Bijlage 1.3 Participatieverslag
Tekst van het document
Samen aan de slag met de energie-opgave Verslag van het participatieproces om te komen tot nieuw windbeleid voor de gemeenten Oost Gelre & Berkelland
Dit document is een bijlage van het Beleidsdocument grote windmolens
Voorwoord Bij planvorming over klimaatbeleid is het belangrijk belanghebbenden te informeren en betrekken. Het gemeentelijk windbeleid valt hier ook onder. Dat benadrukt de Rijksoverheid in het landelijke klimaat akkoord uit 2019. Een goed participatieproces draagt bij aan betere besluitvorming. Dat onderschrijven wij als gemeenten Oost Gelre en B erkelland. Van daar dat bij de start van dit proces het onderwerp participatie direct op de agenda stond. Eerst door beide gemeenten afzonderlijk. Toen we tot samen werking overgingen, zijn we samen opgetrokken in het participatietraject. Met als resultaat dat hier één verslag ligt van het gezamenlijke participatieproces om te komen tot windbeleid in beide gemeenten. Diverse vormen van participatie De afgelopen periode hebben we stakeholders en inwoners betrokken bij dit proces en om hun inbreng gevraagd. Dat hebben we bijvoorbeeld gedaan door het organiseren van windcafés, themasessies, excursies, het voeren van stakeholdergesprekken, het schrijven van artikelen en nieuwsbrieven en tot slot het uitzetten van digitale enquetes. In dit ver slag geven we een weergave van de stappen die we hebben gezet. We geven daarbij aan wat er in hoofd lijnen is opgehaald en hoe dat is verwerkt in het windbeleid.
Informeren en betrekken van inwoners We zijn ons bewust van de impact van grote windmolens. Zeker bij inwoners die in de toekomst mogelijk op geringe afstand van de windmolens wonen. Voor die groep hadden we in de participatie extra aandacht. De bevoegdheden van de verschillende overheden bleken voor deze groep inwoners belangrijk. Maar het is ook complex om toe te lichten. Het Rijk gaat over de milieu normen voor geluid, slagschaduw en externe veiligheid (de conceptnormen zijn in oktober 2023 gepubliceerd, de definitieve normen worden in 2025 verwacht), de provincie en Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NP RES) gaan over de zoekgebieden en de opgave. Over deze onderwerpen hebben we inwoners geïnformeerd. Want als gemeente houden wij ons aan de afspraken die met de andere overheden zijn ge maakt. U zult in dit document onderwerpen zien waar bij ruimte was voor inbreng (zoals lokaal eigendom en het landschap), maar ook andere onderwerpen die veel leefden bij de inwoners en waar geen of beperkte ruim te was voor de inbreng van andere belanghebbenden (zoals hinder en de keuze voor de zoekgebieden). Dit participatieverslag geeft u inzicht in het gevolgde participatieproces om te komen tot het windbeleid. Hans van der Noordt Wethouder gemeente Berkelland
Bart Porskamp Wethouder gemeente Oost Gelre 2
Inhoud 1.
Inleiding
2
Samenvatting
3.
Aanpak
4.
Verslag
Het gezamenlijk participatieproces voor windbeleid
Een uitgebreid proces in een notendop
Waarom, wat en hoe
Tijdlijn, stappen, opbrengsten
Disclaimer: Om u een beeld te geven van wat we zoal hoorden, zijn illustratief in dit document quotes van inwoners toegevoegd. Ze behoren niet direct tot de tekst waar ze bij staan. Veel gebruikte afkortingen: RODE = Ruimtelijke Ordening en Duurzame Energie RES = Regionale Energie Strategie DET = Dialoogplatform Energietransitie WOO = Wet Open Overheid ALV = Algemene Leden Vergadering DBO = Dorpsbelangenorganisatie
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
3
1 Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
Inleiding Het gezamenlijk participatieproces voor windbeleid Gemeenten Berkelland en Oost Gelre hebben een gezamenlijk participatie proces georganiseerd om te komen tot nieuw windbeleid. Wat was de a anleiding? Waarom doen we dat g ezamenlijk? Wat was het doel? En wat was ieders vertrekpunt?
4
1 Inleiding “Windmolens zijn momenteel een noodzakelijk kwaad. Mochten er op den duur alternatieve mogelijkheden zijn, die het landschap en het welzijn van mens en dier niet aantasten, dan ben ik daarvoor.” Inwoner gemeente Oost Gelre
Aanleiding De gemeenteraden van Berkelland en Oost Gelre hebben samen met de andere Achterhoekse ge meenten de Regionale Energie Strategie 1.0 vast gesteld. Beide gemeenten werken aan nieuw wind beleid om grootschalige opwekking van windenergie mogelijk te maken. Inwoners betrekken we met participatie bij het proces om te komen tot nieuw windbeleid. Berkelland en Oost Gelre trekken zo veel mogelijk samen op in dit proces. Dat doen we omdat we een zoekgebied voor wind delen: zoek gebied K gelegen tussen Ruurlo, Beltrum, Z ieuwent en Lievelde. In Oost Gelre ligt nog een zoekgebied. Het gebied ten zuiden van Vragender tegen de gemeentegrens met Aalten en Winterswijk wordt zoekgebied I (i) genoemd.
Doel Beide gemeenteraden hebben aangegeven de steun (draagvlak) van inwoners voor het nieuwe windbeleid belangrijk te vinden. Daarom hebben we inwoners geïnformeerd en geraadpleegd (volgens de 1e en 2e trede van de participatieladder, zie Figuur 1). Inwoners hebben ook kunnen meedenken waar het kan (3e trede van de ladder). En we hebben inwoners meegenomen in gemaakte keuzes. Over een lastig onderwerp als windenergie is nooit ieder een het eens met elkaar. Sommige inwoners zullen
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
niet tevreden zijn met het nieuwe windbeleid of met onderdelen hiervan. We streefden naar een zorg vuldig participatieproces met meer begrip bij belang hebbenden als doel.
Vertrekpunt Berkelland en Oost Gelre trekken zoveel mogelijk samen op ‘als ware het één overheid’. Maar de ver trekpunten van beide gemeenteraden verschillen. De gemeenteraad van Berkelland heeft van t evoren uitgangspunten beschreven voor het nieuwe wind beleid. Deze uitgangspunten zijn te verdelen in ruimtelijke uitgangspunten en uitgangspunten voor de regierol van de gemeente. De Berkellandse raad heeft het college opdracht gegeven om dit verder uit te werken. En daarbij de mogelijkheden te v erkennen en te zoeken naar draagvlak. Daaruit volgt het beleidsvoorstel dat we aan de gemeenteraad voor leggen ter besluitvorming. De gemeenteraad van Oost Gelre heeft vooraf geen uitgangspunten meegegeven. De raad heeft het college gevraagd om het participatieproces open in te gaan, mogelijkheden te onderzoeken, draagvlak op te bouwen en aandachtspunten op te halen. En daarbij rekening te houden met het participatiebeleid van de gemeente.
5
MEE
BESL
Uitgangspunten participatie Het landelijke klimaatakkoord uit 2019 benadrukt dat zeggenschap bij participatie een kernbegrip is in het gehele proces van planvorming en uitvoering van het klimaatbeleid. Een goed participatieproces draagt bij aan betere besluitvorming. En helpt om het draag vlak en/of de acceptatie van lokale energieprojecten te vergroten. Communicatie is een belangrijke basis voor participatie. Oost Gelre heeft in november 2021 participatie beleid vastgesteld, waarin ook de participatieladder is meegenomen. Berkelland is ook bekend met de participatieladder. We richten ons voornamelijk op de onderste twee treden van de zogenaamde ‘participatieladder’: informeren en raadplegen. Over enkele onderwerpen hebben we belanghebbenden gevraagd te adviseren.
ISSEN
COP ROD UCER EN ADV
ISER
RAA
DPLE
INFO
RME
REN
GEN
EN
Initiatiefnemer en belanghebbenden werken samen het initiatief uit en komen tot een eindvoorstel.
Initiatiefnemer en belanghebbenden werken samen het initiatief uit. Initiatiefnemer verbindt zich aan de uitwerking.
Initiatiefnemer werkt het idee uit en geeft belanghebbenden gelegenheid om ideeën aan te dragen. Initiatiefnemer werkt het idee uit en gaat in gesprek met belanghebbenden. Initiatiefnemer werkt het idee uit en houdt belanghebbenden hiervan op de hoogte.
Figuur 1: de participatieladder brengt niveaus van participatie in beeld. Gebaseerd op de participatieladder uit het beleidskader participatie 2016 Oost Gelre
“Participatie en acceptatie zijn van groot belang voor de ruimtelijke inpassing van de energietransitie en daarmee voor de uitvoerbaarheid. Participatie ziet toe op en bevordert de uitwerking van het motto ‘iedereen kan meedoen’.” Energie Samen, de brancheorganisatie voor duurzame energie-initiatieven
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
6
Ruurlo
Energieopgave Achterhoek Beltrum
Doel: klimaatneutraal in 2050. Opgave wind en zon in de A chterhoek verdeeld over 8 gemeenten
Berkelland
h TW 04
0,546
TW
1,35
h
0,8
Zoekgebied K
TWh
Groenlo
Opgave wind op land: Oost Gelre 0,058 TWh Berkelland 0,071 TWh
Totstandkoming RES-zoekgebieden Beoordeling potentie gebieden op basis van: • landschap en kenmerken gebied • de impact op de omgeving • impact op cultuurhistorische waarden • mogelijke energieopbrengst
Zieuwent
1
Oost Gelre Lichtenvoorde
windmolen produceert jaarlijks ongeveer net zoveel duurzame energie als...
Vragender
Zoekgebied I (i)
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
7.500
... circa 7.500 zonnepanelen op woningen
18ha
... of één zonneweide van 18 hectare
27
... een oppervlakte van zo’n 27 voetbalvelden
7
2 Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
Samenvatting Een uitgebreid proces in een notendop Een inwoner vertelde op een van de bijeen komsten dat windenergie een onderwerp is waar op verjaardagen niet meer over gesproken wordt. De meningen zijn zo verdeeld en de emoties kunnen hoog oplopen. Hoe vat je zo’n proces samen? 8
2 Samenvatting “Tuurlijk zijn er altijd betere oplossingen, efficiënter of op een betere plek. Maar zonder begin kan duurzame energie zich ook niet ontwikkelen. Mensen moeten het maar een beetje accepteren om een beetje overlast ergens van te ondervinden.” Inwoner gemeente Berkelland
Verschillen in houding Inwoners vinden aandacht voor (het opwekken van) duurzame energie belangrijk. Windenergie kent vooren tegenstanders. Waarbij voorstanders vaker verder van het zoekgebied wonen. In of dichter bij het zoekgebied bestaan echter zorgen over windmolens. En ook onvrede over de keuze voor de z oekgebieden K en i. Tijdens het proces hebben we die zorgen ge regeld niet kunnen wegnemen. Voor een deel van hen maakt het niet uit wat er in het beleid komt te staan. Zij zullen windmolens in hun buurt nooit unnen accepteren. k Daarnaast bestaat ook een groep inwoners die zegt: wij willen ze liever niet in onze omgeving, maar als ze er komen, dan wel op onze manier. Hun reacties over hoe zij bijvoorbeeld lokaal eigendom of opbrengst verdeling graag ingevuld zien, hebben we verzameld. Ook hun ideeën over hoe natuurwaarden verbeterd (gecompenseerd) kunnen worden.
Verwachtingen Participatie staat of valt bij heldere verwachtingen over wanneer waarover gesproken kan worden, en hoe. De participatieladder beschrijft verschillende niveaus voor het betrekken van stakeholders. In deze fase van beleidsparticipatie ligt de nadruk op de onderste treden. We beginnen niet met een leeg
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
vel, er zijn al voorwaarden en afspraken, bijvoorbeeld van andere overheden. Tijdens het proces zijn stake holders daarom vooral geïnformeerd en gehoord (niveau raadplegen). In sommige gevallen is gevraagd om mee te denken (niveau adviseren).
Procesparticipatie Dit participatieverslag gaat over procesparticipatie. Het gaat om het proces om te komen tot nieuw windbeleid. We hebben geprobeerd om inwoners en andere stakeholders van een goede informatie basis te voorzien. Over het proces en verschillende inhoudelijke thema’s. Dat hebben we gedaan door onafhankelijke experts te vragen om een toelichting. Daarbij spraken zij over de kansen én de risico’s van de komst van windmolens. Op het gebied van ruimtelijke voorwaarden en landschappelijke inpas sing zijn stakeholders gehoord (niveau raadplegen). Op onderwerpen als lokaal eigendom en financiële participatie zijn stakeholders gevraagd naar hun voorkeuren (niveau adviseren). Hier zit meer ruimte om als gemeente keuzes te maken in het beleids document.
Projectparticipatie Als straks het beleid is vastgesteld, kunnen initiatief nemers plannen gaan maken voor een windpark. Dit noemen we de projectfase. In deze projectfase is er
9
Tijdsduur gezamenlijk proces MEE
BESL
ISSEN
COP ROD UCER EN ADV
ISER
RAA
EN
DPLE
INFO
GEN
RME
REN
Voorjaar 2022
Initiatiefnemer en belanghebbenden werken samen het initiatief uit en komen tot een eindvoorstel.
-
begin 2024
Initiatiefnemer en belanghebbenden werken samen het initiatief uit. Initiatiefnemer verbindt zich aan de uitwerking.
Initiatiefnemer werkt het idee uit en geeft belanghebbenden gelegenheid om ideeën aan te dragen. Initiatiefnemer werkt het idee uit en gaat in gesprek met belanghebbenden. Initiatiefnemer werkt het idee uit en houdt belanghebbenden hiervan op de hoogte.
meer ruimte voor betrokkenen om mee te denken (niveau adviseren of zelfs coproduceren). Initiatief nemers moeten met betrokkenen afspraken maken. Bijvoorbeeld over hoe wordt omgegaan met klachten of hoe opbrengsten in het gebied terechtkomen.
In gesprek Dit verslag gaat over het gezamenlijke participatie proces van Berkelland en Oost Gelre. De samen werking startte in het voorjaar van 2022. Vóór 2022 hebben beide gemeenten apart bijeenkomsten georganiseerd over windenergie en duurzame opwekking. Sommige digitaal in coronatijd, andere gewoon fysiek. Ook is door beide gemeenten apart een enquête uitgezet onder alle inwoners om hen te bevragen over duurzame energie in het algemeen en windenergie in het bijzonder.
Samenwerken Vanaf juni 2022 zijn we samen verder gegaan met participatie. We hebben bijeenkomsten georgani seerd (windcafés en thema-avonden) voor de in woners en direct omwonenden van de z oekgebieden. We hebben gesprekken georganiseerd met k leinere
groepen inwoners uit het gebied en d aarbuiten, en ondernemers van de gemeenten. En we hebben gesproken met experts. Onder meer de dorps belangenorganisaties, ondernemers, het IKGL, natuur- en m ilieuorganisaties, Staatsbosbeheer, weidevogelvereniging, waterschap, AGEM, lokale energiecoöperaties, jongeren, grondeigenaren en het actiecomité Stichting Windkracht K. De uitkomsten van deze gesprekken vormden input voor het nieuwe windbeleid.
Top 3 wensen
Top 3 zorgen
1. Lokaal eigendom 2. Financiële participatie 3. Afstand tot woningen
1. Geluidsoverlast 2. Aantasting landschap (& uitzicht) 3. Slagschaduw
Het resultaat De uitkomsten van het participatieproces om tot nieuw windbeleid te komen, hebben we beschreven in dit participatieverslag. Dit verslag is een bijlage van het herijkte windbeleid. Het biedt een overzicht van de stappen die in het participatieproces zijn gezet. In dit verslag leest u samengevatte reacties van be trokkenen. En leest u of, hoe en waarom (en waarom niet) onderwerpen een plek hebben gekregen in het beleidsvoorstel. De uitgebreide sfeerverslagen, presentaties, audio-opnamen van de windcafés en filmpjes zijn terug te lezen, luisteren en kijken via de websites van Oost Gelre Energieneutraal en gemeente Berkelland zoekgebied K.
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
K+i
Houding Voorstanders wonen vaker verder van het zoekgebied af. In en rond het zoekgebied zijn meer tegenstanders van windmolens. negatief
positief
neutraal
10
3 Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
Aanpak Waarom, wat en hoe Alleen als de doelen duidelijk zijn, k unnen we de basis leggen voor een zinvolle participatie. Wat zijn onze participatie doelen? Hoe gaan we die bereiken? Wie betrekken we erbij? Hoe gaan we met hen in gesprek? En welke obstakels komen we onderweg tegen?
11
3 Aanpak “Ik vind het belangrijk dat er mogelijkheid is tot zeggenschap voor degenen die direct de lasten dragen. Dat tegenover de gedragen lasten, onafhankelijk van financiële draagkracht, een redelijke compensatie staat. ” Inwoner gebied K
Participatiestrategie Ook al lijkt een participatieproces ogenschijnlijk dui delijk, het laat zich van tevoren niet uittekenen. Op hoofdlijnen hebben we het proces doordacht, tijdens de uitvoering hebben we bijgestuurd waar nodig. We hebben voortdurend geëvalueerd en tussentijds bij gestuurd voor een optimaal resultaat. Dat betekent dat we flexibel hebben meebewogen met de inbreng en behoeften van deelnemers. In de strategie hebben we enkele uitgangspunten van het participatieproces geformuleerd. We gebruiken ze als houvast voor het invullen van iedere processtap: • Participatie begint met goed informeren; • Helder zijn over wat ‘gezamenlijk optrekken’ door de gemeenten betekent; • Helder zijn over verwachtingen en doelen.
Afbakening gebied Het betrekken van mensen bij een participatieproces betekent keuzes maken. De meest directe impact van het gemeentelijk windbeleid voelen de inwoners in en rondom de zoekgebieden. Daarom hebben we besloten om de inwoners van K en i en omwonenden tot 400 meter eromheen uit te nodigen voor bijeen komsten. Dit is afgeleid van de voorheen geldende geluidsnorm uit het Activiteitenbesluit. Dit komt, ver taald naar afstand, neer op indicatief 400 meter.
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
Inwoners van de gemeenten die buiten de zoek gebieden wonen en verder weg dan 400 meter eromheen, zijn betrokken via afvaardiging (denk aan DBO’s, DET, etc.) en zijn geïnformeerd over het proces via algemene kanalen (Berkelbericht, Elna en Groenlose Gids, etc). Daarnaast hebben alle in woners in beide gemeenten kunnen deelnemen aan een enquête en is er ook in kleinere groepen met inwoners gesproken over wat voor hen belangrijk is. Naast inwoners zijn ook experts uitgebreid gehoord. Er zijn gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van uiteenlopende belangenorganisaties en (vrij willigers)verenigingen. Ook hebben we met pro fessionele partijen gesproken met ervaring op het onderwerp windenergie, zonder direct een belang te hebben in dit proces. Ten slotte hebben we beide ge meenteraden gedurende het proces op verschillende momenten geïnformeerd over de voortgang om te komen tot nieuw windbeleid. De impact van wind turbines in de gemeente is groot. Een goed beeld van het doorlopen proces kan helpen bij een zorgvuldige afweging voor besluitvorming.
12
Dashboard gezamenlijk participatieproces Uitgangspunten
Thema’s
Participatie begint met goed informeren
Participatievormen Lokaal eigendom en financieel participeren
Helder zijn over wat ‘gezamenlijk optrekken’ door de gemeenten betekent
Hinder van indmolens w
Helder zijn over verwachtingen en doelen
Natuur & landschap
4 7 5 5 2 20 5
+
Gezamenlijke raadsbijeenkomsten Windcafés & informatiemarkten Thema-avonden Excursies Digitale enquêtes Stakeholdergesprekken Artikelen
Deelnemers Gemeenteraden
Inwoners
Direct omwonenden (+400 m)
Belangen organisaties (bijv. DBO’s en DET)
Deskundigen (milieu, financieel, natuur, technisch)
Belanghebbende organisaties (energiecoöperaties, natuur organisaties, GGD, onder nemers, grondeigenaren)
K+i
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
13
Gezamenlijke raadsbijeenkomsten Informele bijeenkomsten voor raadsleden van Berkelland en Oost Gelre over de voortgang van het proces
Overzicht activiteiten Er zijn tijdens dit participatieproces uiteenlopende activiteiten georganiseerd om mensen te informeren en betrekken. Van persoonlijke gesprekken tot grote bijeenkomsten. Ophalen hebben we zowel in het echt (offline/fysiek) als online via vragenlijsten gedaan.
Windcafés & informatiemarkten Bijeenkomsten voor inwoners van het zoekgebied (+400 m) over het beleidsproces als geheel
Thema-avonden Bijeenkomsten voor inwoners van het zoekgebied (+400 m) over specifieke thema’s in het beleid
Excursies Bezoek aan windpark georganiseerd op verzoek van en voor inwoners van het zoekgebied (+400 m) en raadsleden om zelf de nabijheid van windmolens te ervaren
“Ik zie de windmolens als een stukje bedrijf, met zijn geluid en uitzicht: dus hoort het op een bedrijventerrein.” Inwoner gemeente Oost Gelre
Digitale enquêtes Gemeentebreed inwoners bevraagd over de energietransitie en windenergie
Stakeholdergesprekken Gesprekken met diverse betrokkenen: professionele partijen, elangenvertegenwoordigers, inwonersgroepen b
Artikelen Gemeentebreed inwoners informeren over windenergie: aanleiding, noodzaak en effecten
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
14
4 Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
Verslag Tijdlijn, stappen, opbrengsten Februari 2022: de samenwerkingsovereenkomst van gemeente Berkelland en Oost Gelre markeert de start van het gezamenlijke participatietraject.
15
n
ee
em
al g
Zoekgebied i mrt
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
apr mei jun
2023 jul
In fo rm at ie m ar + kt to P eli re ch se te nte n co ren nc h ep oo t R fdl ijk ijn sn en or b Vo m ele en id or be (K re + i) id in g be Be slu slu itv or itv m or in m gs in pr g Ra st oc ad ar ed sb tf ur or es e m lu el it: e be in le sp id ra vo ak or w in de ne rg ie
feb
kt
jan
ar
2022 dec
m
nov
at ie
okt
m
sep
fo r
aug
In
jul
-L ok aa Th l eig em en a dom av on en d fin - N an at cië uu le r e ver n go La ed nd ing sc ha p
é
jun
Th em aav on d
dc af
in
W
aug
za
4e ge
e
en lijk
m
ra
ad
sb
st
m
en ko
ije
1e ge 1 e za ge me za nl m ijk en e r Di lijk aa gi e ds ta w bi le in je en dc en qu af ko és m êt e st O os tG el re 2e ge za Th me em nli jk 2 e ae w ge av in za on dc d m af Br és ed enli Lo k jk a Di e v e a gi oo ra l e ta r ad ige le lic sb na en ht ije ar qu ing en sc êt pr ko ha e o m p Be ce st Th rk s v em el ia la lo and k av al o e Ex nd m cu ed r La Th si ia nd em e n s a ch a- ar Di ap av v v. on er & a g d e na Ex rti l i k tu cu e H jk ur rs len ind ba re ie e w r n w 3e aa ind & V in ge r v en o d za er er lksg mo m ge gi e le en lijk e i zon ns n lijk d ba l e re oka heid ra l w e ad in m sb dm e ije ol dia en en ko s m st
Tijdlijn gezamenlijk participatieproces
Zoekgebied K
sep okt nov dec jan feb Q1 Q2 Q3/4
2024
16
Juni 2022
Gezamenlijke radenbijeenkomst • Informele besloten avond • Informerend van aard • Bijpraten over herijking windbeleid: - aanleiding en opgave - planning beleidsproces - participatieproces
Proces- en inhoudelijke opbrengst ` Informeel, dus niet richtinggevend
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
17
Juni 2022
Gezamenlijke windcafés (2 avonden) • Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K • Toelichting gezamenlijk optrekken • Herijking beleidsproces, inhoud en planning • Participatieproces • Thema’s om over door te spreken in kleinere groepjes
Procesopbrengst ` Behoefte aan een plenaire sessie: iedereen hoort alle vragen en reacties van andere inwoners. Wens voor toelichting op de keuze voor K Tijdens tweede avond, in het verslag en online op teruggekomen. ` Belofte na de zomer nog een avond te organiseren Windcafé van oktober ‘22. ` Vraag om bestuurlijke aanwezigheid Tijdens de tweede avond en volgende windcafés is een bestuurder aanwezig. ` Vraag om geluidopnames te maken van de bijeenkomst Alle volgende bijeenkomsten zijn opgenomen, de opname zijn beschikbaar gesteld. ` Windmolens graag visualiseren: hoe ziet het eruit in het landschap? Windcafé van oktober en verschillende thema-avonden. ` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke opbrengst) Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag. ` Duidelijkheid over proces, informeer en betrek omwonenden Participatieproces tijdens iedere bijeenkomst op de agenda, stakeholdergesprekken met bewoners organisaties.
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Boosheid over het uitsluiten van zoekgebied L in Berkelland. Oproep: zoek naar mogelijkheden op het hele grondgebied van beide gemeenten. De raad van Berkelland heeft opdracht gegeven de mogelijkheden in K te verkennen. Een heroverweging van zoekgebieden is een bestuurlijk besluit.
[Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige opwek van windenergie (3.1) De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
Algemeen sentiment: tegen de komst van windturbines in het buitengebied
Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES (4.1.1), met een voorkeur voor grootschalig open landschap (4.1.6) Aan de RES-gebieden ligt een ruimtelijke analyse ten grondslag. Landschappelijk gezien zijn windmolens minder onwenselijk in grootschalig landschap. Ze passen beter in nieuw en modern landschap dan in kleinschaligere landschappen.
Twijfels over de noodzaak van de komst van wind turbines. Het kan op zee, met zon of biomassa Toegelicht tijdens bijeenkomst en in het verslag.
Er is gekozen voor wind en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1) Biomassa is in de RES 1.0 Achterhoek onderzocht. De potentie is beperkt. Wind en zon zijn aanvullend nodig voor een stabiele e nergieopwekking. De doelstellingen per RES-regio bestaan naast de landelijke doelstelling voor wind op zee. Deze zijn niet inwisselbaar.
Zorgen over effecten van windturbines op de gezondheid. Is energie belangrijker dan de mensen die wonen in K? Thema-avond van maart ‘23.
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3 & 4.1.4) Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onderbouwing van de landelijke normen.
Vragen over welke normen gelden voor afstand en geluid Windcafé van oktober en thema-avond van maart ‘23.
Zie bovenstaand (4.1.3) In de landelijke normen is een afweging gemaakt wat een veilige afstand tot woningen is. Lokaal strengere normen toepassen is niet mogelijk, dan is er geen ruimte meer om de opgave te halen.
Oproep: hanteer zoveel mogelijk afstand tot woningen
Zie bovenstaand (4.1.3)
Vragen over financiële compensatie Thema-avond van november ‘22.
Verplichte randvoorwaarden zijn opgenomen (4.2) De gemeenten willen dat de omgeving mee kan profiteren.
Aandacht voor weidevogels: dit is een bijzonder gebied, dat moet beschermd blijven Thema-avond van februari ‘23. En als aandachtspunt mee gegeven in gemeentelijke reactie op de NRD van de provincie.
Aandacht voor weidevogels is een verplicht onderdeel van het ecologische onderzoek (4.1.7) Zo worden de effecten op weidevogels duidelijk in beeld gebracht.
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
18
Juli 2022
Digitale enquête Oost Gelre • Uitgezet via: • huis-aan-huis-bladen • website • mailinglijst bezoekers windcafés
Procesopbrengst ` 310 reacties Ondanks het feit dat een deel van de inwoners van de zoekgebieden tegen de komst van windmolens is, willen zij wel betrokken worden bij een windinitiatief. Ook vindt een deel van de inwoners in een zoek gebied dat het mogelijk moet zijn om windmolens te realiseren en hier voordeel uit te halen. Spanningsveld tussen enerzijds grondeigenaren (van wie het landschap deels is en die wel willen mee werken bij een windinitiatief) en anderzijds inwoners (die windmolens landschapsvervuiling vinden).
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Highlights: lokaal eigendom zoveel mogelijk bij inwoners In de thema-avonden over lokaal eigendom voor K en i.
Omwonenden of andere belanghebbenden moeten m ede-eigenaar kunnen worden van het windinitiatief (4.2) De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.
Liever meer dan 51% lokaal eigendom
Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum eis is 51% (4.2) Zie bovenstaand.
Zorgen om landschap, geluid en gezondheid In de thema-avonden voor K en i.
Conceptnormen gepubliceerd door het Rijk op 12 oktober 2023, vaststelling verwacht op 1 juli 2025 In de landelijke normen is een afweging gemaakt over veilig omgaan met milieueffecten van windmolens. Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onderbouwing van deze normen. Windmolens zorgen voor verandering aan het landschap, maar windenergie is nodig. Daarom moet de schade aan het landschap verplicht gecompenseerd worden.
Link naar samenvatting van enquête in grafieken
“Niet ten koste van omwonenden proberen een maximaal rendement te halen. 600 meter van bewoning af betekent minder opbrengst, maar dat moet dan maar.” Inwoner zoekgebied K
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
19
Februari / September 2022
Dialoogplatform Energietransitie (DET) Berkelland • Brede vertegenwoordiging uit de gemeente • Dialoog & adviserende rol over energiebeleid waar windenergie een onderdeel van is
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Lokaal eigendom zoveel mogelijk bij inwoners
Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum eis is 51% (4.2) De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.
Streef naar meer dan 50% lokaal eigendom
Zie bovenstaand
Eigendom/uitbating niet bij een commercieel bedrijf
Eigendom kan deels commercieel worden ingevuld, maximaal 49% (4.2) Commerciële bedrijven worden niet uitgesloten. Het streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom maakt de rol zo klein mogelijk.
Mogelijkheid tot uitkopen van direct omwonenden wordt benoemd als mogelijke oplossing door deelnemers
Mogelijkheid niet expliciet opgenomen in het beleidsdocument Eventueel uitkopen van omwonenden is een privaatrechtelijke aangelegenheid. Hier hebben gemeenten geen rol in.
Voor normering geluidsbelasting bij voorkeur geen jaargemiddelde gebruiken
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3) De wetgever onderbouwt de normen.
Sluit kleinschalige landschappen niet bij voorbaat uit
Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES (4.1.1), met een voorkeur voor grootschalig open landschap (4.1.6) Aan de RES-gebieden ligt een ruimtelijke analyse ten grondslag. Landschappelijk gezien zijn windmolens minder onwenselijk in grootschalig landschap. Ze passen beter in nieuw en modern landschap dan in kleinschaligere landschappen.
Begrip voor inwoners en omwonenden die de keuze voor K ter discussie stellen. Bij voorkeur geen windmolens in gebied K
Er is gekozen voor wind en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1) Wind en zon zijn aanvullend nodig voor een stabiele energieopwekking en het behalen van de energie-opgave.
Procesopbrengst ` DET heeft op het onderwerp windenergie vooral een klankbordrol ` Eén richtinggevende sessie over lokaal eigendom ` Dialoog over (de erkenning van) nut & noodzaak van windenergie Eigen onderzoek DET naar bijdrage wind aan energietransitie. ` Wees helder over de ambitie & doelstelling van de gemeente In windcafés op de agenda. ` Onvrede over zichtbaarheid van opbrengst participatie in besluitvorming over RES 1.0 en herijking RODE Helderheid geven over opbrengst van dit proces met dit participatieverslag. ` Bespreek het conceptbeleid met de DET ` Maak gebruik van kennis van andere gemeenten voor het windbeleid Dit is onderdeel van de ambtelijke verkenning geweest. ` Voer enquêtes uit over RODE en energie Enquête in dec ‘22 uitgevoerd (Berkelland). ` Onvrede dat inwoners en DET niet betrokken zijn bij het bijstellen van de norm Verkenning is bijgesteld door college omdat de o p gave niet haalbaar bleek. ` Verbazing dat er voor RODE beleid vooral wordt opgehaald en niet samen beleid gemaakt wordt ` Behoefte om te horen van omwonenden van andere windparken (praktijk) Uitgenodigd voor bezoek aan windpark (mrt-mei ‘23). Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
20
September 2022
Raadsbrief Berkelland bijstelling uitgangspunt • Uitgangspunt afstand tot woningen bijgesteld voor verdere verkenning • Circa 400 m obv eerdere geluidsnorm
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
21
Oktober 2022
Stakeholdergesprekken Windkracht K • Diverse gesprekken • Brieven • Berichten in lokale media • Website & Facebookpagina • Petitie • WOO verzoek
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Vraagtekens bij de noodzaak van wind op land Toegelicht tijdens gesprek en in brief.
Er is gekozen voor wind- en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1) Wind en zon zijn aanvullend nodig voor een stabiele energieopwekking. De doelstellingen per RES-regio bestaan naast de landelijke doelstelling voor wind op zee. Deze zijn niet inwisselbaar.
Procesopbrengst
Zorgen over gezondheidsaspecten bij grote indturbines w De raad van Berkelland heeft opdracht gegeven enkel de mogelijkheden in K te verkennen.
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3 & 4.1.4) Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onderbouwing van de landelijke normen.
Zorgen en twijfels over Berkellandse keuze voor zoekgebied K
[Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige opwekking van windenergie (3.1) De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
De RES is een afspraak, geen verplichting
De raden hebben de RES 1.0 en de bijbehorende r esultaatverplichting vastgesteld In Berkelland in nov 2021 en in Oost Gelre op sept 2021.
Tegen de komst van zeer hoge windmolens in K
Er wordt geen maximale hoogte gesteld. De initiatiefnemer moet de gekozen hoogte motiveren (4.1.6) Hogere windmolens leveren exponentieel meer rendement dan lage windmolens.
` Vragen per brief aan gemeenten Beantwoord en online geplaatst. ` Gemeenten hebben aangeboden om regelmatig met Windkracht K bij te praten (vier- tot zeswekelijks) Windkracht K heeft geen gebruik gemaakt van dit aanbod.
“De menselijke maat moet terug. Gemeenten moeten minder ingrijpende alternatieven nastreven en mogen onomkeerbare besluiten met grote gevolgen voor hun burgers pas in de allerlaatste instantie nemen.” Inwoner gemeente Oost Gelre
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
22
Oktober 2022
Gezamenlijke windcafés (2 avonden) • Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K • Toelichting keuze voor K • Bijgestelde uitgangspunt Berkelland • Participatieproces • Digitale visualisatie windturbines
Procesopbrengst ` Plenaire sessie zoals afgesproken tijdens de windcafés van juni
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
De keuze voor uitsluitend K, en het uitsluiten van L, wordt in Berkelland als oneigenlijk en oneerlijk ervaren. Het betrekken van andere gebieden verdeelt de hinder en kan leiden tot minder/lagere molens per gebied
[Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige opwekking van windenergie (3.1) De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
Zoveel mogelijk afstand hanteren tot woningen. En/of m inder hoge windturbines plaatsen
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3). Er wordt geen maximale hoogte gesteld. De initiatiefnemer moet de gekozen hoogte motiveren (4.1.6) In de landelijke normen is een afweging gemaakt van wat een veilige afstand tot woningen is. Lokaal strengere normen toepassen is niet mogelijk, dan is er geen ruimte meer om de opgave te halen. Hogere windmolens leveren exponentieel meer rendement dan lage windmolens.
Zorgen over effecten van windturbines op de ezondheid g Thema-avond van maart ‘23.
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3 & 4.1.4) Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onderbouwing van de landelijke normen.
` Digitale visualisatie windmolens werd prettig gevonden. Vraag om herhaling. Visualisatie aanwezig bij alle volgende thema- avonden. ` Voorstel voor een windexcursie wordt positief ontvangen met ideeën voor waar/wanneer Meegenomen in voorbereiding excursies in maart ‘23. ` Veel inhoudelijke vragen over het effect van windturbines: per thema een avond organiseren Drie aparte thema-avonden (nov ‘22, feb, mrt ‘23). ` Betere informatievoorziening (met name verzoek aan Berkelland) Website in najaar ‘22 uitgebreid. ` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke opbrengst) Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag.
“Ik hoop dat de nieuwe Rijksnormen echte overlast zullen voorkomen. Heb er nog niet echt vertrouwen in of dit ook zo zal zijn.” Inwoner gebied K
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
23
Najaar 2022
Stakeholdergesprekken – landschap & natuur • Samenvatting opbrengst gesprekken en mailwisseling met diverse belangenorganisaties zoals Gelders Genootschap, Natuur & Milieu Gelderland, Natuurmonumenten, Staringadvies, Staatsbosbeheer
Procesopbrengst ` Zorg voor realistische weergave bij gesprekken met omgeving Digitale visualisatie windmolens bij alle bijeenkomsten.
“Het is een van de weinige en dus zeldzame grote en open gebieden in de gemeentes. Energie moet men opwekken waar het nodig is bv. op een industrieterrein dicht bij een stad of dorp.”
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Alle grote molens zijn goed zichtbaar in het l andschap
Er wordt geen maximale hoogte gesteld. De initiatiefnemer moet de gekozen hoogte motiveren (4.1.6) Hogere windmolens leveren exponentieel meer rendement dan lage windmolens.
Laat hoogte in het landschap niet leidend zijn, maar techniek/opbrengst
Zie bovenstaand
Lichtgrijze molens vallen weg tegen wolken
Voorkeur voor een lichtgrijze kleur opgenomen (4.1.1) Deze kleur valt weg tegen de wolken.
Gebruik detectieverlichting i.p.v. continu erlichting v
Nachtelijke verlichting op basis van naderingsdetectie (4.1.5) Om lichthinder voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken.
Landschappelijke inpassing kan eigenlijk niet met moderne grote molens, ze zijn altijd goed zichtbaar
Aandacht voor landschappelijke beleving in het verplichte landschapsplan (4.1.6) Om landschappelijke impact te beperken.
Door maatregelen in landschapsstructuren bij woningen kan het zicht op molens beperkt worden
Motivering mitigerende maatregelen om zicht op het windpark te beperken in het landschapsplan (4.1.6) Om de landschappelijke impact te beperken.
Compenseer landschap/natuur op een goede afstand van de molens
Onderbouwing bijdragen aan lokale natuurwaarden, financiële bijdrage aan natuurontwikkeling in en rondom het windpark (4.1.6) Het windpark moet bijdragen aan de leefomgeving. Naast compensatie moet er een plus (extra natuurontwikkeling) gerealiseerd worden.
Eis een inpassingsplan/ruimtelijke kwaliteits bijdrage-plan en borg de uitvoering in beleid
De landschaps- en natuurontwikkeling (incl. instandhouding) wordt plano logisch bestemd en de uitvoering wordt juridisch geborgd (4.1.6) Zo kunnen de aanleg en het in stand houden juridisch afgedwongen worden.
Beste keuze voor lijn- of clusteropstelling is afhankelijk van de locatie
Beide opstellingen kunnen toegepast worden (4.1.1) Uitgangspunt is een goede ruimtelijke eenheid. De opstelling is afhankelijk van de locatie en omgevingscontext.
Gebruik in een windpark bij voorkeur dezelfde type molens
Het windpark moet een eenheid zijn: dezelfde kleur, vorm, type en afmetingen Zie bovenstaand.
Inwoner gemeente Berkelland
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
24
November 2022
Thema-avond lokaal eigendom voor inwoners • Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K • Presentatie van directeur bestaand coöperatief windpark • Toelichting coöperatieve ontwikkeling • Vormen van lokaal eigenaarschap • Vormen van financiële participatie • Vragenlijst over lokaal eigendom
Procesopbrengst ` Reacties plenair opgehaald ` Aanvullend een vragenlijst nagestuurd aan alle aanwezigen (beperkte respons) Tijdens volgende thema-avonden live vragenlijst doorlopen.
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Interesse in omwonendenregeling, financieel investeren en/of mede-eigenaar worden (via een coöperatie)
Een plan voor financiële participatie is verplicht. M ede-eigenaarschap in het windpark, investeren en delen in de opbrengst zijn daar onderdeel van (4.2) Zo blijven opbrengsten zo lokaal mogelijk. En zo wordt iedereen een manier geboden om mee te doen.
Voorkeur voor zoveel mogelijk eigendom in lokale handen. Kan via gemeente of inwoners en onder nemers Opdracht van Berkelland aan experts om varianten van 100% lokaal eigendom verder uit te denken (uitwerking op alle opgehaalde onderdelen).
Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum eis is 51% (4.2) De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.
Aandacht voor een goede financiële vergoeding voor omwonenden
Een omgevingsfonds, omwonendenregeling en een plan voor socialisatie van grondvergoedingen zijn verplicht (4.2) Zo krijgen direct omwonenden voordeel uit een project. En wordt de grondvergoeding binnen het zoekgebied eerlijk verdeeld.
` Uitgesproken wens om als inwoners van het gebied persoonlijk in gesprek te gaan met de gemeente Organisatie aparte avonden met vertegenwoordiging buurtschappen in Berkelland (dec ‘22). ` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke opbrengst) Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag. ` Animatie lokaal eigendom en financiële participatie (dec ‘23)
“Ik vind het belangrijk dat de mensen die de meeste last/ hinder ondervinden het meest gecompenseerd worden.” Inwoner gebied K
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
25
November 2022
Thema-avond lokaal eigendom voor (potentiële) energiecoöperaties • Bekende energiecoöperaties in Berkelland & Oost Gelre • Presentatie door adviseur van Klimaatverbond NL en bestuurslid Energie Samen • Toelichting maatschappelijke tender • Rol van coöperaties en lokaal eigendom
Inhoudelijke opbrengst Interesse bij lokale partijen om mogelijk een actieve rol te pakken als (mede-)initiatiefnemer Vervolg op eigen initiatief, zonder actieve rol van emeenten. g
Procesopbrengst ` Gemeenten in faciliterende rol Vervolg op eigen initiatief, zonder actieve rol van gemeenten. ` Geen verslag, want informele bijeenkomst
“Ik verwacht van de gemeente dat die zorg draagt voor een proces waarin commerciële grote jongens zonder lokaal belang buiten de deur worden gehouden.” Inwoner gebied K
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
26
November 2022
Windcafé zoekgebied I (i) Procesopbrengst
Inhoudelijke opbrengst
` Inwoners uit Aalten en Winterswijk voelen zich niet gehoord (en dat terwijl de inwoners uit Oost Gelre überhaupt nooit uitgenodigd zijn als het gaat om de windmolens aan de grens met Aalten. Zij ontvangen ook geen lusten van de windmolens in Aalten)
Vragen over belang zoekgebied I Beide zoekgebieden zijn voor Oost Gelre even belangrijk en in beeld voor windenergie. De gemeente praat pas weer met projectontwikkelaars van windenergie wanneer het nieuwe windbeleid is vastgesteld.
` Ambtenaren (vakinhoudelijk en communicatie) Winterswijk en Aalten uitgenodigd, maar hebben uitnodiging niet verzilverd
Raden hebben RES 1.0 vastgesteld met resultaat verplichting Link naar sfeerverslag
“De overheid doet allerlei dingen ten koste van iedereen en alles. Maar we hebben als samenleving een enorme energievraag: het is ons gezamenlijke probleem. Afwegingen en keuzes zijn gemaakt. Daar kunnen we van alles van vinden. Je kunt het Klimaatakkoord van Parijs niet afkeuren. Het zijn zoekgebieden, nog geen locaties. Wat een daadwerkelijke locatie wordt, is mede afhankelijk van de nieuwe Rijksnormen.” Wethouder RO
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
27
November 2022
Gezamenlijke radenbijeenkomst • Informele besloten avond • Informerend van aard • Bijpraten herijking windbeleid: - opgave wind - planMER provincie - voortgang en planning beleidsproces (incl. participatie) - analyse zoekgebied K - visualisatie winturbines
Proces- en inhoudelijke opbrengst ` Informeel, dus niet richtinggevend
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
28
November 2022 – Januari 2023
Stakeholdergesprekken – belangenorganisaties voor vogelbelangen • Samenvatting opbrengst gesprekken met diverse (lokale) weidevogel-verenigingen en Vogelbescherming
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Zorgen over molens in weidevogelgebied
Aandacht voor weidevogels is een verplicht onderdeel van het ecologische onderzoek (4.1.7) Zo worden de effecten op weidevogels duidelijk in beeld gebracht.
Beste wulpenpopulatie van NL in het zoekgebied
Verplicht ecologisch onderzoek naar beschermde soorten (4.1.7) Toets of er sprake is van significante negatieve effecten op de instandhouding van eschermde soorten. b
Gebruik de gevoeligheidskaarten van vogels en windenergie van SOVON
Effecten op vogels zijn onderdeel van het verplichte ecologisch onderzoek (4.1.7) Daar kunnen de kaarten van SOVON of andere actuele data voor gebruikt worden.
Investeer (compenseer) met landherinrichting langs een van de beken
Het initiatief moet bijdragen aan landschapsversterking. In het landschapsplan moet onderbouwd worden hoe en waar (4.1.6) Compensatie is verplicht, de locatiekeuze nog niet vastgelegd.
Ga contracten aan in Provinciale Natuurbeheerplan-gebieden
Compensatie moet in het landschapsplan onderbouwd worden (4.1.6) Indien er gecompenseerd wordt in een natuurbeheerplangebied toetst de provincie of het daarbij aansluit.
Voorkeur voor beschermen i.p.v. verplaatsen van weidevogelgebieden: dit is zelden succesvol en/of het duurt lang voor er effect is
Aandacht voor weidevogels is een verplicht onderdeel van het ecologische onderzoek (4.1.7) Passende compenserende maatregelen kunnen pas volgen bij helderheid over waar de windmolens zouden komen.
In K ligt een bijzonder gebied: heroverweeg het zoekgebied en bescherm hier vooral de weide vogel met een herstelplan De raden hebben opdracht gegeven de mogelijkheden in K te verkennen. Een heroverweging van het gebied is een bestuurlijk besluit.
De zoekgebieden uit de RES komen in aanmerking voor grootschalige opwekking van windenergie (3.1). In Berkelland geldt dit alleen voor zoekgebied K De raden hebben hiertoe besloten bij het vaststellen van de RES 1.0 en het besluit tot herijken van het beleid voor windenergie.
Procesopbrengst ` Wat zijn mogelijkheden om aandacht te vragen voor weidevogels in het gebied? Gewezen op zienswijze over de NRD voor de planMER van de provincie. ` Behoefte aan toelichting over de status van het Beltrumse Veld als weidevogelgebied Toegelicht tijdens gesprek (en later aan alle inwoners als terugkoppeling op de themabijeenkomst (feb ‘23). ` Gebruik de gevoeligheidskaarten van vogels en windenergie van SOVON Weergegeven tijdens de themabijeenkomst voor inwoners (feb ‘23).
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
29
December 2022
Gespreksavonden bewonersorganisaties/buurtschappen Berkellandse deel gebied K • Vertegenwoordiging van bewonersorganisaties • Persoonlijk in gesprek
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Zorgen om gezondheidsrisico’s Thema-avond van maart ‘23.
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3 & 4.1.4) Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onderbouwing van de landelijke normen.
Procesopbrengst ` Vraag om meer persoonlijke gesprekken met inwoners uit het gebied Voorstel om per buurtschap een avond te organiseren. Afstemming behoefte in jan/feb ‘23 leidt tot vervolggesprekken in april.
Gezondheid weegt niet op tegen financiële c ompensatie Oneerlijk dat de afstand tot woningen kleiner is dan tot woonkernen
Zie bovenstaand (4.1.3) In de landelijke normen is een afweging gemaakt wat een veilige afstand tot woningen is.
` Vraag om aanwezigheid van raadsleden daarbij. En ook bij de windcafés Uitnodiging gedeeld. Aanwezigheid raadsleden is niet toe te zeggen.
Onbegrip over waarom K als enige zoekgebied is overgebleven
[Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige opwekking van windenergie (3.1) De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
` Bezoekers van windcafés veronderstellen uitgenodigd te worden voor volgende bijeenkomsten, dit is niet altijd zo Inwoners van zoekgebied K en een straal van 400 m er omheen worden uitgenodigd. Andere inwoners kunnen zich aanmelden, maar krijgen niet standaard een uitnodiging.
Zijn alternatieven voor wind voldoende onderzocht?
Er is gekozen voor wind- en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1) Wind en zon zijn aanvullend nodig voor een stabiele energieopwekking. Biomassa is in de RES 1.0 Achterhoek onderzocht. De potentie hiervan is beperkt.
Gemeente hoeft niet aan de RES opgave te voldoen
De raden hebben de RES 1.0 en de bijbehorende resultaatverplichting vastgesteld In Berkelland in nov 2021 en in Oost Gelre in sept 2021.
Behoefte aan financiële compensatie en financieel participeren
Verplicht randvoorwaarden zijn opgenomen (4.2) De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat omwonenden direct voordeel halen uit een project.
` Plenaire windcafés zijn voor sommige inwoners een drempel om vragen te stellen Volgende thema-avonden ook een decentraal deel om persoonlijke vragen te stellen.
“Ik heb zorgen over verscheurde buurtschappen door verschillende belangen. Grondeigenaren zijn er wellicht blij mee vanwege de financiële vergoeding, de buren hebben veel meer de lasten in plaats van de lusten.“ Inwoner gemeente Berkelland
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
30
December 2022
Digitale enquête Berkelland • Verspreid via inwonerspanel • En naar alle inwoners via Berkelbericht • Ook via social kanalen verspreid • Terugkoppeling resultaat in Berkelbericht
Inhoudelijke opbrengst
Procesopbrengst
Kwart inwoners (allen buiten K) kent de plannen voor windenergie niet Artikelen in lokale bladen gedurende 2023.
` Ruim 700 respondenten Alle respondenten hebben de rapportage ontvangen. Gemeenteraad ook. Gepubliceerd in Berkelbericht en online. ` 65% wil geïnformeerd blijven, 36% (met name uit K) wil meepraten Regelmatiger artikelen over wind en het beleidsproces in lokale bladen. Bijeenkomsten blijven georganiseerd worden voor inwoners van K.
Beleidsvoorstel
Merendeel vindt aandacht voor opwekken duur zame energie belangrijk
Meningen over windmolens in K verdeeld: 30% voor, 30% neutraal, 40% tegen Veel zorgen, vooral bij inwoners van gebied K Top 3 zorgen: geluidsoverlast, aantasting landschap (& uitzicht), slagschaduw Onderwerp van thema-avonden van feb en mrt ’23.
Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.3 & 4.1.4) en bijdragen aan landschapsversterking (4.1.6) In de landelijke normen is een afweging gemaakt over veilig omgaan met milieueffecten van windmolens. Windmolens zorgen voor schade aan het landschap, maar windenergie is nodig. Daarom moet de schade aan het landschap verplicht gecompenseerd worden.
25% van inwoners van K zou het kunnen accepteren als ze kunnen profiteren van de opbrengsten
Verplichte randvoorwaarden zijn opgenomen (4.2) De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat omwonenden direct voordeel halen uit een project.
De opbrengt moet vooral gaan naar financiële ver goedingen voor de omgeving en duurzame projecten Onderdeel van verkenning varianten van 100% lokaal eigendom.
Zie bovenstaand (4.2)
Tijdelijk stil kunnen zetten van windmolens vergroot de acceptatie niet
Verplichte automatische stilstandvoorziening (4.1.4) Om (hinder van) slagschaduw op woningen te voorkomen.
60% van de inwoners vindt lokaal eigendom elangrijk b
Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum eis is 51% (4.2) De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.
50% van de inwoners vindt dat overheden (mede-)eigenaar kunnen zijn
Gemeenten kunnen (mede-)initiatiefnemer zijn (4.2) Als dit kan bijdragen aan het genereren van maximale opbrengsten voor de gemeenschap.
` Deel vragen gericht op eigen verduurzaming Geen onderdeel van dit beleidsproces.
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
31
Januari 2023
Stakeholdergesprekken belangenorganisaties wind BAWE & SOVW 2023 • Samenvatting opbrengst gesprekken met belangenorganisaties zoals BAWE & SOVW
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Zorg dat opbrengst zoveel mogelijk bij lokale ensen terechtkomt m
Verplichte randvoorwaarden zijn opgenomen (4.2) De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat o mwonenden direct voordeel halen uit een project.
Ga voor een grotere verhouding lokaal eigendom dan 50:50, dat is haalbaar. Bij voorkeur 100%.
Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum eis is 51% (4.2) De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.
Kies voor clustering en niet voor solitaire wind molens
Solitaire windmolens zijn niet toegestaan. Er kan een cluster- of lijnopstelling toegepast worden (4.1.1) Windmolens moeten zoveel mogelijk geclusterd worden om de landschappelijke impact te beperken. Uitgangspunt is een goede ruimtelijke eenheid. De opstelling is afhankelijk van de locatie en omgevingscontext.
Neem compenseren/financieel vergoeden van omwonenden op in beleid
Een omgevingsfonds, omwonendenregeling en een plan voor socialisatie van grondvergoedingen zijn verplicht (4.2) Zo krijgen direct omwonenden voordeel uit een project. En wordt de grondvergoeding binnen het (zoek)gebied eerlijk verdeeld.
Neem mogelijkheden tot het uitkopen van om wonenden op in beleid
Mogelijkheid niet expliciet opgenomen in het beleidsdocument Eventueel uitkopen van omwonenden is een privaatrechtelijke aangelegenheid. Hier hebben gemeenten geen rol in.
Optimaal lokaal eigendom wanneer gemeente i nitiatief neemt
Gemeenten kunnen (mede-)initiatiefnemer zijn (4.2) Als dit kan bijdragen aan het genereren van maximale opbrengsten voor de gemeenschap.
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
32
Februari 2023
Thema-avond natuur & landschap • Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K • Toelichting effecten op natuur & landschap • Aandacht voor weidevogels in Beltrumse Veld • Toelichting vervolgproces • Vragenlijst over natuur & landschap
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
Vermijd kwetsbare gebieden bij een locatiekeuze
Een initiatief moet bijdragen aan landschapsversterking (4.1.6) Windmolens zorgen voor verandering aan het landschap, maar windenergie is nodig. Daarom moet de schade aan het landschap verplicht gecompenseerd worden.
Aandacht voor ecologische verbindingszones
Een ecologisch onderzoek en landschapsplan zijn v erplicht (4.1.6 & 4.1.7) Om het effect op natuur en soorten inzichtelijk te maken.
Veel zorgen over de bescherming van weidevogels. De afstand tot weidevogels is bij voorkeur 1 km. K wordt door velen mede hierom geen geschikte locatie gevonden Toelichting in verslaglegging opgenomen.
Aandacht voor weidevogels is een verplicht o nderdeel van het ecologische onderzoek (4.1.7) Zo worden de effecten op weidevogels duidelijk in beeld gebracht. Daarna kunnen keuzes gemaakt worden m.b.t. locatie of compensatie.
Opbrengst van windpark kan gebruikt worden om leefgebied voor weidevogels te verbeteren
Onderbouwing bijdragen aan lokale natuurwaarden, financiële bijdrage aan natuurontwikkeling in en rondom het windpark (4.1.6) Het windpark moet bijdragen aan de leefomgeving. Bijv. t.b.v. leefgebied van weidevogels.
Inwoners zijn verdeeld over compensatie: sommigen vinden dat het vooral naar inwoners moet gaan, anderen ook naar natuur & landschap
Zowel verplichte randvoorwaarden voor compensatie van omwonenden als natuurcompensatie (4.1.6 & 4.2) De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat omwonenden direct voordeel halen uit een project. En het windpark moet bijdragen aan de leefomgeving.
Interessant gevonden aanvullende m aatregelen: rekening houden met vliegroutes, stilstand voorziening tijdens trek
Automatische stilstandvoorziening indien ecologisch o nderzoek dat uitwijst (4.1.7). Vliegroutes niet expliciet o pgenomen in beleid Om (trek)vogels en/of vleermuizen te beschermen.
Vragen over waarom het Beltrumse Veld geen formele status als weidevogelgebied heeft. En onvrede daarover Beantwoord tijdens bijeenkomst.
Besluitvorming over weidevogelgebieden (Provinciale Staten van Gelderland, 19 december 2018) Bijlage 2 bij verslag Themasessie Natuur & Landschap zoekgebied K
Vragen over de laagvliegroute Verzoek aan ministerie om schriftelijke bevestiging.
Een ruimtelijk plan moet rekening houden met b elemmeringen (5.2). De laag vliegroute over gebied K wordt opgeheven Op 8-12-2023 ontvingen we bevestiging van Defensie dat de laagvliegroute wordt verwijderd.
Oproep aandacht te hebben voor specifieke d ier&vogelsoorten
Verplicht ecologisch onderzoek naar beschermde s oorten (4.1.7) Toets of er sprake is van significante negatieve effecten op de instandhouding van eschermde soorten. b
Procesopbrengst ` Reacties zowel plenair als decentraal (marktvorm) opgehaald ` Vragenlijst live via Mentimeter doorlopen, dit leidde tot discussie, omdat antwoordopties werden gemist Bij de volgende bijeenkomst een andere vorm van vraagstelling. En geprinte vragenlijsten om in te vullen. ` Aanvullend is de vragenlijst nagestuurd aan alle aanwezigen Bij de nagezonden vragenlijst extra antwoordopties toegevoegd. ` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke opbrengst) Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag.
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
33
Maart 2023
Thema-avond zoekgebied I (i): lokaal eigendom en financiële vergoeding • Toelichting coöperatieve ontwikkeling • Vormen van lokaal eigenaarschap • Vormen van financiële participatie
Procesopbrengst
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
I.t.t. in zoekgebied K reageerden de aanwezigen in zoekgebied i niet positief op de ingehuurde expert. De expert was directeur/eigenaar van een bestaand cooperatief windpark.
We stimuleren lokaal eigendom en (financiële) participatie van inwoners in een windpark. We eisen minimaal 51 % lokaal eigendom in een initiatief
` Opkomst 32 inwoners Na de thema-avond heeft ALV van de DBO Vragender verzocht om hele kern uit te nodigen voor een brede informatiebijeenkomst over windenergie. Op 27 juni 2023 heeft de gemeente een informatiemarkt georganiseerd waar inwoners uit Vragender zich breed konden laten informeren over alles wat met windenergie te maken heeft. ` Inwoner uit Aalten pakte steeds het hoge woord. Dat werkte verstorend op inwoners van Oost Gelre
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
34
Maart 2023
Thema-avond zoekgebied I (i): natuur & landschap Procesopbrengst
Inhoudelijke opbrengst
Beleidsvoorstel
` Opkomst ongeveer 25 inwoners
Zorgen over Natura 2000-gebied Koburgerveen
We moeten de schade aan het landschap en de natuur compenseren. Maar het gaat verder dan dat: we moeten het landschap en de natuur verder ontwikkelen en versterken
Zorgen over hoogte molen en landschapsvervuiling
Aantasting landschap en natuur moet gecompenseerd worden en het initiatief moet daarnaast wat extra’s doen wat betreft landschapsontwikkeling en natuurversterking. Een plus aan het gebied geven dus. Een initiatief moet bijdragen aan landschapsversterking (4.1.6) Windmolens zorgen voor verandering aan het landschap, maar windenergie is nodig. Daarom moet de schade aan het landschap verplicht gecompenseerd worden.
` Uitgenodigd: inwoners in en rondom zoekgebied (i) + 400 meter daaromheen ` Experts uitgenodigd van Natuur & Milieu Gelderland en buro Staringadvies. Aanwezigen reageerden goed op deze experts. Hadden een compleet en transparant verhaal.
Zowel verplichte randvoorwaarden voor compensatie van omwonenden als natuurcompensatie (4.1.6 & 4.2) De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat omwonenden direct voordeel halen uit een project. En het windpark moet bijdragen aan de leefomgeving. Vinden het gewoon niet passen in het landschap in en rondom Vragender
Zie bovenstaande opsomming.
“In plaats van enkele MegaWatt-windmolens lijken mij vele kleine ‘mini’-windmolens zoals die nu bij enkele boerderijen geplaatst zijn, een veel aantrekkelijker alternatief met veel minder overlast en dus veel minder weerstand en beter passend in het landschap.” Inwoner gemeente Oost Gelre
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
35
Maart - April 2023
Bezoek aan windpark • Naar windpark Den Tol in Netterden • Op verzoek van inwoners georganiseerd voor inwoners van en 400 m rondom gebieden K én I (4 keer) • Ook raadsleden van Berkelland en Oost Gelre waren uitgenodigd • Eigenaar van windpark vertelt over zijn ervaringen en wat er allemaal bij komt kijken om een windpark te bouwen • Hij neemt aanwezigen mee naar de windmolens