Bijlage 1 Bestemmingsplan buitengebied Hambroekplassen 2022 Toelichting
Tekst van het document
Bestemmingsplan - Toelichting -
Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022 Gemeente Berkelland
BESTEMMINGSPLAN - Toelichting -
Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022 Gemeente Berkelland
IDN-nummer:
NL.IMRO.1859.BPBGB20220008-0010
Status:
ontwerp
Datum:
juni 2023
Locatie Nijmegen Wijchenseweg 102 6538 SX Nijmegen 024 - 322 45 79 info@pouderoyentonnaer.nl www.pouderoyentonnaer.nl
Locatie Rosmalen Berlicumseweg 6D 5248 NT Rosmalen
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding
5
1.1 1.2 1.3
5 5 6
Aanleiding en doelstelling Ligging van het plangebied Geldende bestemmingsplannen
Hoofdstuk 2 Plangebied
9
2.1 2.2 2.3 2.4
Ligging in breder perspectief Historische ontwikkeling Ruimtelijke structuur Functionele structuur
9 10 11 12
Hoofdstuk 3 Planbeschrijving
17
3.1 3.2
Recreatieve verruimingen Overige ingrepen
17 20
Hoofdstuk 4 Beleidskaders
21
4.1 4.2 4.3 4.4
21 25 30 32
Rijksbeleid Provinciaal beleid Regionaal beleid Gemeentelijk beleid
Hoofdstuk 5 Milieu- en omgevingsaspecten
35
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 5.11 5.12 5.13 5.14
35 36 38 39 39 40 40 41 43 48 49 51 53 59
Vormvrije m.e.r.-beoordeling Bedrijven- en milieuzonering Spuit(vrije) zones Bodem Geluid Geur Luchtkwaliteit Externe veiligheid Natuur Archeologie Cultuurhistorie Verkeer en parkeren Waterhuishouding Klimaat(-adaptatie)
Hoofdstuk 6 Economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid
61
6.1 6.2
61 61
Inleiding Economische haalbaarheid
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
3
6.3 6.4 6.5
Maatschappelijke haalbaarheid Vooroverleg instanties Conclusie
61 61 62
Hoofdstuk 7 Juridische regeling
63
7.1 7.2 7.3
63 63 63
Inleiding De regels Bestemmingen
Hoofdstuk 8 Afweging en conclusies
Toelichting
4
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
65
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding en doelstelling
Initiatiefnemer Leisurelands is sinds december 2013 eigenaar van het recreatiegebied Hambroekplas bij Borculo in de gemeente Berkelland. Dit dagrecreatiegebied maakt onderdeel uit van een groter gebied waarvoor al vele jaren de ambitie geldt om het te ontwikkelen tot een recreatiegebied inclusief verblijfsmogelijkheden. Deze ambitie kent een breed maatschappelijk draagvlak. De potentie om deze ambitie te verwezenlijken onderschrijft Leisurelands en dit was de aanleiding om ook omliggende gronden met de daarbinnen gelegen plassen te verwerven. Om richting te geven aan de ontwikkeling van het recreatiegebied, heeft Leisurelands in februari 2018 een ontwikkelingsvisie opgesteld voor het gebied gebied dat zij op dat moment in eigendom had. In 2020 is daar een vervolg aan gegeven met een visie op het totale gebied, nadat ook de zuidoostelijke plas met omliggende gronden waren verworven. Een belangrijk deel van deze ontwikkelingsvisie is het betrekken van de twee zuidelijke plassen van de Hambroekplas bij de recreatieontwikkeling: momenteel wordt enkel de noordelijke plas geëxploiteerd als recreatiegebied. De overige gronden hebben een overwegend agrarische functie. Naast deze recreatieve en agrarische functie is de Hambroekplas een zandwinningsproject ten behoeve van de stedelijke ontwikkeling van Borculo.
De gebruiks- en bouwmogelijkheden in het gebied Hambroekplas zijn momenteel juridisch geborgd door verouderde bestemmingsplannen uit de jaren '60 en '70 (met uitzondering van de zuidelijke plassen zelf). In lijn met het bestemmingsplan 'Buitengebied Berkelland 2020', dat van 14 oktober 2021 tot en met 24 november 2021 als ontwerp ter inzage heeft gelegen en een actualisatieslag maakt voor de gronden in het buitengebied rondom de Hambroekplas, is een geactualiseerd bestemmingsplan voor de Hambroekplas nodig dat ruimte biedt voor de gewenste recreatieve ontwikkelingen. Dit bestemmingsplan heeft daarom een voornamelijk faciliterend en ontwikkelingsgericht karakter, waarbij ruimte geboden wordt voor nieuwe (verblijfs)recreatieve ontwikkelingen in combinatie met natuurontwikkeling en behoud van landschappelijke en cultuurhistorische waarden. De uitgangspunten waaraan een nieuw bestemmingsplan voor het plangebied zou moeten voldoen, zijn reeds geborgd in het document 'Uitgangspunten Gebiedsontwikkeling Hambroekplas', dat vastgesteld is op 24 januari 2020. Dit document beschrijft de gemeente een set aan uitgangspunten voor integrale gebiedsontwikkeling en vormt de basis voor ontwikkelingen in het gebied.
De uitgangspunten uit de notitie zien toe op de mogelijkheden voor dag- en verblijfsrecreatie, natuur- en landschapswaarden, (openbare) toegankelijkheid van het gebied, duurzame energieopwekking, verkeer, cultuurhistorische waarden en inpassen van nutsleidingen. Deze uitgangspunten worden in dit bestemmingsplan integraal meegenomen in de planvorming en nader toegelicht in paragraaf 4.4.1. Daarnaast is de Uitgangspuntennotitie bijgevoegd als Bijlage 1 bij deze toelichting. In lijn met de Uitgangspuntennotitie Hambroekplas wordt met dit bestemmingsplan een landschappelijke meerwaardecreatie voor het hele recreatiegebied beoogd. Hiermee wordt ook invulling gegeven aan de wens voor een gebiedsdekkende juridisch-planologische regeling ter vervanging van de lappendeken aan verouderde bestemmingsplannen die momenteel op de Hambroekplas rusten.
1.2
Ligging van het plangebied
De Hambroekplas is gelegen ten oosten van de kern van Borculo, aan de overzijde van de provinciale weg N315, die een doorgaande weg vormt langs de kernen van onder andere Ruurlo en Neede. Aan de zuidzijde wordt het plangebied begrensd door de N822, die de kern van Borculo verbindt met Eibergen. Hiermee neemt de Hambroekplas een centrale plek in de gemeente Berkelland.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
5
Figuur: Ligging plangebied in regio (bron: Ontwikkelingsvisie Hambroekplas 2018, Leisurelands)
1.3
Geldende bestemmingsplannen
Op het plangebied is een lappendeken aan bestemmingsplannen en regelingen geldend. Onderstaand kaartbeeld geeft aan waar welk bestemmingsplan geldend is.
6
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Figuur: Kaartbeeld met bestemmingsplannen die gelden op het plangebied De volgende bestemmingsplannen zijn geldend binnen het plangebied: Buitengebied Borculo GS, vastgesteld op 2 oktober 1972 Buitengebied Borculo GS, vastgesteld op 16 februari 1994 Buitengebied, Hambroekplas Borculo 2015, vastgesteld op 18 augustus 2015 Borculo, FrieslandCampina Domo 2013, vastgesteld op 18 september 2013 Het uitbreidingsplan in hoofdzaken GS uit 1963 is vervallen in 2013. Daardoor zijn de betrokken gebieden 'witte vlekken' geworden. In principe geldt er voor deze locaties geen bestemming.
Met het voorliggend bestemmingsplan wordt toegewerkt naar een coherente en toekomstgerichte regeling voor het plangebied, die aansluit op de huidige planologisch-juridische systematiek die de gemeente Berkelland hanteert.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
7
8
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Hoofdstuk 2 2.1
Plangebied
Ligging in breder perspectief
Recreatiegebied Hambroekplas is gelegen in de gemeente Berkelland, naast de stad Borculo. Het gebied wordt aan de westzijde begrensd door de N315, die een doorgaande route door het gebied vormt van Ruurlo naar Neede. Aan de zuidzijde wordt het plangebied grotendeels begrensd door de N822, die van Borculo naar Eibergen voert.
Figuur: Ligging Hambroekplas in de regio (bron: Ontwikkelingsvisie Hambroekplas 2018) Door deze ligging nabij doorgaande verkeersaders, is de recreatieplas goed ontsloten naar de verschillende omliggende kernen (Borculo, Neede, Ruurlo, Eibergen en Lochem). De recreatieplas heeft hiermee een aanzienlijk verzorgingsgebied in de regio.
Tabel: Reisafstanden van de Hambroekplas tot wooncentra van omliggende kernen (bron: Ontwikkelingsvisie
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
9
Hambroekplas 2018) Het omliggende landschap laat zich kenmerken door afwisselend open en gesloten gebieden, met watermolens, eeuwenoude kerken en boerderijen. De Berkel vormt hierbij een herkenbare blauwe structuur, die via Duitsland de gemeente binnenstroomt. Waar voorheen de Berkel en andere beken uitwaaierden in moerasgebied, is nu sprake van een gekanaliseerde blauwstructuur rondom het plangebied.
2.2
Historische ontwikkeling
De Hambroekplas ligt tegen de stad Borculo aan. Borculo is historisch gezien de enige stad in de gemeente Berkelland. Deze kern heeft sinds 1375 stadsrechten en was één van de 'heerlijkheidssteden' in de regio die nu algemeen bekend is als de Achterhoek. De nederzetting ter plekke stamt waarschijnlijk uit de 12e eeuw en is ontstaan rondom het kasteel Borculo, op een strategische plek waar de Berkel en de Lebbinkbeek samenkomen. Van deze waterwegen is de Berkel gekanaliseerd. De kern van Borculo heeft zich vooral ontwikkeld in de 20e eeuw door de aanleg van woonwijken rondom deze historische kern. Ook heeft de stedelijke ontwikkeling de noordelijke oversteek over de (gekanaliseerde) Berkel gemaakt met de aanleg van het bedrijventerrein Overberkel. Ten behoeve van deze stedelijke ontwikkeling was zandwinning noodzakelijk, mede omdat de kern van Borculo als enige kern binnen de gemeente Berkelland niet op een hoge plek gelegen is, maar op enkele kleinere hoge ruggen midden in een laag en nat (rivieren)gebied. In 1970 werden de voorbereidingen getroffen voor het zandwinningsproject Hambroekplas voor de woonwijk 'het Hambroek', en rond 1980 was het noordelijk gedeelte van de huidige Hambroekplas ontgraven. De twee zuidelijke plassen volgden respectievelijk in 1995 en 2005. In de tussentijd ontstond recreatieve exploitatie van de noordelijke plas.
In de periode 2013-2020 kwamen de gronden van de Hambroekplas in handen van de huidige eigenaar Leisurelands.
Figuur: Historische ontwikkeling van Borculo en de Hambroekplas
10
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
2.3
Ruimtelijke structuur
Het plangebied kan in de huidige situatie ruimtelijk onderverdeeld worden in twee deelgebieden: De noordelijke en zuidelijke plassen. De noordelijke plas is momenteel afgesloten van de zuidelijke plassen door bebossing en een uitloper van de oude Berkel, die door de stedelijke kern van Borculo loopt. Het is duidelijk zichtbaar in het gebied dat de noordzijde (recreatief) ontwikkeld is; natuur en recreatie gaan hier hand in hand, en dit deel van het plangebied is ruimtelijk afgescheiden van de rest door dichte bebossing. Het zuiden van het plangebied laat zich juist kenmerken door zijn openheid en agrarisch gebruik, waardoor er een waarneembaar verschil te merken is tussen het noorden en het zuiden van het plangebied. 2.3.1 Infrastructurele structuur Momenteel is de noordelijke plas, die al recreatief geëxploiteerd wordt door de initiatiefnemer, als enige van de drie plassen infrastructureel goed ontsloten door de rotonde aan de N315 ten westen van de plas. Deze ontsluit niet alleen naar de ingang van hotel-restaurant Berkel Palace en de parkeervoorzieningen, maar ook naar de ventweg Hambroekweg, die langs de gehele westzijde van het plangebied loopt. De Hambroekweg sluit aan de zuidwest-zijde van het plangebied aan op de Rondweg (N315) en de Batendijk (N822). De infrastructurele voorzieningen aan de oostzijde van het plangebied zijn kleinschaliger.
Hier vormt de landelijke Hogebrugweg de oostgrens van het plangebied. Deze steekt aan de noordzijde van de Hambroekplas de Berkel over, om vervolgens via de Scherpenoordsdijk te ontsluiten naar de Hekweg (N315). In het plangebied zelf zijn de infrastructurele voorzieningen beperkt. In noordelijke/zuidelijke richting is er ee wandelverbinding, van de Hogebrugweg naar het fietspad langs de Batendijk (N822). Deze verbinding loopt over de Torentjesdijk die de twee zuidelijke passen van elkaar scheidt. Bij de entree aan de noordzijde is nabij hotel-restaurant Berkel Palace tevens een zogenaamd toeristisch overstappunt (TOP) aanwezig: een startpunt van verschillende toeristische routes voor o.a. fietsen en wandelen. Op dit toeristisch overstappunt wordt nader ingegaan in 2.4.1. Op de verbeelding is een verbinding tussen de verblijfsrecreatie en de Hogebrugweg opgenomen. Deze is nit bedoeld voor gebruik door bezoekers van het vakantiepark, maar enkel voor hulpdiensten bij calamiteiten. 2.3.2 Groen-blauwe structuur De Hambroekplas kan grofweg ingedeeld worden in drie gebieden: de noordelijke, zuidwestelijke en zuidoostelijke plas. Deze plassen zijn geïsoleerd van het watersysteem en staan niet in verbinding met de Berkel en de Leerinkbeek.
Derhalve zijn deze plassen ook niet opgenomen in de Legger wateren van het waterschap Rijn en IJssel (5.13) De noordelijke plas wordt omsloten door bosrijk gebied, wat grotendeels deel uit maakt van het Gelders Natuurnetwerk (zie par. 5.9.1). Door dit gebied loopt de Leerinkbeek, een uitloper van de Berkel die het plangebied aan de noordzijde begrenst. De Leerinkbeek mondt uit in de Berkel aan de noordzijde in het plangebied, maar doorkruist hiervoor eerst het recreatiegebied Hambroekplas van zuid naar noord. De gekanaliseerde Berkel is een belangrijke blauwe structuur nabij het gebied. Op veel plekken is de Berkel weer van een gekanaliseerde versie naar de oorspronkelijke, meer meanderende staat gebracht. De Berkel maakt tevens onderdeel uit van Gelders Natuurnetwerk. De Berkel ontspringt in Noordrijn-Westfalen (Duitsland) en mondt uit in de IJssel. Rond de jaren '70 is deze rivier ter hoogte van het plangebied gekanaliseerd met als doel het voorkomen van overstromingen en het kunnen regelen van de waterstand.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
11
Figuur: Uitsnede beheersgebied Berkel met ligging plangebied (bron: Waterschap Rijn en IJssel)
2.4
Functionele structuur
Functioneel kan in de huidige situatie hetzelfde onderscheid gemaakt worden in deelgebieden zoals in paragraaf 2.3. Hierbij kan kort gezegd gesteld worden dat het noordelijk deelgebied al dusdanig recreatief ontwikkeld is dat het een natuur-/recreatieve functie heeft. Het zuidelijk gebied is daarentegen functioneel nog niet als dusdanig ontwikkeld: dit gebied is niet toegankelijk voor recreanten en laat zich juist kenmerken door hoofdzakelijk (extensief) agrarisch gebruik. 2.4.1 Noordelijke plas De noordelijke plas en het omliggend gebied worden recreatief geëxploiteerd als recreatiepark. Hierbij kan grofweg onderscheid gemaakt worden in publieke dagrecreatie en verblijfsrecreatie/horeca (Berkel Palace). De publieke dagrecreatie bestaat voornamelijk uit de zwemplas met strand en ligweide, die ten noorden van de plas gesitueerd is. Ook is hier een kioskgebouw met toiletvoorzieningen aanwezig. Aan de westzijde, aan de overkant van de Leerinkbeek, ligt een parkeerplaats met circa 300 parkeerplaatsen. Het gebied is laagdrempelig toegankelijk voor een breed publiek. Naast wandeltoerisme wordt het gebied bijna uitsluitend gebruikt voor recreatief strandbezoek. Incidenteel wordt het gebied gebruikt voor kleinschalige evenementen zoals een nieuwjaarsduik. Direct aan de gebiedsontsluiting naar de Rondweg/Hekweg (N315), is de entree van Berkel Palace gelegen.
Dit is een hotel-restaurant, dat naast de gebruikelijke functies een aanbod aan activiteiten biedt zoals kegelen, curling, hand- en kruisboogschieten, midgetgolf en kanovaren op de Berkel. Ook is er naast het terrein van Berkel Palace plaats voor campers.
12
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Figuur: Ligging Berkel Palace, parkeervoorzieningen en het recreatiestrand aan de noordzijde van het plangebied (bron: GeoObeliekViewer) Deze entree naar het gebied heeft naast parkeervoorzieningen en Berkel Palace ook nog een doel als Toeristisch Overstappunt (TOP). In de Achterhoek zijn op circa 40 plaatsen de startpunten van gemarkeerde routes herkenbaar vormgegeven. Deze zijn te herkennen aan een circa 4 meter hoge gazen kegel, gevuld met keien. Op deze plaatsen kunnen bezoekers hun auto parkeren en kan worden overgestapt op een andere manier van voortbewegen, bijvoorbeeld wandelend, op skeelers, per kano, te paard of op de fiets. Elk startpunt is verschillend en kenmerkt zich door zijn eigen route aanbod. Het TOP in het plangebied is een startpunt voor diverse fietsroutes, autoroutes, wandelroutes, skeelerroutes, steproutes en ruiterroutes in de omgeving.
Figuur: Ligging Toeristische Overstappunten (bron: achterhoek.nl)
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
13
Figuur: Plattegrond van het huidige recreatiegebied Hambroekplas (noordelijk) (bron: Ontwikkelingsvisie Hambroekplas 2018, Leisurelands)
14
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Figuur: Foto van het strand aan de noordzijde, met basisvoorzieningen op het gebied waaronder toiletgebouw/kiosk (bron: Ontwikkelingsvisie Hambroekplas 2018, Leisurelands) 2.4.2 Zuidelijke plassen De zuidelijke plassen, die samen met de noordelijke plas het plangebied vormen, zijn later ontstaan door zandwinning en zijn niet recreatief ontwikkeld. Dit blijkt onder andere uit het feit dat de waterkwaliteit niet gecontroleerd wordt en daarom deze plassen, in tegenstelling tot de noordelijke plas, niet aangewezen zijn als officiële zwemlocatie door het Waterschap Rijn en IJssel. Ook is het gebied slecht toegankelijk voor recreanten.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
15
Figuur: Luchtfoto van de zuidelijke plassen Het gebied laat zich, in tegenstelling tot het noordelijk gebied, juist kenmerken door de afwezigheid van recreatieve functies. Aan de zuidoostzijde van de oostelijke plas is zichtbaar ruimte ingeruimd voor toekomstige zandwinning. De vergunning voor ontgronding ter hoogte van deze zuidelijke plassen dateert van 1992. In deze vergunning is voornamelijk aan de zuidoostzijde ruimte ingeruimd voor toekomstige zandwinning. Deze vergunning en bijbehorende plankaart is bijgevoegd als Bijlage 2 bij deze toelichting. In par. 3.2.1 wordt verder ingegaan op de toekomstige ontwikkeling bij deze plas met betrekking tot zandwinning (en bijbehorende natuurontwikkeling). Een deel van de gronden aan de zuidzijde betreft de restanten van een oude kampontginning. Deze kampontginning herbergt cultuurhistorische en archeologische waarde in de vorm van microreliëf in het landschap en waardevolle archeologische en bodemkundige horizonten. In par. 5.10 en 5.11 wordt verder ingegaan op deze kampontginning.
16
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Hoofdstuk 3
Planbeschrijving
De ontwikkelingsvisie zoals deze voor de Hambroekplas is opgesteld, voorziet in een ontwikkelingsrichting op hoofdlijn. Deze ontwikkelingsrichting is visueel uitgewerkt in een zonering van functies (dag- en verblijfsrecreatie, natuur en duurzame energieopwekking) met een recreatief programma. De visie is ontwikkeld in nauwe samenspraak met betrokken partijen en belanghebbenden. Middels gesprekken, bijeenkomsten zijn uitgangspunten, ambities en doelen vertaald naar een kaartbeeld, dat bijgevoegd is als bijlage bij deze toelichting (Bijlage 3). Deze dient voor de meeste in de ontwikkelingsvisie opgenomen ontwikkelingen nog nader te worden uitgewerkt, alvorens er een directe bouwtitel kan worden verleend. Met het oog hierop is dit bestemmingsplan in belangrijke mate kaderstellend, flexibel en ontwikkelingsgericht. Het doel is het realiseren van een flexibel planologisch regime voor de recreatieve ontwikkeling binnen de plangrenzen van de Hambroekplas. De planbeschrijving is dan ook in belangrijke mate toelichtend op deze verruiming, uitgesplitst over de verschillende gewenste deelontwikkelingen uit de gebiedsvisie voor de Hambroekplas. Daarbij onderscheiden we deelontwikkelingen gericht op het verruimen van de (verblijfs)recreatieve mogelijkheden en deelontwikkelingen die overige ruimtelijke ingrepen mogelijk maken (natuurontwikkeling en zandwinning).
Ruimtelijk is in de nieuwe situatie duidelijk een gradiënt zichtbaar met betrekking tot recreatieve voorzieningen, intensief (hogere bebouwingsdichtheid en voorzieningenniveau) aan de westzijde naar extensief (lage bebouwingsdichtheid en hoge natuurbeleving) aan de oostzijde. Met name aan de oostzijde ligt de focus meer op het ontwikkelen van natuur, waarbij de verdere ontwikkeling van zandwinning een rol speelt in de groen-blauwe structuur.
3.1
Recreatieve verruimingen
3.1.1 Opwaardering hotel-restaurant De locatie van het hotel-restaurant, gelegen nabij de entree aan de noordzijde van recreatiegebied de Hambroekplas, heeft de potentie uit te groeien tot een hoogwaardig brandpunt binnen het gebied. Daarbij kan gedacht worden aan het moderniseren en / of uitbreiden van de accommodatie, het toevoegen van hotelkamers en/of recreatieappartementen en -studio's, het verbreden van de horeca-activiteiten en het opwaarderen van de infrastructurele voorzieningen rondom het hotel/restaurantgebouw. Eventueel kan daarbij ook een directe verbinding worden gelegd met het wandelpad rondom de recreatieplas aan de noordzijde. Om ruimte te bieden aan deze kwaliteitsambitie, biedt dit bestemmingsplan verruimde mogelijkheden voor deze locatie. Daartoe is op de verbeelding een bestemmingsvlak Horeca opgenomen, waarbinnen toekomstige bebouwing mag worden gerealiseerd. Daarbij geldt een maximaal bebouwd oppervlak van 2.000 m2 , wat grofweg neerkomt op een verdubbeling van het huidig bebouwd oppervlak.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
17
Figuur: Berkel Palace met op de voorgrond het toeristisch overstappunt (bron: achterhoek.nl) 3.1.2 Opwaardering recreatieve functie noordelijke plas De noordelijke plas van het plangebied is in de huidige situatie de enige plas die intensief recreatief geëxploiteerd wordt als zwemlocatie met bijbehorende voorzieningen en voor activiteiten zoals vissen, suppen en kleinschalige evenementen zoals een nieuwjaarsduik. Het voornemen is om binnen de kaders van dit bestemmingsplan deze recreatieve functie te behouden en te versterken, door een opwaardering van de huidige voorzieningen nabij de plas. Concreet betekent dit een verruiming van de toegestane horeca-activiteiten op het strand, zodanig dat hier meer comfort aangeboden kan worden zoals een terras met bediening. Concreet biedt het bestemmingsplan ruimte om binnen de bestemming 'Recreatie-Dagrecreatie' in totaal 250 m2 aan bebouwing te realiseren. In de huidige situatie bedraagt het bebouwd oppervlak circa 80 m2 , in de vorm van een horeca- / sanitairgebouw en een opslagruimte. 3.1.3 Ontwikkeling verblijfsrecreatie zuidelijke plassen In de huidige situatie worden de zuidelijke plassen niet betrokken bij de recreatieve exploitatie van het plangebied.
Een belangrijk onderdeel van het totaalplaatje binnen de ontwikkelingsvisie van de Hambroekplas is het ontwikkelen van verblijfsrecreatie rondom van de zuidelijke plassen, in combinatie met daaraan ondergeschikte indoor- en outdoor dagrecreatieve voorzieningen. Het voornemen is daarom om binnen het bestemmingsplan voldoende ruimte te bieden voor de ontwikkeling van verschillende dagrecreatieve en verblijfsrecreatieve faciliteiten. Concreet kan de verblijfsrecreatieve ontwikkeling rondom de zuidelijke plassen uitgesplitst worden in de volgende onderdelen: Ter plekke van 'Recreatie - Verblijfsrecreatie':
18
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Maximaal 200 recreatieverblijven 1. waarvan maximaal 10 binnen het vlak met de functieaanduiding 'extensieve vorm van veblijfsrecreatie 1'; 2. waarvan maximaal 40 binnen het vlak met de functieaanduiding 'extensieve vorm van verblijfsrecreatie 2'; 3. Ter hoogte van de aanduiding 'extensieve vorm van verblijfsrecreatie 3 zijn recreatieverblijven niet toegestaan; Maximaal 10 camperplaatsen; Maximaal 75 kampeerplaatsen voor caravans of tenten; Maximum van 2.000 m2 aan bebouwd oppervlak voor groepsaccommodaties; Maximum van 4.000 m2 bebouwd oppervlak aan centrale voorzieningen behorend bij de verblijfsrecreatie (verboden ter plekke van de functieaanduiding 'extensieve vorm van verblijfsrecreatie') Recreatieverblijven De recreatieverblijven die het bestemmingsplan mogelijk maakt, variëren in omvang, uitvoering en luxeniveau. Daarbij wordt een maximaal bebouwd oppervlak per recreatieverblijf van 100 m2 mogelijk gemaakt (inclusief overstek) en een bouwhoogte van 7 meter. In totaal wordt er ruimte geboden voor maximaal 17.500 m2 aan bebouwd oppervlak aan recreatieverblijven. De ontwikkeling van een recreatiepark met luxe recreatieverblijven wijkt af van de gebruikelijke recreatieve voorzieningen in de omgeving. In par.
4.1.3 wordt met actueel marktonderzoek in de verblijfsrecreatieve sector in de Achterhoek aangetoond dat er sterke behoefte is voor een groter aanbod aan het luxe recreatiesegment, met recreatieverblijven voor grotere groepen. Locaties met een luxe aanbod aan woningen die al gerealiseerd zijn in de omgeving Achterhoek, laten zien dat er veel marktpotentieel zit in een luxer recreatieaanbod, gericht op de doelgroep 'stijlzoekers'. Voor meer informatie en achtergronden over doelgroepen kan www.leefstijlvlinder.nl geraadpleegd worden. Om ook op de langere termijn een aantrekkelijk recreatiegebied te behouden met dag- en verblijfsrecreatie, is het van belang om ervoor te zorgen dat de nieuw te realiseren accommodaties uitsluitend recreatief en bedrijfsmatig geëxploiteerd mogen worden. In de eerste plaats staat in de planregels van voorliggend bestemmingsplan omschreven welke bouw- en gebruiksmogelijkheden van toepassing zijn, hetgeen op gehandhaafd kan worden wanneer deze niet nageleefd worden. Deze gebruiksmogelijkheden sluiten permanente bewoning uit. Daarnaast blijven de percelen in bloot eigendom bij recreatiebedrijf Leisurelands. Bij uitgifte in erfpacht van de betreffende gronden door Leisurelands aan een derde, ten behoeve van de ontwikkeling en exploitatie van verblijfsrecreatie, wordt ander gebruik waaronder permanente bewoning expliciet verboden.
Daarmee is zowel publiekrechtelijk als privaatrechtelijk de recreatieve een bedrijfsmatige exploitatie verzekerd en handhaafbaar.
Centrale voorzieningen In het nieuw te realiseren vakantiepark worden nieuwe centrale voorzieningen beoogd. Deze centrale voorzieningen volgen de karakteristiek van andere vakantieparken. De ervaring leert hierbij dat een oppervlakte van circa 4.000 m2 bvo voldoende is om bijbehorende functies te huisvesten, zoals: horeca; receptie; verhuur van recreatieve voertuigen; ondergeschikte detailhandel; indoor dagrecreatie; opslagruimte, linnenmagazijn; werkplaats, technische dienst,
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
19
ondergeschikte kantoorruimte. Het bestemmingsplan biedt flexibiliteit in de locatie waar de centrale voorzieningen gerealiseerd worden, de delen met de functieaanduiding 'extensieve vorm van verblijfsrecreatie' binnen het plangebied uitgezonderd. Ter plekke van deze functieaanduiding is de realisatie van gebouwen voor centrale voorzieningen uitgesloten.
Nieuwe infrastructurele ontsluiting Daarnaast is er het voornemen om ter plekke van dit nieuw te realiseren vakantiepark een nieuwe infrastructurele ontsluiting te creëren vanaf de ventweg die parallel loopt aan de N315 en de Leerinkbeek overkluist. Ten behoeve van deze ontsluiting wordt in het bestemmingsplan een zone aangeduid als zoekgebied. Binnen deze zone wordt gezocht naar een oversteek over de Leerinkbeek naar de ventweg Hambroekweg, die ontsluit naar de hoofdontsluiting van de Hambroekplas (verkeersplein Needseweg/N315). Aan de zuidzijde wordt het nieuwe vakantiepark ontsloten voor langzaam verkeer op het fietspad langs de Batendijk. Voor aansluiting op zowel deze ontsluiting, als de nog nader te bepalen ontsluiting richting de Hambroekweg zal binnen het nieuw te realiseren vakantiepark nieuwe infrastructuur aangelegd worden. Naast de ontsluiting voor bezoekers van het nieuwe vakantiepark wordt een openbaar fietspad aangelegd door het plangebied, om het gebied beter openbaar te ontsluiten voor recreanten.
3.2
Overige ingrepen
3.2.1 Zandwinning en natuurontwikkeling zuidoostelijke plas Binnen de kaders van het bestemmingsplan wordt rekening gehouden te worden met de wens om aan de zuidoostelijke plas zandwinning mogelijk te blijven maken, zij het op kleinere schaal dan oorspronkelijk beoogd ten tijde van de vergunningverlening voor zandwinning in 1992. Door de zandwinning aan deze zijde kan de blauwe structuur een prominentere plek innemen in een extensiever te gebruiken deelgebied. Door bij de profilering en afwerking van de nieuwe oevers te werken met flauwe taluds, wordt de ecologisch waarde/potentie van dit gebied aanzienlijk vergroot ten opzichte van de huidige situatie met steile taluds en agrarisch gebruik. Deze natuurontwikkeling wordt geïntegreerd met de eerder genoemde ontwikkeling van extensieve verblijfsrecreatie. 3.2.2 Natuurontwikkeling langs de Leerinkbeek Gezien de recreatieve ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt over het gebied, is herbegrenzing van Gelders Natuurnetwerk noodzakelijk. Binnen het bestemmingsplan zijn daarom (in overleg met de Provincie Gelderland) kaders gesteld voor natuurontwikkeling. Vanuit ecologisch perspectief is de ontwikkeling van een beekbegeleidend bos in de vorm van hooi- en graslanden langs de Leerinkbeek een logische ontwikkeling.
Hiermee wordt een nieuwe ecologische verbindingsroute gerealiseerd aan de zuidzijde die aantakt bij de huidige groen-blauwe structuur. De compensatie voldoet ruimschoots aan de eisen op grond van provinciaal beleid ten aanzien van Gelders Natuurnetwerk.
20
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Hoofdstuk 4
Beleidskaders
Aangezien het bestemmingsplan een kaderstellende functie heeft, met als doel het bieden van recreatieve verruimingsmogelijkheden, wordt bij de toetsing aan beleidskaders uitgegaan van de maximale invulling die geboden wordt door middel van de nieuwe planologische-juridische regeling.
4.1
Rijksbeleid
4.1.1 Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is op 11 september 2020 vastgesteld. Deze visie is door het Rijk opgesteld in het kader van de nieuwe Omgevingswet, die naar verwachting medio januari 2024 in werking treedt. Aan de hand van een toekomstperspectief is hierin de langetermijnvisie in beeld gebracht. Op nationale belangen wil het Rijk (net als nu) sturen en richting geven. Hiervoor worden de volgende vier prioriteiten onderscheiden: 1. 2. 3. 4.
Ruimte voor klimaat adaptatie. Duurzaam economisch groeipotentieel. Sterke en gezonde steden en regio's. Toekomstigbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
Om invulling te kunnen geven aan deze vier prioriteiten hanteert het rijk de volgende drie afwegingsprincipes: 5. 6. 7.
Combinaties van functies gaat voor enkelvoudige functies. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Afwentelen wordt voorkomen.
Met de NOVI wordt gebouwd aan sterke, aantrekkelijke en gezonde steden, waarbij wordt gestreefd naar de verdere ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland. De wens is om daar naar toe te groeien en een goed bereikbaar netwerk van steden en regio's te realiseren. De grote actuele woningbehoefte vraagt tegelijkertijd om oplossingen op korte termijn. Het kabinet heeft voor de korte termijn daarom een pakket aan maatregelen voorgesteld om de woningbouw een nieuwe, stevige impuls te geven. De locatie bevindt zich in het Stedelijk Netwerk Nederland. De ontwikkeling vindt plaats in lijn met de ambities van de integrale verstedelijkingsstrategie, zo veel mogelijk in bestaand stedelijk gebied, klimaatbestendig en natuurinclusief. Grote open ruimten tussen de steden houden hun groene karakter. Het aanbod en de kwaliteit van het groen in de stad worden versterkt en de aansluiting op het groene gebied buiten de stad wordt verbeterd. De opgave is daarbij om de veiligheid en gezondheid van onze leefomgeving zodanig te verbeteren dat in 2050 negatieve omgevingseffecten op onze gezondheid naar een verwaarloosbaar laag niveau zijn gebracht. Daarnaast streeft het kabinet ernaar om in 2030 te voldoen aan de huidige WHO-advieswaarden.
In de NOVI wordt ook aandacht besteed aan de (nieuw)vestiging van toeristische attracties buiten de huidige toplocaties en in de nabijheid van OV of bestaande aansluitingen op het hoofdwegennet. Om het toerisme en recreatie in goede banen te leiden en druk op de hoofdstad te verkleinen, is spreiding over het land nodig, door gerichte marketing en samenwerking van regionale en lokale overheden. Zandwinningsplassen zoals de Hambroekplas, kunnen hierbij een geschikte rol vervullen bij het invullen van de regionale recratieve vraagg. De verdere recreatieve exploitatie van deze plassen zorgt voor een beter recreatief aanbod in de regio, waardoor grotere toeristische en recreatieve verplaatsingen, zoals het bezoeken van het strand, worden geremd. Zandwinningsplassen zijn gelegen nabij grote infrastructurele of huisvestingsontwikkelingen, waardoor ze goed bereikbaar zijn en een groot verzorgingsgebied kunnen beslaan. De Hambroekplas is
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
21
bijvoorbeeld gelegen nabij de relatief grote kern Borculo en beslaat een groot verzorgingsgebied (zie par. 2.1). Ook is het gebied door haar directe ligging aan een provinciale weg goed ontsloten. Verdere recreatieve exploitatie is daarmee in lijn met de beleidslijn zoals deze in de NOVI is geschetst. 4.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) ook wel bekend als de AMvB Ruimte, zijn 13 nationale belangen opgenomen die juridische borging vereisen met het oog op een goede ruimtelijke ordening. Het Barro is op 30 december 2011 deels in werking getreden en met enkele onderwerpen aangevuld per 1 oktober 2012. Het besluit is gericht op doorwerking van de nationale belangen in gemeentelijke bestemmingsplannen. Dit betreft onder meer het Nationale Natuurnetwerk (voorheen de Ecologische Hoofdstructuur) en Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde. De voorgenomen ontwikkeling ligt niet in of nabij een gebied waarin het Rijk een ander nationaal belang heeft aangewezen. Daarom heeft het Barro geen consequenties voor voorliggend plan. 4.1.3 Bro: motivering duurzame verstedelijking Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is per 1 oktober 2012 op onderdelen gewijzigd. In artikel 3.1.6 van het Bro is de 'motivering duurzame verstedelijking' (voormalige ladder) opgenomen.
Dit stelt eisen aan de onderbouwing in bestemmingsplannen die nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maken. De motivering duurzame verstedelijking richt zich op substantiële veranderingen en bouwplannen, die qua aard en omvang zodanig zijn, dat voor mogelijke leegstand elders gevreesd zou kunnen worden. Het doel is om overbodige bouwplannen (kantoren, woningen, te voorkomen en hergebruik te stimuleren. Per 1 juli 2017 zijn een aantal wijzigingen op de eerdere ladder van kracht geworden. Op basis van deze gewijzigde tekst geldt in het geval dat het bestemmingsplan een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, dat de toelichting een beschrijving dient te bevatten van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien de nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt buiten het bestaand stedelijk gebied, dient de toelichting, aanvullend op de beschrijving van de behoefte tevens een motivering te bevatten waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in de behoefte kan worden voorzien. Daarbij kunnen de beschikbaarheid en geschiktheid van de ontwikkelingsmogelijkheden in bestaand stedelijk gebied een rol spelen.
Het begrip stedelijke ontwikkeling is als volgt gedefinieerd: "ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen." Dit bestemmingsplan biedt verruimingsmogelijkheden voor verblijfsrecreatie aan de zuidzijde van het gebied (par. 3.1.3). Een recreatiebedrijf is aan te merken als leisurevoorziening, die volgens de definitie van stedelijke ontwikkeling aangeduid kan worden als 'andere stedelijke voorziening'. Om deze reden wordt de Ladder voor duurzame verstedelijking doorlopen. Deze bestaat uit de volgende stappen: 1. 2. 3. 4. 5.
Voorziet het onderhavige besluit in een stedelijke ontwikkeling? Voorziet het onderhavige besluit in een nieuwe stedelijke ontwikkeling? Is er sprake van een behoefte aan de voorziene ontwikkeling? Is de voorziene ontwikkeling gelegen buiten bestaand stedelijk gebied? Is het mogelijk om de voorziene ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied te realiseren?
In 2022 is door Rho Adviseurs voor Leefruimte een onderbouwing van de ladder voor duurzame verstedelijking uitgevoerd (Rho Adviseurs, Ladderonderbouwing verblijfsrecreatie Hambroekplas Borculo, 21 december 2022, kenmerk 20221345/44277). De ladderonderbouwing is opgenomen als bijlage 4. In hoofdstuk 2 van deze onderbouwing wordt ingegaan op de onderbouwing van de behoefte voor de
22
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
gebiedsontwikkeling, zijnde stap c. binnen de ladder voor duurzame verstedelijking. In deze paragraaf wordt hieronder, naast deze stap, antwoord gegeven op de verschillende onderdelen van de ladder voor duurzame verstedelijking. a. Voorziet het onderhavige besluit in een stedelijke ontwikkeling? Beoordeeld dient te worden of een recreatiebedrijf valt onder één van de genoemde ‘stedelijke ontwikkelingen’, om vervolgens te beoordelen of de ontwikkeling voorziet in een regionale behoefte. Het begrip ‘andere stedelijke voorzieningen’, onderdeel van de definitie van ‘stedelijke ontwikkeling’, is niet gedefinieerd in het Bro. Op basis van de door het ministerie van Infrastructuur en Milieu uitgebrachte handreiking voor het toepassen van de ladder duurzame verstedelijking kan worden gesteld dat een recreatiebedrijf wél onder deze definitie valt. In de handreiking worden ‘leisurevoorzieningen’ als ‘andere stedelijke voorziening’ beschouwd. Een recreatiebedrijf is aan te merken als een leisurevoorziening. b. Voorziet het onderhavige besluit in een nieuwe stedelijke ontwikkeling? Na de vraag of het besluit in een stedelijke ontwikkeling voorziet, dient beschouwd te worden of het bestemmingsplan een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt in de zin van artikel 3.1.6, tweede lid van het Bro. Hierbij moet vergeleken worden met het voorgaande bestemmingsplan.
Het bestemmingsplan biedt ruimte voor verblijfsrecreatie die nog niet mogelijk was binnen voorgaande bestemmingsplannen. Omdat deze bestemmingsplannen sterk verouderd zijn, kan gesteld worden dat er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. c. Is er sprake van een behoefte aan de voorziene ontwikkeling? Het gaat bij het bepalen van de behoefte om een markttechnisch samenhangend gebied: een interactiemilieu. Elke regio heeft zijn eigen kenmerken, identiteit en kracht. In de praktijk komt een marktregio niet altijd overeen met een bestuurlijke regio of bestaande samenwerking. Een marktregio kan ook over provinciegrenzen heengaan en zelfs de landgrens. Verblijfsrecreatie is een type voorziening waarvan de marktregio provincieoverstijgend en mogelijkerwijs zelfs landsgrensoverstijgend is. De vraag komt gedeeltelijk vanuit heel Nederland, maar ook vanuit omringende landen. In de huidige situatie is er binnen het plangebied een zeer gering aanbod aan verblijfsrecreatie (hotel/restaurant Berkel Palace). Alleen de noored lijke zijde van de Hambroekplas is momenteel recreatief ontwikkeld; de zuidelijke plassen laten zich momenteel kenmerken door grasland/bouwland met een agrarische functie (par. ). In hoofdstuk 2 van Bijlage 4 wordt verder ingegaan op de onderbouwing van de behoefte van de gebiedsontwikkeling binnen recreatiegebied de Hambroekplas.
Hierbij wordt ingegaan op trends en ontwikkelingen binnen de volgende sectoren: Vakantieparken; Groepsaccomodaties; Leisure; Campers; Dagrecreatie; Toerisme in de provincie Gelderland; Toerisme in de regio Achterhoek Bevolkingsprognose en economische groeiverwachting. Uit onderzoek van deze trends wordt de conclusie getrokken dat de ontwikkeling van verblijfsrecreatie in het leisure-gebied Hambroekplas aansluit op de actuele trends en ontwikkelingen. Er zijn kansen voor het realiseren van beleving met bijzondere concepten en voor locaties waar dag- en verblijfsrecreatie geïntegreerd kunnen worden in een leisure Boulevard. Met name de aanwezigheid van de waterplassen en ligging tegen de stad Borculo, in combinatie met eigentijdse verblijfsaccommodaties, biedt kansen voor een
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
23
unieke beleving. Door de economische groei, de bevolkingstoename, het groeiende buitenlandse toerisme (met name uit Duitsland) en de trend van meer genieten in eigen land, zal de toeristische vraag toenemen. Dit blijkt ook uit ontwikkelingen in Gelderland en de Achterhoek van de afgelopen jaren. Het Vitaliteitsonderzoek Verblijfsrecreatie Achterhoek onderstreept de vraag naar een meer luxe aanbod van recreatiewoningen. In het Vitaliteitsonderzoek wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende 'leefstijlen' van recreanten. Het soort recreatiewoningen dat gerealiseerd wordt met het plangebied (zie 3.1.3), sluit voornamelijk aan bij de leefstijl 'stijlzoeker'. Het Vitaliteitsonderzoek onderstreept dat er voor stijlzoekers weinig aanbod is in de Achterhoek. Het aanbod dat er is voor de stijlzoekers concentreert zich rondom de deelsectoren hotels en B&B's. Er is dus voldoende ruimte in de markt voor luxere recreatiewoningen die in de markt zijn voor 'stijlzoekers'.
d. Is de voorziene ontwikkeling gelegen buiten bestaand stedelijk gebied? Ten aanzien van duurzame verstedelijking dient bepaald te worden of de stedelijke ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied ligt. Voor het begrip 'bestaand stedelijk gebied' wordt de volgende definitie gegeven binnen het Bro: 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing voor wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, en de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. De ontwikkelingslocatie van verblijfsrecreatie kan niet aangemerkt worden als stedelijk gebied. Hoewel het deel uitmaakt van de totaliteit aan ontgrondingen binnen de Hambroekplas, is het zuidelijk deel van het plangebied niet dusdanig recreatief en infrastructureel ontwikkeld dat het aangemerkt zou kunnen worden als stedelijk gebied. e. Is het mogelijk om de voorziene ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied te realiseren? Onder d. is geconstateerd dat de ontwikkeling van verblijfsrecreatie niet binnen bestaand stedelijk gebied wordt beoogd. Volgens artiekel 3.1.6 lid 2 Bro dient daarom te worden gemotiveerd waarom niet binnen bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Daarbij spelen de beschikbaarheid en geschiktheid van locaties binnen bestaand stedelijk gebied een rol.
Argumenten dat binnen bestaand stedelijk gebied geen mogelijkheden zijn voor de niewue stedelijke ontwikkeling kunnen bijvoorbeeld gaan over kwalitatieve aspecten van de behoefte, andere functies die ter plaatse al aanwezig zijn, of aanzienlijke investeringen die eerst nodig zijn voor inbreiding. De locatie aan de zuidwestelijke plas van de Hambroekplas maakt deel uit van een grotere recreatieve ontwikkeling binnen het gebied. Met de totaliteit aan maatregelen, waarin dit bestemmingsplan de planologisch-juridische regeling verzorgt, wordt een noodzakelijke recreatieve opwaardering van het gebied beoogd. Ook wordt met realisatie van verblijfsrecreatie aan de zuidzijde nauw aangesloten bij de al bestaande recreatieve functies aan de noordzijde van het gebied. Er kan ook beargumenteerd worden dat verblijfsrecreatie an sich een functie is die moeilijk te realiseren is binnen bestaand stedelijk gebied. De ruimtelijke opzet van een bungalowpark of kampeerterrein, waarbij voornamelijk waarde gehecht wordt aan een natuurlijke en landelijke inpassing, laat zich moeilijk mengen met stedelijk gebied. Conclusie Een voornemen om aan de zuidzijde van het plangebied verblijfsrecreatie te ontwikkelen, kan op basis van voorgaande beschouwd worden als een nieuwe stedelijke ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied.
Om deze reden is onder c de behoefte van het voornemen beschouwd, en onder e een motivering gegeven waarom juist deze locatie geschikt is voor een eventuele oprichting van verblijfsrecreatie. Gezien de Ontwikkelingsvisie Hambroekplas uit 2018 kan geconcludeerd worden dat deze locatie wenselijk is om het gehele recreatieve aanbod van de Hambroekplas te verbreden en te verbeteren. Door het aanbieden van meerdaagse recreatie binnen het gebied is er bovendien een mogelijkheid tot uitbreiding van het
24
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
verzorgingsgebied. Er kan gesteld worden dat het voornemen voor verblijfsrecreatie binnen de Hambroekplas past binnen de kaders van de Ladder voor duurzame verstedelijking.
4.2
Provinciaal beleid
4.2.1 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland is vastgesteld op 19 december 2018 en bevat thematische visieschetsen. Deze schetsen zijn niet bedoeld als plankaart of ontwikkelkaart maar zijn wel een grove schets van in het oog springende bestaande en nieuwe initiatieven, kansen, mogelijkheden en ontwikkelingen die wij op dit moment zien uit het perspectief van de Omgevingsvisie. Ze dienen hiermee voor de provincie als onderlegger om met haar partners het gesprek te voeren over de thema's, vraagstukken en oplossingsrichtingen, zowel op de schaal van Gelderland als op regionale en lokale schaal.
Afbeelding: Visieschets Omgevingsvisie Gaaf Gelderland De Provincie Gelderland gebruikt haar omgevingsvisie om ontwikkelingen te stimuleren, ruimte te maken voor nieuwe technologieën en werkgelegenheid en kansen te pakken op het terrein van duurzaamheid, economische kracht en verbondenheid. Uit deze focus en ambities voor een duurzaam, economisch krachtig en verbonden Gelderland volgen dan ook 'spelregels' of 'Doe-principes' voor verdere inzet en uitvoering. Deze 'Doe-principes' zijn: Doen: Er wordt breed gekeken en gewerkt met focus consequent vanuit het perspectief van duurzaam én verbonden én economisch krachtig; Laten: Er worden geen zaken gestimuleerd die niet aansluiten op de visie; Zelf: De provincie geeft zelf het goede voorbeeld, neemt haar verantwoordelijkheid en zet door als het vraagstuk erom vraagt; Samen: De provincie werkt met open vizier, bouwt aan gezamenlijke agenda's met partners en stimuleert kansen voor innovatie en kennisdeling. De gemeente Berkelland ligt op de grens tussen de regio's Achterhoek en Twente. Met de verdere recreatieve
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
25
exploitatie van de Hambroekplas wordt het dagrecreatieve aanbod in deze regio's versterkt, waardoor in het gebied een aantrekkelijker leefklimaat gerealiseerd wordt. Naast verdere exploitatie van het dagrecreatieve aanbod wordt met vaststelling van het bestemmingsplan ook meer verblijfsrecreatie in het plangebied mogelijk gemaakt, wat de toeristische sector in de provincie ten goede komt. Binnen het plangebied zijn ook gronden gelegen behorend bij het Gelders natuurnetwerk. Bindende regels met betrekking tot het Gelders Natuurnetwerk zijn echter opgenomen binnen de Omgevingsverordening Gelderland. In de volgende paragraaf wordt daarom nader ingegaan op de implicaties van het Gelders Natuurnetwerk op het voornemen. 4.2.2 Omgevingsverordening Gelderland De Omgevingsverordening Gelderland is door Provinciale Staten vastgesteld op 24 september 2014 en voor het laatst geactualiseerd in januari 2023. De Omgevingsverordening is één van de instrumenten die de provincie Gelderland gebruikt om haar ambities te realiseren. De verordening voorziet ten opzichte van de Omgevingsvisie niet tot nieuw beleid en is daarmee dus beleidsneutraal. De Omgevingsverordening is daarentegen gericht op de regels op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, water, verkeer en bodem. Dit betekent ook dat vrijwel alle regels omtrent de fysieke leefomgeving opgenomen zijn in de Omgevingsverordening.
Binnen de gronden van de Hambroekplas zijn de volgende invloedsferen van de Omgevingsverordening Gelderland gelegen die implicaties hebben voor het karakter van de ontwikkelingen: Gelders natuurnetwerk/Groene ontwikkelingszone (regels natuur) Functies van water (regels water en milieu) Gelders natuurnetwerk/Groene ontwikkelingszone Binnen de Hambroekplas zijn aan de noordzijde gronden gelegen die deel uitmaken van het Gelders Natuurnetwerk of de Groene ontwikkelingszone. De gronden behorend bij het Gelders Natuurnetwerk zijn tevens gronden die vallen binnen het Verkenningsgebied voorwaarden natuurbegraven en kleinschalige recreatie Gelders natuurnetwerk.
26
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Afbeelding: Uitsnede kaartbeeld regels natuur in de Omgevingsverordening Gelderland Binnen paragraaf 2.6 van de Omgevingsverordening Gelderland zijn de instructieregels opgenomen met betrekking tot natuur en landschap. Artikel 2.39 verduidelijkt dat ter plekke van Gelders natuurnetwerk enkel een andere bestemming dan natuur mogelijk is als er sprake is van een groot openbaar belang en a. b.
er voor de realisering daarvan geen reële alternatieven zijn; de negatieve effecten op de kernkwaliteiten en oppervlakte van het gebied en de ecologische samenhang binnen het gebied en de ecologische samenhang binnen het gebied zoveel mogelijk worden beperkt en de overblijvende effecten gelijkwaardig worden gecompenseerd.
De GNN-gronden binnen het bestemmingsplan maken tevens deel uit van verkenningsgebied voorwaarden natuurbegraven en kleinschalige recreatie Gelders natuurnetwerk. Binnen deze gronden is kleinschalige recreatie mogelijk, als voldaan wordt aan de volgende waarden (zoals beschreven in artikel 2.49): a. b. c.
d.
er worden geen nieuwe gebouwen of bouwwerken opgericht; er worden geen verhardingen of half verhardingen aangebracht; de kernkwaliteiten van het Gelders natuurnetwerk worden versterkt door per hectare één hectare nieuwe natuur te realiseren of door het omvormen van vijf hectare bestaande natuur naar een provinciaal doeltype zoals beschreven in het natuurbeheerplan en de beheerplannen Natura2000; bij natuurkamperen; 1. het aantal staanplaatsen voor kampeermiddelen is maximaal 25 per hectare; 2. de kampeermiddelen zijn van elkaar visueel afgescheiden door natuurlijke begroeiing; 3. de staanplaatsen zijn beschikbaar voor een periode van maximaal 27 aaneengesloten nachten.
Met betrekking tot Gelders Natuurnetwerk wordt met het ontwikkelen van het gebied van de Hambroekplas geopteerd voor compensatie van natuur, conform de regelingen zoals opgesteld in paragraaf 2.6.2 van de Omgevingsverordening Gelderland. Artikel 2.48 geeft aan dat fysieke natuurcompensatie mogelijk is, mits de initiatiefnemer de wijze onderbouwt waarop fysieke natuurcompensatie plaatsvindt in een compensatieplan.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
27
Dit compensatieplan dient in ieder geval inzicht te geven in: 1. 2. 3. 4. 5.
hoe verzekerd is dat de fysieke natuurcompensatie wordt uitgevoerd; hoe monitoring van en rapportage over de uitvoering van fysieke natuurcompensatie plaatsvinden; hoe de natuur wordt ingericht en beheerd gedurende de ontwikkeltijd; de locatie waar de nadelige gevolgen voor de kernkwaliteiten, oppervlakte of samenhang van het Gelders natuurnetwerk plaatsvinden; de locatie waar gecompenseerd wordt.
Voor het gedeelte van het plangebied dat valt binnen het Groene Ontwikkelingszone (GO) gelden de volgende regels (artikel 2.52): 1. a. b. 1.
Voor zover een bestemmingsplan van toepassing is op locaties binnen de Groene ontwikkelingszone, laat het een nieuwe activiteit of ontwikkeling alleen toe als uit onderzoek blijkt dat de kernkwaliteiten of ontwikkelingsdoelen, genoemd in bijlage Kernkwaliteiten Gelders natuurnetwerk en Groene ontwikkelingszone, per saldo en naar rato van de ingreep worden versterkt; en de samenhang niet verloren gaat. Gedeputeerde Staten stellen regels vast om de versterking uit te werken.
Om aan te tonen dat de kernkwaliteiten van de Groene Ontwikkelingszone worden versterkt, is er een inrichtingsplan opgesteld, deze is opgenomen in bijlage 5.
In de navolgende artikelen is bepaald dat: 1.
2. a. b. c. 1. a. b. c.
Bij toepassing van artikel 2.52 bevat de toelichting bij het bestemmingsplan een beschrijving van de resultaten van het onderzoek naar de te verwachten effecten van die activiteit of ontwikkeling op de oppervlakte, samenhang en kwaliteit van de Groene ontwikkelingszone. In de beschrijving van de onderzoeksresultaten worden in ieder geval betrokken de in het gebied aanwezige: actuele en potentiële natuurwaarden; in de bij of krachtens de Wet natuurbescherming aangewezen beschermde soorten en soorten van nationale Rode Lijsten; en ecologische samenhang. Voor zover de ontwikkeling of activiteit daar effect op kan hebben, wordt in de beschrijving van de onderzoeksresultaten betrokken de in het gebied aanwezige: kwaliteit van water, bodem en lucht; stilte, rust en duisternis; en landschappelijke, cultuurhistorische, geomorfologische, bodemkundige waarden en het reliëf.
Om vast te stellen welke (beschermde) soorten in het plangebied aanwezig zijn, is een Quickscan Natuurtoets uitgevoerd. Deze is verder toegelicht in paragraaf 5.9.1 en het rapport is opgenomen als Bijlage 8 bij deze toelichting.
Artikel 2.53b bevat de bepaling dat er een versterkingsplan moet worden opgesteld, dat in ieder geval inzicht geeft in: a. b. c. d.
28
hoe verzekerd is dat de versterking wordt uitgevoerd; hoe monitoring van en rapportage over de uitvoering van de versterking plaatsvinden; hoe de natuur wordt ingericht en beheerd gedurende de ontwikkeltijd; de locatie waar de nadelige gevolgen voor de oppervlakte, samenhang of kwaliteit van de Groene
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
e.
ontwikkelingszone optreden; en de locatie waarop de versterking plaatsvindt.
Deze versterking moet worden geborgd in het bestemmingsplan, middels een voorwaardelijke verplichting. Deze is opgenomen in de planregels.
Het compensatieplan (integraal opgenomen als Bijlage 5 bij deze toelichting), de karakteristieken van natuurwaarden en herbegrenzing van GNN is verder ingegaan in 5.9.1. De Omgevingsverordening Gelderland levert, gelet op het voorgaande, geen belemmeringen op voor de vaststelling van het bestemmingsplan.
Functies van water Het plangebied wordt aan de noordzijde begrensd door de Berkel, die hier afsplitst en als de Leerinkbeek van noord naar zuid door het plangebied loopt. De Berkel en de Leerinkbeek, gelegen binnen het plangebied zijn ingetekend in kaart 6 van de omgevingsverordening als 'Functies van water'.
Afbeelding: Uitsnede kaartbeeld regels water en milieu in de Omgevingsverordening Gelderland De omgevingsverordening maakt wijziging van de karakteristieke functie van waterlichamen, zoals opgenomen in de omgevingsvisie, mogelijk onder voorwaarden. De functie van de Berkel en de Leerinkbeek wordt in de omgevingsvisie omschreven als 'Water als verbinder'. Het bestemmingsplan maakt geen verruimingen mogelijk waarin het mogelijk is om waterkundige ingrepen te doen aan de Berkel of Leerinkbeek. Wijzigingen van deze functies is daarom niet noodzakelijk. Op de waterhuishouding van het plangebied wordt nader ingegaan in par. 5.13.
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
29
4.3
Regionaal beleid
4.3.1 Vitaliteitsonderzoek Verblijfsrecreatie Achterhoek In september 2019 is in opdracht van de acht Achterhoekse gemeenten (waaronder Berkelland) een vitaliteitsonderzoek uitgevoerd naar verblijfsrecreatie in de Achterhoek. Hieronder zijn de relevante onderdelen van dit onderzoek kort opgenomen. In de Achterhoek is sprake van een markt met groeiende bezettingsgraden in bijna alle sectoren, behalve in de kampeersector. De verwachting is dat de groei van het aantal overnachtingen in de meeste sectoren ook in de komende jaren zal doorzetten. Voor hotels en groepsaccommodaties zal er daarom naar verwachting nog (beperkte) marktruimte zijn om naast de bestaande accommodaties nog extra bedden aan de voorraad toe te voegen, ondanks dat er in de nu bekende plannen voor uitbreiding en nieuwvestiging al extra bedden voorzien zijn. Bij bungalowparken en campings zien we deze marktruimte niet, en zullen nieuwe initiatieven dus kunnen zorgen voor teruglopende bezettingen op al bestaande parken. Bij de bungalowparken komt dat door al een relatief grote planvoorraad aan nieuwe initiatieven, deze overstijgt de groei van het aantal overnachtingen naar waarschijnlijkheid fors. Bij de campings speelt met name de teruglopende vraag naar overnachtingen een rol, terwijl tegelijkertijd er nog steeds initiatieven zijn voor nieuwe kampeerplekken.
Deze conclusies trekken we op basis van een puur kwantitatieve analyse. Belangrijk om op te merken is dat deze niet als blauwdruk dient te worden gelezen voor marktontwikkelingen in de toekomst. Een negatieve marktruimte (bij campings en bungalowparken) wil niet automatisch zeggen dat er voor nieuwe initiatieven geen plek meer is. Nieuw aanbod kan immers ook nieuwe vraag creëren. Het onderscheidend vermogen van nieuwe initiatieven wordt daarmee wel des te belangrijker, alsmede de potentiële invloed die nieuwe initiatieven kunnen hebben op al bestaande bedrijven die het mogelijk al wat moeilijker hebben. Het aanbod voor de stijlzoekers, avontuurzoekers en plezierzoekers is beperkt; zeker in relatie tot de vraag. Over het algemeen kunnen we zeggen dat het aanbod voor bezoekers die op zoek zijn naar een bijzondere, unieke ervaring maar zeer beperkt aanwezig is, of dat nu back to basic is (avontuurzoeker), of juist zeer luxe (stijlzoeker). Ook de plezierzoeker, die vooral komt voor reuring en veel activiteiten, vindt maar beperkt aantrekkelijk aanbod in de Achterhoek. Het initiatief voorziet in nieuwe verblijfsrecreatieve voorzieningen voor stijlzoekers. Hiermee wordt aangesloten op de bevindingen van het vitaliteitsonderzoek. Voor deze doelgroep is er nog weinig aanbod in de Achterhoek. Het vitaliteitsonderzoek vormt de basis voor de vrijetijdsagenda Achterhoek.
Deze wordt hieronder kort toegelicht. 4.3.2 Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030 (en uitvoeringsagenda 2020-2030) De acht Achterhoekse gemeenten (waaronder Berkelland) hebben gezamelijk de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030 opgesteld (juni 2020). Doel van dit document is het verder ontwikkelen van de vrijetijdssector in de Achterhoek. Hiermee wordt bijgedragen aan de lokale economie en maatschappelijke opgaven, zoals bijvoorbeeld de instandhouding van voorzieningen. Om dit te realiseren, wordt er ingezet op de volgende speerpunten: Speerpunt 1: Aanbodontwikkeling; de beleefbaarheid van de Achterhoek vergroten; Speerpunt 2: Vitaliteit verblijfsrecreatie op peil houden en verbeteren; Speerpunt 3: Werken aan een onderscheidend profiel; de Achterhoek zichtbaarder maken voor de nationale- en internationale gast; Speerpunt 4: Gastvrijheid in de regio bevorderen; Speerpunt 5: Positie vrijetijdssector binnen de Achterhoek versterken, verbindingen met andere sectoren intensiveren. Voor voorliggend plan is met name Speerpunt 2 van belang. Hieronder is een langere omschrijving van dit
30
bestemmingsplan Bestemmingsplan buitengebied, Hambroekplassen 2022
Speerpunt opgenomen. Ook wordt de relatie gelegd tussen het project en de overige Speerpunten.
Speerpunt 2: Vitaliteit verblijfsrecreatie op peil houden en verbeteren Uit recent onderzoek (najaar 2019) blijkt dat de verblijfsrecreatie sector in de Achterhoek tamelijk vitaal is. Om ook in de toekomst toeristen goed te ontvangen moet er geinvesteerd worden in een aantrekkelijk en kwalitatief hoogwaardig aanbod. Er wordt ingezet op het transformeren of revitaliseren van bedrijven aan de onderkant van de markt en het vitaal houden, door o.a. ruimte te bieden om verder te groeien, van bedrijven die voorop lopen. Het plan voorziet in het investeren in de recreatieve voorzieningen, waardoor er een diverser aanbod ontstaat. Binnen het plangebied wordt de mogelijkheid geschapen om nieuwe vormen van verblijfsrecreatie aan te bieden, waardoor het kwalitatief hoogwaardige aanbod wordt uitgebreid. Ook worden er voorzieningen gerealiseerd voor doelgroepen waar, in de huidige situatie, weinig passend aanbod voor is.