Haalbaarheidsstudie Lange Water
Tekst van het document
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
HAALBAARHEIDSSTUDIE LOCATIE 4B Onderdeel van Netversterking SchouwenDuiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom 003.120.20 22 FEBRUARI 2022
Versie 2: definitief
Revisielog haalbaarheidsstudie
Versie
2
Status
Definitief 02
Datum
15 februari 2022
Documentnummer
126228/22-002.246
Opdrachtgever
TenneT T.S.O. B.V.
Auteur(s)
J.L.G. Eggenkamp MSc
Goedgekeurd
J.A. Zoete MSc
1
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Inhoud Inhoud
2
1
Algemeen
4
1.1
Inleiding
4
1.2
Van belang zijnde documenten
8
1.3
Doel en achtergrond
8
1.4
Toelichting werkwijze
9
2
3
4
5
Toelichting op bestaande situatie en knelpunt
10
2.1
Het knelpunt
10
2.1.1
TenneT assets
10
2.1.2
Type en omvang nieuwe assets
10
2.1.3
Standaarden TenneT
11
Toelichting zoekgebied en haalbaarheid
12
3.1
Toelichting proces
12
3.2
Kenmerken zoekgebied
12
3.2.1
Zoekgebied
12
Werkwijze analyses
14
4.1
Leeswijzer
14
4.2
Uitgangspunten en beoordelingskader
14
4.2.1
Algemene uitgangspunten
14
4.2.2
Feitelijke gegevens
14
4.2.3
Score Beoordelingskader
14
4.2.4
Beoordelingskader
15
4.2.5
Niet beschouwde onderwerpen
19
Analyse haalbaarheid Bergen op Zoom
20
5.1
Zoekgebied
20
5.2
Milieu
22
5.2.1
Natuur
22
5.2.2
Geluid
25
5.2.3
Cultuurhistorie
28
5.2.4
Veiligheid
31
5.2.5
EM-velden
34
2
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
5.2.6
Landschap
36
5.2.7
Archeologie en aardkunde
39
5.2.8
Water
41
5.2.9
Bodem
44
5.2.10
Infrastructuur
45
5.2.11
Ruimtegebruik
46
5.3
Omgeving
48
5.4
(Net)techniek
48
5.5
Kosten
50
6
Samenvatting haalbaarheid
51
7
Risico's
55
8
Vervolgstappen
56
9
Lijst met begrippen en afkortingen
57
3
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
1 Algemeen 1.1
Inleiding
Dit document is een aanvulling op de haalbaarheidsstudie (Netversterking Schouwen-Duiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom projectnummer 003.120.20) en is een aanvulling op het projectboek. De opzet van dit document is vergelijkbaar met de haalbaarheidsstudie. Omdat het een aanvulling betreft van een stationslocatie-alternatief zijn wijzigingen doorgevoerd in de structuur om aan te sluiten bij het onderwerp van deze haalbaarheidsstudie (380/150/20 kV hoogspanningsstation bij Bergen op Zoom). De haalbaarheid is bepaald aan de hand van dezelfde criteria als in de haalbaarheidsstudie. Figuur 1.1 laat het zoekgebied zien. Deze is aan de westkant begrensd door het ScheldeRijnkanaal, aan de zuidkant door windpark Halsteren en aan de oostkant door het terrein van SABIC/grens van Lange Water.
Figuur 1.1 | Zoekgebied
Langs dit zoekgebied loopt al een bestaande hoogspanningslijn van TenneT, zie Figuur 1.2. Het is wenselijk om het hoogspanningsstation zo dicht mogelijk tegen deze lijn aan te plaatsen zodat de effecten van aftakking om de omgeving geminimaliseerd worden.
4
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 1.2 | Zoekgebied met bestaande hoogspanningslijn
De haalbaarheid wordt bepaald aan de hand van dezelfde criteria als in de haalbaarheidsstudie. Het gaat om de volgende criteria: - Natuur - Geluid - EM-velden - Landschap -
Cultuurhistorie Archeologie Aardkunde Veiligheid Water Bodem
-
Infrastructuur Ruimtegebruik Omgeving Techniek Kosten
Alle effecten op deze criteria beïnvloeden de haalbaarheid van de ontwikkeling van een hoogspanningsstation in het zoekgebied. In de haalbaarheidsstudie zijn reeds verschillende locatiealternatieven vastgesteld op basis van traceringsuitgangspunten, zie Figuur 1.3.
5
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
TenneT hanteert traceringsuitgangspunten om te komen tot kansrijke locaties. Deze traceringsuitgangspunten zijn vastgesteld op basis van geldende wet- en regelgeving, aanvullend beleid van TenneT en projectspecifieke (ontwerp)eisen. Voor de zoeklocaties nabij Bergen op Zoom gelden de volgende traceringsuitgangspunten: 1. ontwerp is technisch haalbaar en uitvoerbaar; 2. benodigde oppervlakte is circa 12 ha (+ circa 3 ha inpassing, nader te bepalen); 3. houd rekening met omgevingshinder (zone van 40 meter vanaf het hekwerk); 4. zo veel mogelijk voorkomen van geluidshinder; 5. vermijd zoveel mogelijk effecten op milieuaspecten zoals archeologie, cultuurhistorie, natuur en waterkeringen; 6. houd rekening met locaties met een extern veiligheidsrisico zoals windturbines en risicovolle inrichtingen; 7. houd rekening met de afstand tot de bestaande GT-RLL380-verbinding1 in verband met aanleg nieuwe bovengrondse lijnen; 8. houd rekening met de afstand tot locatiealternatieven Schouwen-Duiveland (30 kilometer realistisch tracé2). Deze locatiealternatieven zijn weergegeven in Figuur 1.3. Deze locatiealternatieven zijn beschreven in het projectboek.
Figuur 1.3 | Zoekgebieden en zoeklocaties alternatievenontwikkeling Bergen op Zoom
1 2
De 380 kV-verbinding tussen Geertruidenberg (GT) en Rilland (RLL) Gedurende het omgevingsproces is een maximale lengte van 25 kilometer gecommuniceerd. Door technische aanpassingen na nader onderzoek is het mogelijk geworden de maximale lengte te vergroten naar 30 kilometer. 6
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
In deze aanvulling op de haalbaarheidsstudie worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • woningen worden vermeden, 500 meter afstand houden heeft de voorkeur, 300 meter minimaal; • de kern van NNN gebied wordt zoveel als mogelijk ontzien omdat de ontwikkeling een reëel •
vergunningsrisico is; dat het zoekgebied niet verder naar het oosten is gelegen, omdat in verkenning met SABIC is gebleken dat hier ruimteconflicten ontstaan in relatie tot diverse aspecten (zie projectboek);
•
de dimensie van de hoogspanningsstations is 455 meter bij 315 meter, exclusief landschappelijke inpassing;
On basis van deze uitgangspunten kan een gedeelte van het zoekgebied (zoals weergegeven in afbeelding 1.2) als niet kansrijk worden gezien omdat de dimensies van het hoogspanningsstation niet ingepast kunnen worden. Daarom zijn eerst de criteria natuur, geluid en cultuurhistorie beschouwd om de meest kansrijke locaties in kaart te brengen en de andere gebieden af te laten vallen. Daarna worden de kansrijke locaties onderzocht aan de hand van alle criteria uit de haalbaarheidsstudie. Figuur 1.4 laat zien wat het enige overgebleven gebied is binnen het zoekgebied. Dit is bepaald aan de hand van de criteria natuur, geluid en cultuurhistorie. De omgevingsvraag is nader ingevuld met de optimalisatie van locatie 4B. De uitgebreidere onderbouwing van de totstandkoming van locatie 4B als enige alternatief binnen het zoekgebied volgt in hoofdstuk 5. De effecten van ontwikkeling van een hoogspanningsstation op locatie 4B is beoordeeld aan de hand van de criteria in hoofdstuk 5.
Figuur 1.4 | Zoekgebied - optimalisatie locatie 4B
7
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
1.2
Van belang zijnde documenten
In Tabel 1.1 is een overzicht opgenomen van alle voor deze aanvulling op de haalbaarheidsstudie van belang zijnde documenten van TenneT en ACT TWB die hebben geleid tot het opstellen van deze aanvulling op de haalbaarheidsstudie. Ref
Document
Kenmerk
Onderdeel
[1]
YP.00.006 Template Haalbaarheidsstudie
n.v.t.
Geheel
n.v.t.
Geheel
01052020 [2]
Haalbaarheidsstudie ‘ontsluiten 150 kV Schouwen-Duiveland en Tholen’ (Arcadis, 2020)
[3]
Vergunningenscan Netversterking SD-T-BOZ
126228-21-014.027 (ACT TWB)
Geheel
[4]
Adviesrapport G-waarden horizontaal gestuurde
n.v.t.
Geheel
n.v.t.
Geheel
126228-21-012.804 (ACT TWB)
Geheel
boring Mastgat [5]
Resultaten grondonderzoek horizontaal gestuurde boring Mastgat
[6]
Teksten Projectboek Netversterking SchouwenDuiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom
[7]
Overzicht omgevingsinbreng v3.0
n.v.t.
Geheel
[8]
HAALBAARHEIDSSTUDIE
126228/21-016.324
Geheel
Netversterking Schouwen-Duiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom Tabel 1.1 | Van belang zijnde documenten
1.3
Doel en achtergrond
Deze aanvulling onderzoekt de haalbaarheid van een nieuw te realiseren 380/150/20 kV hoogspanningsstation van TenneT bij Bergen op Zoom. De aanleiding is de vraag vanuit de gemeenteraad of in het gebied ten westen van de Lange Water de ontwikkeling van een dergelijk hoogspanningsstation mogelijk is. Deze aanvulling onderzoekt de haalbaarheid van locatie 4B. Het bepalen van een tracéoplossing voor een hoogspanningsverbinding is een complex proces. Dit proces start doorgaans met een haalbaarheidsstudie. De haalbaarheidsstudie komt voort uit nettechnische analyse van de afdeling Asset Management van TenneT. Deze verkenning heeft een knelpunt naar voren gebracht, waarvoor één of meerdere oplossingen gevonden moeten worden. Deze oplossingen moeten nader worden verkend op een aantal aspecten, waaronder de aspecten ´inpasbaarheid´ en 'realiseerbaarheid'. In dat kader dient op hoofdlijnen te worden getoetst aan (beleids)eisen van TenneT alsook omgevingsaspecten. Doel is dat voor TenneT de alternatieven inzichtelijk worden welke uiteindelijk na keuze van bevoegd gezag kunnen leiden tot een voorkeursalternatief.. De ontwikkeling van een aantal kansrijke oplossingen heeft plaatsgevonden op basis van een integrale afweging van belemmeringen en kansen die zich in het gebied rondom het knelpunt voordoen.
Input voor deze belemmeringen en kansen zijn de karakteristieken en feitelijkheden van het gebied (bijvoorbeeld aanwezigheid snel- of waterwegen) en de (beleids)eisen en wensen van TenneT en bevoegde gezagen.
8
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
TenneT legt de kansrijke locaties voor aan het bevoegde gezag. Het bevoegde gezag kan dan een voorkeursalternatief kiezen. De nadere (detail)uitwerking vindt plaats in de vervolgfasen van een project waaronder de basisontwerpfase. In de fase van de haalbaarheidsstudie worden daarom in principe geen veldonderzoeken uitgevoerd of technische details uitgewerkt. Dit zijn onderwerpen van de vervolgfase (basisontwerpfase en verder). Op basis van deze input kan aldus: • In geval van een door TenneT geconstateerd knelpunt een keuze worden gemaakt voor een voorkeursoplossing; Deze haalbaarheidsstudie is opgesteld voor het project Netversterking Schouwen-Duiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom.
1.4
Toelichting werkwijze
De analyse van de haalbaarheid in zoekgebied Lange Water heeft plaatsgevonden op basis van een integrale afweging van belemmeringen en kansen die zich in het gebied voordoen. Input voor deze belemmeringen en kansen zijn de feitelijkheden (bijvoorbeeld de aanwezigheid van een snelweg of een rivier/kanaal), het beleid van TenneT alsook wetgeving en het beleid van de gemeenten, de provincies en het Rijk. De belemmeringen in dit zoekgebied zijn al bepaald in de reeds uitgevoerde haalbaarheidsstudie van Witteveen+Bos, die weer gebaseerd is op de voorstudie van Arcadis. Voorliggende haalbaarheidsstudie bouwt voort op de belemmeringen die in de reeds uitgevoerde haalbaarheidsstudie zijn weergegeven. Nadat de belemmeringen in het zoekgebied in kaart zijn gebracht is de vraag of daarin ruimte is voor de bouw van: 1. een 380/150/20 kV-hoogspanningsstation nabij Bergen op Zoom; De haalbaarheid is onderzocht op de thema’s milieu en planologie, omgeving, techniek en kosten, identiek aan de vorige haalbaarheidsstudie. Voorliggende haalbaarheidsstudie brengt de ruimtelijke haalbaarheid in beeld, waarna het bevoegd gezag in samenspraak met TenneT de keuze maakt voor de voorkeursalternatieven. Hoofdstuk 3 geeft een nadere toelichting op de kenmerken van het zoekgebied en totstandkoming van de haalbaarheid. Hoofdstuk 4 beschrijft de werkwijze van de analyses.
9
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
2 Toelichting op bestaande situatie en knelpunt 2.1
Het knelpunt
Deze haalbaarheidsstudie in zoekgebied Lange Water is onderdeel van de netversterking Schouwen-Duiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom. In de haalbaarheidsstudie is een analyse uitgevoerd ten aanzien van een aantal mogelijke oplossingen voor de mitigatie van het tekort in netcapaciteit op Schouwen-Duiveland, Tholen en West-Brabant. De bestaande en gewenste netsituatie is beschreven in het projectboek.
2.1.1
TenneT assets
De relevante TenneT assets die onderdeel uitmaken van de haalbaarheidsstudie om het knelpunt te mitigeren zijn opgenomen tabel 2.1. Bestaand/
Asset
Spanningsniveau
Station
Nieuw
Hoogspanningsstation Bergen op Zoom
380/150/20 kV
X
Nieuw
Hoogspanningsstation Schouwen-
150/20 kV
Lijn
Kabel
ZRO [m]
nieuw
Duiveland Nieuw
Kabelverbinding Bergen op Zoom -
12-16 ha 4,5-6 ha
X
150 kV
X
Schouwen-Duiveland Bestaand
GT-RLL380
380 kV
X
16 m
50-75 m
Tabel 2.1 | Betrokken stations/verbindingen
2.1.2 2.1.2.1
Type en omvang nieuwe assets Hoogspanningsstation Bergen op Zoom (380/150/20 kV)
In de omgeving Bergen op Zoom wordt een 380/150/20 kV-station gerealiseerd. Dit hoogspanningsstation wordt ingelust in de bestaande 380 kV-verbinding Geertruidenberg-Rilland. Inlussen betekent dat het nieuwe hoogspanningsstation verbonden wordt met de bestaande verbinding. Dit gebeurt door een bovengrondse verbinding omdat deze verbinding onderdeel wordt van de bestaande verbinding. Hiervoor moeten dus nieuwe hoogspanningsmasten worden gerealiseerd. Het hoogspanningsstation bestaat uit drie onderdelen, namelijk een 380 kV- en 150 kV-deel van TenneT en een 20 kV-deel van Enexis. Deze gedeelten bestaan ieder uit verschillende onderdelen, zoals lijnvelden (380 kV), transformatorvelden (380/150 kV en 150/20 kV), kabelvelden, (dwars)koppelvelden en reservevelden voor toekomstige uitbreidingen van het hoogspanningsstation. Alles tezamen beslaat het hoogspanningsstation 12 ha, namelijk 455 bij 315 m (kan iets afwijken na definitieve inpassing), waarvoor TenneT grond aankoopt. Dit is voor alle locatiealternatieven gelijk. Figuur 2.1 laat een 3D-visualisatie zien van het basisontwerp van het 380/150/20 kV-hoogspanningsstation. De inpassing van het hoogspanningsstation in de omgeving wordt geoptimaliseerd na de keuze van een VKA.
10
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 2.1 | Voorlopige 3D-visualisatie van het basisontwerp ontwerp van het 380/150/20 kV-hoogspanningsstation
Na de keuze van een VKA maakt TenneT een nadere uitwerking van de technische benodigdheden met betrekking tot de benodigde bovengrondse 380 kV-verbinding. De milieu- en omgevingseffecten van de benodigde bovengrondse verbinding worden onderzocht in een aparte procedure.
2.1.3
Standaarden TenneT
De volgende TenneT standaarden zijn van toepassing: Document type
Vakgebied
Naam
Versie
Publicatiedatum
PVE
00 – Algemeen
PVE.00.002 Planologische tracerings- en locatie eisen
3.0
25-01-19
PVE
00 – Algemeen
PVE.00.003 Publieke en Private rechten
3.0
25-01-19
PVE
06 – Kabels
PVE.06.000 Kabels
2.0
21-04-17
Tabel 2.2 | Van toepassing zijnde TenneT standaarden
11
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
3 Toelichting zoekgebied en haalbaarheid Dit hoofdstuk presenteert het overzicht van het zoekgebied. Paragraaf 3.1 geeft een toelichting op het proces wat ten grondslag ligt aan voorliggende haalbaarheidsstudie. Paragraaf 3.2 laat het zoekgebied zien.
3.1
Toelichting proces
Het te onderzoeken zoekgebied is gedefinieerd en besproken met de gemeente Bergen op Zoom en met TenneT. Binnen dit zoekgebied is de haalbaarheid van een hoogspanningsstation bepaald. TenneT stelt bepaalde eisen aan de oppervlakte van dit hoogspanningsstation. Deze haalbaarheidsstudie onderzoekt of er mogelijkheden zijn om een hoogspanningsstation in het gebied te passen aan de hand van dezelfde aspecten als in de haalbaarheidsstudie (waaronder milieu, natuur, geluid, etc.). In de inleiding is een eerste analyse gedaan op het zoekgebied. Hieruit volgt dat alleen locatie 4B mogelijk is in het zoekgebied. Locatie 4B is ontwikkeld als nieuwe zoeklocatie omdat deze bij TenneT is voorgedragen via de gemeente. In deze aanvulling Locatie 4B (inclusief eventuele schuifruimte) is beoordeeld op basis van dezelfde criteria als in de haalbaarheidsstudie. Belemmeringskaarten brengen in beeld op welke locaties in het zoekgebied de criteria spelen en wat de effecten zijn door ontwikkeling van een hoogspanningsstation.
3.2
Kenmerken zoekgebied
3.2.1
Zoekgebied
Figuur 3.1 geeft het zoekgebied weer, dat reeds in de inleiding is beschreven.
Figuur 3.1 | Te onderzoeken zoekgebied voor deze haalbaarheidsstudie
12
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Binnen het zoekgebied zijn diverse belemmeringen aanwezig waar rekening mee is gehouden in de totstandkoming van de alternatieven. Dit omvat onder andere Natura 2000-gebieden, water, woonkernen en infrastructuur. Deze en andere belemmeringen zijn toegelicht paragraaf 4.2.4. In deze paragraaf wordt een verdere toelichting gegeven op de zoekgebieden per onderdeel binnen deze haalbaarheidsstudie. In de inleiding uitgelegd hoe locatie 4B binnen het zoekgebied is bepaald aan de hand van de uitgangspunten. Zoals volgt uit de eerste analyse in de inleiding is in het zoekgebied geen andere mogelijkheid om een hoogspanningsstation met de vereiste dimensies te ontwikkelen. Daarom is alleen het gebied rondom geoptimaliseerde locatie 4B verder onderzocht, zie Figuur 3.2.
Figuur 3.2 | Zoekgebied - optimalisatie locatie 4B
13
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
4 Werkwijze analyses 4.1
Leeswijzer
In dit hoofdstuk is gemotiveerd beschreven hoe – en aan de hand van welke uitgangspunten - de kansrijke alternatieven voor de mitigatie van het knelpunt van deze haalbaarheidsstudie zijn onderzocht. De uitwerking van de meest kansrijke oplossing – zijnde de voorkeursoplossing wordt opgenomen in de volgende fase van het project: de basisontwerpfase.
4.2
Uitgangspunten en beoordelingskader
4.2.1
Algemene uitgangspunten
Ten behoeve van deze studie zijn algemene uitgangspunten gebruikt die ten grondslag liggen aan de totstandkoming van de verschillende alternatieven. Deze zijn uitgewerkt in de inleiding. De uitgangspunten sluiten aan bij de standaarden van TenneT.
4.2.2
Feitelijke gegevens
Ten behoeve van deze studie zijn feitelijke gegevens gebruikt en benut om de milieu- en omgevingseffecten van de verschillende alternatieven te duiden. Daarnaast zijn deze feitelijkheden gebruikt in de alternatievenontwikkeling. Voorliggende haalbaarheidsstudie heeft gebruik gemaakt van openbaar beschikbare data. Dit betekent dat geen veldonderzoek of KLIC-melding is uitgevoerd. Dit volgt in een vervolgfase. Voorbeelden van de in kaart gebrachte feitelijkheden zijn: • gegevens van de risicokaart NL, zoals buisleidingen en terreinen met gevaarlijke stoffen; • • • • • •
gegevens van Ruimtelijkeplannen.nl; gegevens van de Archeologische Monumenten kaart (AMK); gegevens van de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW); open GIS-data (bijvoorbeeld topografische kaarten, luchtfoto's, gemeentegrenzen); gegevens van de Natura 2000 en NNN-gebieden; gegevens uit de Nationale Database Flora en Fauna (NDFF);
•
gegevens van de provincies en gemeenten op het gebied van landschap, cultuurhistorie, aardkunde en water; gegevens van de waterschappen op het gebied van water; asset gegevens van TenneT (lijnen, kabels, stations).
• •
4.2.3
Score Beoordelingskader
Locatie 4B wordt in hoofdstuk 5 per thema beoordeeld aan de hand van het beoordelingskader. Deze beoordeling is opgebouwd uit een korte toelichting in tabelvorm, zie tabel 4.1. Indien nodig wordt deze tabel tekstueel nader toegelicht, waar mogelijk met kaartmateriaal.
14
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Score
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
0 De belemmering heeft geen of nauwelijks effect ten aanzien van het thema -
De belemmering heeft een effect ten aanzien van het thema, dit effect is mogelijk oplosbaar door mitigerende maatregelen of verlegging van de tracéoplossing
Tabel 4.1 | Beoordelingsschaal
4.2.4
Beoordelingskader
Locatie 4B wordt in hoofdstuk 5 per thema integraal beoordeeld aan de hand van het beoordelingskader, zie tabel 4.2. De beoordelingen zijn toegekend aan de hand van de beoordelingsschaal zoals weergegeven in tabel 4.1.
15
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief Thema
Subthema
Criterium
Beoordelingsmethodiek
Toelichting
Milieu
Natuur
Ligging in Natura 2000-gebied of binnen verstoringsafstand Ligging in overige beschermde gebieden
0 = ligging buiten N2000-gebied en afstand >1,5 (verstoringsafstand) - = ligging in N2000-gebied en/of afstand <1,5 km (verstoringsafstand) 0 = ligging buiten overige beschermde gebieden - = ligging in overige beschermde gebieden
afstandsbepaling t.o.v. Natura 2000-gebieden
Aanwezige beschermde soorten flora en fauna
0 = geen beschermde soorten flora en fauna aanwezig o.b.v. NDFF gebieden - = beschermde soorten flora en fauna aanwezig o.b.v. NDFF gebieden
Geluid
Geluidsgevoelige objecten binnen richtafstand
0 = geen geluidsgevoelige objecten binnen richtafstanden VNG - = geluidsgevoelige objecten binnen richtafstanden VNG
EM-velden
EM-gevoelige objecten binnen aanlegzone
0 = geen EM-gevoelige objecten binnen aanlegzone - = EM-gevoelige objecten binnen aanlegzone
Landschap
Landschappelijke effecten op gebiedsniveau
0 = geen aantasting samenhang en/of gebiedskarakteristiek en geen ligging in gemeentelijk- of provinciaal landschap - = aantasting samenhang en/of gebiedskarakteristiek of ligging in gemeentelijk- of provinciaal landschap
Landschappelijke effecten op objectniveau
0 = niet of nauwelijks effect op landschappelijke belevingswaarde door o.a. zichtbaarheid - = effect op landschappelijke belevingswaarde door o.a. zichtbaarheid
Cultuurhistorie
Ligging in gebieden met cultuurhistorische waarden
0 = ligging buiten gebieden en elementen met cultuurhistorische waarden - = ligging in gebieden of overlap met elementen met cultuurhistorische waarden
provinciaal en gemeentelijk beleid
Archeologie
Ligging in gebieden met bekende archeologische waarden
0 = ligging buiten gebieden met bekende archeologische waarden - = ligging in gebieden met bekende archeologische waarden
archeologische monumenten
Ligging in gebieden met verwachte archeologische waarden
0 = ligging buiten gebieden met verwachte archeologische waarden of ligging in gebieden met een lage verwachtingswaarde - = ligging in gebieden met een (middel)hoge verwachte archeologische waarden 0 = ligging buiten gebieden met aardkundige waarden - = ligging in gebieden met aardkundige waarden
IKAW; provinciaal en gemeentelijk beleid
Aardkunde
Ligging in gebieden met aardkundige waarden
- NNN - ecologische verbindingszones - ganzen- en weidevogelgebieden op basis van openbare databank (NDFF) en geregistreerde waarnemingen Geluidgevoelige objecten binnen: - richtafstanden (500 m bij BOZ o.b.v. ‘rustige woonwijk’) - berekende geluidswaarden (input TenneT/Peutz) stations: - 40 m vanaf het hekwerk Ondergrondse kabelverbindingen: - 2x 25 meter aan weerszijden van de kabel toetsen aan gemeentelijk en provinciaal beleid (inclusief ligging in nationale landschappen) - aantasting van samenhang (specifieke elementen en hun context) die gebiedskarakteristiek bepaalt (bijv.: bomenrijen; kreken; hoogteverschil, open landschap) zichtbaarheid en beleefbaarheid
aardkundige waarden
16
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief Thema
Milieu
Subthema
Criterium
Beoordelingsmethodiek
Toelichting
Veiligheid
Blootstelling van assets aan risicobronnen
0 = geen blootstelling aan risicobronnen, overstromingsrisico lager dan eisen TenneT - = blootstelling aan risicobronnen, overstromingsrisico hoger dan eisen TenneT
Aanhouden richtafstanden PvE met betrekking tot: - risicovolle inrichtingen van de risicokaart; 800m; - bedrijven van milieucategorie hoger dan 3.1; 800m; - landingsbaan; 300m; - nabije windturbines; PR10-6 en richtafstand 245 m
Water
Ligging in beschermingszone water
0 = ligging buiten beschermingszone water - = ligging in beschermingszone water
Ligging in waterbergingsgebied
0 = ligging buiten waterbergingsgebied - = ligging in waterbergingsgebied 0 = ligging buiten waterkering of vrijwaringszone - = ligging in/nabij waterkering of vrijwaringszone 0 = geen overlap met waterwegen/-gangen - = geen overlap met waterwegen/-gangen 0 = geen ligging in verziltingsgevoelig gebied (< 1000 mg/l op -1,75 m NAP) - = ligging in verziltingsgevoelig gebied (> 1000 mg/l op -1,75 m NAP) 0 = ligging buiten zettingsgevoelig gebied (klei of veen) - = ligging in zettingsgevoelig gebied (klei of veen) 0 = geen (potentieel) verontreinigde grond aanwezig - = (potentieel) verontreinigde grond aanwezig 0 = ligging buiten beheerzones hoofdwegennet - = ligging in beheerzones hoofdwegennet
ligging in waterbergingsgebied
Kruising/overlap/parallelloop met planologisch beschermde onder- en bovengrondse kabels en leidingen
0 = geen kruising/overlap/paralelloop onder- en bovengrondse kabels en leidingen - = kruising/overlap/paralelloop onder- en bovengrondse kabels en leidingen
-
Kruising/overlap met (spoor en auto)wegen
0 = geen kruising/overlap met (spoor en auto)wegen - = kruising/overlap met (spoor en auto)wegen 0 = sluit aan bij functie huidig bestemmingsplan - = wijkt af van functie huidig bestemmingsplan 0 = sluit aan bij bestaand grondgebruik - = wijkt af van bestaand grondgebruik 0 = geen overlap met bebouwing - = overlap met bebouwing
Ligging in / nabij waterkering of vrijwaringszone Kruisingen met waterwegen/-gangen Ligging in verziltingsgevoelig gebied Bodem
Ligging in zettingsgevoelige gebieden Aanwezigheid (potentieel) verontreinigde grond
Infrastructuur
Ruimtegebruik
Ligging in gebieden met overstromingsrisico groter dan toegestaan volgens PvE TenneT Ligging nabij transport gevaarlijke stoffen (snelwegen en ondergrondse buisleidingen) - waterwingebied - grondwaterbeschermingsgebied - boringsvrije zone - intrekgebied
Ligging in beheerzones hoofdwegennet (rijk/provincie/gemeente)
Aandachtspunten m.b.t. bestemmingsplannen en planologische belemmeringen Grondgebruik Bebouwing
waterkeringen, vrijwaringszones kruising/overlap met waterwegen/-gangen ligging in verziltingsgevoelig gebied zettingsgevoelige gebieden/gronden verontreiniging geen ligging in beheerszones, kruising hiervan is wel toegestaan
-
op basis van de risicokaart (gasleiding, hoogspanning) en bestemmingsplannen KLIC-melding volgt pas in vervolgfase minimumafstanden parallelloop volgens TenneT PvE
waterwegen, spoorwegen en autowegen op basis van www.ruimtelijkeplannen.nl bijv. woon-, bedrijfs-, landbouw- en recreatiefunctie
17
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief Thema
Subthema
Criterium
Omgeving
Omgeving
Belangen en zorgen uit de omgeving
Input omgevingsproces
Techniek
Techniek
Lengte benodigde verbindingen
lengte van de tracéoplossingen
Lengte benodigde bovengrondse verbindingen
TenneT
Bereikbaarheid van de assets door andere netbeheerders Bereikbaarheid van de assets via (verharde) weg Kosten
Kosten
Beoordelingsmethodiek
Enexis (Bergen op Zoom
Verwachte kosten (relatief) Verklaring kosten
Toelichting
op basis van expert judgement i.c.m. input TenneT
TenneT lengte benodigde verbindingen, aanpassing bestaande infrastructuur, benodigde toegangswegen
TenneT
Tabel 4.2 | Beoordelingskader
18
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
4.2.5
Niet beschouwde onderwerpen
Deze locatie- en haalbaarheidsstudie kent een ander detailniveau dan een uitgebreide milieustudie zoals een milieueffectrapport (MER). In voorliggende studie is een aantal onderwerpen niet beschouwd en zijn niet alle milieuthema’s onderzocht die (bijvoorbeeld) wel in een MER worden onderzocht. Dit omdat deze onderzoeken niet aansluiten bij het detailniveau en het doel van deze studie, namelijk het in kaart brengen van de haalbaarheid van de verschillende alternatieven. Daarmee beschouwt deze studie voornamelijk permanente milieueffecten en worden tijdelijke effecten grotendeels buiten beschouwing gelaten. In dit kader zijn geen effecten beschouwd die enkel optreden tijdens de aanlegfase, omdat deze niet leiden tot onderscheidende effecten tussen de alternatieven en de benodigde informatie (zoals aanlegmaterieel) pas in beeld wordt gebracht na keuze van een voorkeursalternatief. Hieronder vallen onder andere tijdelijke effecten door geluid (aanlegfase hoogspanningsstations en tracéalternatieven) en aantasting van de luchtkwaliteit. Ook zijn effecten door niet gesprongen explosieven (NGE) niet beschouwd omdat hiervoor onvoldoende openbare informatie beschikbaar is. Dit wordt nader beschouwd na keuze van een voorkeursalternatief.
19
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
5 Analyse haalbaarheid Bergen op Zoom 5.1
Zoekgebied
Figuur 5.1 laat het zoekgebied zien. Deze is aan de westkant begrensd door het ScheldeRijnkanaal, aan de zuidkant door windpark Halsteren en aan de oostkant door het terrein van SABIC/grens van Lange Water.
Figuur 5.1 | Zoekgebied
Langs dit zoekgebied loopt al een bestaande hoogspanningslijn van TenneT, zie Figuur 5.2. Het is wenselijk om het hoogspanningsstation zo dicht mogelijk tegen deze lijn aan te plaatsen zodat de effecten van aftakking om de omgeving geminimaliseerd worden.
20
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 5.2 | Zoekgebied met bestaande hoogspanningslijn
De aangedragen locatie 4B, weergegeven in Figuur 5.3, overlapt met de reeds versoepelde geluidsrichtlijn (300 meter) en met het historische groen van Lange Water. Daarnaast is de locatie geprojecteerd op de beschermingszone van de waterkering. Dit maakt deze configuratie niet realistisch.
Figuur 5.3 | Zoekgebied met bestaande hoogspanningslijn
21
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Locatie 4B kan geoptimaliseerd worden door 4B te kantelen, waardoor deze buiten de genoemde belemmeringen komt te liggen (Zie Figuur 5.4).
Figuur 5.4 | Zoekgebied - optimalisatie locatie 4B
Aan de hand van criteria van het beoordelingskader in paragraaf 4.2.4 wordt de haalbaarheid van locatie 4B in paragraaf 5.2 bepaald. Paragraaf 5.2 geeft ook weer hoe op basis van de criteria natuur, geluid en cultuurhistorie locatie 4B tot stand is gekomen.
5.2
Milieu
5.2.1
Natuur
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op het thema natuur worden beschreven en beoordeeld op de volgende criteria: • ligging in Natura 2000-gebieden of binnen verstoringsafstand; • ligging in overige beschermde gebieden; o NNN-gebied; o Ecologische verbindingszones; o Ganzen- en weidevogelgebieden; • aanwezige beschermde soorten flora en fauna; o Op basis van de Nationale Database Flora en Fauna (NDFF). Locatie 4B is beoordeeld op bovenstaande criteria. Tabel 5.1 laat deze beoordeling zien.
22
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Criterium
Score
Natuur Ligging in Natura
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel Locatie 4B
-
Geen ligging in Natura 2000-gebied. Afstand tot dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied
2000-gebieden of
(Zoommeer) is circa 500 meter. Daarmee zijn indirecte effecten niet uitgesloten. Daarbij
binnen
moet voor het inlussen van deze stationslocatie voor de tijdelijke lijn
verstoringsafstan
bouwwerkzaamheden plaatsvinden in Natura2000-gebied. Om die redenen wordt het
d Ligging in overige
stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-). -
beschermde
Overlapt met overig beschermd gebied, namelijk NNN-gebied Lange Water. Om die redenen wordt het stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
gebieden Aanwezige
0
Geen beschermde flora. Kans op voorkomen beschermde fauna (zoogdieren,
beschermde
vleermuizen, vogels, amfibieën) door ligging nabij watergangen met natuurvriendelijke
soorten flora en
oevers en bosschages. Vervolgonderzoek is wel nodig. Om die redenen wordt het
fauna
stationslocatie-alternatief in deze fase beoordeeld als neutraal (0).
Tabel 5.1 | Effectbeoordeling locatie 4B Bergen op Zoom - natuur
Figuur 5.5 laat de ligging van de locatie 4B ten opzichte van natuurgebieden zien. Het NNN gebied ‘Lange water’ is ligt in het zoekgebied. Uit de vorige HBS is dit NNN-gebied gecategoriseerd als ‘nee, tenzij’. Dit betekent dat ontwikkeling in principe niet mogelijk is. Alleen wanneer er geen alternatieven zijn, kan het vergunbaar zijn. Hiervoor moeten de maatschappelijke noodzaak en gebrek aan alternatieven goed onderbouwd zijn.
Figuur 5.5 | Zoekgebied - natuur
De stationslocatie 4B die nu ligt in NNN-gebied moet aangesloten worden op de bestaande hoogspanningslijn. Daarvoor moet een permanente of tijdelijke lijn worden aangelegd. 23
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Het tracé hiervan is nog onduidelijk. Wel is het onontkoombaar dat deze tijdelijke lijn ook in NNNgebied en mogelijk in Natura 2000 gebied moet worden aangelegd. Dit is vanuit wet- en regelgeving niet reëel vergunbaar. Effecten op Natura 2000-gebieden Locatie 4B ligt volledig binnen de verstoringszone binnen 500 meter van het Natura 2000-gebied Zoommeer. Natura 2000-gebieden zijn gebieden die beschermd zijn onder Europese richtlijnen, met als doel de Europese biodiversiteit te waarborgen. Het Zoommeer is onder deze Europese richtlijnen aangewezen als Vogelrichtlijngebied. Voor vogelsoorten gelden een aantal verbodsbepalingen, zoals een verbod tot opzettelijk doden van vogels, het vernielen van nesten, rustplaatsen en eieren of het verstoren van vogels. De bouwwerkzaamheden voor het 380/150/20 kV-hoogspanningsstation binnen het zoekgebied kunnen een verstorende werking (geluid, licht, trillingen) hebben op het Natura 2000-gebied Zoommeer. De verstoringsafstand van dergelijke werkzaamheden is ongeveer 1,5 kilometer. Hierdoor zijn effecten op het Natura 2000-gebied Zoommeer niet uitgesloten. Nader onderzoek na keuze van een voorkeursalternatief moet verder in beeld brengen welke soorten (habitattypen) hier voorkomen en of er instandhoudingsdoelstellingen in gevaar worden gebracht.
Voor het hele zoekgebied geldt dat tijdens de aanlegfase sprake kan zijn van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. De werkzaamheden resulteren in emissies van met name stikstofoxiden (NO2). Deze komen vrij uit de verbrandingsmotoren van vrachtverkeer en mobiele werktuigen. Deze emissies kunnen resulteren in stikstofdeposities in de nabijgelegen beschermde Natura 2000-gebieden (stikstofdeposities kunnen ver reiken; > 3 kilometer en soms zelfs > 10 kilometer). Door de aard en omvang van de werkzaamheden, in combinatie met de afstand van circa 500 meter tot het dichtstbijzijnde stikstofgevoelige Natura 2000-gebied (Zoommeer) zijn effecten van stikstofdepositie op voorhand niet uit te sluiten. Echter is per 1 juni 2021 de wet Stikstofreductie en Natuurverbetering in werking getreden. Onderdeel van deze wet is Bouwvrijstelling. Deze vrijstelling houdt in dat het niet langer nodig is een activiteit met enkel stikstofuitstoot tijdens de aanlegfase te toetsen op stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Zowel bij de hoogspanningsstations als bij de kabels of lijnen is enkel sprake van stikstofuitstoot tijdens de aanlegfase en niet tijdens de gebruiksfase. Daarom is voor het aspect stikstof geen vervolgonderzoek nodig, zolang gebruik gemaakt kan worden van de Bouwvrijstelling.
Effecten op overige beschermde gebieden Locatie 4B ligt in een overige beschermd gebied, namelijk in NNN-gebied Lange Water. Dit is een groot vergunningsrisico. Ontwikkeling in een NNN-gebied is alleen mogelijk indien er geen alternatieven zijn. De effecten zullen goed in kaart gebracht moeten worden. De verstoringseffecten (indirecte effecten) zullen in een volgende fase onderzocht moeten worden via een zogenaamde ‘nee-tenzij toets’. Effecten op beschermde flora en fauna Op basis van de Nationale Databank Flora en Fauna3 (NDFF) zijn geen beschermde flora en fauna aanwezig binnen het zoekgebied. Wel geldt dat -ondanks dat er op basis van de NDFF geen soorten bekend zijn- een kans is op voorkomen van beschermde fauna, mede door de ligging nabij watergangen met natuurvriendelijke oevers en bosschages.
3
Nationale databank die natuurgegevens bundelt, uniformeert en valideert. 24
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Dit gaat om zoogdieren (kleine marterachtigen, boommarters en eekhoorns), vleermuizen, vogels (verstoring of vernietiging van jaarrond beschermde nesten), amfibieën (salamanders, rugstreeppad). Veldbezoek moet uitsluitsel geven over de mogelijke aanwezigheid van beschermde soorten en te treffen beheersmaatregelen om verstoring en vernietiging te voorkomen. Conclusie natuur Het zoekgebied ligt niet in Natura2000 gebied, wel in NNN-gebied Lange Water. Dit is een reëel vergunningsrisico. Daarnaast zijn er op basis van de NDFF geen beschermde flora en fauna binnen locatie 4B. Uitvoering van een Voortoets (conform de Wet natuurbescherming) om de mogelijke fysieke verstoring in kaart te brengen is noodzakelijk. Daarnaast kan de mogelijke aanwezigheid van beschermde fauna niet worden uitgesloten, waarmee veldbezoek voorafgaand aan eventuele werkzaamheden noodzakelijk is. Met betrekking tot effecten door stikstofdepositie op natuurgebieden wordt gebruik gemaakt van de Bouwvrijstelling, waarmee geen nader onderzoek noodzakelijk is. Naast de effecten op natuur door de stationslocatie treden er ook effecten op door de tijdelijke lijn die het station aansluit op het bestaande net. Deze tijdelijke lijn moet door NNN-gebied en Natura 2000 gebied heen. Dit is ook een reëel vergunningsrisico. Om die redenen wordt het stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
5.2.2
Geluid
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op thema geluid worden beschreven en beoordeeld op het volgende criterium: • Geluidsgevoelige objecten binnen richtafstand (500 meter). Onder geluidsgevoelige objecten worden objecten als woningen (met inbegrip van bedrijfswoningen, ligplaatsen van woonschepen en woonwagenstandplaatsen), onderwijsgebouwen, kinderdagverblijven, ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingstehuizen, psychiatrische inrichtingen en kinderdagverblijven verstaan. Om deze objecten te beschermen tegen geluidshinder, zijn in de VNG-publicatie ‘Handreiking bedrijven en Milieuzonering (VNG)’ richtafstanden opgenomen tussen geluidsgevoelige objecten en bedrijven die geluidsbelasting veroorzaken. Deze richtafstanden geven aan welke gemiddelde afstanden tot woonbebouwing ‘passend’ zijn. Met deze milieuzonering wordt in de ruimtelijke inrichting preventief rekening gehouden met milieubelastende en milieugevoelige functies ter bescherming van de leefkwaliteit. Van de Handreiking van de VNG kan door jurisprudentie enkel gemotiveerd worden afgeweken. Per situatie is maatwerk nodig om te bepalen welke richtafstanden van toepassing zijn, omdat bijvoorbeeld een ligging nabij een rustige woonwijk andere richtafstanden kent dan ligging nabij een gemengd gebied.
In deze studie is uitgegaan van de richtafstanden die van toepassing zijn op het gebiedstype ‘rustige woonwijk’, waarmee rekening wordt gehouden met de ‘worst case’ situatie. Het voorgenomen 380/150/20 kV-station nabij Bergen op Zoom kent transformatorvermogen van meer dan 1.000 MVA. Daarmee betreft het station een inrichting in milieucategorie 5.1. Hiervoor geldt een richtafstand tot geluidsgevoelige objecten van 500 meter. Locatie 4B nabij Bergen op Zoom is beoordeeld op ligging binnen deze richtafstand van 500 meter tot geluidsgevoelig objecten. Tabel 5.2 laat dit zien.
25
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Criterium
Score
Geluid Geluidsgevoelige objecten binnen richtafstand (500 meter)
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel Locatie 4B
-
geluidsgevoelige objecten binnen richtafstand (omliggende boerderijen), onvoldoende schuifruimte voor inpassing buiten richtafstand. Om die redenen wordt het stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
Tabel 5.2 | Effectbeoordeling locatie 4B Bergen op Zoom - geluid
Locatie 4B bevindt zich binnen de richtafstand (500 meter) tot geluidsgevoelige objecten. Figuur 5.6 laat dit zien.
Figuur 5.6 | Zoekgebied - Natuur en geluid (500 meter geluidsrichtlijn)
Figuur 5.6 geeft weer dat met de geluidsafstand van 500 meter in het hele zoekgebied onvoldoende schuifruimte is om het hoogspanningsstation in te passen buiten de richtafstand tot geluidsgevoelige objecten. Dit wil zeggen dat de afstand tot geluidsgevoelige objecten volgens de VNG-Handreiking ‘niet-passend’ is. Geluidshinder op de aanwezige geluidsgevoelige objecten is daarom niet uitgesloten. Nader onderzoek in na keuze van een voorkeursalternatief moet uitwijzen in welke mate geluidshinder daadwerkelijk optreedt en of en hoe met de definitieve inrichting van het hoogspanningsstation aan de geluidsnormen voldaan wordt. Daarnaast is voor locatie 4B de cumulatie met het bedrijventerrein ten zuiden (onder andere petrochemisch bedrijf SABIC) een aandachtspunt. De 500 meter is een richtlijn en geldt voor een rustige woonwijk. Tot alle panden met een verblijfsfunctie wordt 500 meter afstand gehouden. Voor gemengd gebied geldt een richtlijn van 300 meter. 26
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Het hanteren van deze kleinere afstand geeft een beter overzicht van de ruimtelijke mogelijkheden in het zoekgebied. Figuur 5.7 laat zien dat binnen het zoekgebied alleen bij locatie 4B ruimte is voor de ontwikkeling van een hoogspanningsstation met de gevraagde dimensies.
Figuur 5.7 | Zoekgebied - Natuur en geluid (300 meter geluidsrichtlijn voor gemengd gebied)
Conclusie geluid Locatie 4B overlapt met de richtafstand van 500 meter die aangeeft welke afstand ‘passend’ is tot geluidsgevoelige objecten. Binnen locatie 4B is geen schuifruimte om het station te realiseren zonder dat geluidsgevoelige objecten binnen de richtafstanden liggen. Geluidshinder is daarmee niet uitgesloten. Nader onderzoek voor de definitieve locatie en inrichting van het hoogspanningsstation is hier nodig om de geluidsniveaus in relatie tot hinder en normering in kaart te brengen. Hierbij moeten mogelijk ook geluidreducerende maatregelen worden onderzocht. Daarnaast moeten de mogelijkheden voor vaststelling van een solitaire- of uitbreiding van de bestaande geluidzone worden onderzocht. De ruimte die nodig is voor hoogspanningsstations is reeds onderzocht in de haalbaarheidsstudie. In de haalbaarheidsstudie zijn verschillende locatiealternatieven in dit zoekgebied onderzocht. De afmetingen dienen als uitgangspunt om de haalbaarheid te bepalen. De afmeting van locatie 4B is 315 meter bij 455 meter (exclusief landschappelijke inpassing). Deze zijn weergegeven in Figuur 5.8.
27
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 5.8 | Zoekgebied - afmetingen hoogspanningsstations in relatie tot andere onderzochte alternatieven
In het zoekgebied is V3 reeds afgevallen omdat deze overlapt met een woning. Dit is vanuit TenneT beleid geen optie, zolang er alternatieven voorhanden zijn. Daarnaast ligt de locatie binnen de risico-richtafstand (245 meter) tot de windturbines op de zuidelijke dijk van de Auvergnepolder die TenneT minimaal aanhoudt om veiligheidseffecten en effecten op leveringszekerheid te voorkomen. Ook is er onvoldoende ruimte voor inpassing, mede door de beschermingszone (of vrijwaringszone) van een primaire waterkering. Daarnaast is voor deze locatie een permanente en tijdelijk hoogspanningslijn nodig door Natura 2000-gebied en NNNgebied. Dit is vanuit wet- en regelgeving een reëel vergunningsrisico. Daarmee is locatie V3 als niet reëel haalbaar beoordeeld. Op basis van de criteria natuur en geluid blijft in het zoekgebied alleen nog een gebied rond locatie 4B over. Deze overlapt met NNN gebied. Dit is onwenselijk en is een reëel vergunningsrisico, maar bij gebrek aan alternatieven kan het vergunbaar zijn. Het optimaliseren van locatie 4B wordt gedaan aan de hand van de hierop volgende criteria.
5.2.3
Cultuurhistorie
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op thema cultuurhistorie worden beschreven en beoordeeld op het volgende criterium: • Ligging in gebieden met cultuurhistorische waarden. TenneT streeft naar het voorkomen van het realiseren van assets in gebieden met cultuurhistorische waarden. Het zoekgebied grenst aan de Brabantse Wal, de Spinolaberg en de Bremberg, maar dit heeft geen invloed op de haalbaarheid in het zoekgebied. Daarnaast ligt het gehele zoekgebied in het Zeekleigebied, aangeduid als cultuurhistorisch waardevolle regio. Binnen het zoekgebied ligt de cultuurhistorisch waardevolle Kreek Lange Water. 28
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Dit is een in de Auvergnepolder gesitueerd kreekrelict met wilgenbeplanting van schietwilg en struikwilgen, plaatselijk staan groepen met struikvormende wilgen uit 1850-1900. Dit historische groen is weergegeven in Figuur 5.9. Dit criterium beschouwt de effecten op deze gebieden met cultuurhistorische waarden als gevolg van de bouw van een 380/150 kV-station binnen de verschillende locatiealternatieven. Tabel 5.3 laat de beoordeling en korte beschrijving van effecten zien. Criterium
Score
Cultuurhistorie Ligging in
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel Locatie 4B
0
Ligt niet in gebied met cultuurhistorische waardevolle landschappen of vlakken.
gebieden met
Nauwelijks effect op cultuurhistorisch waardevolle regio Zeekleigebied door beperkte
cultuurhistorische
aantasting openheid en de grootschaligheid van de regio. Grenst wel aan historisch
waarden
groen Kreek Lange Water. Om die redenen wordt het stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
Tabel 5.3 | Effectbeoordeling locatie 4B Bergen op Zoom - Cultuurhistorie
Locatie 4B bevindt zich niet in cultuurhistorisch waardevol landschap. Wel grenst het aan historisch groen Kreek Lange Water. Figuur 5.9 laat dit zien. Door het historisch groen te bestempelen als het meest relevante onderdeel van het NNN gebied Lange Water wordt locatie 4B geoptimaliseerd. Zie Figuur 5.4. Hierin ligt locatie 4B buiten het historisch groen van de Lange Water en buiten de 300 meter geluidscontour om de geluidsgevoelige objecten heen.
Figuur 5.9 | Analyse cultuurhistorie Bergen op Zoom
Tabel 5.4 geeft een toelichting op deze gebieden met cultuurhistorische waarden. Daarnaast wordt ook de cultuurhistorische waarde van de Kreek Lange Water beschouwt. 29
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Gebied
Type/
Toelichting cultuurhistorische waarde (bron: provincie Noord-Brabant)
waarde Zeekleigebied
type: regio
Rijk geschakeerd open polderlandschap waarin de omgang met het water en de strijd met de zee nog duidelijk af te lezen zijn. Dit komt tot uiting in het patroon van de dijken, de (voormalige) kreken en de verschillen tussen de polders. Strategie is gericht op het behoud door ontwikkeling of versterking van de samenhang van de dragende structuren van de regio en de cultuurhistorische waarden in hun samenhang.
Brabantse Wal
type:
Landschap gekenmerkt door een grote landschappelijke verscheidenheid, die zowel
landschap
door de grote verschillen in terreingesteldheid als door verschillen in historische ontwikkeling zijn veroorzaakt. Vanuit de vlakke zeekleipolders in het westelijke deel rijzen de zandgronden van de Wal hoog op tot circa 20 meter op de Brabantse Wal. De zeekleipolders zijn open en vlak en de Wal is besloten en laat een mozaïek zien van steden en dorpen, landbouwgronden, landgoederen, heidevelden en bossen. Strategie gericht op: behoud van accentuering van de variatie aan landschapstypen, het versterken van het contrast tussen de open polder en de besloten wal en het vergroten van de cultuurhistorische waardering door het vergroten van de beleving.
Spinolaberg
type: vlak
en Bremberg
Bremberg en Spinolaberg zijn agrarische gebieden op de westflank van de Brabantse Wal, met bouw- en grasland, verspreide boerderijen, relicten van perceelrandbegroeiing en de restanten van een vestingwerk. De Bremberg is een agrarisch gebied op de overgang van Brabantse Wal en Auvergnepolder. De Spinolaberg is een complex van kleinschalig bouwland met gesloten karakter, gekenmerkt door verspreide bebouwing, met veel voorkomende heggen, houtkanten en bosjes, op een naar het westen georiënteerde helling van de Brabantse Wal. De gesloten en kleinschalig verkavelde structuren van de Spinolaberg staan in contrast met het aangrenzende open landschap van Auvergnepolder.
Kreek Lange
waarde:
Voormalige kreek, voorheen een belangrijke vaarweg tussen Schelde en Maas, gelegen
Water (zuid)
hoog
ten oosten van de Auvergnepolder. Ten zuiden van Slikkenburg bestaat de kreek uit open water met verspreid rietland, moerasbos, hakhout (knotwilgen) en enkele kleinschalige graslanden. Ten noorden van Slikkenburg smaller, enkele rietlanden en in het noorden bij Groenendijk een klein moeras.
Tabel 5.4 | Toelichting gebieden met cultuurhistorische waarden Bergen op Zoom
Locatie 4B ligt in de cultuurhistorisch waardevolle regio Zeekleipolder. De bouw van het hoogspanningsstation leidt niet tot nauwelijks tot aantasting van deze regio en de bijbehorende strategie (behoud of versterking van dragende structuren). Dit komt omdat locatie 4B geen overlap kent met de historische kreken waarmee de dragende structuren niet worden aangetast. Wel zal het effect op de nabijheid van de Kreek Lange Water onderzocht moeten worden. Bij locatie 4B is sprake van het dempen van een of meerdere sloten, echter hangt dit af van de inrichting van het hoogspanningsstation en de maatregelen die het waterschap nodig acht. Deze mogelijke effecten op het cultuurhistorische landschap zijn daarmee nog onbekend. De tijdelijke lijn moet mogelijk ook het historische groen kruisen en beïnvloedt dit criterium negatief. Conclusie cultuurhistorie locatiealternatieven Bergen op Zoom Locatie 4B ligt in de cultuurhistorisch waardevolle regio Zeekleipolder, het grenst aan historisch groen Kreek Lange Water.
30
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
5.2.4
Veiligheid
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op het thema veiligheid worden beschreven en beoordeeld op het volgende criterium: • Blootstelling van assets aan risicobronnen. Vanuit het programma van eisen streeft TenneT naar het vermijden van onderstaande risicobronnen: • locaties waar een gebruik is toegestaan van gevaarlijke stoffen (of andere milieucategorie • • •
•
hoger dan 3.1), zoals opgenomen in de risicokaart (richtafstand veiligheid is 800 meter); windturbines (richtafstand veiligheid is 245 meter); een landingsbaan (richtafstand is 300 meter parallel aan start- of landingsbaan en 1.000 meter voor en na de start- of landingsbaan); locaties met overstromingsrisico en overstromingsdiepte groter dan het streven van TenneT: o Een maximale overstromingshoogte van +2,5 meter boven stationspeil, of; o Een overstromingskans kleiner dan eens in de 10.000 jaar; een transportroute met gevaarlijke stoffen.
Locatie 4B nabij Bergen op Zoom is beoordeeld op blootstelling aan deze risicobronnen. Tabel 5.5 laat dit zien. Criterium
Score
Veiligheid Blootstelling
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel Locatie 4B
-
ligging binnen 600 meter van BRZO-inrichting (SABIC) (circa 400 tot terreingrens).
van assets aan
Overstromingsrisico is 1:1000 (klein), maximale overstromingsdiepte < 1 meter
risicobronnen
Binnen veiligheidszone windturbines windpark Halsteren. Om die redenen wordt het stationslocatie-alternatief beoordeeld als negatief (-).
Tabel 5.5 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Veiligheid
Figuur 5.10 laat de ligging van de locatiealternatieven ten opzichte van de aanwezige BRZO in het zoekgebied zien.
31
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 5.10 | Analyse veiligheid Bergen op Zoom
Vlak bij het zoekgebied ligt SABIC Innovative Plastics. Dit is een inrichting waar gewerkt wordt met gevaarlijke stoffen en zodoende is deze opgenomen in het Besluit Risico’s Zware Ongevallen (BRZO), als onderdeel van het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi). TenneT realiseert in principe geen assets op minder dan 800 meter van dit type inrichtingen omdat deze van invloed kunnen zijn op de leveringszekerheid. Omdat het te bouwen hoogspanningsstation geen (beperkt) kwetsbaar object betreft, zijn hierop geen wettelijke regels van toepassing. Wel betreft het een aandachtspunt die vanuit leveringszekerheid meegenomen dient te worden in de risicoafweging. Figuur 5.9 geeft weer hoe de geoptimaliseerde locatie 4B gedeeltelijk in de veiligheidszone van SABIC is. Naast de BRZO grenst het zoekgebied aan de zuidkant aan windpark Halsteren. TenneT streeft naar het vermijden van windturbines en hanteert hierbij een adviesafstand van 245 meter.
32
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Figuur 5.11 | Analyse veiligheid windturbines Bergen op Zoom
Figuur 5.11 laat het bestaande windpark Halsteren zien inclusief de adviesafstand van 245 meter. Deze afstand overlapt gedeeltelijk met de geoptimaliseerde locatie 4B. Volgens het ‘Handboek risicozonering windturbines’ kunnen windturbines de leveringszekerheid in gevaar brengen doordat er een kans bestaat dat een falende windturbine (of onderdelen daarvan) de hoogspanningsinfrastructuur van TenneT (deels) beschadigt. Locatie 4B ligt gedeeltelijk binnen deze adviesafstand.
Ontwikkeling nieuw windpark Halsteren Windpark Halsteren bestaat uit 8 windturbines in de Auvergnepolder aan de zuidkant van het zoekgebied. In de huidige opstelling van het windpark ligt locatie 4B gedeeltelijk binnen de richtafstand van 245 meter. TenneT streeft naar het vermijden van deze risicobronnen. In 2011 kondigde de gemeente Bergen op Zoom in het zogeheten regio-bod van Regio WestBrabant, een verdere groei tot 15 MW van het windpark in Halsteren al aan. Vanaf 2013 heeft RWE verkenningen uitgevoerd naar mogelijkheden om het windpark opnieuw te ‘repoweren’. Daartoe lijken mogelijkheden met het vervangen van de oude acht turbines door drie nieuwe turbines met een gezamenlijk opgesteld vermogen van 12 á 15 MW; goed voor het stroomverbruik van ca. 15.000 huishoudens. Éen van deze drie nieuwe windturbines is gepland binnen locatie 4B voor het hoogspanningsstation. Dit voornemen heeft nog geen ruimtelijke status en het is onduidelijk of deze uitbreiding/aanpassing van het windpark plaats gaat vinden.
33
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Vanuit het programma van eisen wordt bij nieuwe stations gestreefd naar een locatie die: 1. niet overstroombaar is, of; 2. een maximale overstromingshoogte kent van +2,5 meter boven stationspeil, of; 3. een overstromingskans kent met een kleinere kans van voorkomen dan 1/10.000 jaar. In het hele zoekgebied is de kans op overstromingen klein, namelijk een voorkomen van eens in de 1.000 jaar. Hiermee wordt niet voldaan aan het streven onder ad. 3 uit PVE.00.002. Echter betreft de maximale overstromingsdiepte bij geen van de locatiealternatieven meer dan 2,5 meter. Daarmee wordt voldaan aan het streven onder ad. 2 en sluiten de locatiealternatieven aan bij het streven van TenneT. Op deze locaties kan daarmee het transport nog gegarandeerd worden omdat de ligger van het railportaal altijd minimaal 2,5 boven stationspeil ligt. In de BO-fase dient voor het verkozen station in kaart te worden gebracht of er aanvullende aandachtspunten zijn en maatregelen getroffen dienen te worden. Conclusie veiligheid Locatie 4B ligt binnen de 800 meter van een BRZO-inrichting waar gewerkt wordt met gevaarlijke stoffen. In principe realiseert TenneT geen assets binnen 800 meter van een dusdanige inrichting. Ook ligt het gedeeltelijk binnen de richtafstand tot windturbines. Binnen deze richtafstand realiseert TenneT in principe geen assets.
Daarnaast is de kans op overstroming groter dan eens in de 10.000 jaar.
5.2.5
EM-velden
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op thema EM-velden worden beschreven en beoordeeld op het volgende criterium: • EM-gevoelige objecten binnen aanlegzone. Onder EM-gevoelige objecten worden objecten als woningen, crèches, scholen en kinderopvangplaatsen verstaan. Uitgangspunt voor TenneT is om een locatie te vinden waarbij deze EM-gevoelige objecten zich niet binnen de 0,4 microtesla magneetveldcontour bevinden. Deze 0,4 microtesla komt voort uit het voorzorgbeleid van de Rijksoverheid, welke formeel enkel van toepassing is op bovengrondse hoogspanningslijnen. Toch houdt TenneT bij al haar assets rekening met de ligging van de 0,4 microtesla magneetveldcontour. TenneT heeft in het verleden bij diverse vergelijkbare hoogspanningsstations magneetveldberekeningen uitgevoerd. Daaruit volgt dat de contour van 0,4 microtesla (jaargemiddeld) voor stationslocaties buiten het transformatorstation kan liggen, maar altijd op minder dan 40 meter van het hek. Daarom wordt bij de ontwikkeling van nieuwe stations getoetst aan de ligging van EM- gevoelige objecten binnen een aanlegzone van 40 meter van het hekwerk rondom het hoogspanningsstation. Tabel 5.6 laat dit zien.
34
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Criterium
Score
EM-velden EM-gevoelige objecten binnen aanlegzone
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel Locatie 4B
0
geen EM-gevoelige objecten binnen 40 meter tot het hekwerk. Om die reden wordt het stationslocatie-alternatief beoordeeld als neutraal (0).
Tabel 5.6 | Effectbeoordeling locatie 4B Bergen op Zoom - EM-velden
Bij locatie 4B liggen gevoelige objecten binnen 40 meter vanaf het hekwerk vanaf het station. Figuur 5.12 laat dit zien.
Figuur 5.12 | Analyse EM-velden Bergen op Zoom
EM-velden voor bovengrondse hoogspanningslijnen Bij de uitwerking van het tracé voor nieuwe bovengrondse hoogspanningslijnen moet rekening worden gehouden met EM-velden en de afstand tot EM-gevoelige objecten. Het voorzorgbeleid van de maximaal toelaatbare 0,4 microtesla is hierop van toepassing. Dit betekent dat TenneT bij nieuwe bovengrondse hoogspanningsverbindingen ten minste moet voldoen aan een afstand tot EM-gevoelige objecten tot waar de 0,4 microtesla-contour maximaal reikt. Dit beleid is momenteel niet van toepassing op stations en ondergrondse verbindingen.
Conclusie EM-velden locatiealternatieven Bergen op Zoom
35
Haalbaarheidsstudie Lange Water projectnummer 003.120.20 22 februari 2022, versie 2: definitief
Bij locatie 4B nabij Bergen op Zoom liggen gevoelige objecten binnen 40 meter vanaf het hekwerk vanaf het station.
5.2.6
Landschap
Het beoordelingskader laat zien dat de milieueffecten op thema landschap worden beschreven en beoordeeld op de volgende criteria: • landschappelijke effecten op gebiedsniveau; • landschappelijke effecten op objectniveau; •
mogelijkheden voor landschappelijke inpassing (geen beoordeling).
Nabij Bergen op Zoom wordt een 380/150/20 kV-station gerealiseerd met een oppervlakte van circa 12 hectare (455 bij 315 meter, exclusief landschappelijke inpassing). Hierbij worden bovengrondse hoogspanningslijnen naar de bestaande 380 kV-verbinding gerealiseerd. De landschappelijke effecten hiervan zijn kort beschouwd, omdat hier sprake is van een noemenswaardig landschappelijk effect, ongeacht de definitieve technische uitwerking van deze verbinding.
Mogelijkheid tot het ondergronds realiseren aansluiting station TenneT heeft onderzocht of het mogelijk om de aansluiting van het station op de bestaande 380 kV-verbinding ondergronds te realiseren (verkabelen). Geconcludeerd wordt dat het vanwege de leveringszekerheid niet wenselijk is om ondergrondse kabels op te nemen in cruciale verbindingen, zoals de landelijke 380 kV-ring en de interconnectoren (verbindingen met het buitenland). De bestaande 380 kV-verbinding tussen Rilland en Geertruidenberg valt hier ook onder. Dit komt doordat er wereldwijd nog weinig kennis en ervaring is met de bedrijfsvoering van kabels in een vermaasd netwerk op het 220/380kV spanningsniveau en de effecten op de leveringszekerheid van het net veelal onbekend zijn. Daarnaast is de hersteltijd bij storingen bij ondergrondse verbindingen langer dan bij bovengrondse verbindingen. De effecten van storingen op ring-verbindingen en interconnectoren van het 220/380 kV-net zijn zeer groot. Hoewel in Nederland inmiddels op een aantal locaties op kortere afstand (maximaal 20 kilometer) verkabeling van hoogspanningsverbindingen is toegepast, gaat het daarbij telkens om niet-cruciale verbindingen.