Bijlage 1.3 Participatieverslag
Tekst van het document
Inhoudelijke opbrengst Positief verhaal van iemand die eigenaar is. Geen kritische blik als omwonende Wisselende reacties op het geluid van een windmolen: s ommigen vonden het meevallen, anderen niet
Procesopbrengst ` Verschillende inwoners konden niet mee op de voorgestelde momenten Met hen is afgestemd om een vierde bezoek te plannen in april 2023. ` Relatief weinig interesse van inwoners voor deelname aan bezoek ` Positieve reacties op het initiatief om een bezoek te organiseren ` Geen formeel verslag. Gemeenten enkel als toehoorder aanwezig
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
36
Maart 2023
Themasessie hinder & volksgezondheid • Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K • Toelichting milieunormen • Toelichting vervolgproces • GGD aanspreekbaar voor vragen over gezondheid • Vragenlijst over gezondheid
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Inwoners geven aan dat er te weinig onderzoek is gedaan naar de effecten op lange termijn
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen ( vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3 & 4.1.4) Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter o nderbouwing van de landelijke normen.
Procesopbrengst
Angst dat nieuwe normen opnieuw een ge middelde g eluidsbelasting voor een heel jaar zullen bevatten
Zie bovenstaand (4.1.3) De gemeenten committeren zich aan de landelijke milieunormen voor windmolens.
Hoe wordt omgegaan met omwonenden die extra gevoelig zijn voor geluid en meer hinder ervaren?
Zie bovenstaand (4.1.3) Zie bovenstaand.
` Reacties zowel plenair als decentraal (marktvorm) opgehaald ` GGD werd plenair gemist GGD is aanwezig op de informatiemarkt in Vragender voor zoekgebied i (juni ‘23) en op de gezamenlijke informatiemarkt (dec ‘23). ` Inwoners geven aan dat zorgen te weinig erkend worden tijdens de avond ` Inwoners geven aan dat er te veel aandacht naar de beleving van hinder is gegaan, alsof het enkel ‘tussen de oren zit’ ` Vragenlijsten kunnen tijdens de avond ingevuld worden en zijn digitaal nagestuurd ` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke opbrengst) Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag ` Met verslag is informatie en contactgegevens van de GGD meegestuurd voor het stellen van aanvullende vragen ` Behoefte aan andere sprekers. Na afronding verzoek van inwoners om een bijeenkomst te organiseren met door hen aangedragen sprekers Geen extra bijeenkomst georganiseerd, want gezondheid en hinder zijn onderdeel van de landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025).
Vragen over het effect van laagfrequent geluid Bij de conceptnormen zit een onderzoek naar laag frequent geluid bij windmolens. Zie link bijlage 6. Zorgen over loslatende deeltjes die de omgeving vervuilen
Plan moet aan technische eisen uit NEN-normen voldoen (4.1.2) Technische eisen worden landelijk vastgesteld.
Vragen over de laagvliegroute Ministerie is om een formele schriftelijke bevestiging gevraagd.
Een ruimtelijk plan moet rekening houden met b elemmeringen (5.2). De laag vliegroute over gebied K wordt opgeheven. Op 8-12-2023 ontvingen we bevestiging van Defensie dat de laagvliegroute wordt v erwijderd.
Vragen over de verhouding tussen jaargemiddelde van geluid en piekbelasting
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen ( vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3) De gemeenten committeren zich aan de landelijke milieunormen voor windmolens.
Wat ervaar je binnen in je huis of in je tuin van geluid van windmolens? Tijdens informatiemarkt (dec ‘23) een simulatie van geluid gegeven.
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
37
December 2022 - September 2023
Diverse artikelen – Elna, Groenlose Gids & Berkelbericht (en verspreid via social media) • Energieneutraal met een energiemix & windopgave (Berkelbericht & Elna, Groenlose Gids) • Windenergie en landschap & natuur (Berkelbericht & Elna, Groenlose Gids) • Verduurzaming woningen (Berkelbericht & Elna, Groenlose Gids) • Voortgang proces nieuw windbeleid (Berkelbericht & Elna, Groenlose Gids) • Hoofdlijnen windbeleid (Berkelbericht)
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
38
April 2023
Gespreksavonden bewonersorganisaties/buurtschappen Berkellandse deel zoekgebied K
• Vertegenwoordiging van bewonersorganisaties • Persoonlijk in gesprek • Enkele raadsleden zijn aanwezig als toehoorder
Procesopbrengst ` Bijeenkomsten voor inwoners worden rommelig ervaren ` Inwoners zijn ‘bijeenkomsten-moe’. Ze hebben het gevoel dat het toch wel doorgaat. ` Gezondheidsrisico’s zijn niet goed aan bod gekomen in thema-avond ` Er wordt weinig ruimte gevoeld voor tegengeluiden ` Hoeveel ruimte is er voor ‘ophalen’ bij inwoners binnen een opgave met weinig bewegingsruimte? ` Tijdens bijeenkomsten wordt een empathische houding richting inwoners met zorgen gemist Voor en na de zomer van 2023 zijn verschillende gesprekken gevoerd ` Ga als gemeente het gesprek aan met grondeigenaren voordat commerciële partijen dat doen ` Positieve reactie op het voeren van een meer persoonlijk gesprek, maar zorgen zijn niet weggenomen
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Voorkeur aan meedoen aan ‘wind op zee’-projecten
Er is gekozen voor wind- en zonne-energie om de d oelstellingen te halen (1.1) De doelstellingen per RES-regio bestaan naast de landelijke d oelstelling voor wind op zee. Deze zijn niet inwisselbaar.
Voorkeur voor windmolens op bedrijventerreinen Niet mogelijk vanwege regelgeving op het gebied van externe veiligheid.
Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES (4.1.1) Aan de RES-gebieden ligt een ruimtelijke analyse ten grondslag.
Initiatief bij Avinkstuw past beter bij het energie netwerk. Keuze voor K omdat er weinig mensen wonen dus weinig weerstand verwacht wordt?
[Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige opwekking van windenergie (3.1) De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
Zorgen over weidevogels in gebied K Gemeente heeft de provincie om aandacht voor weide vogels g evraagd in de planMER.
Aandacht voor weidevogels is een verplicht onderdeel van het ecologische nderzoek (4.1.7) o Zo worden de effecten op weidevogels duidelijk in beeld gebracht.
Zijn eigen gemeentelijke normen mogelijk? In beleid voorkeur geven aan meer afstand tot oningen w
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3 & 4.1.4) De gemeenten committeren zich aan de landelijke milieunormen voor windmolens. Lokaal strengere normen toepassen is niet mogelijk, dan is er geen ruimte meer om de opgave te halen.
Waarom een clustering van windmolens?
Er kan een cluster- of lijnopstelling toegepast worden (4.1.1) Uitgangspunt is een goede ruimtelijke eenheid. De opstelling is afhankelijk van de locatie en omgevingscontext.
Angst dat een zonnepark zal volgen na de wind molens
Geen onderdeel windbeleid De raad van Berkelland heeft aangegeven geen zonneparken meer toe te staan (feb 2022).
Kan een initiatiefnemer meer molens plaatsen dan de vastgestelde opgave?
Een initiatiefnemer kan niet eigenstandig besluiten meer windmolens te plaatsen Het toestaan van windmolens is een besluit van het bevoegd gezag.
Zorg dat commerciële partijen naar de provincie gaan voor een vergunning
Provincie is bevoegd gezag. Een initiatiefnemer kan een aanvraag bij de provincie indienen De provincie heeft aangegeven voorkeur te hebben dat bij een concrete ontwikkeling de gemeente bevoegd gezag overneemt.
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
39
Mei 2023
Raadsbezoek aan windpark • Voor raadsleden uit Oost Gelre & Berkelland • Naar windpark Den Tol in Netterden • Eigenaar van windpark vertelt over zijn ervaringen met de totstandkoming van windpark Den Tol • Hij neemt aanwezigen mee voor een bezoek aan zijn windmolens
Proces- en inhoudelijke opbrengst ` Informeel, dus niet richtinggevend
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
40
Mei 2023
Gezamenlijke radenbijeenkomst • Informele besloten avond • Informerend van aard • Bijpraten herijking windbeleid: - Voortgang beleidsproces & participatie - Toelichting hinder en windmolens (door GGD) - Verkenning mogelijkheden lokaal eigendom
Proces- en inhoudelijke opbrengst ` Informeel, dus niet richtinggevend
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
41
Juni 2023
Informatiemarkt Vragender zoekgebied I (i): • De gehele kern van Vragender uitgenodigd, ongeveer 850 huishoudens Voorafgaand aan deze informatiemarkt heeft een actiegroep die onbekend wil blijven zich als tegenstander van windmolens per mail gemeld. Vermoedelijk zijn ook leden van DBO Vragender hierbij betrokken.
Procesopbrengst ` Opkomst 103 personen ` Positieve feedback van aanwezigen en standhouders ` DBO Vragender heeft een enquête gehouden onder aanwezigen en onaangekondigd geflyerd (zie foto) ` Meewerkende standhouders waren: - DBO Vragender - Gemeente Oost Gelre - Provincie Gelderland - GGD - Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum - The Imagineers/Windplanner - ODA - Natuur & Milieu Gelderland - Staringadvies - Windpark Den Tol - Bosch en Van Rijn - Agem
Inhoudelijke opbrengst DBO Vragender is tegen de komst van windmolens in zoekgebied i Feedback Provincie Gelderland: • Complimenten voor de goede voorbereidingen! • Wij vonden de sfeer goed, er waren zowel voor- als tegenstanders van windenergie. Met beide hebben we goede en ook prettige gesprekken gevoerd. Het lukte om goed in gesprek te komen met mensen die met een kritische houding bij ons kwamen. • Mensen hadden vooral zorgen over horizonvervuiling en geluid. Vooral omdat het zo dicht bij woonkern ligt. • Meerdere mensen noemden dat omwonenden in een bredere straal betrokken zouden moeten worden. • Opzet met specialisten op ieder thema was erg fijn. We hebben mensen actief doorverwezen en daar werd ook gebruik van gemaakt. • Wij ondersteunen jullie graag bij een volgende informatiemarkt. Feedback Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum: Wat was de houding van de inwoners naar jullie als stand houders toe? Met welke vragen kwamen ze? Waren ze positiefneutraal-mild kritisch-negatief? Kwaliteit van de gesprekken? Iedereen bleef beleefd en het was daarom een prettige avond. Omwonenden wilden vooral weten hoe een windturbine klinkt, wanneer je het geluid wel of niet hoort (welke afstand, bij welke wind) en wanneer je er last van zou kunnen hebben.
Ook waren er wat v ragen over wat geluidniveaus waren en hoe het geluid zich verplaatst als de afstand tot de windmolen groter wordt. Er waren ook veel vragen over hoe ze er uit komen te zien. Er leek wel wat kritisch gekeken te worden naar de hoogte van de windturbines: 240 m eter tiphoogte. In onze visualisatie hadden we namelijk wind turbines van maximaal 200 meter hoogte. Er waren ook wat personen die meer wilden weten over het effect op dieren (vogels of dieren op de grond).
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
42
November 2023
Animatie lokaal eigendom • Online beschikbaar op websites gemeenten
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
43
November 2023
Gezamenlijke radenbijeenkomst • Eerste richting van windbeleid
Proces- en inhoudelijke opbrengst ` Informeel, dus niet richtinggevend
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
44
December 2023
Informatiemarkt zoekgebied K en (i)
>>
• Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K en I (i) • Toelichting hoofdlijnen windbeleid • Informeren over conceptnormen van het Rijk • Externe deskundigen die eerder betrokken waren bij thema-avonden en de informatiemarkt in Vragender, waren weer aanwezig voor vragen
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Hoeveel windmolens komen er nou echt? Vragen zijn toegelicht tijdens de bijeenkomst.
In een ruimtelijk plan moeten aantallen en typen windmolens onderbouwd orden (4.1.1) w Het aantal windmolens dat gerealiseerd kan worden is nog niet duidelijk. Dit is o.a. afhankelijk van de definitieve rijksnormen (verwacht in 2025), het resultaat van de provinciale planMER en het plan (incl. de te gebruiken techniek) dat een initiatiefnemer maakt.
Procesopbrengst
Jullie weten toch allang waar ze gaan komen en hoe hoog ze worden
Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES (4.1.1) Zie bovenstaand.
Is netcongestie een belemmering voor de komst van windmolens?
Geen onderdeel van het windbeleid De gemeente kan zelf niets betekenen op dit gebied, volgt wel de ontwikkelingen.
Geluid en lichtvervuiling zijn belangrijke aspecten
Een initiatief moet voldoen aan alle landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1) Effecten van geluid en licht zijn door het ministerie onderzocht in het PlanMER ter onderbouwing van de landelijke normen.
Naderingsdetectie: gaan de lampen op de wind molens wel of niet uit?
Naderingsdetectie is niet algemeen verplicht gesteld in de conceptnormen van het Rijk (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.5) Het Rijk stelt naderingsdetectie op dit moment nog niet verplicht omdat de kosten daarvoor nog erg hoog zijn, de systemen nog niet voldoende beschikbaar zijn en de test capaciteit beperkt is (zie NvT, pag. 44).
Het zou helpen als de gemeenten ook eigenaar worden van een toekomstig windpark
Gemeenten kunnen (mede-) initiatiefnemer zijn (4.2) Als dit kan bijdragen aan het genereren van maximale opbrengsten voor de gemeenschap.
Gaat de gemeente gebruik maken van de moge lijkheid om eigen lokale normen op te stellen (“zezam”) om meer van de opgave te halen?
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1). De gemeenten gaan daarbij uit van de standaardwaarden zonder daar met toepassing van “zezam” van af te wijken. In de landelijke normen is een afweging gemaakt wat een veilige afstand tot woningen is. Daar houden de gemeenten zich aan.
` Suggestie: maak een samenvatting in het weekblad voor inwoners die niet zijn geweest Verstrekte informatie is ook online geplaatst op de sites van de gemeenten en via een artikel in de lokale bladen verspreid. ` Kaart met belemmeringen zoekgebied K is niet meer beschikbaar op website gemeente Berkelland De link is hersteld. ` GGD kreeg vooral vragen over laagfrequent geluid en over de normen voor slagschaduw Tijdens de avond toegelicht dat daar nu nog geen antwoord op gegeven kan worden. Dit wordt regionaal besproken. ` Er is veel aandacht gegaan naar de concept rijksnormen en de kansenkaarten op basis hiervan Op dit moment kan enkel nog in beeld gebracht worden wat mogelijke locaties zijn voor windmolens, op basis van conceptnormen van het Rijk. Er is nog geen initiatief waar windmolens op een locatie bedacht zijn. ` Veel vragen over wat het betekent dat de RESopgave niet ingevuld kan worden ` Laat het zoekgebied en de windmolens zien op een plaatje en communiceer dat
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
45
December 2023
Informatiemarkt zoekgebied K en (i) vervolg Procesopbrengst vervolg
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
` Er is ook waardering uitgesproken voor het proces, de verstrekte informatie en de simulaties
Als er zo weinig kan in zoekgebied K, wordt het initiatief van Avinkstuw dan weer opgepakt? De raad van Berkelland heeft opdracht gegeven de mogelijkheden in K te verkennen. Een heroverweging van zoekgebieden is een bestuurlijk besluit.
[Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige opwekking van windenergie (3.1) De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
Een norm voor én afstand én geluid is lastig te begrijpen. Wat is leidend?
Een initiatief moet voldoen aan alle landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1) De norm die het meest begrenst is leidend. Normen kunnen niet overschreden worden.
Is kernenergie niet een optie als alternatief voor wind? In de RES 1.0 zijn verschillende opwekmethoden onderzocht.
Er is gekozen voor wind en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1) In de RES 1.0 is kernenergie niet onderzocht omdat kernenergie niet voor 2030 een relevante bijdrage zou kunnen leveren aan de energieproductie van Nederland.
Gaan de gemeenten straks maar met één partij in gesprek over het initiatief voor een windpark? De exacte werkwijze wordt nog nader wordt uitgewerkt.
In een zoekgebied kan een vergunning voor één windpark in één plan verleend worden (4.1) Eén plan moet zorgen voor eenduidigheid en helderheid voor omwonenden. In theorie kan één windplan gemaakt worden door een combinatie van initiatiefnemers.
Hoe zit het met de laagvliegroute? Ministerie is om een formele schriftelijke bevestiging gevraagd.
Een ruimtelijk plan moet rekening houden met belemmeringen (5.2). De laag vliegroute over gebied K wordt opgeheven Op 8-12-2023 ontvingen we een brief van Defensie waarin wordt bevestigt dat de laag vliegroute Linkroute 10A over zoekgebied K wordt verwijderd uit de Omgevingswet.
80% van de inwoners wil geen windmolens. Wordt daar wel naar geluisterd?
De raden hebben de RES 1.0 en de bijbehorende opgave vastgesteld Een combinatie van wind- en zonne-energie is nodig om zoveel mogelijk aan de opgave bij te dragen. Door regie te nemen met windbeleid wordt gestreefd om naast de lasten ook de lusten lokaal te behouden.
Hoe is zoekgebied i tot stand gekomen?
Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES (4.1.1) We conformeren ons aan de zoekgebieden uit de RES 1.0. Voor het bepalen daarvan is destijds een integrale ruimtelijke afweging van belangen gemaakt.
Zijn windmolens op land echt nodig? Kunnen we niet volstaan met alleen zonnevelden en zon op dak? Alleen zonne-energie is niet voldoende.
Er is gekozen voor wind en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1) De RES 1.0 gaat uit van de energiemix, dat wil zeggen dat we zowel wind op land als zonne-energie nodig hebben. Want als de zon niet schijnt, moet je ook energie opwekken en dat kan door windmolens.
` Er is een verzoek gedaan om in contact gebracht te worden met het ecologisch onderzoeksbureau of de commissie MER ivm weidevogels De Commissie MER is een landelijk werkende instantie. Gegevens: www.commissiemer.nl of 030-2347666. ` Tijdens deze informatiemarkt was de NP RES aanwezig. Zij stellen de communicatiestrategie op richting de RES 2.0. Contactpersoon NP RES was erg gecharmeerd van de participatieaanpak van Berkelland en Oost Gelre. Zij willen deze aanpak als voorbeeld meenemen in hun communicatiestrategie ` Meewerkende standhouders waren: - Gemeente Oost Gelre - Provincie Gelderland - GGD - Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum - The Imagineers/Windplanner - Natuur & Milieu Gelderland - Staringadvies - Windpark Den Tol - Bosch en Van Rijn - Agem
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
46
Colofon
Meer informatie?
Dit participatieverslag is tot stand gekomen door gemeenten Berkelland en Oost Gelre in samenwerking met bureau Dietz Strategie & Communicatie. In verschillende werksessies en ge sprekken met mensen van binnen en buiten de gemeentelijke organisaties hebben we met de grootst mogelijke zorgvuldig heid gewerkt aan dit participatieverslag.
Kijk op www.gemeenteberkelland.nl/zoekgebiedk of www.energieneutraaloostgelre.nl/energieopwekking
Ondanks dat kan dit verslag onverhoopt nog onvolledig zijn. Opmerkingen kunt u per mail sturen. Vormgeving Kris Kras Communicatie Fotografie Fix Media, ANP/Gerasimovi, gemeente Berkelland, Wencke Hoijtink, gemeente Oost Gelre, Rachel Valigora, Aan beelden kunnen geen rechten ontleend worden. Copyright december 2023
Heeft u vragen? stuur dan een bericht aan info@gemeenteberkelland.nl of energieneutraal@oostgelre.nl