CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Ruimtelijke onderbouwing Aldi De Zeeland Bijlagen Bijlage 1 Onderbouwing verplaatsing Aldi behorende bij inspreekbijdrage mevrouw Slaats

Beeldvorming 8 juni 2023, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Inspreken door burgers en organisaties15.334 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

011209.20181950

24

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

25

5.

Beoordeling van de effecten van de verplaatsing van Aldi uit winkelcentrum De Gagel naar De Zeeland

5.1.

Inleiding

In de detailhandelsstructuurvisie 2016 is aangegeven dat het gewenst is om De Gagel te transformeren. Dat wil zeggen hier de winkelfunctie en dan met name de supermarkt uit weg te halen. Dit is haalbaar omdat enerzijds Aldi in De Gagel eigendom heeft en dus zelfstandig kan beslissen over het weghalen van de supermarkt, én anderzijds de hiervoor benodigde ruimte beschikbaar is in het winkelgebied De Zeeland. Om de effecten van een dergelijke verplaatsing te kunnen beoordelen is het van belang om inzicht te hebben in het functioneren van winkelgebied De Gagel.

5.2.

Kenmerken winkelcentrum “De Gagel”

Winkelcentrum De Gagel is een kleinschalig winkelcentrum met een beperkt aanbod voor het doen van boodschappen (een Aldi, een kleine allochtonen supermarkt) en daarnaast een aantal kleine winkels in niet-dagelijkse goederen, 2 kappers, een stomerij en een snackbar. Als boodschappencentrum heeft dit winkelcentrum geen toekomst, zo staat ook in de detailhandelsstructuurvisie. Mede om deze reden wil Aldi zijn supermarkt verplaatsen naar een winkelgebied dat wel toekomstwaarde heeft.

5.3.

Functioneren winkelcentrum “De Gagel”

Om inzicht te krijgen in het functioneren van het winkelgebied De Gagel is een consumentenonderzoek uitgevoerd op zaterdag 19 januari en woensdag 23 januari 2019. Dit is ruim na Kerst en Nieuwjaar en vóór de carnavalsperiode. In het kader van dit onderzoek zijn in totaal 200 geslaagde enquêtes afgenomen. Dit aantal maakt dat betrouwbare conclusies kunnen worden getrokken ten aanzien van de kenmerken van de bezoekers aan De Gagel.

5.4.

Herkomst en vervoerwijze bezoekers

In totaal komt 95% van de bezoekers aan De Gagel uit de gemeente Bergen op Zoom. 93% uit de kern Bergen op Zoom en 1% uit Halsteren /Lepelstraat. De resterende 6% komt uit omliggende kernen. Binnen Bergen op Zoom komt het overgrote deel uit Gageldonk-Oost. In totaal komt 68% van de bezoekers die wonen in de kern Bergen op Zoom uit deze wijk, direct om de winkel heen. De Gagel is daarmee een echt kleinschalig buurtcentrum. Dit blijkt ook uit de vervoerwijze van de bezoekers. 70% van de bezoekers komt te voet of met de fiets! Slechts 30% komt met de auto. Dat is een zeer laag aandeel dat alleen voorkomt indien de klanten direct op het winkelcentrum wonen. Naar verwachting heeft de Aldi in deze buurt een marktaandeel van de supermarktbestedingen van circa 30%.

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

26

Auto/motor; 30%

Lopend; 45%

(Brom-)fiets; 26%

Figuur 5.1. Ververvoerswijze bezoekers De Gagel

525

525

68%

85%

525

Figuur 5.2. Herkomst bezoeker De Gagel binnen Bergen op Zoom

5.5.

Bezoekfrequentie en motief

De gemiddelde bezoekfrequentie aan De Gagel is hoog. Gemiddeld bezoeken de geënquêteerden het boodschappencentrum 2,3 keer per week. Inwoners van Bergen op Zoom, bijna 2,4 keer per week en bezoekers die buiten Bergen op Zoom wonen iets minder dan gemiddeld 1 keer per week. Voor degenen

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

27

die het boodschappencentrum bezoeken is afstand veruit de belangrijkste reden om er te komen. 76% geeft aan De Gagel te bezoeken omdat het dichtbij is. 17% geeft aan hier met name vanwege het goedkoop boodschappen doen bij de Aldi te komen. En 10% vanwege het gemakkelijke parkeren.

5.6.

Koopgedrag

De Gagel is voor de meeste mensen één van de aankoopplaatsen voor boodschappen. Slechts 16% koopt vrijwel uitsluitend in De Gagel. De grote meerderheid van 84% doet ook elders boodschappen. In totaal doet 46% van de bezoekers echter de meeste/het vaakste boodschappen bij De Gagel. Van deze groep woont iedereen binnen Bergen op Zoom en 68% direct om het winkelcentrum heen. De meeste boodschappen worden gewoon zo dichtbij mogelijk in de buurt gedaan. 80% van degenen die de meeste boodschappen doen bij De Gagel bezoekt het winkelgebied te voet (55%) of met de fiets (25%.) De belangrijkste andere aankoopplaats van de bezoeker aan winkelgebied De Gagel is het Zonneplein. Dit is het dichtstbijzijnde grotere winkelgebied . Hier doet 26% van de bezoekers ook boodschappen en 11% de meeste boodschappen. 12% koopt de meeste boodschappen bij Koopcentrum Bergen en 7% bij De Zeeland. Tabel 5.1: koopgedrag bezoeker winkelgebied De Gagel)

waar de waar koopt meeste u nog meer boodschappen Lidl (Laan van Borgvliet)

4%

3%

Meilust (o.a. MCD)

4%

3%

Het centrum van Bergen op Zoom (o.a. Jumbo)

5%

3%

Piusplein (o.a. AK-markt)

8%

0%

De Zeeland (o.a. Albert Heijn)

10%

7%

Het Glacis (o.a. Aldi, Albert Heijn)

11%

4%

Koopcentrum Bergen op Zoom (o.a. Nettorama)

17%

12%

Zonneplein (o.a. Albert Heijn)

26%

12%

elders

16%

11%

de Gagel Totaal

5.7.

46% 100%

100%

Combinatiebezoek met centrumgebied Bergen op Zoom

Boodschappencentrum De Gagel heeft een beperkt aanbod. Voor veel producten zal men daarom andere winkelgebieden moeten bezoeken. In totaal geeft 26% aan die zelfde dag het centrum van Bergen op Zoom te hebben bezocht of te gaan bezoeken. Dit is een behoorlijk aandeel en verklaarbaar aangezien het aanwezige aanbod in De Gagel beperkt is, de bezoekers vrijwel allemaal uit Bergen op Zoom komen en dus logischerwijs het centrum van Bergen op Zoom bezoeken.

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

28

5.8.

Conclusie functioneren winkelgebied De Gagel

Boodschappencentrum De Gagel is een klein winkelgebied met een beperkt winkelaanbod dat vooral wordt bezocht omdat het dichtbij ligt. Bijna 70% van de bezoekers komt uit Gageldonk –Oost. Men bezoekt het winkelgebied vaak en vooral te voet of met de fiets. Bijna 85% doet ook elders boodschappen. Slechts een klein deel van de bezoekers komt speciaal voor Aldi. Naar verwachting heeft de Aldi in Gageldonk–Oost een marktaandeel van de supermarktbestedingen van circa 30%. Het hele winkelcentrum heeft naar verwachting een marktaandeel van 25%-30% in de bestedingen aan boodschappen (dagelijkse goederen). Dit is relatief laag voor een winkelgebied dat specifiek op de buurt is gericht. De Gagel is vooral voor de aanvullende en vergeten boodschappen.

5.9.

Effect verplaatsing Aldi naar De Zeeland

In het beleid (Detailhandelsstructuurvisie 2016) is aangegeven dat het wenselijk is om De Gagel te transformeren en als winkelgebied op te heffen. Effect van het verdwijnen van De Gagel Binnen het marktgebied Gageldonk zal het verplaatsen van de Aldi tot gevolg hebben dat er meer omzet toevloeit naar het Zonneplein, naar Koopcentrum Bergen en (op termijn) naar het Piusplein. Dit zijn immers de dichtstbijzijnde winkelgebieden voor inwoners van Gageldonk Oost. Het zijn bovendien de gebieden waar inwoners uit Gageldonk-Oost nu al boodschappen doen (26% koopt ook op het Zonneplein en 17% koopt ook in Koopcentrum Bergen). Dit is een wenselijk effect. De Warande is een relatief klein marktgebied voor het Zonneplein. Extra omzet is hier welkom voor het functioneren van het gebied. Bij een herontwikkeling van het Piusplein met naast de AK-markt een andere supermarktformule is het ook gewenst dat er omzet vanuit Gageldonk Oost naar het Piusplein vloeit om het Piusplein goed te laten functioneren. Blijft de vraag wat het effect is van het verplaatsen van Aldi naar De Zeeland. Heeft het verplaatsen van Aldi een negatief effect op andere winkelgebieden of het centrum van Bergen op Zoom? In algemene zin is het van belang dat Bergen op Zoom een zo compleet mogelijk boodschappenaanbod heeft. Hier hoort de formule Aldi, als hard-discounter bij.

Gemiddeld heeft een gemeente van circa 60.000 inwoners in Nederland 2 vestigingen van Aldi. Het is dus gewenst dat Aldi als formule in Bergen op Zoom vertegenwoordigd is. Voor een goede verdeling over de kern zijn 2 vestigingen gebruikelijk.

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

29

900 m²

1.680 m²

1.100 m² 1.580 m²

1.980 m²

570 m² 690 m² 960 m²

1.600 m² 1.300 m²

1.545 m²

1.130 m² 1.225 m²

Figuur 5.3. Beoogde verplaatsing Wat zijn de ruimtelijke opties voor het verplaatsen van Aldi? Het is voor de toekomstbestendigheid van winkelgebieden/wijkcentra gewenst dat er 2 supermarkten gevestigd zijn - bij voorkeur full-service en discount - zodat de bezoekers keuze hebben. In het voorgaande is bij het beschrijven van de gewenste ruimtelijke structuur beoordeeld in welke winkelgebieden mogelijkheden zijn voor het verder versterken met een extra supermarkt. De opties hiervoor binnen Bergen op Zoom zijn beperkt. In De Zeeland is ruimte beschikbaar. Het bestemmingsplan voor dit winkelgebied staat momenteel echter 1 supermarkt toe, en die is er al gevestigd. Waar zal vestiging van Aldi in De Zeeland eventueel een omzeteffect hebben? Naar verwachting zal de omzet van een Aldi in De Zeeland als volgt zijn opgebouwd.  Momenteel bezoekt ongeveer 20% van de bezoekers aan De Gagel specifiek voor Aldi. Voor de andere bezoekers is met name het feit dat het dichtbij is van belang om De Gagel te bezoeken. De bezoekers van De Gagel die speciaal voor Aldi komen (deze wonen vooral buiten Gageldonk Oost), zullen op zoek gaan naar een andere goed bereikbare Aldi en dus voor een groot deel meegaan naar De Zeeland.  Bestaande Aldi-klanten kopen al bij De Zeeland. Immers 12% van de bezoekers aan De Zeeland koopt ook in De Gagel en Het Glacis.

Omdat de andere supermarkt in Het Glacis net als in De Zeeland Albert Heijn is, zullen degenen die ook bij Het Glacis kopen, vooral naar Aldi gaan.  Een behoorlijk deel van de bezoekers aan De Zeeland die buiten Bergen op Zoom wonen, geeft aan De Zeeland te bezoeken vanwege het aanwezige winkelaanbod (inclusief Action en Big Bazar), waarbij 19% van de mensen die buiten Bergen op Zoom wonen spontaan de Action noemt. Dit is veel meer dan de 9% die specifiek de Albert Heijn noemt. De Zeeland bedient dus nu al zowel het hogere als het lagere prijssegment voor mensen van buiten Bergen op Zoom. Wanneer hier een Aldi is gevestigd, zullen zij deze in dezelfde winkeltrip bezoeken.  Er zal daarnaast nog een beperkte verschuiving plaatsvinden van omzet van discounters binnen Bergen op Zoom naar De Zeeland. Nu koopt 29% van de bezoekers aan De Zeeland ook bij Koopcentrum Bergen en 21% ook bij de solitaire Lidl aan de Markizaten. Wanneer men in De Zeeland Albert Heijn, de Versmarkt kan combineren, zal een deel de bezoekers die nu Koopcentrum

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

30

Bergen of de Lidl bezoeken, dit minder doen. Het omzeteffect in deze winkelgebieden, die beide goed tot zeer goed functioneren, zal echter beperkt zijn. Wat betekent dit voor de Jumbo in het centrum van Bergen op Zoom ? Vraag is of het toevoegen van de Aldi in De Zeeland grote effecten heeft op het functioneren van de Jumbo in het centrum van Bergen op Zoom. De Jumbo draagt bij aan de attractiviteit van de binnenstad, (overigens De Zeeland ook gelet op het combinatiebezoek). Uit de consumenten enquêtes blijkt dat mensen die bij de Jumbo kopen, slechts beperkt bij de Zeeland kopen en andersom.  13% van de bezoekers aan de Zeeland uit Bergen op Zoom (83% x 16%) doet ook boodschappen in het centrum van Bergen op Zoom (o.a. bij de Jumbo).  Slechts voor 2,8% van de bezoekers die nu de Zeeland bezoeken, is de Jumbo de belangrijkste aankoopplaats. Hetzelfde geldt voor de bezoekers aan De Gagel.  Slechts 5% van de bezoekers aan De Gagel doet ook boodschappen in het centrum van Bergen op Zoom (o.a. de Jumbo)  Slechts 3% van de bezoekers aan De Gagel doet de meeste boodschappen in het centrum van Bergen op Zoom. Mensen die bij de Jumbo kopen, kopen in veel gevallen ook bij de Aldi. Daarnaast bezoekt 20% van de bezoekers aan de Zeeland momenteel ook het centrum van Bergen op Zoom, waaronder de Jumbo.

Uit het consumentenonderzoek komt het beeld naar voren dat consumenten, hetzij bij de Albert Heijn, hetzij bij de Jumbo de meeste boodschappen doen, en aanvullend andere supermarkten zoals Aldi en Lidl bezoeken. Dit patroon is ook landelijk zichtbaar. Het verplaatsen van de Aldi naar de Zeeland, zal dit patroon niet doorbreken. Op basis hiervan kan worden geconcludeerd dat de toevoeging van de Aldi aan de Zeeland geen of nauwelijks effect zal hebben op het functioneren van de Jumbo in het centrum van Bergen op Zoom. Wanneer ook de Glacis wordt getransformeerd, zal dit een positief effect hebben op het functioneren van de Jumbo in het centrum, omdat de Jumbo dan voor een groep consumenten de dichtstbijzijnde supermarkt wordt. Conclusie verplaatsing Aldi naar De Zeeland De Zeeland is een winkelgebied dat een positieve bijdrage levert aan de boodschappenstructuur van Bergen op Zoom (meeste bezoekers, hoogste waardering, meeste bezoekers van buiten Bergen op Zoom). Dan past de verplaatsing van de Aldi van De Gagel naar De Zeeland binnen het detailhandelsbeleid van Bergen op Zoom. De verdere ontwikkeling van De Zeeland past om de volgende redenen binnen de in de Detailhandelsstructuurvisie benoemde uitgangspunten voor winkelgebieden.

 Door clustering van potenties op een beperkt aantal kansrijke locaties blijven er kansen op behoud van een divers winkelaanbod (bundeling bezoekersstromen) en wordt winkeliers een gezond ondernemersklimaat geboden en worden marktpartijen gestimuleerd juist op deze locaties te (blijven) investeren.  Het functioneren van meerdere supermarkten komt onder druk te staan indien ze komende jaren niet substantieel kunnen vergroten.  Consumenten hebben steeds meer behoefte aan een compleet, eigentijds aanbod op één locatie (gemak, efficiëntie). Clustering in het boodschappenaanbod biedt kansen een divers aanbod te behouden.  Het winkelprogramma van een eigentijds boodschappencentrum bedraagt circa 4.000 m2 wvo (twee supermarkten, verszaken en enkele overige boodschappenformules, zoals drogist, huishoudelijk en bloemist) en heeft een verzorgingsgebied van 10.000 à 15.000 consumenten (inwoners) nodig.

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

31

De verplaatsing van Aldi van De Gagel naar De Zeeland maakt de gewenste transformatie van De Gagel mogelijk.  De verplaatsing ondersteunt het (toekomstig) functioneren van de winkelgebieden Piusplein en Zonneplein.  Daarnaast leidt de verplaatsing niet tot substantiële ongewenste omzeteffecten in winkelgebieden die kwetsbaar zijn, of tot ongewenste effecten op het functioneren van de Jumbo in het centrum. Geconcludeerd kan derhalve worden dat de verplaatsing van de Aldi naar winkelgebied De Zeeland past binnen een goede ruimtelijke ordening. Het is derhalve verantwoord om medewerking aan dit initiatief te verlenen. Tabel 5.2. Koopgedrag ander aankoopplaatsen bezoekers De Zeeland en verwacht omzet effect verplaatsing Aldi naar De Zeeland)

andere aankooplaatsen inwoners Bergen op Zoom

% bezoekers uit Bergen op Zoom effect

Piusplein (o.a. Akmarkt)

2%

geen/nauwelijks effect

Zonneplein (o.a. Albert Heijn)

6%

De Gagel (o.a. Aldi)

4%

Het Glacis (o.a. Aldi, Albert Heijn)

8%

geen/nauwelijks effect beoogde transformatie - geen ongewenst effect beoogde transformatie - geen ongewenst effect

Noordgeest (o.a. Dirk)

10%

geen/nauwelijks effect

Meilust (o.a. MCD)

12%

geen/nauwelijks effect

Koopcentrum Bergen op Zoom (o.a. Nettorama)

29%

omzet achteruitgang 5% -8%

Het centrum van Bergen op Zoom (o.a. Jumbo)

16%

geen/nauwelijks effect

Winkelcentrum het Kompas/de Plaat (o.a. Jumbo)

18%

geen/nauwelijks effect

Lidl (Laan van Borgvliet)

21%

omzet achteruitgang 5- 10%

Halsteren

3%

geen/nauwelijks effect

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

32

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

33

6.

Toetsing van de beperking van de detailhandelsbestemming binnen bestemmingsplan De Zeeland aan de Dienstenrichtlijn

6.1.

Dienstenrichtlijn

Dienstenrichtlijn van toepassing op detailhandel De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna Afdeling) heeft het Hof van Justitie prejudiciële vragen voorgelegd over de Europese Dienstenrichtlijn (richtlijn 2006/123) in relatie tot detailhandel in goederen, dit in het kader van de beroepsprocedure van het bestemmingsplan Stad Appingedam.  Het Hof is tot het oordeel gekomen (arrest van 30 januari 2018; ECLI:EU:C:2018:44), dat detailhandel in goederen een ‘dienst’ is als bedoeld in artikel 4 van de Dienstenrichtlijn. Dat betekent dat de bepalingen van de Dienstenrichtlijn van toepassing zijn als het gaat om de uitoefening van detailhandelsactiviteiten.  Daardoor moeten beperkingen die in een bestemmingsplan aan detailhandel worden gesteld, aan de Dienstenrichtlijn voldoen. Artikel 15, derde lid Dienstenrichtlijn: eisen voor de bestemmingsregeling In artikel 15, derde lid van de Dienstenrichtlijn is bepaald dat een bestemmingsregeling die een vestigingsbeperking voor een dienst bevat, moet voldoen aan drie eisen.  Non‐discriminatie Eisen die geen direct of indirect onderscheid maken naar nationaliteit of, voor vennootschappen, de plaats van de statutaire zetel.  Noodzakelijkheid De door decentrale overheden gestelde eisen aan dienstverleners zijn gerechtvaardigd vanwege een dwingende reden van algemeen belang.

Hierbij zijn bij het vrij verrichten van diensten de dwingende redenen van algemeen belang beperkt tot de openbare orde, openbare veiligheid, volksgezondheid en milieu.  Evenredigheid De door decentrale overheden gestelde eis aan dienstverleners is geschikt om het nagestreefde doel te bereiken en gaat niet verder dan strikt genomen noodzakelijk is. In bestemmingsplan De Zeeland is (logischerwijs) geen rekening gehouden met het van toepassing zijn van de Dienstenrichtlijn De bestemmingsregeling is destijds niet getoetst aan de Dienstenrichtlijn. Dat kwam onder meer omdat de Afdeling bestuursrechtspraak in uitspraken stelde, dat detailhandel geen ‘dienst’ is in de zin van de Dienstenrichtlijn. Daaruit is afgeleid dat beperkingen voor detailhandel in een bestemmingsplan niet hoeven te voldoen aan de Dienstenrichtlijn. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 25 juni 201410. Vanaf 2018 heeft de Afdeling geoordeeld dat detailhandel wel een dienst is en dat beperkingen die hieraan worden gesteld, aan de Dienstenrichtlijn moeten worden getoetst11. Uit jurisprudentie kan 10

ABRvS uitspraak Veldhoven, 25 juni 2014, ECLI:NL:RVS:2014:2286 ABRvS tussenuitspraak Appingedam, 20 juni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2062; ABRvS uitspraak Tilburg, 24 oktober 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3471; ABRvS tussenuitspraak Maastricht, 19 december 2019, 11

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

34

worden afgeleid dat besluiten van overheden over bijvoorbeeld het al dan niet toepassen van afwijkingsbevoegdheden, op dezelfde wijze aan de Dienstenrichtlijn worden getoetst.

6.2.

Bestemmingsplan ‘De Zeeland’ faciliteerde het beoogde programma

Het bestemmingsplan De Zeeland heeft ruimte geboden voor de beoogde herontwikkeling gericht op het ontstaan van een nieuw winkelgebied op een belangrijk scharnierpunt in de stedenbouwkundige structuur van Bergen op Zoom. Voor de herontwikkeling van het gebouw De Zeeland en de directe omgeving aan de Van Konijnenburgweg en Markiezaatsweg in Bergen op Zoom, is het bestemmingsplan De Zeeland op 19 september 2013 vastgesteld. Hierin zijn binnen de bestemming Gemengd (artikel 5) gedetailleerde en specifieke beperkingen van de mogelijkheden voor detailhandel opgenomen. Zo staat de regeling slechts één supermarkt met bijbehorende maatvoeringseisen toe. Bij het opstellen van de regeling met deze beperking is - zoals op dat moment bij alle bestemmingsplannen het geval was - geen rekening gehouden met de Dienstenrichtlijn. De noodzaak, evenredigheid en alternatieve maatregelen zijn daarom niet onderzocht.

6.3.

Vraagpunten ten aanzien van de beoogde verplaatsing van Aldi van de Holleweg (De Gagel) naar De Zeeland

In het kader van de beoogde verplaatsing van de Aldi en de toetsing aan de Dienstenrichtlijn zijn 2 elementen uit de beperkingen zoals deze zijn opgenomen in artikel 5 Gemengd van belang:  er is ten hoogste één supermarkt toegestaan;  de brutovloeroppervlakte van een supermarkt bedraagt ten minste 2.500 m 2 en ten hoogste 3.000 m2. De vraag is of deze beperkingen voldoen aan artikel 15, derde lid van de Dienstenrichtlijn. Dat wordt in het navolgende beoordeeld.

6.4.

Toetsing beperkingen bestemmingsplan De Zeeland op het gebied van supermarkten aan de Dienstenrichtlijn

Toets noodzakelijkheid Het onderzoek ten behoeve van het bestemmingsplan, is destijds beperkt gebleven tot de aanvaardbaarheid van de beoogde - van elders hiernaartoe te verplaatsen - supermarkt. De effecten van het toestaan van meer supermarkten en van een andere omvang zijn niet in beeld gebracht. Niet is beoordeeld of een andere regeling of dat met het treffen van alternatieve maatregelen, het gestelde doel kan worden bereikt. Daardoor is de evenredigheid van de opgenomen beperking niet aangetoond. Dit is in strijd met artikel 15, derde lid onder c van de Dienstenrichtlijn. Het bestemmingsplan De Zeeland heeft bijgedragen aan het doel slecht functionerende winkelgebieden op te heffen en winkels te concentreren in goed lopende winkelgebieden. In Bergen op Zoom zijn nog meer winkelgebieden die slecht functioneren. Het onderzoek is echter beperkt gebleven tot het beoogde programma. Vandaar dat slechts één supermarkt is toegestaan.

Het is niet onderzocht of verplaatsing van bijvoorbeeld nog een supermarkt vanuit een ander slecht lopend winkelgebied tot de ECLI:NL:RVS:2018:4195; ABRvS tussenuitspraak Schijndel, 19 december 2018, ECLI:NL:RVS:2018:4196; ABRvS uitspraak Amsterdam, 19 december 2018, ECLI:NL:RVS:2018:4173; ABRvS tussenuitspraak ZuidHolland, 27 maart 2019, ECLI:NL:RVS:2019:965; ABRvS uitspraak Arnhem, 17 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1262; ABRVS uitspraak Appingedam, 24 juli 2019, ECLI: ECLI:NL:RVS:2019:2569; ABRvS uitspraak Súdwest-Fryslân, 28 augustus 2019, ECLI:NL:RVS:2019:2939; ABRvS uitspraak Franeker, 25 september 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3269

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

35

mogelijkheid zou behoren. In dat opzicht is de beperking niet evenredig, omdat niet is onderzocht of de beperking verder gaat dan nodig is. In het voorliggende onderzoek is gebleken dat verdere concentratie van supermarkten bijdraagt aan het doel goed lopende functionerende winkelgebieden te versterken in combinatie met het afbouwen van slecht lopende winkelgebieden. Als een beperking niet voldoet aan de Dienstenrichtlijn, kan worden betoogd dat die buiten toepassing moet blijven; in een procedure verklaart de rechter in dat geval dat de beperking onverbindend is. De gemeente krijgt dan overigens zeker de gelegenheid te onderzoeken of de beperking toch voldoet aan de Dienstenrichtlijn. Concreet moet de gemeente dan aantonen dat een tweede supermarkt bij De Zeeland te nadelig is voor de detailhandelsstructuur. Met het voorliggende onderzoek is echter duidelijk geworden dat een extra supermarkt op de locatie van De Zeeland geen nadelige effecten heeft voor de detailhandelsstructuur. Er is zelfs sprake van versterking van de detailhandelsstructuur. Dat is een gewenste ontwikkeling, zo blijkt uit de Detailhandelsstructuurvisie. In dat opzicht past de ontwikkeling van De Zeeland en het bijplaatsen van een tweede supermarkt in de gewenste detailhandelsstructuur van de Detailhandelsstructuurvisie.

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

36

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

37

7.

Conclusie

Beoordeling van de verplaatsing en uitbreiding van de ALDI-supermarkt naar De Zeeland Boodschappencentrum De Zeeland is een gewaardeerd en goed functionerend winkelgebied in Bergen op Zoom. De Zeeland past in de gewenste detailhandelsstructuur zoals omschreven in de Detailhandelsstructuurvisie. Aldi wil een discountsupermarkt verplaatsen van het te saneren winkelgebied De Gagel naar De Zeeland. In de Detailhandelsstructuurvisie uit 2016 wordt transformatie van De Gagel naar een niet-winkelfunctie voorgestaan. Conclusies uit het onderzoek Volgens de bestemming op de beoogde locatie in het winkelgebied van De Zeeland (Gemengd) is situering van de Aldi niet rechtstreeks mogelijk. Naar ons oordeel sluit het verlenen van medewerking aan deze ontwikkeling aan bij het gemeentelijk beleid en de besluiten die het gemeentebestuur ten aanzien van ontwikkelingen voor De Zeeland heeft genomen.  Geen duurzame ontwrichting Aangetoond is dat er geen sprake zal zijn van duurzame ontwrichting van de voorzieningenstructuur in Bergen op Zoom. Immers, het betreft een verplaatsing van een bestaande supermarkt van een te transformeren locatie naar een goed functionerend winkelgebied. De supermarkt breidt uit van 715 m ² bvo naar ca. 1.550 m ² bvo. Een uitbreiding van 835 m ² bvo, zijnde 668 m² wvo (wvo = 80% bvo).

Aldi bezit het vastgoed bij De Gagel en is bereid om te garanderen dat hier geen detailhandel meer terug komt bij verplaatsing. De kern Bergen op Zoom heeft een supermarktaanbod van 15.159 m² wvo (Locatus 2019). De uitbreiding betreft dus 4%. Een dergelijke kleine uitbreiding kan nooit leiden tot duurzame ontwrichting. Zeker niet om dat een ruime verdubbeling van de omvang van een bestaande supermarkt niet persé leidt tot een ruime verdubbeling van de omzet.  Beperkte uitbreiding oppervlakte supermarkten Binnen het bestemmingsplan De Zeeland is een Albert Heijn gevestigd van 1.983 m² wvo. Dit komt overeen met 1.983 / 80% = circa 2.500 m ² bvo. Het bestemmingsplan maakt maximaal 3.000 m² bvo mogelijk. Wanneer dit wordt meegeteld betreft de uitbreiding van de mogelijkheden voor supermarkten bij de verplaatsing en uitbreiding van Aldi vanuit De Gagel slechts 835-500 = 335 m ² bvo (= 268 m ² wvo).  De Zeeland als onderdeel van de detailhandelsstructuur In het uitgevoerde onderzoek is uiteengezet dat het gebied De Zeeland momenteel functioneert als zowel buurt/wijkwinkelcentrum én als bovenlokaal winkelgebied. De Zeeland vormt een onderdeel van de huidige én de gewenste detailhandels- én de boodschappenstructuur van Bergen op Zoom.  Positieve bijdrage voor de binnenstad De Zeeland trekt relatief veel (31%) bezoekers van buiten de kern Bergen op Zoom.

Omdat gemiddeld 20% hiervan ook het centrum van Bergen op Zoom bezoekt kan gesteld worden dat De Zeeland een positieve bijdrage levert aan het functioneren van het centrumgebied van Bergen op Zoom.  De Zeeland biedt als enige ruimte voor een supermarkt en voor sanering van De Gagel ontstaat ruimte De Zeeland is ook één van de twee locaties waar nog mogelijkheden zijn om de supermarkten die nu in te transformeren winkelgebieden liggen, naar te verplaatsen. In de andere winkelgebieden zijn ruimtelijk geen mogelijkheden. Op deze wijze draagt De Zeeland bij aan het realiseren van de

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

38

gewenste boodschappenstructuur, waarbij De Gagel wordt getransformeerd en het functioneren van het het Zonneplein wordt ondersteund. Verlenen van medewerking voldoet aan coherent en systematisch handelen Het gemeentebestuur van Bergen op Zoom heeft na de vaststelling van de detailhandelsstructuurvisie actief meegewerkt aan initiatieven buiten de wijkwinkelcentra én bij De Zeeland. In de medewerking zijn iedere keer de effecten voor andere gebieden in Bergen op Zoom in beeld gebracht en afgewogen. Steeds is tot het oordeel gekomen dat de effecten op andere winkelgebieden aanvaardbaar waren en dat de ontwikkeling per saldo een positief effect had op de attractiviteit en het functioneren van het voorzieningenaanbod in Bergen op Zoom.

Conclusies voor het verlenen van medewerking Het verlenen van medewerking aan het verplaatsen van de Aldi van de Holleweg naar De Zeeland is logisch, gelet op de positieve effecten voor de detailhandelsstructuur. Dit ligt ook in de lijn van het handelen van het gemeentebestuur ten aanzien van de ontwikkelingen van De Zeeland. Het is dus ook vanuit de wens en de noodzaak van het voeren van consistent beleid en coherent en systematisch handelen, op basis van het evenredigheidscriterium van de Dienstenrichtlijn (artikel 15, derde lid, onder c), logisch dat aan het voorliggende initiatief wordt meegewerkt.

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

39

Bijlage 1: resultaten consumentenonderzoek De Zeeland

1: Herkomst bezoeker De Zeeland Bergen op Zoom per onderzoeksdag herkomst bezoekers

woensdag

zaterdag

zondag

Totaal

Bergen op Zoom

64%

70%

70%

69%

Halsteren/Lepelstraat

11%

7%

10%

9%

Totaal gemeente Bergen op Zoom

74%

78%

79%

78%

buiten gemeente Bergen op Zoom

26%

22%

21%

22%

Totaal

100%

100%

100%

100%

2: Herkomst bezoekers De Zeeland binnen de gemeente Bergen op Zoom

525

525

1%525 47%

525

11% 58%

525 9%

5%

132%

60%

1% 98%

22% 188%

6% 79%

5252% 41%

10%

11%

131%

58%

5% 131%

525

525

525 19% 142%

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

40

3: Herkomst bezoeker De Zeeland naar gemeente herkomst bezoeker De Zeeland gemeente Bergen op Zoom

78%

gemeente Tholen

6%

gemeente Woensdrecht

5%

gemeente Steenbergen

3%

gemeente Roosendaal

3%

gemeente Reimerswaal

1%

elders Nederland

3%

Belgie

2%

Totaal

100%

4: Vervoerswijze bezoekers De Zeeland Lopend 12%

Auto/motor 78%

011209.20181950

(Brom-)fiets 10%

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

41

5: Bezoekmotief De Zeeland Bergen op Zoom

bezoekmotief

Bergen andere op Zoom kernen

totaal

Dichtbij

31%

11%

25%

Het winkelaanbod

51%

45%

49%

De kwaliteit van de winkels

5%

1%

4%

(Grote) Albert Heijn

21%

9%

18%

De Versmarkt

9%

9%

9%

Makkelijk parkeren

7%

4%

6%

Action

6%

19%

10%

open op zondag

5%

10%

7%

gezellig

9%

19%

12%

6: Bezoekfrequentie De Zeeland Bergen op Zoom

inwoners kern Bergen op inwoners andere Bezoekfrequentie Zoom kernen Totaal 3-5 keer per week 27% 6% 21% 1-2 keer per week 57% 42% 52% 1 keer per 2 weken 10% 19% 13% 1 keer per maand 4% 23% 10% minder vaak 2% 10% 4% totaal 100% 100% 100% gemiddeld aantal per week 2,02 1,06 1,71 7: aandeel bezoekers De Zeeland die behalve bij De Zeeland ook elders boodschappen doen

Doet u behalve in de Zeeland ook elders boodschappen

Bergen andere op Zoom kernen

Totaal

wel elders kopen

83%

93%

86%

niet elders kopen

17%

7%

14%

totaal

100%

100%

100%

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

42

8: Aankoopplaatsen naast De Zeeland voor bezoekers woonachtig in Bergen op Zoom

% bezoekers uit andere aankooplaatsen inwoners Bergen op Zoom Bergen op Zoom Piusplein (o.a. Akmarkt)

2%

Zonneplein (o.a. Albert Heijn)

6%

De Gagel (o.a. Aldi)

4%

Het Glacis (o.a. Aldi, Albert Heijn)

8%

Noordgeest (o.a. Dirk)

10%

Meilust (o.a. MCD)

12%

Koopcentrum Bergen op Zoom (o.a. Nettorama)

29%

Het centrum van Bergen op Zoom (o.a. Jumbo)

16%

Winkelcentrum het Kompas/de Plaat (o.a. Jumbo)

18%

Lidl (Laan van Borgvliet)

21%

Halsteren

3%

9: Andere aankoopplaatsen in Bergen op Zoom voor bezoekers van buiten Bergen op Zoom koopt NIET elders in Bergen op Zoom; 79%

Het centrum van Bergen op Zoom (o.a. Jumbo); 7%

Koopcentrum Bergen op Zoom (o.a. Nettorama); 5% Overig; 21%

Winkelcentrum het Kompas/de Plaat (o.a. Jumbo); 4%

Lidl (Laan van Borgvliet); 4%

Het Glacis (o.a. Aldi, Albert Heijn); 1%

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

43

10:Belangrijkste aankoopplaats belangrijkste aankoopplaats bezoekers de Zeeland

inwoners kern inwoners Bergen op Zoom andere kernen

koopt alleen in de Zeeland

17%

7%

koopt ook elders De Zeeland

41%

22%

Totaal De Zeeland

58,3%

29,1%

Koopcentrum Bergen op Zoom

14,0%

4,0%

winkelcentrum het Kompas

6,2%

1,3%

Lidl

5,6%

0,7%

Noordgeest

3,4%

0,7%

Het centrum van Bergen op Zoom

2,8%

0,0%

Zonneplein

2,5%

0,0%

Meilust

2,2%

0,0%

Het glacis

1,9%

0,0%

Halsteren

1,6%

0,0%

AH thuisbezorgd

0,9%

0,0%

De Gagel

0,3%

0,0%

Piusplein andere kernen

0,3% 0,0%

0,0% 64%

totaal

100%

100%

11: Waardering winkelcentra Bergen op Zoom (bron Burgerpanel 2016 + Rho adviseurs) De De Zeeland De Zeeland Zeeland 2019 2019 2016

Zonne plein

't Kompas

Noord geest

Bloemen daal

Glacis

Koop centrum

Halsteren centrum

Binnen stad

aantal winkels

7,5

7

3,4

6,9

5,3

4,5

6,1

5,9

6,8

7

6,8

soort winkels

7,5

7

3,7

6,7

5,5

4,2

5,8

5,8

6,5

7

6,3

kwaliteit winkels

7,5

7,5

7,5

7,3

6,7

6,8

7,6

7,1

7,1

7,4

6,6

ligging winkels

7,2

7,2

7,2

7,1

6,9

6,1

7

6,4

6,8

6,2

-

omvang winkelgebied

6,4

6,4

6,4

6,5

6,4

4,6

5,8

6

6,6

6,5

6,9

openbare ruimte

7,5

7,5

7,5

5,8

5,8

5,4

5,8

5,4

5,4

5,2

6,6

uitstraling panden

7,4

7,4

7,4

5,9

6,1

5,5

6,4

5,5

5,6

6,1

6,4

bereikbaarheid auto

8,2

8,2

8,2

7,1

7,4

6,7

6,9

7,2

7,1

5,6

5,9

parkeerplaatsen

7

6,5

8,5

6,6

7,1

6,5

6,2

6,9

6,6

5

5,8

toegangkelijkheid voetgangers/fietsers

7,5

7,5

7,5

7,5

7,8

7,6

7,4

7,3

6,9

6,4

6,9

totaal gemiddelde

7,37

7,22

6,73

6,74

6,50

5,79

6,50

6,35

6,54

6,24

6,47

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

44

12: Gemiddelde waardering winkelcentra Bergen op Zoom (bron Burgerpanel 2016 + Rho adviseurs) BINNEN STAD

6,47

HALSTEREN CENTRUM

6,24

KOOP CENTRUM

6,54

GLACIS

6,35

BLOEMENDAAL

6,50

NOORD GEEST

5,79

T KOMPAS

6,50

ZONNE PLEIN

6,74

DE ZEELAND 2016

6,73

DE ZEELAND 2019 LAAG

7,22

DE ZEELAND 2019 GEMIDDELD

7,37 5,00

011209.20181950

5,50

6,00

6,50

7,00

7,50

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

45

Bijlage 2: Overzicht beschikbare ruimte bij de winkelgebieden in Bergen op Zoom

De Binnenstad

CENTRUMGEBIED

Looproute naar centrumgebied

Woonboulevard

P Looproute naar centrumgebied

Geen locatie beschikbaar met de benodigde ruimte In het winkelgebied

1

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

46

Zonneplein

P De Zeeland

Beoogde locatie

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

47

Koopcentrum Bergen

P

Bloemendaal

Geen ruimte beschikbaar

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

48

Noordgeest

Geen ruimte beschikbaar

Het Kompas

P

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

49

Bijlage 2: Staat van Branches van PDV en GDV

Toegestaan 52441 Meubels 524411 Bedden 524412 Meubels algemeen assortiment 524414 Rotanmeubels 524415 Tuinmeubels 524416 Kindermeubels 52442 Woningtextiel 52443 Verlichtingsartikelen 52444 Artikelen voor woninginrichting algemeen assortiment 52451 Witgoed 52452 Bruingoed 52453 Geluidsdragers 52454 Telecommunicatie-apparaten 52455 Onderdelen voor elektrische huishoudelijke apparaten 524551 Elektrische hobby artikelen 524552 Onderdelen voor elektrische huishoudelijke apparaten 52461 IJzerwaren en gereedschappen 52462 Verf, verfwaren en behang 52463 Hout 52464 Tegels 52465 Keukens 52466 Parket, laminaat en kurkvloeren 524671 Open haarden 524672 Sanitair 524673 Gespecialiseerd in bouwmaterialen n.e.g. 52468 Algemeen assortiment 52485 Fietsen 52486 Watersportartikelen (geen hengelsportartikelen) 524861 Watersportartikelen (geen hengelsportartikelen en boten) 524862 Boten 52487 Sportartikelen (geen watersportartikelen) 524871 Sport en kampeerartikelen algemeen assortiment 524872 Sportartikelen (geen watersportartikelen) 52488 Kampeerartikelen 524911 Bloemen en planten 524912 Zaden en tuinbenodigdheden (geen gereedschappen) 52492 Tuincentra 52493 Dieren, dierenbenodigdheden en hengelsportartikelen 524931 Hengelsportartikelen 524932 Aquariumbenodigdheden 524933 Dieren en dierenbenodigdheden 52494 Computers 52497 Vloerbedekking

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

50

524971 Vloerbedekking (geen oosterse tapijten) 524972 Oosterse tapijten 524991 Zonweringartikelen 525 Tweedehands goederen en antiek 52501 Antiek 525011 Antiek (geen meubels) 525012 Antieke meubels 525032 Tweedehands meubels 525033 Tweedehands huishoudelijke apparaten wit en bruingoed

Niet toegestaan 158102 Brood en banket (warme bakkers) 158103 Banket (warme banketbakkers) 521101 Kruideniers 521102 Supermarkten 521103 Delicatessenwinkels met een algemeen assortiment 521104 Avondwinkels 521105 Kampwinkels 52121 Warenhuizen 521221 Wereldwinkels 5221 Aardappels, groenten en fruit 5222 Vlees en vleeswaren 52221 Vlees en vleeswaren 52222 Wild en gevogelte 5223 Vis 5224 Brood en banket, chocolade en suikerwerk 52241 Brood en banket 522411 Brood en banket (koude bakkers; eventueel opwarmoven 522412 Banket (koude banketbakkers) 52242 Chocolade en suikerwerk 5225 Dranken 5226 Tabaksproducten 52271 Kaas 52272 Reformartikelen 52273 Buitenlandse voedingsmiddelen 52274 Gespecialiseerd in voedings- en genotmiddelen n.e.g. 522741 Noten 522742 Diepvriesartikelen algemeen assortiment 522743 Zuivel (geen kaasspeciaalzaak) 522744 Ziekenhuiswinkeltjes 522745 Gespecialiseerd in overige voedings- en genotmiddelen 5231 Apotheken 5232 Drogisterij en medische artikelen 52321 Drogisterij artikelen 523211 Drogisterij artikelen 52322 Schoonmaak artikelen 523212 Medische en orthopedische artikelen 5233 Parfums en cosmetica 52411 Kledingstoffen 52412 Huishoudtextiel 52413 Breiwol, handwerken en fournituren 52421 Herenbovenkleding 52422 Damesbovenkleding 524221 Damesbovenkleding (geen bruidskleding) 524222 Bruidskleding 52423 Baby en kinderkleding

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

51

524231 Babykleding 52424 Bovenkleding algemeen assortiment 524241 Dames en herenkleding (algemeen assortiment) 524242 Sportkleding (dames en heren) 524243 Nappa en lederen kleding (dames en heren) 524244 Bontkleding (dames en heren) 52425 Onderkleding, foundations e.d. 52426 Modeartikelen en bijouterieën 524261 Hoeden (heren) 524262 Herenmode artikelen (geen hoeden) 524263 Hoeden (dames) 524264 Damesmode artikelen (geen hoeden) 524265 Bijouterieën 52427 Textiel en andere winkels in textiel algemeen assortiment 52431 Schoeisel 52432 Lederwaren en reisartikelen 524413 Kleinmeubelen 52445 Glas, porselein en aardewerk 52446 Gespecialiseerd in huishoudelijke artikelen n.e.g. 52447 Huishoudelijke artikelen algemeen assortiment 52457 Muziekinstrumenten 52458 Naai- en breimachines 524711 Boeken, tijdschriften en kranten 524712 Boeken, tijdschriften en kranten 524713 Posters en prentbriefkaarten 52472 Kantoor- en schoolbenodigdheden 52481 Fotografische artikelen 52482 Optische artikelen 52483 Juweliers artikelen en uurwerken 524831 Juweliers artikelen 524832 Uurwerken 524841 Kunstvoorwerpen 524842 Prenten 524872 Sportartikelen (geen watersport artikelen) 524873 Sportprijzen 52489 Caravans 52492 Tuincentra 52495 Speelgoed 52496 Baby artikelen algemeen assortiment 52499 Overige detail handel n.e.g.

524992 Seksartikelen 524994 Souvenirs 524995 kinderwagens 524996 Geschenkartikelen (cadeau en giftshops) 524997 Postzegels 524998 Munten 524999 Artikelen n.e.g. 52502 Tweedehands kleding 52503 Tweedehands goederen (geen kleding) 525031 Tweedehands boeken 525034 Dumpartikelen algemeen assortiment 525035 Overige tweedehands goederen 525036 Tweedehands goederen algemeen assortiment

Rho adviseurs voor leefruimte vestiging Rotterdam

011209.20181950

52

011209.20181950

Rho Adviseurs B.V. vestiging Rotterdam

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=46796f38-074b-4455-bcda-35a911dc4d8d