Haalbaarheidsstudie Lange Water
Tekst van het document
De landschappelijke effecten op gebiedsniveau zijn onderzocht aan de hand van de landschapstypen met bijbehorende gebiedskarakteristieken en de samenhang daartussen. Het landschap is opgebouwd uit verschillende kenmerkende landschappelijke elementen. Voorbeelden hiervan zijn de mate van openheid, karakteristieke bebouwing, dijkstructuren, groenstructuren, verkavelingspatronen en markante hoogteverschillen. De samenhang van de functie, vorm en betekenis van deze landschappelijke elementen bepaalt de herkenbaarheid van een plek. Bij dit criterium is de invloed van een 380/150/20 kV-station op de (in beleid vastgelegde) gebiedskarakteristiek en de samenhang tussen de landschappelijke elementen beoordeeld. Dit is de beoordeling van landschappelijke effecten op gebiedsniveau.
36
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
De landschappelijke effecten op objectniveau hangen samen met de beleving van en vanuit specifieke landschappelijke elementen. Voorbeelden hiervan zijn belevingswaarden van of vanuit een open gebied, een uitkijkpunt, een landschappelijk hoogteverschil, een recreatiegebied of een natuurgebied. De landschappelijke effecten op objectniveau worden onder dit criterium in beeld gebracht aan de hand van zichtlijnen van en vanaf objecten of gebieden en de gevolgen voor de belevingswaarde. De landschappelijke effecten op objectniveau spelen daarmee op een kleiner schaalniveau dan de landschappelijke effecten op gebiedsniveau. De mogelijkheden voor landschappelijke inpassing zijn sterk afhankelijk van de definitieve locatie en dimensies van het hoogspanningsstation en de voorkeuren en keuzes in landschappelijke inpassing. De locatiealternatieven zijn daarom niet beoordeeld op dit criterium. Wel zijn voor de verschillende locatiealternatieven globale oplossingsrichtingen in beeld gebracht die mogelijk toegepast kunnen worden bij landschappelijk onderzoek na keuze van een voorkeursalternatief. De oplossingsrichtingen zijn nadrukkelijk bedoeld ter indicatie en illustratie van mogelijke landschappelijke inpassing. Verdere uitwerking van de landschappelijke inpassing volgt na keuze van een voorkeursalternatief. Deze worden uiteindelijk uitgewerkt in een landschapsontwerp.
Locatie 4B nabij Bergen op Zoom is op bovenstaande beoordeeld. Tabel 5.7 laat dit zien.
Criteriu
Score
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
m Landsc
Locatie 4B
hap Landsc
-
Effect op open (landbouw)karakter zeekleipolder door ligging in het midden van de
happelij
Auvergnepolder. Openheid en vergezichten worden hierdoor mogelijk aangetast. Effect op
ke
karakter Kreek Lange Water sterk aangetast door directe ligging aan deze kreek. Daarnaast
effecten
overlap met landschap van NNN-gebied Lange Water.
op gebieds
Bovengrondse lijnen (ca. 300 m) tasten openheid van de zeekleipolder beperkt aan. Om die
niveau
redenen wordt het stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
Landsc
-
Effect op landschappelijke belevingswaarde open polder, beperkt tot omliggende woningen.
happelij
Afstand tot hoger gelegen woonkernen (Halsteren) voldoende om effect vanuit verre
ke
zichtbeleving te voorkomen. Om die redenen wordt het stationslocatie-alternatief beoordeeld
effecten
als negatief (-).
op objectni veau Tabel 5.7 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Landschap
Landschappelijke effecten op gebiedsniveau Het zoekgebied ligt in een zeekleigebied gericht op landbouw. De door dijken omgeven polders in dit gebied worden gekarakteriseerd door grootschaligheid, wijd uitlopende vergezichten en een strak verkavelingspatroon. De dijken zijn steil, hoog en vaak beplant, waarmee ze goed zichtbaar zijn in het landschap. Het beleid met betrekking tot het zeekleilandschap richt zich op het versterken van de poldereenheden en het deltakarakter.
37
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Hierbij staan onder andere de volgende ambities centraal (bron: Gebiedspaspoorten NoordBrabant4): • het behoud van het contrast tussen de open grootschalige zeekleipolders en de beboste steilrand van de Brabantse Wal en het kleinschalige landschap van de West•
Brabantse venen; het versterken van de zeekleipolders als grootschalig en open landbouwgebied.
De bouw van een 380/150/20 kV station kan landschappelijke effecten hebben op de aanwezige gebiedskarakteristieken. Zo sluit de voorgenomen ontwikkeling niet aan bij het beleidsdoel de polders zoveel mogelijk in te zetten voor landbouwdoeleinden. Indicatieve effecten mastbeeld door nieuwe bovengrondse hoogspanningslijnen De bovengrondse hoogspanningslijnen die nodig zijn om het nieuwe 380/150/20 kVhoogspanningsstation aan te sluiten op de bestaande 380 kV-verbinding worden door dit thema kort en indicatief beschouwd. Dit omdat deze hoogspanningslijnen een effect hebben op het landschappelijke gebieds- en objectniveau, algemeen toenemend met de lengte van de benodigde verbinding. De benodigde bovengrondse hoogspanningslijnen voor locatie 4B tasten de openheid van de zeekleipolder aan. Na keuze voor een voorkeursalternatief door het bevoegd gezag wordt de benodigde bovengrondse verbinding verder uitgewerkt en nader onderzocht op milieu- en omgevingseffecten. Landschappelijke effecten op objectniveau Landschappelijke effecten op objectniveau komen voornamelijk voort uit aantasting van de belevingswaarden van en vanuit landschappelijke elementen. Hiervoor is de aantasting van belevingswaarden door ligging ten opzichte van objecten en belemmering van zichtlijnen vanuit woongebieden, uitkijkpunten of recreatieve- of verkeersroutes een belangrijke indicator.
Mogelijkheden voor landschappelijke inpassing De alternatieven in het zoekgebied kunnen op verschillende manieren worden ingepast bij het bestaande landschap. Hiervoor bestaan diverse oplossingsrichtingen en ‘bouwstenen’. Zo zijn er oplossingsrichtingen en bouwstenen die het hoogspanningsstation landschappelijk inpassen door toevoeging van bomenrijen om aan te sluiten bij bestaande bosschages. Ook kan gedacht worden aan toevoeging van rietoevers bij bestaande watergangen met rietbeplanting of het toevoegen lage beplanting of dijken om zicht op het hoogspanningsstation te ontnemen. Daarnaast kan een dijk worden aangelegd om het hoogspanningsstation landschappelijk in te bouwen en aan te laten sluiten bij het bestaande dijkenlandschap. In open gebieden kan gekozen worden voor behoud van openheid door rondom het hoogspanningsstation geen beplanting of dijken aan te leggen. De keuze voor oplossingsrichtingen en bouwstenen is sterk afhankelijk van de locatie waar het hoogspanningsstation gerealiseerd wordt. Figuur 5.13 visualiseert een aantal oplossingsrichtingen (links) en mogelijk toepasbare bouwstenen (rechts) die ingezet kunnen worden om het 380/150/20 kV-hoogspanningsstation landschappelijk in te passen.
Na keuze van een voorkeursalternatief wordt in een uitgebreid landschapsonderzoek in kaart gebracht welke landschappelijke bouwstenen het best bij de desbetreffende locatie passen.
4
Via: Uitwerking Structuurvisie ruimtelijke ordening, provincie Noord-Brabant, 2011 38
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Zonder uitgebreid landschapsonderzoek (past niet bij het detailniveau van voorliggende studie) kan geen betrouwbare en feitelijk onderbouwde uitspraak worden gedaan over de beste bouwstenen per locatie. Daarom is dit in deze fase van het project (locatie- en haalbaarheidsstudie) niet gedaan.
Figuur 5.13 | Oplossingsrichtingen (links) en bouwstenen (rechts) landschappelijke inpassing hoogspanningsstation
5.2.7
Archeologie en aardkunde
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op de thema’s archeologie en aardkunde worden beschreven en beoordeeld op de volgende criteria: • ligging in gebieden met bekende archeologische waarden; • ligging in gebieden met verwachte archeologische waarden; • ligging in gebieden met aardkundige waarden. Ligging in gebieden met bekende archeologische waarden betreft overlap met archeologische monumenten, aangeduid op de Archeologische Monumentenkaart (AMK). Ligging in gebieden met verwachte archeologische waarden wordt aangeduid aan de hand van de Indicatieve kaart archeologische waarden (IKAW). Zowel de AMK als de IKAW zijn bronnen van de Rijksdienst voor cultureel erfgoed, in samenwerking met de provincies. Beide kaarten worden in de ruimtelijke ordening gebruikt om gebieden met (mogelijke) archeologische waarden aan te duiden en passende onderzoeken uit te voeren. Ligging in gebieden met aardkundige waarden wordt geduid aan de hand van de Aardkundig waardevolle gebiedenkaart van de provincie Brabant. Ligging in een archeologisch- of aardkundig waardevol gebied wordt vanuit TenneT zoveel mogelijk vermeden. Tabel 5.8 laat dit zien.
39
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Criterium
Score
Archeologie
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel Locatie 4B
en aardkunde Ligging in
0
gebieden
geen bekende archeologische waarden binnen locatiealternatief . Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
met bekende archeologisc he waarden Ligging in
-
gebieden
middelhoge of hoge verwachtingswaarde binnen locatiealternatief. Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
met verwachte archeologisc he waarden Ligging in gebieden
0
geen aardkundige waarden binnen locatiealternatief. Om die reden is dit stationslocatiealternatief beoordeeld als neutraal (0).
met aardkundige waarden Tabel 5.8 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - archeologie en aardkunde
Figuur 5.14 laat de ligging van de locatie 4B ten opzichte van archeologische (verwachtings)waarden (IKAW) in het zoekgebied zien. Binnen het zoekgebied liggen geen aardkundige waarden, waardoor hiervoor geen figuur is opgenomen. Wel kan sprake zijn van overige aardkundige fenomenen (zoals de kleipolders aan de westzijde en het hoger gelegen dekzandplateau aan de oostzijde van het zoekgebied). Deze zijn echter niet als zodanig beschermd of opgenomen in beleid en daarmee niet beoordeeld in deze studie.
40
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 5.14 | Analyse Archeologie Bergen op Zoom
Het zoekgebied ligt in een gebied met zowel lage als een middelhoge trefkans op archeologische waarden. Locatie 4B overlapt met een middelhoge trefkans. Aantasting of vernietiging van archeologische waarden is niet toegestaan. Om aantasting of vernietiging van archeologische waarden te voorkomen, dient voor uitvoering van de werkzaamheden archeologisch (bureau)onderzoek plaats te vinden. Locatie overlapt met gemeentelijke archeologische waarden die in het bestemmingsplan zijn aangeduid als dubbelbestemmingen archeologie, zie 5.2.12. Binnen deze dubbelbestemmingen gelden specifieke regels over de mogelijkheden, voorwaarden en bouwregels voor bouwwerken en de eventuele mogelijkheden om hier van af te wijken. De mogelijkheden voor afwijking van- en/of voldoen aan voorschriften vormen onderdeel van de vervolgonderzoeken en inpassing van het hoogspanningsstation in de vervolgfases. Conclusie archeologie en aardkunde Binnen locatie 4B liggen geen bekende archeologische of aardkundige waarden. Locatie 4B ligt in een gebied met een middelhoge trefkans op archeologische waarden. Om aantasting of vernietiging van archeologische waarden te voorkomen, dient voor uitvoering van de werkzaamheden archeologisch (bureau)onderzoek plaats te vinden.
5.2.8
Water
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op thema water worden beschreven en beoordeeld op de volgende criteria: • de ligging in beschermingszone water (waterwingebied, grondwaterbeschermingsgebied, • •
boringsvrije zone of intrekgebied); de ligging in een waterbergingsgebied; de ligging in of nabij een waterkering of vrijwaringszone; 41
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
• •
de aanwezigheid van watergangen; en de verziltingsgevoeligheid van het gebied.
Locatie 4B nabij Bergen op Zoom is op deze 5 criteria beoordeeld. Tabel 5.9 laat dit zien. Criterium
Score
Effect
en,
indien
van
toepassing,
mitigerende
maatregel Water Ligging in
Locatie 4B 0
beschermingszone water Ligging in
dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0). 0
waterbergingsgebied Ligging in / nabij waterkering
0
geen overlap met een vrijwaringszone. Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
-
waterwegen/-gangen Ligging in verziltingsgevoelig
geen ligging in waterbergingsgebied. Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
of vrijwaringszone Kruisingen met
geen ligging in beschermingszone water. Om die reden is
overlap met 5 secundaire watergangen. Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
0
gebied
geen ligging in verziltingsgevoelig gebied. Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
Tabel 5.9 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Water
In het zoekgebied ligt geen beschermingszone water of waterbergingsgebied. Daarnaast zijn geen gegevens beschikbaar over verziltingsgevoelig gebied voor het hele zoekgebied. Locatie 4B overlapt met watergangen, weergegeven in Figuur 5.15. Deze moeten gedempt worden bij realisatie van het hoogspanningsstation. Hierop zijn regels van het waterschap op van toepassing, vaak met betrekking tot compensatie. Effecten zijn hierdoor te mitigeren.
Figuur 5.15 | Analyse water Bergen op Zoom
42
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Intrekgebieden (onder het criterium beschermingszones) worden niet genoemd in de legger van het waterschap Brabantse Delta, noch in de kaartbank van de provincie Noord-Brabant of het bestemmingsplan waar de locatiealternatieven binnen liggen. Hieruit wordt geconcludeerd dat deze niet aanwezig zijn. Het zuidelijk deel van het Lange Water is aangemerkt als waterbergingsgebied. Locatie 4B overlapt hier niet mee. Verzilting is het toenemen van het chloridegehalte (zout) in de bodem of in het grondwater. Dit kan ongewenste effecten hebben voor met name agrarische activiteiten, omdat sommige gewassen niet bestand zijn tegen hogere chloridegehaltes. De realisatie van een hoogspanningsstation kan verzilting veroorzaken door toepassing van bemaling. Als maatstaf voor verzilting is het chloridegehalte (zoutgehalte) op 1,75 meter beneden NAP in kaart gebracht. Dit geeft een beeld van het zoutgehalte in de ondiepe ondergrond, waar werkzaamheden plaatsvinden om het station te realiseren. Een chloridegehalte van > 1.000 mg/l betekent dat het grondwater zout is. Tussen de 150 en 1.000 mg/l betekent dat het grondwater brak is. Beneden de 150 mg/l betekent zoet grondwater. Een risico op verzilting treedt met name op in gebieden waar het chloridegehalte hoger dan 1.000 mg/l is. Figuur 5.16 laat dit zien.
Figuur 5.16 | Analyse verzilting Bergen op Zoom
Conclusie water locatiealternatieven Bergen op Zoom Locatie 4B heeft niet tot nauwelijks effecten op het thema water.
43
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
5.2.9
Bodem
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op thema bodem worden beschreven en beoordeeld op de volgende criteria: • de ligging op zettingsgevoelige gronden; •
en de aanwezigheid van (potentieel) verontreinigde grond.
Op basis van het programma van eisen van TenneT zijn de relevante uitgangspunten ten aanzien van bodem de zettingsgevoeligheid en de bodemkwaliteit. De bodemopbouw en bodemsoort zijn van belang in verband met de zettingsgevoeligheid van de grond. De locatiealternatieven zijn op deze 2 criteria beoordeeld. Tabel 5.10 laat dit zien. Criterium
Score
Effect
en,
indien
van
toepassing,
mitigerende
maatregel Bodem Ligging in zettingsgevoelige
Locatie 4B -
gebieden
ligging in matig zettingsgevoelig gebied (zeeklei). Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
Aanwezigheid (potentieel)
0
verontreinigde grond
geen bekende verontreinigingen. Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
Tabel 5.10 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Bodem
Het zoekgebied bevindt zich is volledig op zeekleigronden. De diepe bodem bestaat uit zand, maar de bovenste 15 m is verder te onderscheiden in klei, zandig klei en dunne lagen veen, wat maakt dat de grond matig zettingsgevoelig is. Klei is matig gevoelig voor zettingen. Het risico op zettingen door bouwwerkzaamheden voor het hoogspanningsstation houdt sterk verband met de lithologische samenstelling van de bodem. Hierbij zijn textuur, structuur en het watergehalte van de grond belangrijke parameters. Door lucht en water uit poriën ruimte te persen (consolidatie) klinkt de grond in. Veen is zeer gevoelig voor zetting, aangezien dit veel water en lucht bevat (groot volume dat makkelijk kan worden samengedrukt). Klei en zand zijn beduidend beter bestand tegen zetting. Hierbij geldt dat zand het minst gevoelig is voor zettingen, vanwege de gunstige textuur en structuur en een laag watergehalte (water stroomt makkelijk weg uit de poriën tussen zandkorrels). Door de ligging op matig zettingsgevoelige gronden kunnen er maatregelen nodig zijn die de stabiliteit van de bodem vergroten en ongewenste effecten voorkomen kunnen. Uit gegevens van het Bodemloket en de omgevingsrapportage Noord-Brabant blijkt niet dat het zoekgebied overlapt met verontreinigde gronden.
Gegevens uit het Bodemloket zijn niet veelal allesomvattend omdat het enkel informatie bevat over locaties waar onderzoek is uitgevoerd. Na de keuze voor een voorkeursalternatief is verkennend bodemonderzoek nodig om eventuele bodemverontreiniging uit te sluiten.
44
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 5.17 | Analyse bodemsoort Bergen op Zoom
Conclusie bodem Het volledige zoekgebied ligt op zeekleigronden of diversen (i.v.m. water), zie Figuur 5.17. Deze grond is matig gevoelig voor zettingen. Locatie 4B ligt grotendeels op zeekleigronden, maar deels op diversen. Door de ligging op matig zettingsgevoelige gronden kunnen er maatregelen nodig zijn die de stabiliteit van de bodem vergroten en ongewenste effecten voorkomen kunnen. Op basis van de uitgevoerde studies zijn geen verontreinigde gronden aangetroffen.
5.2.10 Infrastructuur Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op thema infrastructuur worden beschreven en beoordeeld op de volgende criteria: • de ligging in beheerzones van het hoofdwegennet; • overlap met onder- en bovengrondse kabels en leidingen; • overlap met spoor of autowegen. Locatie 4B is op deze 3 aspecten beoordeeld. Tabel 5.11 laat dit zien.
45
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Criterium
Score
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
Infrastructuur Ligging in
Locatie 4B 0
geen ligging in beheerszones. Om die reden is
beheerzones
dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als
hoofdwegennet
neutraal (0).
(rijk/provincie/gemee nte) Overlap onder- en
0
geen overlap met onder- en bovengrondse
bovengrondse
planologisch beschermde kabels en leidingen.
kabels en leidingen
Om die redenen is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
Kruising/overlap met
0
geen overlap met wegen. Om die reden is dit
(spoor en
stationslocatie-alternatief beoordeeld als
auto)wegen
neutraal (0).
Tabel 5.11 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Infrastructuur
Locatie 4B overlapt niet met planologisch beschermde kabels en leidingen (zoals hoogspanningsverbindingen of buisleidingen die zijn vastgelegd in de Risicokaart of in bestemmingsplannen). Er geldt dat na keuze van een voorkeursalternatief een KLIC-melding moet worden uitgevoerd om inzicht te verkrijgen in de ligging van overige kabels, leidingen en leidingstraten die niet planologisch beschermd zijn. Dit omvat onder andere datakabels, waterleidingen en midden- en laagspanningskabels. Indien nodig moeten daarna maatregelen worden getroffen om eventuele effecten te voorkomen. Wel is er een secundaire weg in het zoekgebied, namelijk de Zuider Kreekweg. Locatie 4B overlapt niet met bestaande wegen of kabels. Conclusie infrastructuur locatiealternatieven Bergen op Zoom Locatie 4B overlapt niet met infrastructuur zoals kabels, leidingen of wegen. IN de volgende fase geldt dat na keuze van een voorkeursalternatief een KLIC-melding moet worden uitgevoerd om inzicht te verkrijgen in de ligging van overige kabels, leidingen en leidingstraten die niet planologisch beschermd zijn.
5.2.11 Ruimtegebruik Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op thema ruimtegebruik worden beschreven en beoordeeld op de volgende criteria: • Aandachtspunten m.b.t. bestemmingsplannen en planologische belemmeringen; • Grondgebruik; • Bebouwing. Locatie 4B is beoordeeld op deze criteria. Tabel 5.12 laat dit zien.
46
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Criterium
Score
Ruimtegebruik Aandachtspunten
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel BOZ-1
-
Ligging binnen bestemmingsplan Buitengebied Noord met functies
m.b.t.
‘agrarisch met waarden - openheid ’ en ‘natuur’, dubbelbestemming
bestemmingsplann
archeologie, geluidszone (industrie 50 dB), overige zone (beperkingen
en en
veehouderij). Oplosbaar door planologische aanpassing bestemmingsplan
planologische
mits voldaan aan de voorwaarden en bouwregels. Om die redenen is dit
belemmeringen
stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
Grondgebruik
-
Grondgebruik agrarisch en natuur. Agrarisch oplosbaar door verwerving gronden, natuur mogelijk met compensatie. Om die redenen is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
Bebouwing
0
Geen bebouwing binnen locatiealternatief. Om die reden is dit stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
Tabel 5.12 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Ruimtegebruik
Figuur 5.18 laat de locatie 4B zien binnen het bestemmingsplan Buitengebied Noord 1e herziening (gemeente Bergen op Zoom, d.d. 2020). Locatie 4B ligt op gronden met een agrarische bestemming en op natuurgronden. Voor de bouw van een hoogspanningsstation moet daarom worden afgeweken van het bestemmingsplan.
Figuur 5.18 | Analyse ruimtegebruik Bergen op Zoom
47
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Het hoogspanningsstation past zonder planologische aanpassing niet binnen het huidige bestemmingsplan. Dit is oplosbaar met een omgevingsvergunning afwijking bestemmingsplan of het opstellen van een nieuw bestemmingsplan5. Aandachtspunt is dat de geoptimaliseerde locatie 4B ook een dubbelbestemming archeologie kruist. Dit maakt vergunning risicovol. Conclusie ruimtegebruik locatiealternatieven Bergen op Zoom Locatie 4B is met een afwijking planologisch inpasbaar in het bestemmingsplan voor het buitengebied, mits voldaan wordt aan de voorwaarden en bouwregels. Locatie 4B overlapt niet met bebouwing.
5.3
Omgeving
Gedurende de totstandkoming van de alternatieven heeft een omgevingsproces plaatsgevonden. Hierbij zijn omwonenden en stakeholders meegenomen in de totstandkoming van locatiealternatieven. Deze sessies zijn beschreven in het projectboek6. Het projectboek zal nog aangevuld worden met de uitkomsten van het omgevingsproces met de noordelijke buurtschappen. Voor locatie 4B hebben nog geen omgevingsprocessen plaatsgevonden en daarom is er geen omgevingsbeeld. Indien locatie 4B een haalbaar alternatief blijkt dan zal er een aanvullende omgevingsdialoog worden gehouden. Tijdens deze aanvullende omgevingsdialoog zal dan met direct omwonende en betrokken stakeholders gesproken worden over de zorgen en belangen.
5.4
(Net)techniek
In de omgeving Bergen op Zoom wordt een 380/150/20 kV-station gerealiseerd. Dit hoogspanningsstation wordt ingelust in de bestaande 380 kV-verbinding Geertruidenberg-Rilland. Vanuit dit hoogspanningsstation wordt een 150 kV-kabelverbinding gerealiseerd met het te realiseren 150/20 kV-station op Schouwen-Duiveland. Het 20kV-deel is van Enexis, waarmee Enexis inspeelt op voldoende netcapaciteit voor realisatie van de doelstellingen vanuit de Regionale Energie Strategie 2030. Daarnaast wordt rekening gehouden met verdere groei van de energievoorziening na 2030, door toekomstige uitbreidingsruimte te reserveren. Het hoogspanningsstation nabij Bergen op Zoom bestaat uit drie onderdelen, namelijk een 380 kV-, 150 kV- en een 20 kV-deel. Deze gedeelten bestaan ieder uit verschillende onderdelen, zoals lijnvelden (380 kV), transformatorvelden (380/150 kV en 150/20 kV), kabelvelden, (dwars)koppelvelden en reservevelden voor toekomstige uitbreidingen van het hoogspanningsstation. Alles tezamen beslaat het hoogspanningsstation 12 hectare, namelijk 455 bij 315 meter (kan iets afwijken na definitieve inpassing i.v.m. landschappelijke inpassing). Dit is voor alle locatiealternatieven gelijk. Figuur 5.19 laat een 3D-visualisatie zien van het basisontwerp van het 380/150/20 kV-hoogspanningsstation.
Deze inrichting staat niet vast, maar wordt geoptimaliseerd na keuze van een voorkeursalternatief.
5 6
Zodra de Omgevingswet van kracht wordt (gepland 1 juli 2022) verandert deze procedure. https://projecten.tennet.eu/netversterking-projectboek-1/cover/ 48
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 5.19 | Voorlopige 3D-visualisatie van het basisontwerp ontwerp van het 380/150/20 kV-hoogspanningsstation
Onderstaande Tabel 5.13 laat de analyse techniek zien voor de locatiealternatieven nabij Bergen op Zoom. Hierbij geldt: •
de maximale lengte van het tracé tussen een hoogspanningsstation bij Bergen op Zoom en bij Schouwen-Duiveland is 30 kilometer (ontwerpeis TenneT);
Criterium
Subcriterium
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
Techniek
Locatie 4B
Lengte benodigde verbinding naar tracéalternatief NN
4900 meter
Lengte benodigde verbinding naar tracéalternatief NM/ZM
4400 meter
Lengte benodigde verbinding naar tracéalternatief ZZ
500 meter
Bereikbare locatiealternatieven Schouwen-Duiveland (tracé < 30 km)
Alle
Bereikbaarheid
Afstand
ca. 400 m
Aantal nieuwe masten
2
Aantal te vervallen masten
0
Aantal aan te passen masten
2
Tijdelijke lijn
Ja
voor bestaande 380 kVverbinding
Bereikbaarheid voor aansluiting Enexis
Voldoende
Bereikbaarheid via verharde weg
Toegangsweg nodig.
Tabel 5.13 | Analyse techniek Bergen op Zoom
49
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
5.5
Kosten
De kosten voor het hoogspanningsstation zelf (dus zonder kabel en lijnverbindingen) verschillen niet per locatiealternatief nabij Bergen op Zoom. Echter treden verschillen in kosten per locatiealternatief op door de verschillen in de benodigde (tijdelijke) bovengrondse 380 kVverbinding en ondergrondse 150 kV-kabelverbinding. Dit komt met name door de verschillen in de lengte en het aantal masten van benodigde bovengrondse hoogspanningsverbinding tussen het hoogspanningsstation en de bestaande 380kV-verbinding Geertruidenberg-Rilland. Daarnaast is het realiseren van een tijdelijke hoogspanningslijn kostenverhogend. Ook verschilt de lengte van de 150 kV-tracés naar de aansluiting op de tracés NN, NM/ZM en ZZ. Hierbij geldt: hoe langer de verbinding, hoe hoger de kosten. Onderstaande tabel laat de kostenafweging zien tussen de locatiealternatieven nabij Bergen op Zoom. Hierbij geldt: • de kosten betreffen een inschatting; • de kosten zijn weergegeven in relatieve kosten ten opzichte van elkaar. Hierbij geldt dat meer zwarte bolletjes aangeven dat de kosten relatief duur zijn ten opzichte van alternatieven met minder zwarte bolletjes. Criterium
Verwachte kosten
Kosten
Locatie 4B
Verwachte
●●●◌◌
kosten* (relatief) Verklaring
Korte verbinding bestaande hoogspanningslijn (< 300 m). Tijdelijke verbinding (+/- 4 km) nodig. 2
kosten
nieuwe masten nodig. Lang tracé naar tracé NN en NM/ZM (3,5 - 4 km), kort kabeltracé naar tracéalt. ZZ (< 1 km)
Tabel 5.14 | Analyse kosten Bergen op Zoom met * = inclusief verbinding naar uittredepunt boringen tracéalternatieven NN, NM/ZM en ZZ en aan te leggen bovengrondse hoogspanningsverbinding
50
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
6 Samenvatting haalbaarheid Het voorgenomen hoogspanningsstation heeft een dimensie van 455 meter bij 315 meter (exclusief landschappelijke inpassing). De vraag van deze haalbaarheidsstudie is of deze ontwikkeling ruimtelijk in het zoekgebied ingepast kan worden. De meest impactvolle belemmeringen in het zoekgebied zijn 1) de aanwezigheid van het NNN-gebied Lange Water en 2) de geluidscontouren om gevoelige objecten heen. De richtlijn voor geluid is 500 meter. Wanneer de geluidsafstand van 500 meter en de uitsluiting in NNN-gebied gehanteerd worden blijft er te weinig ruimte over voor de voorgenomen ontwikkeling. Echter, dit zijn geen harde belemmeringen. Wanneer er geen alternatieven zijn kan ontwikkeling in NNN-gebied vergunbaar zijn. In het projectboek zijn reeds vijf haalbare alternatieven opgenomen. De ontwikkeling op locatie 4B een reëel vergunningsrisico omdat er alternatieven voorhanden zijn en omdat het overlapt met NNNgebied. Daarnaast is de geluidsafstand van 500 meter een richtlijn. Door deze richtlijn in te korten tot 300 meter wordt zichtbaar waar in het zoekgebied voldoende ruimte is. Hiervoor blijft alleen het gebied rondom de ingeplande locatie 4B over. Omdat, in lijn met de voorgaande haalbaarheidsstudies, uitkoop van boerderijen niet als een optie wordt gezien, is alleen gebied 4B mogelijk.
Om te bepalen wat hier kan zijn verschillende optimalisaties onderzocht. Hier is de schuifruimte zeer beperkt en is geoptimaliseerde locatie 4B ontwikkeld. Locatie 4B overlapt met de veiligheidszone van de BRZO en de veiligheidszone rondom de windturbines van windpark Halsteren. De effecten van deze ontwikkeling op de criteria is hieronder beoordeeld. Omdat voor locatie 4B geen omgevingsproces heeft plaatsgevonden kan hier niet op worden beoordeeld. Tabel 6.1 laat het overzicht zien van de effectbeoordelingen voor de locatie 4B nabij Bergen op Zoom. Daarnaast is het vergeleken met twee locatiealternatieven uit de haalbaarheidsstudie; BOZ1 omdat deze op het minste aantal criteria negatief is beoordeeld, en BOZ-5 omdat deze op het meeste aantal criteria negatief beoordeeld is. (Subt)thema
Criterium
Milieu
Locatie 4B
BOZ-1
BOZ-5
Effectbeoordeling Ligging in Natura 2000-gebied of binnen -
0
-
-
0
0
0
0
0
-
0
-
0
-
-
verstoringsafstand Natuur
Ligging in overige beschermde gebieden Aanwezige beschermde soorten flora en fauna Geluidsgevoelige objecten binnen
Geluid richtafstand (500 m) Ligging in gebieden met cultuurhistorische Cultuurhistorie waarden Veiligheid
Blootstelling van assets aan risicobronnen
-
0
-
EM-velden
EM-gevoelige objecten binnen richtafstand
0
0
0
-
-
-
-
0
-
0
0
0
Landschappelijke effecten op Landschap
gebiedsniveau Landschappelijke effecten op objectniveau Ligging in gebieden met bekende
Archeologie archeologische waarden
51
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
(Subt)thema
Criterium
Locatie 4B
BOZ-1
BOZ-5
Ligging in gebieden met verwachte -
0
0
0
0
0
Ligging in beschermingszone water
0
0
0
Ligging in waterbergingsgebied
0
0
0
0
0
0
Kruisingen met waterwegen/-gangen
-
-
-
Ligging in verziltingsgevoelig gebied
0
-
0
Ligging in zettingsgevoelige gebieden
-
-
-
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-
-
-
-
-
-
0
0
0
archeologische waarden Ligging in gebieden met aardkundige Aardkunde waarden
Ligging in / nabij waterkering of Water vrijwaringszone
Bodem
Aanwezigheid (potentieel) verontreinigde grond Ligging in beheerzones hoofdwegennet (rijk/provincie/gemeente) Overlap onder- en bovengrondse kabels
Infrastructuur en leidingen Kruising/overlap met (spoor en auto)wegen Aandachtspunten m.b.t. bestemmingsplannen en planologische Ruimtegebruik
belemmeringen Grondgebruik Bebouwing
Omgeving
Omgevingsproces onbekend
- Afstand tot
- Aansluiting
woningen
bestaande
- Aangedragen
industrie
Positief (belangen en voorkeuren)
onbekend
- Recreatie en
-
landschap -
-
omliggende
Hoogspanningslijnen
Afkeuring
buurtschappen -
Brabantse Wal
Ligging t.o.v. woningen en recreatie
Negatief (zorgen en afkeuren)
Spinolaberg -
Petitie tegen (841 mensen)
-
Steilrand Brabantse Wal (incl. geluid en zicht)
Techniek
Technische aspecten Tracéalternatief NN,
4,90 km
0,04 km
4,85 km
Tracéalternatief NM/ZM
4,40 km
0,07 km
4,64 km
Tracéalternatief ZZ
0,50 km
-
2,01 km
Alle
Alle
SD-3 en SD-6.
Bereikbaarheid tracés
Bereikbaarheid
De rest tussen Bereikbaarheid stations S-D (< 30km)
S-D (< 30 km)
30,01 en 33,1 km.
52
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
(Subt)thema
Criterium
Locatie 4B
BOZ-1
BOZ-5
Afstand
ca. 400 m
ca. 2 km
<300 meter
Bereikbaarheid
Aantal nieuwe masten
2
11
2
380 kV-
Aantal te vervallen masten
0
1
-
verbinding
Aantal aan te passen masten
2
1
2
Tijdelijke lijn
Ja
Mogelijk nodig
Ja, ca. 3 km
Bereikbaarheid
Bereikbaarheid Enexis (toekomstige
Voldoende
Goed
Goed
Enexis
kabels)
Bereikbaarheid
Bereikbaarheid verharde weg
Toegangsweg nodig
Toegangsweg nodig
Toegangsweg
verharde weg
nodig
Kosten
Kosten Verwachte kosten (relatief)
●●●◌◌
●●●●●
●●●◌◌
- verbinding naar 380
- korte verbinding
kV (400 m)
naar 380 kV
- 2 nieuwe masten
(<300m) - verbinding naar 380
- kabeltracé naar
- 2 nieuwe kV (2 km)
tracéalt. NN en
Verwachte kosten
masten - 11 nieuwe masten
Verklaring kosten
NM/ZM (100 m)
- tijdelijke lijn (3 - kabeltracé naar km) tracéalt. NN en - kabeltracé naar NM/ZM (100 m) tracéalt. NN en NM/ZM (4,5-4,8 km) en ZZ (2 km)
Tabel 6.1 | Samenvatting effectbeoordeling locatie 4B Bergen op Zoom
Voor BOZ-1 zijn de effecten van 7 criteria als negatief beoordeeld. Dit is het laagste aantal negatief beoordeelde criteria in de haalbaarheidsstudie. Voor BOZ-5 zijn de effecten van 10 criteria negatief beoordeeld. Dit is het hoogste aantal negatief beoordeelde criteria in de haalbaarheidsstudie. Locatie 4B kwam in deze aanvulling naar voren als enig alternatief binnen het zoekgebied. Hierbij zijn de effecten van 11 criteria als negatief beoordeeld. Conclusie Binnen het zoekgebied is alleen locatie 4B mogelijk op basis van de uitgangspunten van TenneT. Deze locatie is alleen mogelijk wanneer de geluidscontour wordt teruggebracht van 500 meter om geluidsgevoelige objecten heen naar 300 meter, naar verwachting betekent dit aanvullende mitigerende maatregelen tegen geluidhinder. Het overlapt met NNN-gebied Lange Water, wat een reëel vergunningsrisico vormt. Deze zijn beschreven in het projectboek. Daarom lijkt een vergunning niet haalbaar. Daarnaast is het onontkoombaar dat er nieuwe masten geplaatst moeten worden in Natura2000-gebied om aan te sluiten op de bestaande hoogspanningslijn. Tevens dient er een tijdelijke lijn door Natura2000 gebied te worden aangelegd. Werkzaamheden in Natura2000-gebied zijn vergunbaar mits er geen andere alternatieven zijn (ADC-toets). In dit project zijn andere alternatieven mogelijk.
Locatie 4B ligt ook gedeeltelijk binnen de veiligheidszone om de BRZO (SABIC) en gedeeltelijk binnen de veiligheidscontour voor de windturbines. Daarnaast zijn de effecten op de criteria vaker negatief beoordeeld dan alle andere alternatieven uit de haalbaarheidsstudie.
53
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Naast Natura2000-gebied en de veiligheidszone is dit een cultuurhistorisch gebied. Deze aspecten tezamen maken dat alternatief 4B risico loopt op het niet verkrijgen van een omgevingsvergunning. Gezien het belang van het realiseren van een nieuwe stationslocatie, vormt het niet verkrijgen van een vergunning voor TenneT mogelijk een onacceptabel risico. Dit maakt locatie 4B geen reëel alternatief.
54
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
7 Risico's De netversterking in deze regio heeft verschillende risico’s, welke beschreven zijn in het projectboek.
55
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
8 Vervolgstappen Met de uitkomsten van deze studie gaat TenneT het alternatief locatie 4B voorleggen aan het bevoegd gezag. Indien dit alternatief als kansrijk wordt bevonden dan zal eerst een extra omgevingsproces plaatsvinden. Na het extra omgevingsproces zullen alle kansrijke locaties worden voorgelegd- voor besluitvorming aan bevoegd gezag. Deze zal een voorkeursalternatief (VKA) vaststellen. TenneT zal dit VKA nader uitwerken in de BO-fase. Hierbij werkt TenneT samen met de bevoegde gezagen. Na vaststelling van de voorkeursalternatieven gaat nader onderzoek plaatsvinden alvorens TenneT de planologische procedure in gaat. Hierbij zijn de betroken gemeenteraden het bevoegd gezag bij de benodigde bestemmingsplanwijzigingen, dat het college van B&W het bevoegd gezag is voor de vergunningsprocedures en dat omwonenden en andere belanghebbenden betrokken worden in deze procedure en bij de landschappelijke inpassing van het station.
56
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
9 Lijst met begrippen en afkortingen Afkorting
Betekenis
kV
kilo Volt
mv
Maaiveld
MVA
Mega Volt Ampère
PvE
Programma van Eisen
ZRO
Zakelijk Recht Overeenkomst
Tabel 9.1 | Begrippen en afkortingen
57