Projectboek Netversterking Schouwen-Duiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom
Tekst van het document
omwonenden om te kijken hoe we het hoogspannings
station er met bepaalde landschapsingrepen uit komt te
station zo goed mogelijk in de omgeving kunnen inpassen”,
zien. Beelden geven de betrokkenen vaak al veel
vertelt Mascha. “Ons streven is om het station netjes bij het
duidelijkheid. We willen ook eerlijk laten zien hoe het beeld
landschap aan te laten sluiten. Het is begrijpelijk dat
verandert, ook na de ingreep nog. Want beplanting heeft nu
omwonenden niet blij zijn met de komst van een hoogspan
eenmaal tijd nodig om tot wasdom te komen. Uiteindelijk
ningsstation in de omgeving. In gesprekken wil ik de
grijpen we in, in een omgeving waar mensen wonen,
omwonenden laten zien hoe we zo’n station toch op een
werken en recreëren. De stem van de omgeving vind ik dan
goede manier onderdeel kunnen maken van het landschap,
ook erg belangrijk!”
zonder dat het een doorn in het oog wordt.”
Bouwstenen Om een hoogspanningsstation in te passen in de omgeving maken we gebruik van verschillende bouwstenen. Je kan het station bijvoorbeeld wegstoppen achter een rij bomen of een dijk, of je kiest juist voor behoud van openheid met lage begroeiing. Er gaan een heleboel stappen vooraf aan het kiezen van de beste oplossing. “Allereerst is het heel belangrijk om te weten op welke locatie het station precies komt. Het is echt maatwerk. Eerst analyseer ik de omgeving van de locatie waar het station komt. Daarna ga ik kijken welke bouwstenen daar bij passen. Rietvelden gebruik je bijvoorbeeld niet bij een station dat in een bosrijke omgeving komt, maar passen wel goed bij een locatie in de buurt van water. Op andere locaties passen dijken of bomen weer beter.”
Drie vragen aan...
49
Drie vragen aan... De gemeenten Bergen op Zoom, Schouwen-Duiveland, Steenbergen en Tholen maken samen een integrale keuze voor de stationslocaties en het kabeltracé. Begin van dit jaar onderstreepten de gemeentes het belang van een participatiepoces. We vroegen de betrokken wethouders hoe ze dat proces ervaren hebben.
Barry Jacobs
Ankie Smit
Wethouder gemeente Bergen op Zoom
Wethouder gemeente Schouwen-Duiveland
Wat is het belang voor jullie gemeente bij dit project?
Wat is het belang voor jullie gemeente bij dit project?
De energietransitie zorgt ervoor dat het energienetwerk
Schouwen-Duiveland heeft duurzaamheid hoog in het
overvol raakt. Om in de toekomst voldoende ruimte te
vaandel en wil graag bijdragen aan het bereiken van de
hebben voor de duurzame energieopwekking bij bedrijven
lokale en landelijke klimaatdoelstellingen. Dit willen we doen
en inwoners van Bergen op Zoom is een uitbreiding van de
door onder andere het opwekken van duurzame energie.
stations noodzakelijk. We vergeten de belangen van onze
Zonder dit elektriciteitsstation is dit voor Schouwen-
inwoners niet. We willen dat de impact van het nieuwe
Duiveland lastig.
hoogspanningsstation op de omgeving minimaal is.
Wat is jullie ervaring / mening over het proces?
Wat is jullie ervaring / mening over het proces? We vonden het belangrijk dat Tennet inwoners en
We zien dat er een goed omgevingsproces is gevoerd
ondernemers zou betrekken om tot een goede locatiekeuze
waarbij iedereen die dat wilde zijn inbreng heeft kunnen
te komen. Het projectboek is daar de uitkomst van.
geven. Mede door de inbreng van de omgeving hebben we
We hopen dat betrokkenen zich hierin herkennen.
nu een completer beeld van alle zoeklocaties.
Hoe zien jullie je rol in de komende periode? Hoe zien jullie je rol in de komende periode?
Tennet zal als initiatiefnemer een aanvraag doen voor het
De komende periode staat in het teken van de besluit
realiseren van dit station. Als overheid zullen wij hen
vorming, waarbij we de belangen van onze inwoners zeker
faciliteren bij het doorlopen van de ruimtelijke procedure.
niet vergeten. Het project voor een nieuw hoogspannings station overkomt ons als gemeente ook. Het is voor de gemeente ook niet eenvoudig om de juiste keuze te maken. We willen deze keuze dan ook op basis van de onderzoeken en het omgevingsproces beargumenteerd maken.
50
Drie vragen aan...
Wilma Baartmans
Peter Hoek
Wethouder gemeente Steenbergen
Wethouder gemeente Tholen
Wat is het belang voor jullie gemeente bij dit project?
Wat is het belang voor jullie gemeente bij dit project?
Netwerking is van cruciaal belang voor de gemeente
Een goed en toekomstbestendig netwerk voor de gehele
Steenbergen. Hierdoor halen we de (door de gemeenteraad
gemeente Tholen.
gestelde) duurzaamheidsdoelstellingen over het opwekken van duurzame energie.
Wat is jullie ervaring / mening over het proces?
Wat is jullie ervaring / mening over het proces?
Door middel van online werkateliers is het proces zo breed
Het proces verloopt zorgvuldig. We vrezen wel dat het
daarvan relevant, omdat deze betrokken worden bij de te
lang gaat duren voordat de netwerkversterking echt op
maken locatiekeuze voor de nieuwe netwerkstations. De
orde is. Hierdoor lopen we de kans dat we doelstellingen
keuze voor de beste locaties en de mogelijke gevolgen
voor 2030 niet kunnen halen.
daarvan voor Tholen moeten nog wel helder worden.
Hoe zien jullie je rol in de komende periode?
Hoe zien jullie je rol in de komende periode?
Onze rol is afhankelijk van de keuze van het tracé. Als dit
Vanuit de gemeente Tholen constructief ten aanzien van de
niet over ons grondgebied gaat lopen, is onze rol beperkt en
gehele netwerkversterking. Als onderdeel daarvan realiseren
willen we vooral op de hoogte worden gehouden. Als het
we in de gemeente Tholen, samen met betrokkenen, een
tracé wel over onze gemeente gaat lopen, willen we
nieuw lokaal hoogspanningsstation. Tholen zal ook de
natuurlijk betrokken zijn over hoe het tracé dan het beste
komende tijd de locatiekeuze en verdere uitwerking be
kan worden ingepast.
oordelen vanuit de basishouding dat sprake moet zijn en
mogelijk vorm gegeven. Ook voor Tholen zijn de uitkomsten
blijven van een goede ruimtelijke kwaliteit.
Belangrijke thema’s
Belangrijke thema’s Tijdens de werkateliers kregen we veel vragen over de invloed van een hoogspanningsstation op de gezondheid. Wat is de invloed van geluid en elektromagnetische velden? Maar ook: hoe gaan we om met overstromings risico’s? Wat doet TenneT tijdens de aanleg om verzilting te voorkomen? En waarom kun je een hoogspanningsstation niet direct bij een windmolen bouwen? Deze thema’s komen hier aan bod.
51
52
Belangrijke thema’s
Geluid
Een hoogspanningsstation veroorzaakt geluid.
In de rekenmodellen voor geluidsniveaus wordt met veel
Met name de transformatoren veroorzaken een lage
aspecten rekening gehouden. Op hoofdlijnen zijn dat:
bromtoon. Daarbij geldt dat 380/150 kV-transformatoren meer geluid produceren dan de kleinere 150/20 kV-
•
de geluidbronsterkte;
transformatoren. Bij het 380/150/20 kV-hoogspan
•
de frequenties die veroorzaakt worden door de bron;
ningsstation bij Bergen op Zoom is dan ook meer geluid
•
de bedrijfsvoering (transformatoren staan dag en nacht
te verwachten dan bij het 150/20 kV- hoogspannings
aan, dus de nachtperiode is maatgevend voor het
station op Schouwen-Duiveland.
geluid);
Een normaal toelaatbare norm voor geluidsbelasting,
•
de wijze waarop een transformator opgesteld staat;
•
welke objecten, zoals muren en gebouwen, er in de
overdag en buiten woningen, is in Nederland wettelijk
omgeving van het station staan die voor afscherming
gesteld op 50 dB(A). Voor de avond en de nacht gelden
en reflectie zorgen;
strengere waarden, respectievelijk 45 dB(A) en 40 dB(A).
•
de bodemgesteldheid (geluid kan weerkaatst of
De laatste waarde is te vergelijken met de geluidsbelasting
geabsorbeerd worden door de bodem. Als het geluid
in een bibliotheek.
over een harde ondergrond gaat, zoals water of een verharde weg, dan draagt het geluid verder dan geluid
Geluidscontouren
dat over een absorberende bodem, zoals grasland,
Omdat de stationslocaties nog niet bekend zijn en de stations nog niet gerealiseerd zijn, kunnen we nog geen
gaat); •
het verschil in hoogte (als een woning significant hoger
concrete metingen doen. In plaats daarvan laten we
ligt dan een station dan wordt gekeken hoe dat geluid
berekeningen maken, die een goede prognose geven van
naar boven toe straalt naar de woning);
het verwachte geluid dat optreedt bij de hoogspannings
•
de weersinvloeden. Hiervoor wordt een jaargemiddelde
stations. Voor alle kansrijke locaties zijn geluidscontouren
correctieterm toegepast uit de eerdergenoemde
kaarten gemaakt. Deze berekeningen zijn uitgevoerd volgens
handleiding.
de Nederlandse richtlijn ‘Handleiding Rekenen en Meten Industrielawaai’.
Belangrijke thema’s
53
Uitgebreid onderzoek
Laagfrequent geluid
In het geluidsonderzoek dat later wordt uitgevoerd voor de
Laagfrequent geluid zijn de frequenties tot 100 á 125 Hz.
definitieve stationslocaties, kijken we naar:
Niet iedereen hoort deze frequenties, maar het laagfrequent
•
de gemiddelde geluidsniveaus, van de transformatoren;
geluid kan voor degenen die het wel horen als heel hinderlijk
•
de maximale geluidsniveaus of piekgeluiden van de
ervaren worden. Voor laagfrequent geluid zijn op dit
schakelaars, die worden getoetst aan de richtlijnen en
moment geen wettelijke normen vastgesteld of richtlijnen
wat acceptabel is voor de omgeving;
aangewezen door de overheid. Wél wordt er bij het bepalen
de cumulatie met andere geluidssoorten zoals: weg/
van de geluidscontouren rekening gehouden met een
railverkeerlawaai, industrielawaai van bedrijven of
correctiefactor voor laagfrequent geluid.
•
industrieterreinen en vliegtuiglawaai (indien aan de orde).
Meer informatie over dit thema is te vinden op: www.tennet.eu/nl/ons-hoogspanningsnet/ betrokken-bij-de-omgeving/geluid/
Magneetvelden en gezondheid De rijksoverheid is verantwoordelijk voor beleid en regelgeving op het gebied van magneetvelden. In Nederland wordt voor de bescherming van de bevolking een referentieniveau van 100 microtesla gehanteerd. Dit referentieniveau is door de Europese Unie vastgelegd. Dit niveau wordt in Nederland nergens op voor het publiek toegankelijke plaatsen door bovengrondse hoogspanningsverbindingen overschreden. Het Nederlandse voorzorgsbeleid voor nieuwe situaties gaat een stap verder. Voor nieuwe situaties adviseert de rijksoverheid aan gemeenten, provincies en beheerders van hoogspanningsnetten om bij bovengrondse hoogspannings lijnen uit voorzorg zoveel mogelijk te voorkomen dat kinderen langdurig verblijven in een magnetische veldsterkte die jaargemiddeld hoger is dan 0,4 microtesla. Dit beleid is leidend voor TenneT.
54
Belangrijke thema’s
Concreet is het advies om geen woningen, scholen, crèches
adviezen en nemen die zoveel mogelijk mee in de
en kinderdagverblijven te bouwen in de nabijheid van een
planvorming.
bestaande hoogspanningslijn en om bij het inpassen van een nieuwe bovengrondse hoogspanningslijn zo veel als
Voor magneetvelden rondom hoogspanningsstations
redelijkerwijs mogelijk te vermijden dat er nieuwe situaties
hanteren we op dit moment contouren van 40 meter.
ontstaan waarbij kinderen langdurig verblijven in het gebied
Mogelijk wordt in het nieuwe beleid geadviseerd om 50
rond bovengrondse hoogspanningslijnen waarbinnen het
meter aan te houden. De contouren van magneetvelden
jaargemiddelde magneetveld hoger is dan 0,4 microtesla.
vallen overigens zeer ruim binnen de contouren die we
Als deze situaties toch ontstaan is er sprake van gevoelige
reeds voor geluid aanhouden; namelijk 300 meter.
bestemmingen en worden maatregelen genomen.
Er is dus een ruime marge.
Het gaat daarbij in het voorzorgsbeleid officieel alleen om
Meer informatie over dit thema is te vinden op:
bovengrondse hoogspanningslijnen. De gezondheidsraad
•
heeft de rijksoverheid onlangs geadviseerd om het voorzorgsbeleid uit te breiden naar andere bronnen, zoals
betrokken-bij-de-omgeving/gezondheid/ •
ondergrondse elektriciteitskabels en transformatorstations.
www.ggdleefomgeving.nl/straling/ hoogspanningslijnen-en-trafohuisjes/
Wij volgen de ontwikkelingen op de voet, en luisteren in afwachting van het nieuwe voorzorgsbeleid goed naar de
www.tennet.eu/nl/ons-hoogspanningsnet/
hoogspanningslijnen-en-trafohuisjes-en-gezondheid/ •
www.kennisplatform.nl/
Verzilting Verzilting van agrarische percelen is langs de gehele Nederlandse kustlijn geen onbekend fenomeen. Het klimaat verandert en de leveringszekerheid van zoet water en de toenemende verzilting in laag Nederland is dan ook een aandachtspunt. Zeker als er werkzaamheden zijn waarbij sprake is van bemaling en grondroering. Ook in Zeeland staat de beschikbaarheid van voldoende zoet water onder druk, er is te weinig aanvoer van zoet water. De zoetwaterschaarste wordt versterkt door verzilting van landbouwgronden. Wij zijn ons bewust van dit probleem en gaan er zeer zorgvuldig mee om. Wij zijn open en transparant over de maatregelen die
vertegenwoordigers. We doen er alles aan om verzilting te
genomen worden om verzilting tegen te gaan. Verzilting is
voorkomen. Voor we beginnen met de bouw van de
een terugkerend agendapunt tijdens de gesprekken die we
stationslocaties en de aanleg van de kabel voeren we
voeren met perceeleigenaren en agrarische
bodem- en veldonderzoeken uit.
Belangrijke thema’s
55
Hoogwater Wat gebeurt er met de elektriciteitsvoorziening bij hoogwater of overstromingen? Het is belangrijk dat het elektriciteitsnet blijft werken. Daarom besteden we samen met de andere netbeheerders veel aandacht aan klimaatadaptatie van het energiesysteem. We berekenen de (overstromings)risico’s van onze kritische infrastructuur en brengen de mogelijke gevolgen in kaart. We kijken daarbij ook naar overstromingsrisico’s door overvloedige regenval. Daarnaast analyseren we het gedrag van energienetten en transformatorstations bij bepaalde waterstanden en maken we berekeningen van uitvalgebieden en hersteltijden. Soms zijn ingrijpende aanpassingen nodig, zoals bijvoorbeeld het verhoogd realiseren van nieuwe hoogspanningsstations, of het ophogen van de bestaande installaties. Bij de realisatie van een nieuw hoogspanningsstation stellen we een overstromingsprofiel op. We kijken daarbij niet
Windturbines
alleen naar de bestaande doorbraak-scenario’s, maar ook naar de toekomstige situatie, na bijvoorbeeld dijk
In het kader van de energietransitie is er een opgave
versterking. Dat levert een waardevolle database op met
voor windenergie en worden er nieuwe windturbines
onder andere gegevens over het overstromingsrisico, de
gebouwd. Sommige windturbines staan, of komen
mogelijke waterdiepte daarbij en het type water – zoet, zout
dicht bij de kansrijke locaties voor de hoogspan
of brak. Aansluitend hierop volgen studies naar de
ningsstations. Ook hier speelt veiligheid een rol. Een
daadwerkelijke invloed van hoogwater op het functioneren
windturbine heeft een aantal risico’s, namelijk het
van het hoogspanningsnet en het elektriciteitssysteem.
afbreken van (een gedeelte van) een windturbineblad, het omvallen van een windturbine door mastbreuk of het naar beneden vallen van de gondel en/of rotor. Daarnaast bestaat het risico van afbreken van ijzel op de wieken en het wegslingeren hiervan. Om die reden moeten we rekening houden met een veiligheids contour rondom een windmolen. De grootte van die zogenaamde ‘risicozone’ ligt aan het type mast. De hoogte en het toerental zijn van invloed op de werpafstand. Omdat we nu nog niet van alle windmolens in het gebied gegevens hebben, houden we rekening met de maximale werpafstand bij nominaal toerental, te weten 245 meter.
Zodra de stationslocaties bekend zijn, voeren we deze studie uit.
56
Belangrijke thema’s
Bovengronds of ondergronds? We hateren het beleid dat nieuwe verbindingen van
in ontwikkeling. Er treden meer storingen op en het risico
110 kV en 150 kV zoveel mogelijk met een ondergrondse
op netinstabiliteit is beduidend groter dan bij bovengrondse
kabel worden aangelegd. Verbindingen tot en met
verbindingen. Uit ervaring blijkt dat het oplossen van deze
150 kV zijn relatief eenvoudig ondergronds aan te leggen.
storingen veel tijd vergt (tot 480 uur per storing). Met het
De bedrijfsvoering is gebaseerd op bewezen technologie en
oog op de leveringszekerheid is het dus niet verantwoord
de kosten van aanleg en bedrijfsvoering zijn vergelijkbaar
om ondergrondse aanleg van 220 kV- en 380 kV-
met de kosten voor een bovengrondse verbinding. De
verbindingen grootschalig toe te passen. Er moet eerst
150 kV-verbinding tussen Schouwen-Duiveland en Bergen
wereldwijd meer ervaring worden opgedaan.
op Zoom wordt om die reden volledig ondergronds aangelegd.
In Nederland wordt een ondergrondse 380 kV-verbinding inmiddels op een aantal locaties op kortere afstand
Op 220 kV- en 380 kV-spanningsniveau is het nog een stuk
(maximaal 20 kilometer) toegepast. Het gaat daarbij om
minder gebruikelijk om de verbinding ondergronds te
niet-cruciale verbindingen. Vanwege de leveringszekerheid
leggen. Technisch is het weliswaar mogelijk deze
is het zeer ongewenst om kabels op te nemen in cruciale
verbindingen ondergronds aan te leggen, maar de
verbindingen, zoals de landelijke 380 kV-ring en de
bedrijfsvoering op deze spanningsniveaus verkeert nog
interconnectoren (verbindingen met het buitenland).
Belangrijke thema’s
De bestaande 380 kV-verbinding tussen Rilland en Geertruidenberg valt hier ook onder. Om die reden is het niet toegestaan om het nieuwe hoogspanningsstation bij Bergen op Zoom met een ondergrondse kabel in te lussen op de bestaande verbinding. Ten zuiden van Bergen op Zoom wordt in de toekomst wel een deel van de nieuwe 380 kV-verbinding tussen Rilland en Tilburg (Zuid-West 380 kV Oost) ondergronds gebracht. Het is daar wel mogelijk omdat de nieuwe verbinding geen interconnector is en dus niet tot de kritische hoogspanningsring behoort. Daarnaast spelen daar meer factoren die verkabeling verantwoorden, zoals het doorkruisen van Natura-2000 gebied en een hoogteverschil.
57
58
Deel 2: Locatie - en haalbaarheidsstudie Effectbeschrijvingen van de kansrijke locaties en tracé-alternatieven
59
Inhoud
60
Inhoud 1. Leeswijzer
62
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
64
2.1 Overzichtskaart alternatieven
64
2.2 Toelichting locatiealternatieven Bergen op Zoom
66
2.2.1 Voorstudie
67
2.2.2 Zoekgebied en zoeklocaties
67
2.2.3 Locatiealternatieven
71
2.3 Toelichting locatiealternatieven Schouwen-Duiveland
74
2.3.1 Voorstudie
75
2.3.2 Zoekgebied en zoeklocaties
75
2.3.3 Locatiealternatieven
79
2.4 Toelichting tracéalternatieven
83
2.4.1 Voorstudie
83
2.4.2 Tracéalternatieven
84
2.5 Beoordelingskader
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
87
92
3.1 Toelichting opgave
92
3.2 Analyse milieu
93
3.2.1 Natuur
93
3.2.2 Geluid
95
3.2.3 EM-velden
97
3.2.4 Landschap
98
3.2.5 Cultuurhistorie
106
3.2.6 Archeologie en aardkunde
107
3.2.7 Veiligheid
109
3.2.8 Water
111
3.2.9 Bodem
113
3.2.10 Infrastructuur
115
3.2.11 Ruimtegebruik
116
3.3 Analyse omgevingsbeeld
117
3.4 Analyse (net)techniek
120
3.5 Analyse kosten
123
3.6 Overzichtstabel
124
Inhoud
4. Analyse locatiealternatieven Schouwen-Duiveland
126
4.1 Toelichting opgave
126
4.2 Analyse milieu
127
4.2.1 Natuur
127
4.2.2 Geluid
129
4.2.3 EM-velden
130
4.2.4 Landschap
131
4.2.5 Cultuurhistorie
137
4.2.6 Archeologie en aardkunde
138
4.2.7 Veiligheid
141
4.2.8 Water
144
4.2.9 Bodem
146
4.2.10 Infrastructuur
147
4.2.11 Ruimtegebruik
148
4.3 Analyse omgevingsbeeld
150
4.4 Analyse (net)techniek
152
4.5 Analyse kosten
155
4.6 Overzichtstabel
156
5. Analyse tracéalternatieven
158
5.1 Toelichting opgave
158
5.2 Analyse milieu
159
5.2.1 Natuur
159
5.2.2 EM-velden
163
5.2.3 Cultuurhistorie
166
5.2.4 Archeologie en aardkunde
170
5.2.5 Veiligheid
177
5.2.6 Water
179
5.2.7 Bodem
184
5.2.8 Infrastructuur
187
5.2.9 Ruimtegebruik
190
5.3 Analyse omgevingsbeeld
193
5.4 Analyse (net)techniek
194
5.5 Analyse kosten
198
5.6 Overzichtstabel
199
6. Samenhang
201
61
62
1. Leeswijzer
1. Leeswijzer Deze locatie- en haalbaarheidsstudie beschrijft de totstandkoming van alternatieven en de analyses van deze alternatieven. De alternatieven zijn onderzocht op milieu, omgeving, techniek en kosten. Tot slot zijn de mogelijke combinaties van locatiealternatieven in relatie tot de (kabel) technische mogelijkheden in beeld gebracht. Deze onderdelen zijn uiteengezet in de volgende hoofdstukken: •
hoofdstuk 2 geeft een toelichting op de alternatieven en het beoordelingskader;
•
hoofdstuk 3 presenteert de analyse van de locatiealternatieven nabij Bergen op Zoom;
•
hoofdstuk 4 presenteert de analyse van de locatiealternatieven op Schouwen-Duiveland;
•
hoofdstuk 5 presenteert de analyse voor de tracéalternatieven;
•
hoofdstuk 6 laat een beknopt overzicht zien van de samenhang en mogelijke combinaties van locatie alternatieven.
1. Leeswijzer
63
64
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader Dit hoofdstuk presenteert het overzicht van de onderzochte alternatieven en het beoordelingskader. Paragraaf 2.1 laat de overzichtskaart van de onderzochte alternatieven zien. De paragrafen 2.2 en 2.3 geven een toelichting op de onderzochte locatiealternatieven en paragraaf 2.4 presenteert de toelichting op de tracé alternatieven. Tot slot presenteert paragraaf 2.5 het beoordelingskader.
2.1 Overzichtskaart alternatieven Voor het project Netversterking Schouwen-Duiveland,
Daarnaast zijn tracévarianten ontwikkeld om de locatie
Tholen en omgeving Bergen op Zoom (hierna: SD-T-BOZ)
alternatieven aan te sluiten op de tracéalternatieven tussen
wordt gezocht naar locaties voor een nieuw te realiseren
beide zoekgebieden. Figuur 2.1 laat alle kansrijke alter
150/20 kV-hoogspanningsstation op Schouwen-Duiveland,
natieven voor de Netversterking SD-T-BOZ zien die in
een nieuw te realiseren 380/150/20 kV-hoogspanningssta-
voorliggende studie zijn onderzocht.
tion bij Bergen op Zoom en de nieuw te realiseren 150 kV-kabelverbinding tussen beide stations. Voor deze locaties
De alternatieven zijn gedeeltelijk afkomstig uit de reeds
en routes zijn verschillende mogelijkheden en alternatieven.
uitgevoerde voorstudie van Arcadis. De zoeklocaties die
Deze studie beschouwt zes locatiealternatieven voor een
in de voorstudie als kansrijk zijn aangemerkt, zijn in deze
locatie voor een hoogspanningsstation op Schouwen-
haalbaarheidsstudie verder onderzocht. Ook zijn de
Duiveland (SD-1 tot en met SD-6), vijf locatiealternatieven
zoeklocaties die in de voorstudie als kansarm zijn aange-
voor een locatie voor een hoogspanningsstation nabij
merkt in deze haalbaarheidsstudie definitief afgevallen.
Bergen op Zoom (BOZ-1 tot en met BOZ-5) en vier tracé-
Naast de zoeklocaties uit de voorstudie, zijn zoeklocaties
alternatieven voor de kabelverbinding tussen Schouwen-
ingebracht tijdens het omgevingsproces. Dit proces heeft
Duiveland en Bergen op Zoom (NN, NM, ZM en ZZ).
TenneT in april 2021 opgestart en heeft parallel gelopen aan deze haalbaarheidsstudie.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Figuur 2.1 | Overzichtskaart kansrijke alternatieven.
Tot slot zijn nieuwe zoeklocaties ontwikkeld die aansluiten bij de traceringsprincipes van TenneT. Daarmee is de bandbreedte aan mogelijke alternatieven in kaart gebracht. De onderzochte alternatieven in deze locatie- en haalbaarheidsstudie zijn dus afkomstig uit: •
de voorstudie, of
•
het omgevingsproces, of
•
de alternatievenontwikkeling op basis van traceringsprincipes van TenneT.
Deelgebieden
Onderzocht in voorstudie Arcadis
• Ingebrachte locaties omgevingsproces; • Alternatievenontwikkeling
Zoeklocaties Trechtering o.b.v. wet- en regelgeving en beleid TenneT
Locatiealternatieven
Onderzocht in haalbaarheidsstudie
Keuze bevoegd gezag
Figuur 2.2 laat een schematische weergave zien van naamgeving en de totstandkoming van de locatie
Voorkeursalternatief
alternatieven die zijn onderzocht in deze locatie- en haalbaarheidsstudie.
Figuur 2.2 | Schematische weergave naamgeving en totstandkoming locatiealternatieven
65
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
66
2.2 Toelichting locatiealternatieven Bergen op Zoom
•
uitgebreid. Als een station op grotere afstand (meer dan ca. 500m) van de 380kV-verbinding gerealiseerd wordt is de kans groot dat er een bovengrondse verbinding van het nieuwe station naar de bestaande verbinding moet worden aangelegd. Het te realiseren 380kV-station en 150kV-station worden bij voorkeur samen op een kavel gerealiseerd met een afmeting van 180 bij 580 meter. Mocht dit niet goed inpasbaar zijn is verkend of een andere oriëntatie van het 380kV- of 150kV-station nog mogelijkheden biedt om tot een realistische locatie te komen.
Het zoekgebied in West-Brabant kent een grote en is daarom Deze paragraaf geeft een toelichting opverscheidenheid de totstandkoming van ingedeeld in deelgebieden. In deze deelgebieden is op het eerste gezicht ruimte voor een station met de gewenste afmetingen, en wordt de locatiealternatieven bij Bergen op Zoom (2.2.1 en 2.2.2). op het eerste gezicht voldaan aan bovenstaande voorwaarden. Per deelgebied worden de planologische Paragraaf 2.2.3 presenteert belemmeringen in detail bekeken. een korte beschrijving van deze
locatiealternatieven. Er zijn 6 deelgebieden bepaald die hieronder verder worden uitgewerkt (Figuur 4-2). Deelgebieden 1 en 5 zijn concrete locaties omdat er niet veel andere mogelijkheden zijn op deze locatie. De Deelgebieden 2,3,4 en 6 worden beoordeeld als zone. Hier is een station op meerdere plekken binnen de zone mogelijk.
Figuur 4-2: Deelgebieden binnen Figuur 2.3 | Zoekgebieden voorstudie Bergenzoekgebied op Zoom. Bron:West-Brabant haalbaarheidsstudie ‘ontsluiten 150 kV Schouwen-Duiveland en Tholen, Arcadis (2020).
4.2.3
Deelgebied 1
Een station in de nabijheid van de bestaande 380kV-verbinding heeft de voorkeur. Een mogelijke locatie voor het hoogspanningsstation is bij de kruising van de bestaande 380kV-verbinding met de snelweg A4. Vanaf deze afrit loopt de Eendrachtweg (N268) richting het westen. Aan de oostzijde van de A4 bevinden zich beschermde natuurwaarden. Realisatie van een hoogspanningsstation is hier niet wenselijk volgens uitgangspunten van TenneT. Het gebied aan de westzijde van de A4 bestaat grotendeels uit hogere zandgronden met een kleinschalig verkavelingspatroon, bosschages en verspreide bebouwing.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
67
2.2.1 Voorstudie De in juni 2020 uitgevoerde voorstudie heeft verschillende
Het zoekgebied is opgedeeld in twee kleinere zoekge-
potentiële locaties in beeld gebracht in het gebied ten
bieden, noord en zuid, zoals afgebeeld op figuur 2.4. Het
noordwesten van Bergen op Zoom. In de voorstudie zijn 6
gebied tussen de Eendrachtweg (N286) en de bebouwing
deelgebieden onderzocht, zie figuur 2.3.
aan de Tholenseweg wordt hierbij buiten beschouwing
Op basis van belemmeringen zijn locaties 2, 4 en 6 als
gelaten omdat dit gebied ongeschikt is bevonden voor de
meest gunstig aangemerkt. Deelgebied 1 wordt in de
realisatie van een hoogspanningsstation. Dit door de
voorstudie kansarm geacht vanwege een hoge bebouwing-
aanwezigheid van een archeologisch monument van hoge
sdichtheid, waarbij geluidshinder en overige omgevings
archeologische waarde aan de Oude Beijmoerseweg en een
hinder op een groot aantal woningen verwacht wordt.
buisleiding langs de Tholenseweg. Daarnaast is het gebied
Daarnaast vraagt deze locatie om de sloop van een aantal
ten oosten van het Lange Water cultuurhistorisch landschap
woningen. Deelgebied 3 is minder kansrijk geacht vanwege
(met bepalende verkavelingspatronen) en is er mede door
de aanwezigheid van een archeologisch monument en
bestaande wegen en bebouwing beperkte ruimte om het
cultuurhistorische waarden. Daarnaast moet het station
hoogspanningsstation op voldoende afstand tot woningen
door beperkte ruimte dichtbij geluids- en EM-gevoelige
te realiseren.
objecten (zie onder andere 3.2.3) in Halsteren komen te liggen. Deelgebied 5 is kansarm geacht vanwege beperkte ruimte, inklemming tussen Natuurnetwerk Nederland (NNN)
2.2.2.2 Zoeklocaties
en Natura 2000 gebied, een primaire waterkering, een inrichting waar gewerkt wordt met gevaarlijke stoffen en
Met de voorstudie als uitgangspunt is TenneT in gesprek
windturbines binnen 250 meter.
gegaan met bewoners en belanghebbenden uit de omgeving in zogenaamde werkateliers. Vanuit deze participa-
2.2.2 Zoekgebied en zoeklocaties 2.2.2.1 Beschrijving zoekgebied
tiegesprekken zijn drie nieuwe varianten door de omgeving aangedragen, weergegeven als V1, V2 en V3 in afbeelding 2.4. Ook heeft de omgeving TenneT verzocht om deelgebied 5 nogmaals te onderzoeken in deze locatie- en haalbaarheidsstudie. Hierdoor zijn totaal negen zoeklocaties meegenomen in de alternatievenontwikkeling van deze studie. Figuur 2.4 laat deze zoeklocaties zien.
Het zoekgebied in deze locatie- en haalbaarheidsstudie bouwt voort op de voorstudie van Arcadis, namelijk het gebied ten noordwesten van Bergen op Zoom. In het zuiden wordt het zoekgebied begrensd door de Oosterschelde en natuurgebied Prinsesseplaat, in het westen door het Schelde-Rijnkanaal en in het oosten door verschillende buurtschappen uit de gemeente Bergen op Zoom. Richting het noorden is het zoekgebied ten opzichte van de voorstudie vergroot vanwege ingebrachte locaties vanuit de omgeving tijdens de werkateliers. Het zoekgebied wordt daar begrensd door de Kladsedijk.
68
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Figuur 2.4 | Zoekgebieden en zoeklocaties alternatievenontwikkeling Bergen op Zoom.
TenneT hanteert traceringsuitgangspunten om te komen tot
6.
kansrijke locaties. Deze traceringsuitgangspunten zijn vastgesteld op basis van geldende wet- en regelgeving,
risico zoals windturbines en risicovolle inrichtingen; 7.
houd rekening met de afstand tot de bestaande GT-RLL380-verbinding2 in verband met de aanleg
aanvullend beleid van TenneT en project-specifieke
van nieuwe bovengrondse lijnen;
(ontwerp)eisen. Voor de zoeklocaties nabij Bergen op Zoom gelden de volgende traceringsuitgangspunten:
houd rekening met locaties met een extern veiligheids
8.
houd rekening met de maximale afstand tot de
1.
ontwerp is technisch haalbaar en uitvoerbaar;
locatiealternatieven op Schouwen-Duiveland
2.
benodigde oppervlakte is circa 12 ha (+ circa 3 ha
(30 kilometer realistisch tracé3).
inpassing, nader te bepalen); 3.
houd rekening met omgevingshinder (zone van
Op basis van deze traceringsuitgangspunten zijn vier
40 meter vanaf het hekwerk);
zoeklocaties als niet-haalbaar beoordeeld. Deze locaties zijn
4.
zoveel mogelijk voorkomen van geluidshinder;
afgevallen in de alternatievenontwikkeling. Figuur 2.5 laat
5.
vermijd zoveel mogelijk effecten op milieuaspecten
deze afgevallen zoeklocaties zien.
zoals archeologie, cultuurhistorie, natuur en water keringen;
2 3
De 380 kV-verbinding tussen Geertruidenberg (GT) en Rilland (RLL) Gedurende het omgevingsproces is een maximale lengte van 25 kilometer gecommuniceerd. Door technische aanpassingen na nader onderzoek is het mogelijk geworden de maximale lengte te vergroten naar 30 kilometer.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
69
Figuur 2.5 | Afgevallen zoeklocaties alternatievenontwikkeling Bergen op Zoom
Deelgebied 1
tezamen maakt locatie niet haalbaar. Dit sluit aan bij de
Deelgebied 1 (A4) is als niet haalbaar beoordeeld, omdat
voorstudie.
deze overlapt met bestaande bebouwing, dichtbij veel bestaande woningen ligt (geluidshinder), overlapt met de
Variant V3
beheerzone van de A4 en de locatie zeer beperkt bereik-
Variant V3 (Zuider Kreekweg) is niet haalbaar beoordeeld
baar is met de benodigde kabels. Dit maakt dat deze
omdat deze overlapt met een woning. Dit is vanuit TenneT
locatie op voorhand als niet haalbaar is beoordeeld. Dit sluit
beleid geen optie, zolang er alternatieven voorhanden zijn.
aan bij de voorstudie.
Daarnaast ligt de locatie binnen de risico-richtafstand (245 meter) tot de windturbines op de zuidelijke dijk van de
Deelgebied 3
Auvergnepolder die TenneT minimaal aanhoudt om veilig-
Deelgebied 3 is afgevallen omdat het overlapt met een
heidseffecten en effecten op leveringszekerheid te
archeologisch monument. Dit is vanuit nationale wetgeving
voorkomen. Ook is er onvoldoende ruimte voor inpassing,
en provinciale regels niet toegestaan. Bij het vermijden van
mede door de beschermingszone4 (of vrijwaringszone) van
het monument blijft er te weinig ruimte over voor het
een primaire waterkering. Daarnaast is voor deze locatie een
hoogspanningsstation. Daarnaast ligt deze locatie dicht bij
permanente en tijdelijk hoogspanningslijn nodig door Natura
de bebouwing van Halsteren, wat onwenselijk is vanuit
2000-gebied en NNN-gebied. Dit is vanuit wet- en regelgev-
geluidshinder. Daarnaast is de locatie vanuit landschap-
ing niet vergunbaar. Daarmee is de locatie als niet haalbaar
pelijk en cultuurhistorisch perspectief niet wenselijk. Alles
beoordeeld.
Zone rondom een waterkering waarbinnen geen (zone A) of beperkte (zone B) activiteiten zijn toegestaan om de bescherming van (de waterkerende functie van) de waterkering te garanderen. Vastgelegd in de Keur en Legger van het Waterschap.
4
70
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Deelgebied 5 Deelgebied 5 (SABIC) is als niet haalbaar beoordeeld omdat
tussen TenneT en SABIC, waarvan de conclusie was dat
deze locatie binnen de terreingrens en plaatsgebonden
SABIC geen toestemming geeft voor realisatie van een
risicocontour (PR 10-6) ligt van een inrichting waar gewerkt
hoogspanningsstation op zijn terrein. Dit besluit is daarnaast
wordt met gevaarlijke stoffen. Het gaat om een BRZO-
door SABIC ook per brief kenbaar gemaakt. Alles tezamen
inrichting (Besluit risico’s zware ongevallen) die valt onder
maakt deze locatie niet haalbaar. Dit sluit aan bij de
het Bevi (Besluit externe veiligheid inrichtingen). Vanuit
resultaten van de voorstudie.
wetgeving en vanuit beleid van TenneT is dit niet haalbaar. Daarnaast is werken en ruimtebeslag in Natura 2000-gebied en NNN-gebied voor deze locatie onvermijdelijk. Ook dit is niet vergunbaar. Ook overlapt deze locatie met een bestaand bosstrook en ligt de locatie binnen de risicorichtafstand (245 meter) tot de windturbines op de zuidelijke dijk van de Auvergnepolder die TenneT minimaal aanhoudt om veiligheidseffecten en effecten op leveringszekerheid te voorkomen. Tot slot hebben gesprekken plaatsgevonden
Figuur 2.6 | Locatiealternatieven Bergen op Zoom
5
RZO-inrichtingen zijn bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn boven een in het Besluit risico’s zware ongevallen (2015) bepaalde B drempelwaarde.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
2.2.3 Locatiealternatieven Voor de navolgbaarheid en het onderscheid tussen de voorstudie en deze studie, is de naamgeving voor de
Locatiealternatief BOZ-1 (voorheen: variant 1 - Glymesweg)
onderzochte locatiealternatieven in deze studie aangepast naar BOZ-1, 2, 3, 4 of 5. Hiermee wordt ook een mogelijk foutieve interpretatie van het verschil tussen een ‘variant’ en ‘deelgebied’ weggenomen. Dit zorgt ervoor dat alle locatiealternatieven als gelijk behandeld worden, ongeacht of deze zijn ingebracht door de omgeving of voortkomen uit de voorstudie. De getallen zijn toegekend op basis van ligging, niet op basis van voorkeur. Figuur 2.6 laat de locatiealternatieven zien.
Glymesweg
Locatiealternatief BOZ-1 ligt in zoekgebied noord en is de meest noordelijke locatie. De locatie is ingebracht door deelnemers aan de omgevingsdialoog en ligt in de hoek van de kruising van de Glymesweg en Rubeerdijk. Het locatiealternatief ligt noordelijk op 250 meter afstand van het NNN-gebied het Lange Water en is hemelsbreed 1.400 meter verwijderd van de bestaande 380 kVverbinding. Daarnaast bevindt deze locatie zich op circa 700 meter van de dichtstbijzijnde woningen.
71
72
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Locatiealternatief BOZ-2 (voorheen: variant 2 - Gemaal de Pals)
Noorder Kreekweg
Locatiealternatief BOZ-3 (voorheen: deelgebied 2 - Kijkuit)
Kijkuit
Locatiealternatief BOZ-2 ligt in zoekgebied noord en is
Locatiealternatief BOZ-3 ligt in zoekgebied noord ten
ingebracht door deelnemers aan de omgevingsdialoog.
noordwesten van het buurtschap Kijkuit. De locatie is
De locatie is ingeklemd tussen de waterkering van het
ingeklemd tussen het NNN-gebied het Lange Water aan de
Schelde-Rijnkanaal in het westen en het NNN-gebied het
westzijde, de Groenedijk aan de noordzijde en de Heenweg
Lange Water in het noorden en het oosten. De afstand tot
aan de oostzijde. Het locatiealternatief ligt binnen 300 meter
woningen is circa 400 meter tot bebouwing in de gemeente
van de bestaande 380 kV-verbinding, ter hoogte van het
Tholen (overkant Schelde-Rijnkanaal) en circa 700 meter tot
punt waar de verbinding vanuit het zuiden een knik maakt
bebouwing in de gemeente Bergen op Zoom.
richting het oosten. De woningen in het buurtschap Kijkuit (ten zuidoosten) liggen op circa 300 meter en liggen
De bestaande 380 kV-verbinding ligt hemelsbreed op ruim
circa 3 tot 4 meter hoger dan het locatiealternatief.
700 meter afstand. Het locatiealternatief ligt direct ten
Aan de noordoostzijde liggen op circa 200-300 meter
oosten van het gemaal De Pals en overlapt met de
afstand meerdere panden met woonfunctie - waaronder
Noorder Kreekweg en een mestopslag op het veld (geen
een verzorgingstehuis - in en rondom het buurtschap
bouwwerk).
Waterkant, wat ongeveer 2-3 meter hoger ligt dan het locatiealternatief.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
73
Locatiealternatief BOZ-4 (voorheen: deelgebied 6 - Auvergnepolder)
Locatiealternatief BOZ-5 (voorheen: deelgebied 4 Spinolaberg)
Auvergnepolder
Nieuw-Beijmoersepolder
Locatiealternatief BOZ-4 ligt in zoekgebied zuid in het open
Locatiealternatief BOZ-5 ligt in zoekgebied zuid ten westen
landschap tussen de Zuider Kreekweg en het Lange Water.
van het buurtschap Kannewielseweg / Klaverblokken
In het zuidoosten van de locatie liggen het NNN-gebied
(Spinolaberg) en is ingeklemd tussen de Nieuw
het Lange Water, de 380 kV-verbinding en het industrie
Beijmoerseweg aan de oostzijde en de Sint Ignatiusdijk aan
gebied Theodorushaven zich op respectievelijk 300 meter,
de westzijde. Ten zuiden van de locatie ligt een inrichting
400 meter en 450 meter. De dichtstbijzijnde woningen liggen
waar gewerkt wordt met gevaarlijke stoffen, gelegen op het
op circa 300 meter van het locatiealternatief.
industrieterrein Theodorushaven. Tussen het industrieterrein en het locatiealternatief ligt een groenstrook die onderdeel uitmaakt van het NNN. De woningen in het buurtschap Kannewielseweg / Klaverblokken (Spinolaberg) liggen circa 5 tot 10 meter hoger. Vijf woningen aan de voet van de heuvel ligt binnen 300 meter afstand van het locatie alternatief. Daarnaast ligt de locatie in cultuurhistorisch landschap de Brabantse Wal en liggen de bestaande 380 kV-verbinding en het NNN-gebied het Lange Water binnen 300 meter in noordwestelijke richting.
74
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
2.3 Toelichting locatiealternatieven Schouwen-Duiveland Deze paragraaf geeft een toelichting op de totstandkoming van de locatiealternatieven op Schouwen-Duiveland (2.3.1 en 2.3.2). Paragraaf 2.3.3 presenteert een korte beschrijving van deze locatiealternatieven.
Figuur 2.7 | Zoekgebieden voorstudie binnen Schouwen-Duiveland. Bron: haalbaarheidsstudie ‘ontsluiten 150 kV Schouwen-Duiveland en Tholen, Figuur 4-10: Deelgebieden zoekgebied Schouwen-Duiveland Arcadis (2020).
4.3.3
Deelgebied 1
Deelgebied 1 bevindt zich ten zuiden/zuidoosten van Zierikzee. Aan de noordkant wordt het deelgebied begrenst door de Rijksweg N59. De Weg Naar De Val (N256) doorkruist het deelgebied van noord naar zuid. In het deelgebied bevindt zich een 50kV-station van Enduris. De nabijheid van dit station is een voordeel voor een nieuwe stationslocatie (zie paragraaf 4.3.2). Daarbij bevindt het station zich in nabijheid van een bedrijventerrein, grenzend aan de kern van Zierikzee. Het bedrijventerrein (met grootschalige logistieke
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
75
2.3.1 Voorstudie De voorstudie van Arcadis heeft op Schouwen-Duiveland
Dit zoekgebied wordt gekarakteriseerd door nabijheid bij
drie zoekgebieden gedefinieerd: deelgebied 1 ten zuidoos-
de bestaande bedrijvigheid en energie-infrastructuur van
ten van Zierikzee, deelgebied 2 tussen Nieuwerkerk,
Zierikzee. Het zoekgebied midden ligt in de polders en
Sirjansland en Oosterland en deelgebied 3 dat begrensd
omgeving Nieuwerkerk. Dit zoekgebied wordt gekarak
wordt door Zierikzee, Kerkwerve, Brouwershaven en
teriseerd door open polderlandschap en de dorpskernen
Sirjansland. Figuur 2.7 laat deze zien.
Nieuwerkerk en Oosterland.
De voorstudie concludeert dat de deelgebieden zich niet onderscheiden op doorslaggevende effecten op milieuthe-
Het oostelijk zoekgebied ligt in de omgeving Oosterland,
ma’s als natuur, cultuurhistorie en archeologie. Wel kunnen
Bruinisse en Sirjansland. Dit zoekgebied kenmerkt zich ook
binnen de deelgebieden effecten zijn op een schaalniveau
door open polderlandschap en de dorpskernen Oosterland
dat beter aansluit bij de omvang van het te realiseren
en Bruinisse. Het gebied ten zuiden van Oosterland, tussen
hoogspanningsstation.
zoekgebied midden en oost is niet als zoekgebied meegenomen omdat het Natura2000-gebied betreft, waar
2.3.2 Zoekgebied en zoeklocaties 2.3.2.1 Beschrijving zoekgebied
realisatie van een hoogspanningsstation vanuit wet- en regelgeving niet haalbaar is. Binnen deze zoekgebieden is gezocht naar zoeklocaties die mogelijk kansrijk zijn. Vanuit de omgeving is ook gevraagd te kijken naar een locatie op de Grevelingendam/Philipsdam. Deze locatie is niet haalbaar vanwege onvoldoende ruimte
Het zoekgebied voor deze studie is beperkt tot het zuid
op de dammen, de nabijheid van windturbines, de ligging in
oostelijk deel van Schouwen-Duiveland (zie figuur 2.8).
het midden van Natura 2000-gebied en de ongunstige
Dit komt door technische beperkingen in tracélengte van
ligging voor Enduris (door beperkingen in kabellengte,
TenneT (30 kilometer tot hoogspanningsstation Bergen op
zie ook 2.3.2.2). Daarmee is deze locatie vooraf als niet
Zoom) en Enduris (20 kilometer aansluitgebied vanaf station,
haalbaar beoordeeld en niet opgenomen in de zoek
zie 2.3.2.2). Hierdoor is afgeweken van de zoekgebieden
gebieden of als zoeklocatie. Figuur 2.8 laat de zoekgebieden
van de voorstudie, omdat met name het deelgebied 3 te ver
zien die zijn meegenomen naar de volgende stap: de
noordelijk ligt. Daarmee is deelgebied 3 uit de voorstudie
alternatievenontwikkeling.
vanuit Bergen op Zoom niet bereikbaar met de ontwerp eisen van TenneT. Schouwen-Duiveland is dunbevolkt en bestaat voornamelijk uit agrarisch gebied. Daarmee is sprake van relatief veel onbebouwde gronden met een agrarische functie die mogelijk in beeld kunnen komen voor realisatie van een hoogspanningsstation. Het zoekgebied in deze studie is opgedeeld in drie kleinere zoekgebieden: west, midden en oost. Het westelijke zoekgebied is relatief klein en ligt ten zuiden van Zierikzee.
76
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Figuur 2.8 | Zoekgebieden en zoeklocaties alternatievenontwikkeling Schouwen-Duiveland.
2.3.2.2 Zoeklocaties Met de voorstudie als uitgangspunt is TenneT in gesprek
TenneT hanteert traceringsuitgangspunten om te komen tot
gegaan met bewoners en belanghebbenden uit de
kansrijke locaties. Deze traceringsuitgangspunten zijn
omgeving in zogenaamde werkateliers. In deze
vastgesteld op basis van geldende wet- en regelgeving,
participatiegesprekken zijn varianten aangedragen die zijn
aanvullend beleid van TenneT en project-specifieke
meegenomen in de alternatievenontwikkeling. In totaal zijn
(ontwerp)eisen.
14 locaties meegenomen in de alternatievenontwikkeling. Deze locaties onderscheiden zich van elkaar door aansluiting bij verschillende voorkeuren, zoals de ligging nabij (energie-)infrastructuur of bestaande bedrijvigheid of juist de afstand tot dorpskernen.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
77
Figuur 2.9 | Aansluitgebieden Enduris.
Voor de zoeklocaties op Schouwen-Duiveland gelden de
Voor het traceringsuitgangspunt onder ad. 8 zijn de
volgende traceringsuitgangspunten:
aansluitgebieden vanuit Enduris relevant. Figuur 2.9 laat
1.
ontwerp is technisch haalbaar en uitvoerbaar;
deze zien. Hierbij geldt: het hoogspanningsstation realiseren
2.
benodigde oppervlakte is circa 4,5 ha (+ circa 1 ha
in het groene oostelijke gebied, betekent dat Enduris de hele
inpassing, nader te bepalen);
gemeente kan bedienen. Realisatie in geel gebied, betekent
houd rekening met omgevingshinder (zone van 40
dat Enduris tot het andere gele gebied komt, en hetzelfde
meter vanaf het hekwerk);
geldt voor oranje en rood.
3. 4.
zo veel mogelijk voorkomen van geluidshinder;
5.
vermijd zoveel mogelijk effecten op milieuaspecten
Hierbij is realisatie in een rood gebied nadrukkelijk
zoals archeologie, cultuurhistorie, natuur en
onwenselijk vanuit Enduris, omdat hiermee de
waterkeringen;
kabelverbinding maximaal tot het dorp Serooskerke reikt.
houd rekening met locaties met een extern
Het gebied ten westen van dit gebied blijft daarmee beperkt
veiligheidsrisico zoals windturbines en risicovolle
in de netcapaciteit, met gevolgen voor toekomstige
inrichtingen;
ontwikkelingen. Realisatie ten oosten en zuiden van het rode
houd rekening met de afstand tot stationslocaties
gebied binnen het zoekgebied van deze studie is technisch
Bergen op Zoom (30 kilometer realistisch tracé);
onhaalbaar met de technische ontwerpeisen en maximale
houd rekening met de maximale tracélengte van 20
kabellengte van Enduris.
6.
7. 8.
kilometer vanaf het 20 kV-deel van Enduris zodat Enduris het gehele eiland kan bedienen; 9.
vestiging op bestaand industrie- en/of bedrijventerrein (voorkeur);
10. aansluiting bij bestaande bedrijvigheid (voorkeur); 11. aansluiting bij energie-infrastructuur (voorkeur).
78
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Figuur 2.10 | Afgevallen zoeklocaties alternatievenontwikkeling Schouwen-Duiveland.
Op basis van deze traceringsuitgangspunten zijn vijf zoeklocaties als niet kansrijk en drie zoeklocaties als niet-haalbaar beoordeeld. Deze locaties zijn afgevallen in de alternatievenontwikkeling. Tabel 2.1 geeft een toelichting op de afgevallen zoeklocaties en figuur 2.10 laat deze afgevallen zoeklocaties op kaart zien.
Afgevallen zoeklocatie
Beoordeling
Toelichting
W1
Niet kansrijk
• grenst aan 4 boerderijen, waarvan 1 met mini-camping; • verwachte geluidshinder en mogelijke normoverschrijding.
M2, M3 en M4
Niet kansrijk
• grenzen aan woonwijken en/of woningen (<150 meter); • verwachte geluidshinder en mogelijke normoverschrijding; • ongunstige ligging voor Enduris (geel en rood gebied).
O2
Niet haalbaar
• grenst aan woonwijk (< 50 meter) Oosterland; • grote kans op normoverschrijding geluid door ligging naast woonwijk; • zeer ongunstige ligging voor Enduris (rood gebied).
O3, O4 en O5
Niet haalbaar
ligging buiten aansluitgebied Enduris, technisch niet mogelijk om westzijde van het eiland te bereiken zonder aanvullende maatregelen. Vanuit maatschappelijke kosten en aanvullende omgevingshinder niet wenselijk.
Tabel 2.1 | Toelichting afgevallen locaties Schouwen-Duiveland.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Figuur 2.11 | Locatiealternatieven Schouwen-Duiveland
2.3.3 Locatiealternatieven Voor de navolgbaarheid en het onderscheid tussen de voorstudie en deze studie, is de naamgeving voor de onderzochte locatiealternatieven in deze studie aangepast naar SD-1, 2, 3, 4, 5 en 6. Dit zorgt ervoor dat alle locatiealternatieven als gelijk behandeld worden, ongeacht of deze zijn ingebracht door de omgeving of voortkomen uit de voorstudie. De getallen zijn toegekend op basis van ligging, niet op basis van voorkeur. Figuur 2.11 laat de locatiealternatieven zien.
79
80
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Locatiealternatief SD-1 (voorheen: W2)
Locatiealternatief SD-2 (voorheen: W3)
Bedrijventerrein Zierikzee
Weg naar de Val
Locatiealternatief SD-1 in zoekgebied west ligt ten zuiden
Locatiealternatief SD-2 in zoekgebied west ligt in de
van Zierikzee en is omringd door bedrijventerreinen. Het
zuidoosthoek van de polder ten zuiden van Zierikzee.
locatiealternatief is ingeklemd tussen de Straalweg in het
Deze locatie is ingebracht door deelnemers aan de
westen, het Groene Weegje en de Gouwepoort in het
omgevingsdialoog en grenst aan de oost- en zuidzijde
Noorden en de Ruigendijkweg in het oosten. Ten noord-
aan de provinciale weg N256. Daarmee wordt de locatie
westen ligt een agrarische inrichting en ten zuidoosten ligt
aan de oostzijde gescheiden van een primaire waterkering
het Natura 2000-gebied Oosterschelde op ongeveer
van de Oosterschelde. De locatie ligt direct naast Natura
400 meter afstand. Het locatiealternatief ligt op circa
2000-gebied Oosterschelde en dichtbij NNN-gebieden.
40 meter van (bedrijfsmatige) woonbebouwing van Zierikzee.
De westgrens van de zoeklocatie ligt langs een waterweg
De locatie ligt in het groene aansluitgebied van Enduris, wat
(sloot) op de plek waar voorheen de Meeldijk lag. Het
betekent dat vanuit deze locatie het gehele eiland op de
locatiealternatief ligt op circa 400 meter van de dichtst
nieuwe 20 kV-infrastructuur aangesloten kan worden.
bijzijnde agrarische woning. De locatie ligt in het groene aansluitgebied van Enduris, wat betekent dat vanuit deze locatie het gehele eiland op de nieuwe 20 kV-infrastructuur aangesloten kan worden.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
81
Locatiealternatief SD-3 (voorheen: M6)
Locatiealternatief SD-4 (voorheen: M5)
Gouweveerseweg-Groenedijk
Rijksweg N59
Locatiealternatief SD-3 in zoekgebied midden ligt in het
Locatiealternatief SD-4 in zoekgebied midden ligt ten oosten
open polderlandschap ten zuidoosten van Zierikzee en is
van Zierikzee en is ingebracht door deelnemers aan de
ingebracht door deelnemers aan de omgevingsdialoog.
omgevingsdialoog. De locatie ligt aan de Groene Dijk in het
De locatie wordt begrensd door de Gouweveerseweg aan
oosten en de N59 in het noorden. Het locatiealternatief ligt
de noordoostzijde en de Groenedijk aan de zuidoostzijde.
op circa 150 meter van de dichtstbijzijnde agrarische
In noordoostelijke richting ligt het NNN-gebied het Diepe
woning. Ten westen van de locatie ligt de Gouweveerseweg
Gat en in zuidwestelijke richting bevindt zich het Natura
met daaraan een camping. De locatie ligt in het groene
2000-gebied Oosterschelde. Het locatiealternatief ligt op
aansluitgebied van Enduris, wat betekent dat vanuit deze
circa 70 meter van de dichtstbijzijnde agrarische woning.
locatie het gehele eiland op de nieuwe 20 kV-infrastructuur
Ten zuidwesten van de locatie staan drie windturbines
aangesloten kan worden.
aan de Gouweveerseweg. De locatie ligt in het groene aansluitgebied van Enduris, wat betekent dat vanuit deze locatie het gehele eiland op de nieuwe 20 kV-infrastructuur aangesloten kan worden.
82
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Locatiealternatief SD-5 (voorheen: M1)
Locatiealternatief SD-6 (voorheen: O1)
Kieweg
Maatje Harings Jobsweg
Locatiealternatief SD-5 in zoekgebied midden ligt in
Locatiealternatief SD-6 in zoekgebied oost ligt aan de
het open polderlandschap ten noorden van de N59.
noordwestkant van Oosterland. De locatie is ingeklemd
De locatie wordt begrensd door de Kieweg in het zuiden
tussen rijksweg N59 in het zuiden, de Maatje Harings
en de Oudepolderdijk in het westen. Het locatiealternatief
Jobsweg in het oosten en de Platte Capelledijk in het
ligt op circa 350 meter van de dichtstbijzijnde agrarische
westen. Aan de overzijde van de Maatje Harings Jobsweg
woning. De locatie ligt in het groene aansluitgebied van
ligt het bestaande 50 kV-station van Enduris. Het locatie
Enduris, wat betekent dat vanuit deze locatie het gehele
alternatief sluit aan bij agrarische bedrijvigheid van
eiland op de nieuwe 20 kV-infrastructuur aangesloten
Oosterland en ligt op circa 40 meter van dichtstbijzijnde
kan worden.
(agrarische) woningen. De locatie bevindt zich in het rode aansluitgebied van Enduris, wat betekent dat vanuit deze locatie slechts een klein deel van het eiland op de nieuwe 20 kV-infrastructuur aangesloten kan worden.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
83
2.4 Toelichting tracéalternatieven Deze paragraaf geeft een toelichting op de totstandkoming van de tracéalternatieven tussen de stationslocaties op Bergen op Zoom en Schouwen-Duiveland.
2.4.1 Voorstudie
Het tracé loopt door tot aan Oosterland. De belangrijkste aandachtspunten die naar voren worden gebracht zijn de
In de voorstudie is enkel een indicatief tracé bepaald tussen
doorkruisingen van twee grote waterwegen en hun primaire
West-Brabant en Schouwen-Duiveland om inzicht te krijgen
waterkeringen. Daarnaast is het Zijpe een Natura 2000-
in de belangrijkste planologische aandachtspunten. Dit tracé
gebied en aangewezen als aardkundig waardevol gebied.
loopt van het zoekgebied Bergen op Zoom richting het
Realisatie van een dergelijk tracé wordt ondanks deze
noorden en kruist het Schelde-Rijnkanaal ter hoogte van
aandachtspunten in de voorstudie niet als onhaalbaar
Sint Philipsland. Via Sint-Philipsland bereikt het tracé
beoordeeld. Figuur 2.12 laat het indicatie tracé uit de
Schouwen-Duiveland met een doorkruising van het Zijpe.
voorstudie zien.
Figuur 2.12 | Voorstudie tracéalternatief
Figuur 5-1 Indicatieve route tussen West-Brabant – Schouwen-Duiveland met belemmeringen
5.2
Beoordelingskader stap 3
84
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
2.4.2 Tracéalternatieven
2.4.2.1 Tracéalternatieven
Om tot kansrijke tracéalternatieven te komen hanteert
Op basis van de traceringsuitgangspunten zijn vier
TenneT traceringsuitgangspunten. Deze tracerings
tracéalternatieven ontwikkeld die de locatiealternatieven bij
uitgangspunten zijn vastgesteld op basis van geldende
Bergen op Zoom verbinden met de locatiealternatieven op
wet- en regelgeving, aanvullend beleid van TenneT en
Schouwen-Duiveland. Zie figuur 2.13 (en figuur 2.1) voor
projectspecifieke (ontwerp)eisen. Voor de tracéalternatieven
het overzicht van tracéalternatieven. De totstandkoming
gelden de volgende traceringsuitgangspunten:
en tracering van de bovengrondse verbinding van de
1.
ontwerp is technisch haalbaar en uitvoerbaar;
bestaande 380 kV-lijn naar de locatiealternatieven bij Bergen
2.
benodigde kabelcorridorbreedte is 50 meter (algemene
op Zoom is hierbij buiten beschouwing gelaten. Deze werkt
aanlegstrook, inclusief werkstrook);
TenneT verder uit na keuze voor een locatiealternatief en
tracé is zo kort mogelijk, maar maximaal
wordt behandeld en onderzocht in een aparte procedure.
3.
30 kilometer; 4. 5. 6.
7.
vermijd zoveel mogelijk steden, dorpen en woningen
Afwijkend van de voorstudie zijn ook zuidelijke
(ten minste 25 meter van woonbebouwing);
tracéalternatieven beschouwd. Deze alternatieven lopen via
vermijd zoveel mogelijk locaties met een extern
Tholen en steken tussen Stavenisse en Sint Annaland het
veiligheidsrisico, zoals windturbines en BRZO-bedrijven;
Mastgat over naar Schouwen-Duiveland, middels een 2,7
vermijd zoveel mogelijk effecten op milieuaspecten,
kilometer lange horizontaal gestuurde boring (ook wel HDD:
zoals archeologie, cultuurhistorie, natuur en water
Horizontal Directional Drilling genoemd, zie paragraaf 5.4).
keringen;
Deze optie is onderzocht vanwege de beperkingen in de
vermijd zoveel mogelijk ondergrondse infrastructuur
lengte van het kabeltracé vanuit zowel TenneT (30 kilometer)
(kabels, pijpleidingen, rioolwaterleidingen en drink
als Enduris (20 kilometer).
waterleidingen); 8. 9.
ondergrondse verbindingen en bovengrondse
Het tracéalternatief over Sint Philipsland is ondanks het
hoogspanningslijnen mogen parallel lopen en kruisen;
gelimiteerde aansluitbereik vanuit Enduris gehandhaafd in
rijkswegen, provinciale wegen en spoorwegen
deze studie omdat de definitieve technische haalbaarheid
(zoveel mogelijk) haaks kruisen;
van de HDD-boring onder het Mastgat pas later bekend
10. onderlinge beïnvloeding met buisleidingen, spoorlijnen,
werd. Een boring van deze lengte is complex, maar
kabels en dergelijke zoveel mogelijk voorkomen.
technisch haalbaar gebleken (zie ook paragraaf 5.4).
Daarnaast is zoveel mogelijk rekening gehouden met het
Tracéalternatief Noord-Noord
volgen van perceelsgrenzen. Dit zodat de tracéalternatieven
Tracéalternatief Noord-Noord (NN) loopt vanaf zoekgebied
zo min mogelijk dwars over percelen lopen. Het volgen van
noord bij Bergen op Zoom langs de oostzijde van het
perceelsgrenzen verkleint de omgevingshinder voor
Schelde-Rijnkanaal langs Nieuw-Vossemeer richting het
perceeleigenaren en heeft de voorkeur van TenneT.
noorden. Ter hoogte van de Zeelandweg West (N257) kruist
Omdat zoveel mogelijk perceelsgrenzen worden gevolgd,
deze het Schelde-Rijnkanaal en passeert de bebouwing
kent het tracéalternatief een aantal haakse bochten. Voor
rond Sint Philipsland aan de noordzijde. Vervolgens bundelt
het gehele kabeltracé geldt dat het, na keuze van een
het tracéalternatief met de Rijksweg in noordwestelijke
voorkeursalternatief, verder geoptimaliseerd wordt op het
richting De Sluis. Vanaf De Sluis wordt het Zijpe gekruist
nog meer volgen van perceelsgrenzen.
naar Schouwen-Duiveland.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
85
Zijpe
Mastgat
Oosterschelde
Figuur 2.13 | Overzicht tracéalternatieven en tracévarianten, inclusief belemmeringen.
Tracéalternatief Noord-Midden
Tracéalternatief Zuid-Midden
Tracéalternatief Noord-Midden (NM) kruist vanaf zoekgebied
Tracéalternatief Zuid-Midden (ZM) kruist, net als
noord bij Bergen op Zoom vrijwel direct het Schelde-
tracéalternatief NM, vanaf zoekgebied noord bij Bergen op
Rijnkanaal naar Tholen (provincie Zeeland). Het industrie
Zoom vrijwel direct het Schelde-Rijnkanaal naar Tholen
gebied van Tholen wordt aan de noordzijde gepasseerd.
(provincie Zeeland). Het industriegebied van Tholen wordt
Bij Oud-Vossemeer wordt afgebogen van de Oud
aan de noordzijde gepasseerd. Bij Oud-Vossemeer wordt
Vossemeersedijk en Molendijk om bebouwing te ontwijken.
afgebogen van de Oud Vossemeersedijk en Molendijk om bebouwing te ontwijken. Vanaf de Broekseweg buigt dit
Vervolgens wordt de Krabbenkreekweg richting het noorden
tracéalternatief af naar het westen. Hier loopt het
gevolgd om daarna de Krabbenkreek te kruisen en ten
tracéalternatief tussen de weilanden aan de Bram
westen van Sint Philipsland uit te komen. Tot slot bundelt
Groenewegeweg door in noordelijke richting. Daarna
het tracéalternatief met de rijksweg in noordwestelijke
worden achtereenvolgens de Kleine Dijk, de Muiterijweg en
richting De Sluis. Vanaf De Sluis wordt het Zijpe gekruist
de Lange Kruisweg gevolgd. In noordwestelijke richting
naar Schouwen-Duiveland.
loopt het tracéalternatief door weilanden naar de rand van het Mastgat. Deze wordt gekruist om uit te komen op Schouwen-Duiveland.
86
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
Tracéalternatief Zuid-Zuid Tracéalternatief Zuid-Zuid (ZZ) kruist vanaf zoekgebied zuid bij Bergen op Zoom direct het Schel-Rijnkanaal naar Tholen.
2.4.2.3 Tracévarianten in zoekgebied Schouwen-Duiveland
Tholen wordt aan de zuidzijde gepasseerd waarna het tracéalternatief tussen de weilanden door in de richting van
Binnen het zoekgebied Schouwen-Duiveland zijn
Poortvliet loopt. Het tracéalternatief gaat tussen Poortvliet
tracévarianten ontwikkeld om de locatiealternatieven aan te
en Oud Kerkhof door en bundelt vervolgens een stuk met
sluiten op de tracéalternatieven. Deze tracévarianten zijn
de Lange Weg en de Bram Groenewegeweg.
volgens dezelfde traceringsuitgangspunten ontwikkeld zoals
Daarna worden achtereenvolgens de Kleine Dijk, de
beschreven onder de tracéalternatieven. De tracévarianten
Muiterijweg en de Lange Kruisweg gevolgd.
verschillen in lengte door de verschillen in afstand tussen de locatiealternatieven en de tracéalternatieven. Figuur 2.13 en
In noordwestelijke richting loopt het tracéalternatief door weilanden naar de rand van het Mastgat. Deze wordt gekruist om uit te komen op Schouwen-Duiveland.
2.4.2.2 Tracévarianten in zoekgebied Bergen op Zoom Binnen het zoekgebied Bergen op Zoom zijn tracévarianten ontwikkeld om de locatiealternatieven aan te sluiten op de tracéalternatieven. Deze tracévarianten zijn volgens dezelfde traceringsuitgangspunten ontwikkeld zoals beschreven onder de tracéalternatieven. De tracévarianten verschillen in lengte door de verschillen in afstand tussen de locatiealternatieven en de tracéalternatieven. Figuur 2.13 en 2.1 laten de tracévarianten zien.
2.1 laten de tracévarianten zien.
2. Toelichting alternatieven en beoordelingskader
87
2.5 Beoordelingskader De locatie- en tracéalternatieven worden in hoofdstuk 3, 4 en 5 per thema integraal beoordeeld aan de hand van het beoordelingskader in tabel 2.3. De beoordelingen zijn toegekend aan de hand van de beoordelingsschaal zoals weergegeven in tabel 2.2.
Score
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
0
De belemmering heeft geen of nauwelijks effect ten aanzien van het thema
-
De belemmering heeft een effect ten aanzien van het thema, dit effect is mogelijk oplosbaar door mitigerende maatregelen of verlegging van het alternatief