen en het aanleggen/wijzigen van secundaire spoorwegen). Relevante geluidhinderbronnen in de regio zijn het industrielawaai van het bedrijventerrein van FrieslandCampina en het wegverkeerslawaai van de provinciale wegen die het plangebied aan de west- en zuidzijde begrenzen. Er is geen sprake van mogelijk spoorweglawaai binnen het plangebied Recreatiewoningen zijn volgens jurisprudentie niet aan te merken als geluidhinder gevoelig gebouw, mits niet permanent bewoond (ABRvS 30 mei 2000, nr.199901166/1,Geluid, september 2000). De in dit bestemmingsplan beoogde ruimte voor de realisatie van verblijfsrecreatieve functies, hoeft daarom niet getoetst te worden aan de grenswaarden zoals gesteld in de Wet Geluidhinder.
5.6
Geur
De Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) is op 1 januari 2007 in werking getreden. Met de Wet geurhinder en veehouderij geldt één toetsingskader voor vergunningplichtige veehouderij in de gehele gemeente. Voor niet vergunningverplichte veehouderijen en overige agrarische niet-vergunningplichtige bedrijven is het Activiteitenbesluit het toetsingskader. De Wet geurhinder en veehouderij bevat normen en afstanden die bedrijven moeten aanhouden ten opzichte van geurgevoelige objecten. Daarnaast geeft de Wet geurhinder en veehouderij gemeenten de beleidsvrijheid om maatwerk te leveren dat is afgestemd op de ruimtelijke en milieuhygiënische feiten en omstandigheden in een concreet gebied en de gewenste (toekomstige) ruimtelijk inrichting. Voorliggend bestemmingsplan voorziet in een nieuwe, passende bestemmingsregeling voor het gebied Hambroekplas waarbij mogelijkheid geboden wordt voor de oprichting van geurgevoelige objecten. Er zijn echter in de directe nabijheid van het plangebied geen grote geurbronnen gesitueerd. Om deze reden is het uit te sluiten dat het aspect geur belemmeringen oplevert voor het planvoornemen.
5.7
Luchtkwaliteit
In hoofdstuk 5, titel 5.2 van de Wet milieubeheer (hierna ook: Wm), zijn de belangrijkste bepalingen inzake de luchtkwaliteit opgenomen. Dit hoofdstuk staat ook wel bekend als de 'Wet luchtkwaliteit'. Het doel van titel 5.2 Wm is om de mens te beschermen tegen de negatieve gevolgen van luchtverontreiniging op hun gezondheid. In de wet- en regelgeving zijn de richtlijnen uit de Europese regelgeving opgenomen, waaraan voorgenomen ontwikkelingen dienen te voldoen. Wanneer een project aangeduid kan worden als 'Niet in betekenende mate bijdragen' aan de luchtverontreiniging (NIBM), vormen de luchtkwaliteitseisen in beginsel geen belemmering voor het uitoefenen van de bevoegdheid van een bestuursorgaan ex artikel 5.16 Wm. In het besluit NIBM wordt gesteld dat een project NIBM is wanneer een activiteit maximaal 3% van de jaargemiddelde grenswaarde bijdraagt aan de concentraties fijnstof (PM10) of stikstofdioxide (NO2). Dit komt overeen met een toename van maximaal 1,2 µg/m3 voor zowel PM10 als NO2. In de regeling NIBM is (onder andere) aangegeven dat een plan tot 1500 woningen bij een ontsluitingsweg niet in betekenende mate bijdraagt aan de toename van de concentratie fijnstof en stikstofdioxide in de lucht. Het bestemmingsplan biedt verruimingsmogelijkheden voor ca. 200 recreatieve verblijfseenheden.
Voor de volledigheid is de toename aan verkeersbewegingen waarin deze ontwikkeling voorziet (795 mvt/etmaal, zie 5.12) ingevoegd in de NIBM-tool. Uit de NIBM-tool blijkt dat de bijdrage van het extra verkeer niet in betekenende mate is; er is dus geen nader onderzoek nodig.
40
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
5.8
Externe veiligheid
Externe veiligheid heeft betrekking op locaties waar een ongeval met gevaarlijke stoffen kan plaatsvinden, waardoor personen die geen directe relatie hebben tot de risicovolle activiteit zouden kunnen komen te overlijden. Bij een ruimtelijk besluit voor het toelaten van (beperkt) kwetsbare objecten moet worden getoetst aan risiconormen en veiligheidsafstanden. Dit is met name relevant op korte afstand van risicobronnen. Indien een (beperkt) kwetsbaar object wordt toegelaten binnen het invloedsgebied van een belangrijke risicobron, moet ook het groepsrisico worden verantwoord. Bovendien is het van belang om af te wegen in hoeverre nieuwe risicobronnen binnen een plangebied worden toegestaan. Voor de beoordeling van een ruimtelijk plan moet voor externe veiligheid worden vastgesteld of het plangebied is gelegen binnen het invloedsgebied van specifieke risicovolle inrichtingen, relevante transportroutes voor het vervoer van gevaarlijke stoffen of relevante buisleidingen. Toetsingskaders zijn het "Besluit externe veiligheid inrichtingen" (Bevi), het "Besluit externe veiligheid transportroutes" (Bevt) en het "Besluit externe veiligheid buisleidingen" (Bevb). Daarnaast zijn in het Vuurwerkbesluit en het Activiteitenbesluit milieubeheer veiligheidsafstanden genoemd die rond stationaire risicobronnen, niet zijnde een inrichting die valt onder het Bevi, moeten worden aangehouden.
Tenslotte zijn in de beleidsvisie externe veiligheid van de gemeente ambities opgenomen over het al dan niet toelaten van risicovolle activiteiten. In deze paragraaf wordt eerst het aspect externe veiligheid toegelicht, uitgesplitst over de geldende toetsingskaders van het Bevt, de Bevb en de Bevi. Tegelijkertijd met het opstarten van de bestemmingsplanprocedure is bij de veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland advies ingewonnen over het aspect externe veiligheid en de algemene fysieke veiligheid. Dit advies is bijgevoegd als Bijlage 6 en meegenomen in de ruimtelijke afweging met betrekking tot de toetsingskaders. Bevt (Besluit externe veiligheid transportroutes) Langs het plangebied lopen twee provinciale wegen: de N822 (Batendijk) en de N315 (Hambroekweg). Conform de Regeling Basisnet maakt alleen de N822 deel uit van het basisnet. Over de N822 vinden 1000 transportbewegingen met de stofcategorie GF3 plaats. De begrenzing van het plangebied ligt binnen de 200 m zone van de N822. Conform de Handleiding Risico Analyse Transport (HART) heeft de provinciale weg een maximale
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
41
effectafstand (invloedsgebied) van 355 m. Hiermee is het onwaarschijnlijk dat de ontwikkelingen die gevoelig zijn voor het aspect externe veiligheid binnen de invloedsfeer van de maximale effectafstand komen te liggen. Een uitgebreide verantwoording van het groepsrisico is daarom niet noodzakelijk. Bevb (Besluit externe veiligheid buisleidingen) Het plangebied ligt ingesloten tussen twee hogedruk aardgastransportleidingen (A-529-04 en N-569-84). Voor de buisleiding A-529-04 ten oosten van de planlocatie geldt dat de 100% letaliteitsgrens 50 meter is aan weerszijde van de leiding. De 1% letaliteitsgrens (ook wel het invloedsgebied) betreft een gebied van 90 meter aan weerszijde van de leiding. De leiding heeft een plaatsgebonden risicocontour PR 10-6 die op de leiding ligt. Het plangebied ligt gedeeltelijk binnen de 100% en 1% letaliteitsgrens. Voor de buisleiding N-569-84 ten oosten van de planlocatie geldt dat de 100%-letaliteitsgrens 30 meter is aan weerszijde van de leiding, de 1% letaliteitsgrens is 50 meter. Het plangebied ligt buiten de 100% en de 1% letaliteitsgrens. Ten aanzien van de hogedruk aardgastransportleidingen is het fakkelbrandscenario van toepassing. Bij dit scenario is de hitte-intensiteit binnen het 100%-letaliteitgebied dusdanig hoog dat optreden door de hulpdiensten niet mogelijk is.
De hulpdiensten moeten wachten totdat de leiding is afgeblokt en uitgebrand voordat in dit gebied opgetreden kan worden. In het 1%-letaliteitsgebied kan door het gebruik van beschermde kleding door de brandweer wel worden opgetreden. Het hotel valt (deels) binnen deze 1%-letaliteitsgrens. De veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland adviseert als handelingsperspectief bij dit soort calamiteit binnen schuilen of vluchten van de hogedrukaardgasleiding af. Dit is, gezien de geografische ligging van het hotel, mogelijk.
Afbeelding: Ligging hotel ten opzichte van aardgasdrukleiding en letaliteitgebieden (bron: signaleringskaart) Bevi (Besluit externe veiligheid inrichtingen)
42
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Hotel/restaurant Berkel Palace ligt op ongeveer 615 m afstand van de Bevi inrichting Friesland Foods B.V. aan de Needseweg 23 te Boruclo. Binnen deze bedrijfsvoering zijn verschillende risicobronnen aanwezig geregeld door de Bevi. Het plaatsgebonden risico is hier beperkt tot ongeveer 70 m en het invloedsgebied is beperkt tot ongeveer 365 m. De Bevi inrichtingen vormen hiermee geen belemmering met betrekking tot het aspect externe veiligheid. Conclusie Geconcludeerd kan worden dat de geldende toetsingskaders met betrekking tot externe veiligheid geen belemmering vormen voor de vaststelling van het bestemmingsplan. De adviezen gegeven door de veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland worden gerespecteerd en verdere ontwikkelingen die effect kunnen hebben op de externe veiligheid vinden in samenspraak met de veiligheidsregio plaats.
5.9
Natuur
Bij een ruimtelijke ontwikkeling moet, in het kader van de Wet natuurbescherming, aangetoond worden dat er geen sprake is van aantasting van beschermde natuurgebieden en beschermde plant- en diersoorten. Hiervoor is in veel gevallen een gericht natuuronderzoek vereist. In eerste instantie is een quickscan natuurtoets noodzakelijk om een inschatting te kunnen maken over het effect van de plannen op beschermde natuurgebieden en soorten. Indien negatieve effecten verwacht worden vanuit deze quickscan is nader onderzoek noodzakelijk. 5.9.1 Beschermde gebieden Ten aanzien van gebiedsbescherming is de ligging van het plangebied ten opzichte van Natura 2000-gebieden en gebieden behorend bij het Gelders Natuurnetwerk (behorend bij het Natuurnetwerk Nederland) van belang. Binnen het plangebied zijn geen gronden gelegen die behoren tot het beschermingsregime van Natura 2000; dichtstbijzijnd Natura 2000-gebied is gelegen op ca. 3,2 km afstand ten westen van het plangebied (Stelkampsveld). Natura 2000
Afbeelding: Ligging plangebied ten opzichte van Natura 2000-gebieden (Bron: AERIUS-calculator) Met vaststelling van het bestemmingsplan zullen de recreatieve mogelijkheden op het gebied worden verruimd, waardoor er een toename van verkeersdruk van en naar het plangebied kan ontstaan. Door deze toename van verkeersbewegingen van en naar de Hambroekplas ontstaat een toename aan stikstofemissie. Met deze toename aan stikstofemissie kan een toename van schadelijke stikstofdepositie op omliggende
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
43
Natura 2000-gebieden niet op voorhand kan worden uitgesloten. Om deze reden is een notitie stikstof opgesteld om verder in te gaan op de effecten van de verruiming van recreatieve mogelijkheden met betrekking tot het aspect stikstof. Deze notitie is bijgevoegd als Bijlage 7 bij deze toelichting. Uit deze notitie blijkt dat er door toevoeging van verkeersgeneratie geen blijvende toename aan stikstofdepositie boven de grenswaarde van 0,00 mol/ha/j ontstaat op het maatgevend Natura 2000-gebied Stelkampsveld. Hiermee levert het aspect stikstof geen belemmering op voor het planvoornemen. Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland is Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk heeft als doel om de vele natuurgebieden die Nederland rijk is met elkaar te verbinden. De provincies zijn verantwoordelijk voor het Natuurnetwerk Nederland binnen hun grenzen. De omkadering van het Gelders Natuurnetwerk staat geborgd binnen de Omgevingsverordening Gelderland. De invulling en instandhoudingsdoelen van het Gelders Natuurnetwerk staan geborgd in het Natuurbeheerplan, dat jaarlijks geactualiseerd wordt samen met terreinbeheerders, zoals Natuurmonumenten, Het Gelders Landschap, Staatsbosbeheer, Natuurcollectieven en overige collectieven voor agrarische natuur/landschapsbeheer.
Binnen het plangebied zijn gronden gelegen die behoren tot het Gelders Natuurnetwerk en de Groene Ontwikkelingszone. Onderstaand kaartbeeld geeft aan waar deze gronden zich binnen het plangebied bevinden.
Afbeelding: Uitsnede kaartbeeld regels natuur in de Omgevingsverordening Gelderland Met het bieden van ontwikkelingsruimte binnen het plangebied, wordt herbegrenzing van Gelders Natuurnetwerk noodzakelijk en gewenst geacht om zowel op recreatief als ecologisch gebied tot verbetering te komen. Ten aanzien van deze herbegrenzing is een inrichtingsplan compensatie GNN opgesteld door Staring Advies, bijgevoegd als Bijlage 5 bij deze toelichting. In dit rapport worden de terreindelen beschreven waarvoor de wens bestaat deze aan de GNN te onttrekken. De aard van deze terreindelen, de te verwachten natuurwaarden, globale toekomstige inrichting en het gebruik worden ook in dit rapport beschreven.
44
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Afbeelding: Gelders Natuurnetwerk en te onttrekken delen GNN (bron: Inrichtingsplan compensatie GNN, Staring Advies) Compensatie van de te onttrekken GNN gebieden vindt plaats aan de zuidzijde van het plangebied, aan de Leerinkbeek en ten zuidoosten van de plas. Het inrichtingplan bevat daarnaast een gedetailleerde uitwerking van de inrichting van het nieuw te ontwikkelen natuurgebied rondom de Leerinkbeek.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
45
Afbeelding: Begrenzing compensatie GNN aan de zuidzijde van het plangebied (bron: Inrichtingsplan compensatie GNN, Staring Advies) Groene ontwikkelingszone Naast de hierboven noodzakelijke GNN-herbegrenzing, dient met hetplan ook beschreven te worden hoe de ontwikkelingen die gerealiseerd worden binnen GO voorzien in de versterking van de daar aanwezige kernkwaliteiten. Kwaliteiten van de GO ter plekke liggen vooral in de bosaanplanten van inheemse boom- en struiksoorten en de vele overgangen van deze aanplanten naar lage, grazige vegetatie en water. Om de kernkwalitieten van de GO te versterken, worden gelijktijdig met een ontwikkeling van een groter gebouw de volgende maatregelen uitgevoerd: In de uitbreiding van het gebouw worden minimaal 10 nestkasten of neststenen voor huismussen in het gebouw geïntegreerd. In de uitbreiding van het gebouw worden minimaal 1 nestkast of minimaal één neststeen voor de grote gele kwikstaart in het gebouw geïntegreerd. In de uitbreiding van het gebouw worden minimaal 2 ruime verblijfplaatsen voor vleermuizen in het gebouw geïntegreerd. De buitenverlichting van het gehele restaurant wordt vleermuisvriendelijk. Boomkronen worden niet verlicht, er wordt amberkleurig licht toegepast en de buitenverlichting wordt zoveel mogelijk met bewegingsmelders aangestuurd.
Onder de brug over de beek tussen het restaurant en de plas wordt een nestkast voor de grote gele kwikstaart geplaatst. Naast de versterkingsmaatregelen aan en rond het hotel-restaurant worden de volgende "groene" maatregelen
46
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
als voorwaardelijke verplichting vastgelegd / uitgevoerd (zie ook onderstaande figuur): Aanplant van 2 stukjes beekbegeleidende beplanting. Suggestie aan te planten soorten: zomereik, haagbeuk, winterlinde, zwarte els, fladderiep, tweestijlige meidoorn en hazelaar. Het gaat hier om een oppervlakte van minimaal 500 m2. Het beheer van deze beplantingen bestaat de eerste jaren uit het vervangen van eventueel afgestorven plantmateriaal. Op termijn langs de randen die niet langs het water liggen gefaseerd hakhoutbeheer uitvoeren. Het streefbeeld is hier opgaand bos met oude bomen en een dichte struiklaag. Aanplant van een struweel in de noordoosthoek van het terrein. Suggestie aan te planten soorten: eenstijlige meidoorn, sleedoorn, hondsroos, Gelderse roos en wegedoorn. Het beheer bestaat de eerste jaren uit het vervangen van eventueel afgestorven plantmateriaal. Het struweel wordt gefaseerd eens in de 7 tot 10 jaar afgezet.
Afbeelding: "Groene" maatregelen in de GO (bron luchtfoto: geoportaal.gelderland.nl). Naast deze maatregelen zijn in het inrichtingsplan compensatie GNN, bijgevoegd als Bijlage 5 nog verdere algemene maatregelen beschreven ter versterking van de kernkwaliteiten van het GO gebied aan de noordzijde van het plangebied. Gelet op de conclusies uit dit rapport, is er voldoende onderbouwing dat het planvoornemen voorziet in een versterking van de natuurwaarden in het gebied en het in stand houden van de bestaande kernkwaliteiten van de Hambroekplassen. 5.9.2 Beschermde soorten Bij een ruimtelijke ontwikkeling moet, in het kader van de Wet natuurberscherming aangetoond worden dat er geen habitats van soorten beschermd door de Wet natuurbescherming aangetast worden. Ten aanzien van het aspect beschermde soorten heeft Staring Advies in opdracht van initiatiefnemer een quickscan natuurtoets uitvoerd, bijgevoegd als Bijlage 8 bij deze toelichting. Uit deze quickscan blijkt dat met betrekking tot het aspect beschermde soorten aanvullend onderzoek noodzakelijk is. Uit dit aanvullende onderzoek moet blijken of er ontheffing en/of het treffen mitigerende en compenserende maatregelen noodzakelijk is. Dit onderzoek richt zich op de habitats van de boommarter, steenmarter, kleine
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
47
marterachtigen, poelkikker en steenuil. Het aanvullend onderzoek zal worden uitgevoerd binnen de beschikbare onderzoekstermijnen voor de boommarter, steenmarter, kline marterachtigen, poelkikker en steenuil. Gezien het bestemmingsplan een kaderstellend karakter heeft, zal dit aanvullend onderzoek zich richten op de plekken waar ontwikkelingen plaatsvinden. Aanvullend onderzoek gaat om deze reden ook deel uitmaken van een bouwvergunning wanneer een daadwerkelijke ontwikkeling plaatsvindt.
5.10
Archeologie
Sinds 1 september 2007 is de Wet op de Archeologische Monumentenzorg (Wamz) in werking getreden. Deze wet is de Nederlandse uitwerking van het Verdrag van Malta uit 1992. De Wamz is in zijn geheel opgenomen in de Monumentenwet 1988 (Mw art. 38 t/m 60). In de Wamz is vastgelegd dat Rijk, provincies en gemeenten in ruimtelijke plannen rekening houden met aspect 'archeologie'. De wet beoogt het archeologische erfgoed in hoofdzaak in situ te beschermen. De op 1 juli 2016 in werking getreden Erfgoedwet heeft de Monumentenwet 1988 deels vervangen als het gaat om archeologie. in de Erfgoedwet is vastgelegd wat onder cultureel erfgoed (waar archeologie onder valt) wordt verstaan. Onderdelen van de Monumentenwet 1988 die de omgang met archeologie in de fysieke leefomgeving betreffen, gaan naar de Omgevingswet. Voor een aantal onderdelen (onder andere bestemmingsplannen) is voor de periode tot inwerkingtreding van de Omgevingswet een overgangsregeling in de Erfgoedwet opgenomen. Ten aanzien van het aspect archeologie heeft RAAP in 2014 een archeologische beleidskaart voor de gemeente Berkelland opgesteld. Deze beleidskaart omvat alle archeologische waarden in de gemeente Berkelland en de daarbij behorende beleidsimplicaties.
In deze beleidskaart is het overgrote gedeelte van het plangebied aangeduid met de AWV categorie 9 (laag voor nederzettingsresten, hoog voor water gerelateerde archeologische resten). Delen van het plangebied zijn aangeduid met AWV categorie 5, 6 en 7, voornamelijk ter plekke van de cultuurhistorisch waardevolle essen/kampontginningen en voormalige locaties van cultuurhistorisch waardevolle elementen (zie par. 5.11). Ook zijn er binnen het plangebied meerdere archeologische vindplaatsen aanwezig rondom deze elementen (AWG categorie 3). Grote delen van het plangebied zijn ontgrond (zuidelijk deel) of vergraven, opgehoogd of afgegraven (noordelijk deel).
Afbeelding: Archeologische beleidskaart gemeente Berkelland (RAAP-rapport 2878) Ten aanzien van deze verschillende verwachtingsgebieden en vindplaatsen zijn door RAAP de volgende uitgangspunten voor archeologisch beleid geformuleerd:
48
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
AWV categorie 5: Bij bodemingrepen dieper dan 40 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring met een oppervlakte groter dan 250 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek conform KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). AWV categorie 6: Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring met een oppervlakte groter dan 250 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, conform KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). AWV categorie 7: Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en met een oppervlakte groter dan 1000 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, conform KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). AWV categorie 9: Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring met een oppervlakte groter dan 5000 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, conform KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWG categorie 3: Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring met een oppervlakte groter dan 50 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, conform KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). Het bestemmingsplan heeft een kaderstellend karakter; het maakt geen direct planvoornemen mogelijk, maar biedt alleen verruimingsmogelijkheden voor de huidige recreatieve kaders binnen het plangebied. Deze uitbreidingsmogelijkheden bevinden zich, met betrekking tot oprichting van nieuwe verblijfsrecreatieve mogelijkheden, aan de noordzijde en zuid/zuidoost/zuidwestzijde van het plangebied. Er worden geen archeologische belemmeringen verwacht voor eventuele recreatieve uitbreidingen aan de noordzijde, gezien de lage archeologische verwachtingen aan deze zijde van het plangebied. Wel is er aandacht voor de ontwikkelingen aan de zuidzijde van het plangebied, gezien de concentratie van zowel archeologische vindplaatsen als gebieden met een hoge archeologische verwachting. Er wordt geen nadere archeologische toetsing nodig geacht ter plekke van archeologische vindplaatsen, gezien deze gelegen zijn ter plekke van de waterplassen; oprichting van gebouwen op deze locaties is onwaarschijnlijk.
De zuidelijke gebieden behorend bij de AWV categorie 5 vormen wel een aandachtspunt, gezien deze gelegen zijn binnen onderzoeksgebieden voor ontwikkeling van nieuwe verblijfsrecreatie. Wanneer hier verblijfsrecreatie mogelijk gemaakt wordt, dient afhankelijk van de mate waarin ingrepen op of in de bodem beoogd zijn een inventariserend archeologisch onderzoek plaats te vinden in het spoor van een aanvraag omgevingsvergunning. De archeologische waarden binnen het plangebied worden opgenomen als dubbelbestemming in de regels, conform de huidige systematiek in de gemeente Berkelland.
5.11
Cultuurhistorie
In een bestemmingsplan dient op grond van het Bro artikel 3.1.6 een beschrijving te worden opgenomen hoe met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten monumenten, rekening is gehouden. Ook de facetten historische bouwkunde en historische geografie dienen te worden meegenomen in de belangenafweging. Hierbij gaat het om zowel beschermde als niet formeel beschermde objecten en structuren. De gemeente Berkelland heeft onderzoeksbureau RAAP verzocht om vooruitlopend op en in het kader van toekomstige ontwikkelingen rond de Hambroekplassen een cultuurhistorisch onderzoek uit te voeren naar de aanwezige waarden op het gebied. Dit cultuurhistorisch onderzoek, gepubliceerd op 7 december 2018, ('Op het land van heer en boer; een cultuurhistorisch onderzoek naar de Hambroekplassen en de omgeving te Borculo') is bijgevoegd als Bijlage 9 bij deze toelichting. Voortbouwend op de bestaande archeologische informatie en cultuurhistorische informatie (bekend door algemene onderzoeken over het gehele gemeentegebied), is in het onderzoek 'Op het land van heer en boer; een cultuurhistorisch onderzoek naar de Hambroekplassen en omgeving te Borculo' nader ingegaan op de cultuurhistorische waarden van het gebied. Uit het aanvullend cultuurhistorisch onderzoek blijkt dat met name in het zuidelijk deel van het plangebied
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
49
cultuurhistorische waarde te verwachten is. Archeologisch en cultuurhistorisch geldt dat met name voor de twee oude essen in het gebied (de Fokkink Esch en Fokkinkbraak). Cultuurhistorisch van belang is de dijkenstructuur in het gebied, waar nog enige relicten van aanwezig zijn. Dit zijn de lijnstructuren Torentjesdijk, Schapevondersdijk). De opgaande beplanting langs de essen, langs de dijken en in de aangrenzende, lager gelegen delen van het gebied maken deel uit van deze structuur.
Afbeelding: Cultuurhistorische kenmerkenkaart uit het cultuurhistorisch onderzoek Hambroekplas van RAAP (bron: RAAP-rapport 3643, 2018) Zoals in het rapport genoemd kent de Hambroekplas voornamelijk cultuurhistorische waarden aan de zuidzijde van het plangebied. Deze cultuurhistorische waarden kunnen uitgesplitst in de cultuurhistorische waarden van de esstructuren en de cultuurhistorische waarden van de lijnstructuren (dijkenstructuur). Hieronder zullen deze waarden afzonderlijk van elkaar besproken worden. Waardevolle essen Aan de zuidzijde van het plangebied zijn meerdere percelen gelegen die gekarakteriseerd kunnen worden als waardevolle es. Deze oude essen (Fokkink Esch en Fokkinkbraak), waren beiden ooit verbonden aan de lang verdwenen havezante Fokkink en de naastgelegen, eveneens verdwenen boerderij. Hiermee verwijzen de essen naar een verleden van Hambroek als agrarisch gebied dat ontstaan is door heideontginningen. Cultuurhistorische waarden van deze essen zijn vooral te vinden in de openheid van het landschap en het microreliëf door antropogene ophoging van het landschap (agrarisch gebruik) Dijkenstructuur Van de geschiedenis van het plangebied als agrarisch gebruikt gebied, zijn twee waardevolle lijnstructuren bewaard gebleven.
Dit betreffen de Torentjesdijk (noord-zuid verbinding door het gebied) en de Schapevondersdijk, die ten zuiden van de huidige zuidwestelijke plas de verbinding vormde naar de huisplaats van De Höfte. Daarnaast kan ook de Batendijk, die de zuidgrens vormt van het plangebied, gezien worden als deel van deze cultuurhistorisch waardevolle dijkstructuur. Advies Het cultuurhistorische onderzoek van RAAP voor de Hambroekplas geeft adviezen om bij planontwikkelingen iets met de historische structuur te doen. Van groot belang daarbij is de volledig bewaard gebleven Torentjesdijk. Ook het feit dat de twee oude bouwlandkampen van Fokkink, toch het agrarisch hart van het bedrijf, nog intact zijn, is een belangrijke kans. Het intacte erf Nieuw Bate en het lege erf De Höfte kunnen ook
50
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
aanknopingspunten voor cultuurhistorisch geïnspireerde ontwikkelingen zijn. Adviezen en/of invalshoeken vanuit het cultuurhistorisch onderzoek zijn: Probeer oude landschappelijke overgangen met beplanting te behouden, zoals de esranden, en landschappelijke contrasten tussen bijvoorbeeld de essen en de voormalige broekgebieden weer te versterken; Zorg voor een betere aansluiting van de randen van de zandwinplassen op het omliggende landschap; de bomenrij die plas 3 aan de zuidoostzijde omgeeft, doorsnijdt het landschap over niet-historische lijnen en deelt de Fokkinkbraak in tweeën; Gebruik oude verbindingen als ‘kapstok’ om daaraan informatiepunten en ‘belevingslocaties’ te koppelen; Respecteer bij toekomstige ontwikkelingen waar mogelijk het aanwezige reliëf in de meest gave delen van het landschap (Fokkink Esch, Fokkinkbraak e.o.); Ga bij nieuwe ontwikkelingen waar mogelijk zorgvuldig om met het cultuurhistorisch waardevolle oude groen, zoals de esrandbeplanting en de laanstructuren. Pleeg onderhoud aan de vele knotbomen in het gebied. Bij ontwikkeling van recreatieve mogelijkheden aan de zuidwestelijke plas, dient de cultuurhistorische waarde met betrekking tot bovenstaande adviezen meegenomen te worden bij de bouwkundige opzet van de verblijfsrecreatie. Net zoals het aspect archeologie (par.
5.10), dient deze onderbouwing meegenomen te worden in een aanvraag omgevingsvergunning. De archeologische waarden van de essen worden conform de huidige regelsystematiek van de gemeente Berkelland opgenomen als dubbelbestemming in het bestemmingsplan. De cultuurhistorisch waardevolle structuren van de Torentjesdijk en de Schapevondersdijk worden geborgd en beschermd in het bestemmingsplan middels een functieaanduiding.
5.12
Verkeer en parkeren
Voor een goede infrastructurele inpassing van het plangebied is het belangrijk de toekomstige verkeerskundige situatie in beeld te brengen. Met de beoogde verdere recreatieve exploitatie van de Hambroekplas ontstaat naar verwachting met vaststelling van het bestemmingsplan een hogere verkeersdruk van en naar de plassen en een hogere parkeerbehoefte op het plangebied. In deze paragraaf wordt ingegaan op de verkeerskundige afwikkeling bij realisatie van nieuwe ontwikkelingen. Voor beschouwing van verkeersgeneratie en parkeenormering is een beschouwing van de gewenste zuidelijke ontwikkelingen van belang. Het bestemmingsplan maakt hier een verruimingsmogelijkheid voor een scala aan verblijfsrecreatieve eenheden mogelijk (zie onderstaande tabel). In deze paragraaf wordt ingegaan op de infrastructurele implicaties van toevoeging van dit aantal recreatiewoningen (verkeersgeneratie, infrastructurele ontsluiting en parkeervoorzieningen). Een onderbouwing van een goede infrastructurele ontsluiting en een sluitend verhaal rondom parkeernormering wordt uitgevoerd bij een concrete bouwaanvraag binnen het plangebied. Voor het berekenen van verkeergeneratie en parkeernormeringen worden de kengetallen in de CROW-publicatie 'Toekomstbestendig parkeren: van parkeerkencijfers naar parkeernormen' als kaderstellend beschouwd. De gemeente Berkelland kent de stedelijkheidsgraad 'weinig stedelijk'.
Gezien de ligging van de Hambroekplas aan de provinciale weg, en nabij de stedelijke kern van Borculo, is gekozen voor de stedelijke zone 'Rest bebouwde kom'. Verkeersgeneratie en infrastructurele ontsluiting In de toekomstige situatie blijft er sprake van één toegangsweg voor automobilisten naar het plangebied; dit betreft de entree bij hotel-restaurant Berkel Palace (nabij verkeersplein Needeweg/Rondweg). Eventuele zuidelijke ontwikkelingen worden ontsloten via de al bestaande ventweg Hambroekweg. Deze weg loopt parallel aan de Rondweg aan de westgrens van het plangebied. Aan de zuidzijde kent de Hambroekweg nog een aansluiting op de Rondweg en de Batendijk (N822), die de zuidelijke begrenzing van het plangebied vormt.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
51
Voor de eventuele zuidelijke verblijfsrecreatieve ontwikkeling wordt wel ruimte gereserveerd om een toegangsweg over de Leerinkbeek te realiseren. Om een indicatie te maken van de toename verkeersgeneratie, is de bovengrens van de ontwikkelingsruimte uitgesplitst over verschillende deelontwikkelingen en de verkeersgeneratie hiervan bepaald. Hierbij wordt in de beschikbare CROW-categorieën zoveel mogelijk aangesloten bij deze deelontwikkelingen. Ook wordt ervan uitgegaan dat dagrecreatieve activiteiten aan de zuidzijde volledig ten dienste staan van de verblijfsrecreatieve functie. De toename aan verkeersgeneratie per etmaal kan dan als volgt uitgesplitst worden: Deelontwikkeling
CROW-categorie
Hotelfunctie noordzijde Kampeerterrein
4* hotel Camping / kampeerterrein Bungalowpark (huisjescomplex)
Verkeersgeneratie Aantal eenheden per etmaal (bovengrens) 27,6 (per 10 kamers) 6
Totale verkeersgeneratie per etmaal 166
0,4
30
75
Grondgebonden 2,3 200 460 verblijfsrecreatie (chalets / bungalows) Camperplaatsen Camping 0,4 10 4 (kampeerterrein) Groepsaccommodatie 1* hotel 12,7 (per 10 kamers) 2 25 Bedrijfswoning bij Woning, koop, 8,6 1 9 recreatiepark vrijstaand Totaal 694 Tabel: Toename aan verkeersgeneratie per etmaal binnen het plangebied, uitgesplitst over de verschillende deelontwikkelingen Met de realisatie van nieuwe ontsluitingswegen voor zowel langzaam verkeer (voetgangers en fietsers) als gemotoriseerd verkeer (nieuwe overkruising Leerinkbeek) kan met het planvoornemen gescheiden worden voorzien in een gunstige verkeerskundige afwikkeling van de toename aan verkeersgeneratie. De ventweg Hambroekweg is voldoende geschikt om de nieuwe verkeersgeneratie van het planvoornemen op te vangen. Parkeren Voor de CROW-categorie 'Bungalowpark (huisjescomplex)' binnen Rest bebouwde kom in een weinig stedelijk gebied geldt een parkeernorm van 1,8 parkeerplaatsen per verblijf. Uitgaande van 200 recreatieverblijven betekent dit een parkeernormering van 360 parkeerplaatsen. De huidige parkeervoorzieningen zijn niet voldoende om deze toename op te vangen; bovendien zijn deze parkeerplaatsen te ver gelegen van de beoogde locatie aan de zuidzijde van de Hambroekplas. De toename aan parkeerplaatsen zal dus nabij de recreatieverblijven gerealiseerd moeten worden.
Bij realisatie van de verblijfsrecreatie op deze locatie zal aangetoond moeten kunnen worden waar en hoe invulling gegeven wordt aan deze parkeernormering. Afhankelijk van het planconcept kan gemotiveerd worden afgeweken van deze normering. Conclusie Zoals in de inleiding van deze paragraaf beschreven, wordt bij een concrete bouwaanvraag getoetst aan de hierboven beschreven kaders. Bij een concrete bouwaanvraag kan immers nauwkeurig aangegeven worden hoe de parkeervoorzieningen gerealiseerd worden. Voor de infrastructurele ontsluiting van nieuwe verblijfsrecreatieve voorzieningen is in het voortraject van dit bestemmingsplan afstemming geweest. Bij een bouwaanvraag wordt deze eerdere afstemming meegenomen en verwerkt in een sluitend verhaal rondom infrastructurele ontsluiting.
52
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
5.13
Waterhuishouding
5.13.1 Inleiding Op grond van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) moet in de toelichting van ruimtelijke plannen een waterparagraaf worden opgenomen. Hierin wordt beschreven hoe rekening is gehouden met de gevolgen van het ruimtelijk plan voor de waterhuishouding. De waterparagraaf geeft een beschrijving van de beleidsuitgangspunten, waterhuishoudkundige situatie en wateropgaven in het plangebied, (motivatie van) meest geschikte oplossingen en ruimtelijke consequenties daarvan. Indien aan de orde, is tevens het advies van het waterschap in de waterparagraaf verwerkt. 5.13.2 Huidige situatie waterhuishouding Bodemopbouw en grondwater Het plangebied kent qua bodemopbouw een duidelijk onderscheid tussen de noord- en zuidzijde, veroorzaakt door cultivering van het landschap. Aan de noordzijde is er sprake van een kalkloze poldervaaggrond met zavel en lichteklei (Rn62C). Ter hoogte van de kampontginning is er sprake van een veldpodzolgrond met leemarm en zwak lemig fijn zand (Hn21). De rest van het zuidelijk gebied betreft een bodemclassificatie van hoge zwarte enkeerdgronden met lemig fijn zand (zEZ23) en een beekeerdgrond met lemig fijn zand (pZg23). De grondwatertrap aan de noordzijde op de poldervaaggrond is III (GHG<40cm, GLG 80-120cm).
Deze grondwatertrappen zijn hoger ter plekke van de kampontginning, waar sprake is van grondwatertrappen Vb (GHG 25-40 cm, GLG>120 cm) en VII (GHG 80-140 cm, GLG>120cm). Verder ten zuiden van deze kampontginning is er sprake van grondwatertrap IIIb (GHG 25-40 cm, GLG 80-120 cm).
Oppervlaktewater, beschermingszones en kunstwerken Het plangebied kent meerdere waterlopen die het gebied begrenzen of doorkuizen. De belangrijkste waterloop in dit geheel is de Berkel, die gekanaliseerd de noordgrens van het plangebied vormt. Twee aftakkingen van de Berkel lopen door het plangebied: de Berkel door Borculo en de Leerinkbeek. De Berkel door Borculo vormt de afscheiding van de drie grote plassen (die geen deel uitmaken van het grotere watersysteem), waarna de waterloop door het centrum van de kern Borculo voert (waarbij deze middels een aquaduct onder de provinciale weg loopt). De Leerinkbeek vormt een afscheiding van de Berkel verder stroomafwaarts, waarna deze eerst parallel loopt aan de provinciale weg en de westgrens van het plangebied, om vervolgens naar het zuidoosten af te buigen. Het systeem aan waterlopen binnen het plangebied kent verschillende beschermingszones en kunstwerken. Een groot gedeelte van de westzijde van het plangebied is aangemerkt als 'kernzone (oppervlaktewater)' en 'beschermingszone (oppervlaktewater)' ter bescherming van de Leerinkbeek/Berkel. Ook de Berkel door Borculo is beschermd middels deze aanduidingen. Er zijn zowel over de Leerinkbeek als de Berkel door Borculo een brug aangelegd.